Wyrok z 14 listopada 2023, sygn. I C 579/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 listopada 2023 roku

Sąd Rejonowy w Tczewie I Wydział Cywilny, w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Karol Kowalski

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Monika Pietruszewska

po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2023 roku wT. (...)

na rozprawie

sprawy z powództwa M. P.

przeciwko P. M.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanego P. M. na rzecz powódki M. P. kwotę 8.000 zł (osiem tysięcy złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych od dnia 13 października 2020 roku do dnia zapłaty;

II.  oddala powództwo w zakresie dalej idących odsetek;

III.  zasądza od pozwanego P. M. na rzecz powódki M. P. tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 2.317 zł (dwa tysiące trzysta siedemnaście złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

IV.  nakazuje pobrać od pozwanego P. M. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w T. (...) kwotę 91,31 zł (dziewięćdziesiąt jeden złotych trzydzieści jeden groszy) tytułem zwrotu wydatków tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.

sygn. akt I C 579/22

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 14 listopada 2023 r.

Powódka M. P. wniosła o zasądzenie od pozwanego P. M. na swoją rzecz kwoty 8.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 10 października 2020 r. do dnia zapłaty. Nadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów procesu.

W uzasadnieniu wskazała, iż w związku z budową domu A. W. (1) polecił jej pozwanego P. M. jako osobę, która wykona dla niej fundamenty budynku. W tym celu, za pośrednictwem A. W. (1), przekazała pozwanemu kwotę 8.000 zł tytułem zaliczki. Następnie A. W. (1) przesłał jej zdjęcie z zeszytu, w którym sporządzono notatkę dotyczącą przyjęcia tej zaliczki przez pozwanego. Po wytyczeniu granic przez geodetę P. M. przygotował teren pod dalszą budowę za co otrzymał kwotę 3.000 zł. Z uwagi na warunki geologiczne okazało się, że zamiast ławy fundamentowej należy wybudować płytę fundamentową. Pozwany nie miał jednak wiedzy jak ją wykonać. Wobec tego rozwiązano umowę, a powódka domagała się zwrotu zaliczki, czego pozwany nie uczynił. W związku z tym powódka zawiadomiła Prokuratora o możliwości popełnienia przestępstwa przez pozwanego, jednakże odmówiono wszczęcia postępowania.

Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz obciążenie powódki kosztami procesu.

W uzasadnieniu wskazał, że nie otrzymał od powódki zaliczki w kwocie 8.000 zł. Oświadczenie z dnia 7 grudnia 2018 r. dotyczy przyjęcia zaliczki na poczet wykonania fundamentów garażu na działce A. W. (1), a nie działce powódki. Pozwany wskazał, że był na działce powódki albowiem chciała mu zlecić wykonanie fundamentów, lecz nie doszło do wykonania z jego strony żadnych prac. Powódka nie przekazała mu dokumentacji technicznej i projektu budowlanego. Podkreślono, że były negocjacje w zakresie podjęcia prac, lecz o kwestiach finansowych szczegółowo nie rozmawiali.

S ąd ustalił następujący stan faktyczny:

M. P. zakupiła od E. B. nieruchomość, na której zamierzała zbudować dom. A. W. (1), syn sprzedawcy, polecił M. P. wykonawcę fundamentów – P. M.. Ponadto, A. W. (1) udzielał jej rad i pomagał w procesie inwestycji, m.in. zajmując się uprzątnięciem działki. W związku z tym M. P. pozostawała w kontakcie telefonicznym z A. W. (1) oraz jego partnerką P. B..

( dow ód: akt notarialny rep. A nr (...) k. 163-166; wydruki wiadomo ści sms k. 167-172; przesłuchanie powódki k. 133v-134v i k. 193;zeznania świadka E. B. k. 135v – 136; zeznania świadka P. B. k. 136; przesłuchanie pozwanego k. 134v i 193v)

A. W. (1) przekazał M. P., iż P. M. oczekuje zaliczki w kwocie 8.000 zł. Dnia 3 grudnia 2018 r., M. P. przekazała tę kwotę A. W. (1) w jego domu, aby ten przekazał ją P. M.. W zeszycie uczyniono notatkę „P. – 8.000 zł” pod którą podpis złożyła M. P. oraz wpisała datę.

