Zarządzenie z 26 listopada 2024, sygn. I C 832/23

Sygn. akt I C (...) upr.

Uzasadnienie wyroku z dnia 31 października 2024 roku

sporządzone w trybie art. 505 ⁸ § 4 k.p.c.

Powód M. J. wniósł o zapłatę od strony pozwanej (...)Spółki Akcyjnej w W. kwoty 488 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 7 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty. Nadto powód wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów procesu.

W uzasadnieniu powód podał, że dochodzona pozwem kwota wynika z umowy najmu pojazdu zastępczego z dnia 18 lutego 2022 roku zawartej w ramach prowadzonej przez powoda działalności gospodarczej z poszkodowanym D. P.. Stawka za dobę najmu wynosiła 344,40 zł brutto (280 zł netto). Czas najmu wyniósł 9 dni. Łączny koszt najmu wyniósł 3099,60 zł, a pozwem powód dochodzi części tej kwoty. Następnie powód
i poszkodowany zawarli umowę cesji, mocą której powód nabył wierzytelność z tytułu szkody, za którą odpowiedzialność ponosi strona pozwana. Powód wystawił fakturę VAT z dnia 28 lutego 2022 roku na kwotę 3099,60 zł. Decyzją z dnia 28 lutego 2022 roku strona pozwana wypłaciła powodowi kwotę 756 zł brutto obejmującą 6 dni najmu pojazdu zastępczego przy stawce 126 zł za dzień. W dniu 10 maja 2022 roku powód bezskutecznie wezwał stronę pozwaną do zapłaty pozostałej kwoty wynikającej z faktury z dnia 28 lutego 2022 roku.

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 28 czerwca 2023 roku (k. 41) referendarz sądowy uwzględnił powództwo.

Od powyższego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym strona pozwana (...)Spółka Akcyjna w W. skutecznie wniosła sprzeciw (k. 47-56). Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu przyznała fakt likwidacji szkody, z której zaistnienia powód wywodził swoje roszczenie oraz fakt wypłaty odszkodowania za najem pojazdu zastępczego. Strona pozwana wskazała, że poszkodowanemu przedstawiono ofertę najmu pojazdu zastępczego podobnej klasy u ubezpieczyciela, stąd miałą prawo weryfikacji stawki najmu. Dodatkowo, zdaniem strony pozwanej, powód nie wykazał umocowania osoby, która zawarła w jego imieniu umowę przelewu wierzytelności z 18 lutego 2022 roku, stąd brak jest legitymacji procesowej czynnej powoda.

Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie dowodów z dokumentów zaoferowanych przez strony, których prawdziwość i autentyczność nie budziła zastrzeżeń sądu i nie była kwestionowana przez strony, zeznań świadka D. P., opinii biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej i wyceny szkód K. M..

Sąd oddalił wniosek powoda o zobowiązanie strony pozwanej do przedstawienia dokumentów, o których mowa w punkcie 12 tiret drugie do piąte pozwu na fakty "realnej możliwości uzyskania pojazdu zastępczego oraz pełnych warunków najmu", albowiem pozwana wykazała dowodami z dokumentów, że złożyła poszkodowanemu ofertę najmu pojazdu zastępczego w dniu zgłoszenia szkody.

Sąd, na podstawie art. 235 ² §1 pkt 2 k.p.c. pominął dowód z opinii biegłego z zakresu techniki motoryzacyjnej i wyceny szkód w pojazdach na fakt zakresu rynkowych stawek najmu dla pojazdu klasy równorzędnej dla kasy pojazdu poszkodowanego (punkt 11 tiret pierwsze pozwu) jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy, wobec złożenia przez stronę pozwaną oferty najmu pojazdu zastępczego, o czym szerzej będzie mowa w cześci zważającej niniejszego uzasadnienia.

Przedstawione przez powoda dokumenty prywatne k. 22-28 stanowiące cenniki i faktury VAT okazały się nieprzydatne dla czynienia ustaleń faktycznych co do wysokości stawki rynkowej najmu dla pojazdu klasy równorzędnej dla kasy pojazdu poszkodowanego, albowiem pozwana wykazała, że złożyła powodowi ofertę najmu pojazdu zastępczego

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo należało oddalić w całości.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu braku legitymacji procesowej czynnej powoda. Do pisma procesowego z dnia 21 grudnia 2023 roku powód dołączył odpis pełnomocnictwa (nazywanego: „upoważnieniem“) dla D. T. do „reprezentowania, obsługi firmy, podpisywania umów oraz pism w imieniu w ramach działalności (...) (k. 96). Zatem w ocenie sądu powód wykazał, legitymację procesowa do dochodzenia od strony pozwanej wierzytelności wskazanej w pozwie.

Przechodząc do rozważań prawnych należy wskazać, że przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony (art. 822 § 1 k.c.). Odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych regulują przepisy ustawy z 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2060 z późn. zm.), w dalszej części uzasadnienia nazywanej "ustawą". Zgodnie z art. 34 ust. 1 i 36 ust. 1 ustawy z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są zobowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia, a odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Ustalenie odszkodowania z ubezpieczenia OC następuje według ogólnych zasad, określonych w art. 361-363 k.c., z tym jedynie zastrzeżeniem, że zakład ubezpieczeń zobowiązany jest tylko do świadczenia pieniężnego, ograniczonego do wysokości ustalonej w umowie sumy gwarancyjnej (art. 822 § 1 k.c. i art. 36 ust. 1 ustawy).

