Postanowienie SN z 22 kwietnia 2010, sygn. II CZ 5/10
Data orzeczenia
22 kwietnia 2010
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Zbigniew Kwaśniewski
Tagi
Podstawa prawna
art. 91
kpc
art. 102
kpc
art. 118
kpc
art. 328
kpc
art. 373
kpc
art. 380
kpc
art. 391
kpc
art. 394
kpc
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
POSTANOWIENIE
Dnia 22 kwietnia 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)
SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)
SSN Bogumiła Ustjanicz
w sprawie z powództwa M. K.
przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu
w O. o zadośćuczynienie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 22 kwietnia 2010 r.,
zażalenia powoda
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 7 października 2009 r.,
1) odrzuca zażalenie w części dotyczącej punktu 1
(pierwszego) zaskarżonego postanowienia,
2) oddala zażalenie w pozostałej części,
3) nie obciąża powoda kosztami postępowania
zażaleniowego poniesionymi przez pozwanego.
Uzasadnienie
2
Postanowieniem z dnia 7 października 2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił
wniosek powoda o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i
doręczenie odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 4 sierpnia 2009 r., sygn. akt I
ACa …/09 wraz uzasadnieniem (pkt 1) oraz odrzucił wniosek o sporządzenie i
doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Według ustaleń tego Sądu
po ogłoszeniu wyroku przez Sąd Apelacyjny adw. Z. K., reprezentujący powoda
przebywającego z zakładzie karnym, pismem z dnia 5 sierpnia 2009 r.
poinformował powoda o treści wyroku. Pełnomocnik powoda nie złożył wniosku o
sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem.
Powód w dniu 13 sierpnia 2009 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu wraz z
wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie wyroku wraz z
uzasadnieniem. W ocenie Sądu Apelacyjnego wniosek o przywrócenie terminu do
złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie wyroku wraz
z uzasadnieniem był niezasadny i podlegał oddaleniu. Powód nie wykazał, że nie
dokonał czynności procesowej bez swojej winy. Ustanowiony dla powoda
pełnomocnik z urzędu był umocowany, według art. 91 pkt 1 k.p.c., do złożenia
wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenia wraz
z uzasadnieniem, gdyż czynność ta jest czynnością kończącą postępowanie
w danej instancji, w tym przypadku w instancji odwoławczej. Żądanie doręczenia
orzeczenia z uzasadnieniem nie jest czynnością procesową związaną
z postępowaniem przed Sądem Najwyższym podejmowaną przed sądem niższej
instancji, o której stanowi art. 871
§ 1 zd. 2 k.p.c. W konsekwencji wniosek powoda
o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku wraz
z uzasadnieniem, jako złożony po terminie podlegał odrzuceniu.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem przez powoda,
który wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Powód zarzucił, że umocowanie jego pełnomocnika, ustanowionego z urzędu,
wygasło z chwilą prawomocnego zakończenia sprawy w postępowaniu
odwoławczym. Ponadto skoro powód dowiedział się o treści wyroku dopiero w dniu
13 sierpnia 2009 r., gdyż dopiero wówczas doręczono mu pismo jego pełnomocnika
z dnia 5 sierpnia 2009 r. informujące powoda o treści zapadłego wyroku, to tym
samym wniosek o przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej czynności
3
procesowej powinien zostać uwzględniony skoro tego samego dnia powód złożył
wniosek o przywrócenie terminu i dokonał spóźnionej czynności procesowej, do
czego był osobiście również jako strona uprawniony.
Pozwany wniósł o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie na rzecz Skarbu
Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa zwrotu kosztów postępowania
zażaleniowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego (por. uzasadnienie
postanowienia SN z dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN 367/99, OSNC z 2000 r., nr 3,
poz. 48, postanowienie SN z dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN 413/99, nie publ.,
postanowienie SN z dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN 389/99, nie publ., uzasadnienie
uchwały składu siedmiu sędziów SN z dnia 31 maja 2000 r., III ZP 1/00, OSNAPiUS
z 2000 r., nr 24, poz. 887, postanowienie SN z dnia 17 lipca 2003 r., II UZ 36/03,
OSNP z 2004 r., nr 10, poz. 178) postanowienie sądu oddalające wniosek strony
o przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej czynności procesowej nie jest
orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie, a w konsekwencji, według art.