A. W. (1) przekazał P. M. zaliczkę od K. P. w kwocie 8.000 zł. Na tę okoliczność, w dniu 7 grudnia 2023 r., P. M. sporządził oświadczenie, iż przyjął zaliczkę na poczet budowy fundamentów od A. W. (1) w kwocie 8.000 zł i zobowiązuje się wykonać tę pracę do 15 kwietnia 2019 r. (termin realizacji może się opóźnić z przyczyn atmosferycznych, na które nie ma wpływu). W oświadczeniu wskazano, iż do zapłaty pozostaje kwota 12.000 zł. Pod oświadczeniem podpis złożył P. M. oraz A. W. (1).

Wysokość swojego wynagrodzenia P. M. ustalił na kwotę 20.00 zł.

( dow ód: o świadczenie k. 7; zeznania świadka A. P. k. 135; przesłuchanie powódki k. 133v-134v i k. 193; przesłuchanie pozwanego k. 134v i 193v)

P. M. i M. P. bezpośrednio spotkali się na przełomie 2019 i 2020 r. Wcześniej w ich kontaktach pośredniczył A. W. (1), przekazując m.in. projekt domu. Miejscem spotkań była nieruchomość, na której miał powstać dom. W tym czasie P. M. potwierdził, że otrzymał zaliczkę.

W projekcie budowy przewidziano ławy fundamentowe. W toku inwestycji zmieniono projekt w ten sposób aby wykonać płytę fundamentową. Kierownik budowy A. M. powziął wątpliwość co do umiejętności wykonania przez P. M. płyty fundamentowej. Ten z kolei przekazał, iż oczekuje wynagrodzenia za wykonanie płyty w kwocie 55.000 zł. Wobec tego M. P. oświadczyła telefonicznie P. M., iż rezygnuje z jego usług i zwróciła się o zwrot zaliczki. P. M. z kolei zaakceptował fakt zakończenia współpracy, zwrócić projekt budowy oraz odmówił zwrotu zaliczki.

( dow ód: zeznania świadka J. B. k 135; zeznania świadka A. M. k. 135v; przesłuchanie powódki k. 133v-134v i k. 193; przesłuchanie pozwanego k. 134v i 193v)

Pismem z 25 stycznia 2021 r. M. P. wezwała P. M. do zwrotu zaliczki w kwocie 8.000 zł. Nadto w styczniu 2021 r. zwróciła się do Urzędu Skarbowego o ustalenie czy P. M. prowadzi działalność gospodarczą, albowiem deklarował, iż za swoją pracę wystawi fakturę.

( dow ód: pismo z 25 stycznia 2021 r. k. 11; zawiadomienie k. 108-114)

M. P. złożyła do Prokuratora Rejonowego w S. (...) zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa. W zawiadomieniu opisała przebieg procesu budowlanego. Wskazała także, że za pośrednictwem A. W. (1) przekazała P. M. zaliczkę w kwocie 8.000 zł. Podczas bezpośredniego spotkania P. M. potwierdził, iż ją otrzymał.

Zeznając w charakterze świadka M. P. potwierdziła przytaczane w zawiadomieniu okoliczności.

Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2021 r. odmówiono wszczęcia dochodzenia w sprawie zaistniałego w okresie od 7 grudnia 2018 r. do 25 stycznia 2021 r. w (...) doprowadzenia M. P. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 8.000 zł poprzez wprowadzenie w błąd co do zamiaru wykonania usługi czym sprawca działał na szkodę M. P., tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.

W uzasadnieniu wskazano, iż w toku postępowania ustalono, że dnia 5 grudnia 2018 r. M. P. za pośrednictwem A. W. (1) przekazała P. M. zaliczkę w kwocie 8.000 zł

( dow ód: postanowienie o odmowie wszcz ęcia dochodzenia k. 10; zawiadomienie k. 108-114; protokół przesłuchania k. 114-115)

S ąd zważył co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów, których treść i autentyczność nie była kwestionowana przez strony i nie budziła wątpliwości Sądu. Dały one obraz co do postępowania powódki po zakończeniu umowy z pozwanym oraz co do tego, iż zwrotu zaliczki konsekwentnie domagała się od pozwanego. Inne znaczenie strony nadają wydrukowi oświadczenia P. M. o przyjęciu zaliczki. Pozwany stał bowiem na stanowisku, iż dotyczyło ono innej umowy, zawartej z A. W. (1), a dotyczącej budowy garażu. Mając na uwadze całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, w ocenie Sądu, oświadczenie zostało sporządzone w związku z przekazaniem zaliczki pozwanemu od powódki.

Zeznaniom powódki Sąd dał wiarę w całości. Przede wszystkim należy zauważyć, iż były one konsekwentne – powódka już na etapie przedprocesowym wyrażała stanowisko, iż pozwany odebrał od niej zaliczkę i to jego wskazywała jako dłużnika. Dlatego też kierowała do niego wezwanie do zapłaty, zwróciła się do Urzędu Skarbowego, zawiadomiła Prokuratora o możliwości popełnienia przestępstwa. Nie było tak, że żądanie wobec P. M. skierowała dopiero wtedy gdy dochodzenie zapłaty od A. W. (1) okazało się bezskuteczne. Świadczy to o tym, iż powódka ma pewność co do tego, że pozwany otrzymał zaliczkę, co przemawia za wiarygodnością jej twierdzeń, iż to sam pozwany potwierdził jej ten fakt podczas bezpośredniego spotkania. Nadto, jej depozycje są spójne z pozostałym materiałem dowodowym, w szczególności ze spisanym oświadczeniem, ale również z zeznaniami innych świadków w zakresie w jakim wskazywała na przebieg procesu budowy domu. Jej zeznania wraz z zeznaniami innych świadków tworzą konsekwentny i spójny obraz stanu faktycznego. Powódka szczegółowo opisuje przebieg zdarzeń, formę kontaktu z pozwanym (fakt, iż początkowo odbywał się za pośrednictwem A. W., a dopiero później był on bezpośredni) i sposób dokonywania ustaleń z pozwanym, co prowadzi do wniosku, że jej depozycje odtwarzają rzeczywisty przebieg zdarzeń. Jako takie są więc szczere i mogą służyć jako podstawa dokonania ustaleń faktycznych.

Zeznaniom świadka J. B. Sąd dał wiarę w całości. Okazały się one jednak przydatne jedynie w zakresie w jakim świadek potwierdził, iż pozwany miał wykonać fundamenty dla powódki. Świadek nie był jednak pewny co do tego, czy pozwany potwierdził, że otrzymał od powódki jakąkolwiek kwotę.

Zeznania świadka A. P. również należało uznać za wiarygodne. Świadek potwierdziła, iż w przeszłości uczestniczyła w spotkaniu powódki z A. W. (1) i jego narzeczoną. O tym jednak, iż w tym czasie miało dojść do przekazania kwoty 8.000 zł wie z relacji powódki. Przydatność tych zeznań jest więc ograniczona.

Podobnie Sąd ocenił zeznania świadka A. M.. Świadek bowiem nie miał wiedzy co do tego, czy powódka przekazała pozwanemu zaliczkę. Niemniej potwierdził, że pozwany był zaangażowany w proces budowlany jako wykonawca fundamentów, był na miejscu budowy gdzie bezpośrednio spotykał się z powódką, a nadto, że finalnie nie wykonał fundamentów.

Zeznaniom pozwanego Sąd dał wiarę w części w jakiej potwierdził, że miał wykonać fundamenty oraz, że zgodził się na niewykonywanie tych prac po rezygnacji powódki. Co do oświadczenia o przyjęciu zaliczki pozwany wskazywał, iż dotyczy ono garażu jaki miał stawiać dla A. W. (1). To twierdzenie Sąd uznał za niewiarygodne i niewykazane. Nie znajduje ono oparcia w żadnym innym wiarygodnym i obiektywnym dowodzie. Nie przedłożono żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że A. W. (1) rzeczywiście zmierzał do budowy garażu. Za niewiarygodne w konsekwencji uznano także jego twierdzenia, ze zaliczkę jaką otrzymał na poczet budowy garażu dla W., zwrócił mu. Dostrzec również należy brak konsekwencji, albowiem w odpowiedzi na pozew podnoszono, że nie było szczegółowych ustaleń co do wysokości wynagrodzenia, zaś podczas rozprawy pozwany wskazywał, że jego wynagrodzenie miało wynieść 20.000 zł. (co jest spójne ze stanowiskiem powódki i danymi z oświadczenia) Wątpliwości wzbudzają także twierdzenia dotyczące okoliczności sporządzenia omawianego oświadczenia – pozwany wskazywał, że zostało ono spisane w domu A. W. (1). Tymczasem świadek E. B. zeznała, że to pismo zostało sporządzone w jej domu. Te okoliczności prowadzą do wniosku, że depozycje pozwanego w omawianym zakresie nie są szczere i stanowią jedynie wyraz jego stanowiska procesowego.