394 § 1 k.p.c., nie przysługuje na to postanowienie zażalenie. Rozstrzygnięcie
w przedmiocie wniosku strony o przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej
czynności procesowej jest jedynie przesłanką rozstrzygnięcia sądu o spóźnionej
czynności procesowej, w rozpoznawanym przypadku, odrzucenia wniosku
o sporządzenie i doręczenie powodowi uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji.
To ostatnie postanowienie, jako kończące postępowanie w sprawie podlega
zaskarżeniu zażaleniem.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 373 k.p.c. w zw. z art. 39821
k.p.c. i art. 3941
§ 3 k.p.c., zażalenie w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego
w punkcie pierwszym postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 7 października
2009 r., podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne. Nie oznacza to jednak, że nie
podlega kontroli zasadność rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego oddalającego
wniosek powoda o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i
doręczenie uzasadnienia wyroku tego Sądu. Postanowienie to podlega kontroli w
ramach rozpoznania zażalenia na rozstrzygnięcie kończące postępowanie w
4
sprawie, w trybie przewidzianym w art. 380 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. (por.
uchwałę SN z dnia 16 listopada 2004 r., III CZP 62/04, OSNC z 2005 r., nr 11, poz.
181). Z tych przyczyn podlegały rozważeniu zarzuty podniesione w zażaleniu
powoda kwestionujące zasadność rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego
oddalającego wniosek powoda o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o
sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.
Bezzasadny był zarzut kwestionujący stanowisko Sądu Apelacyjnego,
że umocowanie pełnomocnika powoda wyznaczonego z urzędu obejmowało –
zgodnie z art. 91 k.p.c. w zw. z art. 118 k.p.c. - również prawo do złożenia wniosku
o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji.
Wprawdzie jest to czynność procesowa podejmowana po ogłoszeniu wyroku Sądu
drugiej instancji, ale funkcjonalnie związana z postępowaniem przed tym Sądem.
Czynność ta warunkuje możliwość, ale nie powoduje wszczęcia postępowania
przed Sądem Najwyższym na skutek skargi kasacyjnej. Nie jest to więc czynność
procesowa, o której stanowi art. 871
§ 1 k.p.c., związana z postępowaniem przed
Sądem Najwyższym, podejmowana przed sądem niższej instancji
(por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07, OSNC
z 2008 r., nr 11, poz. 122). Skoro więc ustanowiony z urzędu dla powoda
pełnomocnik procesowy był uprawniony do złożenia wniosku o sporządzenie
i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego, to tym samym zaniechania
tego pełnomocnika w zakresie złożenia w terminie tego wniosku obciążają
bezpośrednio reprezentowanego przez niego powoda. W konsekwencji prawidłowo
przyjął Sąd Apelacyjny, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku
o przywrócenie powodowi terminu do dokonania spóźnionej czynności procesowej
w sytuacji, gdy w okresie biegu tego terminu nie zachodziły jakiekolwiek przeszkody
do jej dokonania przez pełnomocnika powoda. Jest rzeczą oczywistą, że wniosek
o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku mógł złożyć osobiście również
powód. Czynności tej jednak powód powinien był dokonać w terminie liczonym
od dnia ogłoszenia wyroku Sądu drugiej instancji skoro w sprawie reprezentował go
pełnomocnik procesowy, który miał wiedzę o tym, że wyrok Sądu Apelacyjnego
został ogłoszony.
5
Ocena, że Sąd Apelacyjny zasadnie oddalił wniosek powoda o przywrócenie
terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku
tego Sądu, przesądzała o tym, że dokonana wraz z wnioskiem o przywrócenie
terminu czynność procesowa powoda, w postaci wniosku o sporządzenie
i doręczenie uzasadnienia wyroku, została dokonana po terminie przewidzianym
dla tej czynności procesowej. Uzasadniało to, na podstawie art. 328 § 1 k.p.c. w zw.
z art. 391 § 1 k.p.c., odrzucenie wniosku jako spóźnionego, jak orzekł Sąd
Apelacyjny.
Biorąc powyższe pod uwagę zażalenie w pozostałej części jako bezzasadne
podlegało oddaleniu na podstawie art. 39814
k.p.c. w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c.
O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c.
w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 39821
k.p.c. i art. 3941
§ 3 k.p.c. uwzględniając
szczególnie trudną sytuację materialną powoda oraz okoliczności faktyczne, które
były podłożem sporu sądowego.
jz