Zeznaniom świadka E. W. – B. Sąd dał wiarę w zakresie w jakim opisywała zaangażowanie pozwanego w prace budowlane na rzecz powódki. Sąd nie dał wiary jej twierdzeniom co do zamiaru budowy garażu przez jej syna A. W. (1).

Tak samo Sąd ocenił zeznania świadka P. B.. Świadek w sposób ogólny potwierdziła, iż A. W. (1) pomagał powódce, a pozwany miał wykonać fundamenty. Nie są jednak wiarygodne jej zeznania dotyczące budowy garażu dla A. W. (1).

Z kolei zeznania świadka A. W. (1) złożone na piśmie uznać należy za nieprzydatne, albowiem co do wszystkich pytań zdanych przez obie strony zasłaniał się niepamięcią.

Sąd na podstawie art. 2352 § 2 k.p.c. pominął wniosek o zobowiązanie świadka A. W. (1) do przedłożenia oryginału dokumentu (oświadczenia P. M.) albowiem fakt jego złożenia oraz treść jest pomiędzy stronami bezsporna. Odmienne stanowiska stron dotyczą tego, czy zostało ono złożone w związku z umową z powódką. Ustalenia w tym zakresie nie wymagają więc przedkładania tego dokumentu.

Przechodząc do oceny prawnej wskazać należy, iż powództwo zasługiwało na uwzględnienie w zasadniczej części.

Spór pomiędzy stronami ogniskował się wokół kwestii odbioru zaliczki przez pozwanego P. M.. Powódka stoi na stanowisku, iż kwota 8.000 zł została przez pozwanego odebrana za pośrednictwem A. W. (1). Swoje stanowisko opiera na m.in. treści notatki sporządzonej i podpisanej przez pozwanego. Z kolei pozwany zaprzecza aby otrzymał od powódki te pieniądze. Potwierdza fakt sporządzenia oświadczenia o przyjęciu zaliczki, niemniej wskazuje, że zostało ono sporządzone z związku z jego umową zawartą z A. W. (1) co do budowy dla niego garażu.

Zgodnie z treścią art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przepis ten określa reguły dowodzenia, tj. przedmiot dowodu oraz osobę, na której spoczywa ciężar udowodnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaznaczyć też trzeba, że przy rozpoznawaniu sprawy na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego rzeczą Sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (por. wyrok Sądu Najwyższego z 17 grudnia 1996 r., sygn. akt I CKU 45/96, publ. OSNC 1997 nr 6-7 poz. 76). To strony dysponują przedmiotem postępowania i są w najwyższym stopniu zainteresowane jego wynikiem, wobec czego to na nich, co do zasady, ciąży obowiązek powoływania i przedstawiania sądowi wybranych przez siebie dowodów.

Zaprzeczenie dokonane przez stronę procesową powoduje, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stają się sporne i muszą być udowodnione. W razie ich nie udowodnienia Sąd oceni je na niekorzyść strony, na której spoczywał ciężar dowodu, chyba że miał możność przekonać się o prawdziwości tych twierdzeń na innej podstawie (tak m. in. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 1975 r., sygn. akt III CRN 26/75, LEX nr 7692).

Spośród dwóch wersji przedstawianych przez strony Sąd za prawdziwy uznał przebieg zdarzeń relacjonowany przez powódkę.

Po pierwsze, taki stan faktyczny wynika z wiarygodnych zeznań powódki. Nie powielając rozważań co do oceny dowodów podkreślić należy konsekwentne stanowisko powódki dotyczące odbioru pieniędzy przez pozwanego. Ta konsekwencja ma związek z tym, iż pozwany osobiście potwierdził fakt otrzymania sumy za pośrednictwem A. W. (1).

Po drugie, oświadczenie P. M. o przyjęciu zaliczki zostało sporządzone w związku z umową z powódką. Data jego spisania to kilka dni po tym, jak powódka przekazała pieniądze A. W. (1). Kwota zaliczki wpisana w oświadczeniu zgadza się z ustaloną przez strony. Nadto, sama notatka została sporządzona w zeszycie, który miał służyć do zapisywania wydatków na budowę prowadzoną przez powódkę, dlatego też powyżej znajduje się jej podpis. Co więcej, zdjęcie oświadczenia A. W. (1) przesłał w formie mms na numer telefonu powódki (wydruk k. 174). To świadczy o tym, iż oświadczenie musiało dotyczyć przekazanej przez nią zaliczki. Gdyby bowiem przyjąć wersję pozwanego, to nie wiadomo z jakiego powodu A. W. (1) miałby je przesłać powódce.

W tym kontekście nie zasługują na uwzględnienie twierdzenia pozwanego co do zawarcia umowy z A. W. (1). Pozwany swojej wersji nawet nie uprawdopodobnił za pomocą dowodów o obiektywnej wymowie. Nie przedłożono żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że A. W. (1) czynił rzeczywiste przygotowania do budowy garażu, np. projektu budowy, dowodu zakupu materiałów, czy chociażby wydruków wiadomości sms, z których wynikałoby, że A. W. (1) i P. M. prowadzą na ten temat rozmowy. Skoro koszt miał wynieść 20.000 zł, jak wskazywał pozwany, to można by oczekiwać sporządzenia chociażby szczątkowego kosztorysu. Żadnych tego typu dowodów pozwany nie przedstawia poprzestając jedynie na swoich twierdzeniach. Tych okoliczności wreszcie nie potwierdził sam A. W. (1). Co do kwestii garażu zeznawały E. B. oraz P. B., niemniej Sąd nie dał im wiary w tym zakresie mając na uwadze całokształt materiału dowodowego.

Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, powódka i pozwany zawarli umowę na podstawie której pozwany miał wykonać fundamenty. Strony rozwiązały jednak tę umowę z uwagi na zmianę projektu z ławy fundamentowej na płytę i związany z tym wzrost kosztów pracy. Tak bowiem należy interpretować rozmowę stron, w której powódka wyraża wolę zakończenia współpracy, a pozwany to akceptuje.

W myśl art. 410 § 2 k.c., świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Z kolei zgodnie z art. 405 k.c., kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Ten przepis, w związku z art. 410 § 1 k.c znajduje zastosowanie także do świadczenia nienależnego.

W niniejszej sprawie zaliczka w kwocie 8.000 zł zapłacona pozwanemu jest świadczeniem nienależnym, albowiem odpadła podstawa świadczenia. Umowa między stronami co do wykonania fundamentów została rozwiązana. Wobec tego pozwany winien zwrócić tę kwotę powódce. Dlatego też żądanie w tej części należało uwzględnić.

Powódka domagała się zasądzenia odsetek ustawowych od dnia 10 października 2020 r. W tej dacie bowiem w rozmowie telefonicznej wezwała pozwanego do zwrotu zaliczki. Jednakże dzień ten przypadał na sobotę. Mając na uwadze art. 115 k.c. stwierdzić należy, że pozwany mógł spełnić świadczenie 12 października 2020 r., to jest w poniedziałek. W konsekwencji w zwłoce pozostaje od 13 października 2020 r. (wtorek). Powódce przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 § 1 k.c.). Skoro powódka domagała się odsetek o niższej stopie, tj. odsetek ustawowych, to należało je zasądzić zgodnie z jej żądaniem.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku uwzględniając powództwo w przeważającym zakresie. Z kolei w punkcie II wyroku oddalono powództwo w zakresie dalej idących odsetek.

O kosztach procesu orzeczono w punkcie III wyroku. Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Natomiast w myśl art. 100 k.p.c., w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. Pozwana przegrała postępowanie nieznacznie, jedynie co do części odsetek. Dlatego też pozwany winien zwrócić powódce koszty procesu w pełnej wysokości. Na koszty poniesione przez powódkę składają się: 500 zł – opłata od pozwu, 17 zł – opłata skarbowa od pełnomocnictwa, 1.800 zł – wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (ustalone na podstawie § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie). O odsetkach orzeczono na podstawie art. 98 § 11 k.p.c.

W punkcie IV wyroku, na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazano pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w T. (...) kwotę 91,31 zł tytułem zwrotu kosztów tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa. Na koszt te składał się zwrot kosztów podróży oraz utraconego zarobku świadka P. B., ustalony postanowieniem z 20 września 2023 r. (k. 144).