W sprawie bezsporne były: fakt szkody, odpowiedzalność ubezpieczyciela, konieczność korzystania przez poszkodowanego z pojazdu zastępczego. Sporna była stawka najmu pojazdu zastępczego i okres najmu pojazdu zastępczego. Strona pozwana podnosiła, że poszkodowanemu zaoferowano najem pojazdu zastępczego oraz, że powód w żaden sposób nie udowodnił zasadności najmu pojazdu zastępczego przez 9 dni.

W dniu zgłoszenia szkody (31 stycznia 2022 roku – vide plik „zgłoszenie szkody 2022-01-31 na płycie CD k. 82) pozwana złożyła ofertę najmu pojazdu zastępczego, stąd ma prawo weryfikacji stawki najmu. Przypomnieć w tym miejscu należy, że w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 17 listopada 2011 roku, sygn. akt III CZP 5/11 OSNC 2012, Nr 3, poz. 28) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego, niesłużącego do prowadzenia działalności gospodarczej, obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego; nie jest ona uzależniona od niemożności korzystania przez poszkodowanego z komunikacji zbiorowej. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że nie wszystkie wydatki, pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym, mogą być refundowane, istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów (art. 354 § 2, art. 362 i 826 § 1 k.c.). Na dłużniku ciąży w związku z tym obowiązek zwrotu wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika. Sąd Najwyższy zauważył, że nie jest celowe nadmierne rozszerzanie odpowiedzialności odszkodowawczej i w konsekwencji - gwarancyjnej ubezpieczyciela, co mogłoby prowadzić do wzrostu składek ubezpieczeniowych. Za celowe i ekonomicznie uzasadnione mogą być – co do zasady – uznane wydatki poniesione na najęcie pojazdu zastępczego tego samego typu co uszkodzony i na czas niezbędny do naprawy albo zakupu nowego pojazdu. Pogląd ten sąd orzekający w całości podziela.

Powyższa uchwała Sądu Najwyższego otworzyła w szerokim zakresie możliwość domagania się zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego, co spowodowało w ostatnich latach znaczny wzrost spraw w sądach, w których dochodzone są powyższe należności. Pojawiły się rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych i praktyce likwidacyjnej zakładów ubezpieczeń dotyczące tego, czy ciążący na poszkodowanym obowiązek minimalizacji szkody oraz obowiązek współdziałania z dłużnikiem przy wykonaniu zobowiązania uzasadnia odmowę pokrycia przez ubezpieczyciela OC faktycznie poniesionych kosztów najmu pojazdu zastępczego w zakresie, w jakim wykraczają one poza koszty najmu proponowanego przez ubezpieczyciela.

Celem rozstrzygnięcia powyższych rozbieżności wydana została uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2017 roku, sygn. akt III CZP 20/17 (LEX nr 2340475), zgodnie z którą wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione.

Przenosząc powyższe rozważania, które sąd rejonowy w pełni podziela, na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że poszkodowany nie wypełnił obowiązku wynikającego z art. 362 i art. 826 § 1 k.c. minimalizacji szkody i współdziałania z dłużnikiem (ubezpieczycielem). Okoliczności te powodują, że powód nie może skutecznie domagać się od pozwanej zasądzenia wydatków na najem pojazdu zastępczego poniesionych przez poszkodowanego, przekraczających koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu. Jak wynika z dokumentacji w aktach szkodowych (wiadomość mailowa wraz z pismem z 31 stycznia 2022 k. 59-60) pozwana informowała poszkododwanego o możliwości zorganizowania pojazdu zastępczego o podobnej klasie, za stawkę 126 zł brutto za dzień najmu. Jednocześnie poszkodowany został poinformowany, że w przypadku skorzystania z innej oferty w zakresie najmu pojazdu zastępczego pozwany zastrzega sobie prawo weryfikacji roszczenia oraz uznania celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów najmu pojazdu zastępczego.

Poszkodowany przyczynił się więc do zwiększenia odpowiedzialności odszkodowawczej strony pozwanej poprzez wybranie innego podmiotu (w konsekwencji podmiotu, który oferował droższe usługi niż podmioty współpracujące ze stroną pozwaną) bez jakiegokolwiek racjonalnie uzasadnionego powodu. Za wyborem poszkodowanego nie krył się żaden szczególny argument. Wybór innego podmiotu świadczącego usługi najmu pojazdów mógłby być uwzględniony, gdyby powód wykazał, że najem pojazdu zastępczego u tego właśnie podmiotu był niezbędny i konieczny a także uwzględniał ważne i uzasadnione potrzeby poszkodowanego. W przedmiotowej sprawie takowe okoliczności nie zostały wykazane przez powoda, zgodnie z ciężarem dowodu z art. 6 k.c. w zw. z art. 232 zd. 1 k.p.c.

Celem ustalenia uzasadnionego czasu najmu pojazdu zastępczego sąd zasięgnął opinii biegłego sądowego z zakresu techniki motoryzacyjnej i wyceny szkód, gdyż ustalenie powyższego faktu wymagało wiadomości specjalnych (art. 278 k.p.c.). Łączny, zasadny okres najmu wynajmu pojazdu zastępczego ustalony dla założeń faktu, iż pojazd był jezdny, braku zwłoki, dochowaniu należytej staranności oraz prawidłowej kolejności w realizacji poszczególnych czynności przez warsztat naprawczy oraz konsekwencji związanych ze spoczywającym na poszkodowanym i warsztacie obowiązku minimalizacji rozmiaru szkody według biegłego obejmował okres 6 dni. Okres ten według zasadnego sposobu rozliczania okresu wynajmu odpowiadałby 5 dobom. Gdyby jednak przyjąć, że przyjęcie pojazdu do warsztatu nastąpiłoby w poniedziałek 21 lutego 2022 roku przed godziną dwunastą zasadne jest uznanie 6 dób wynajmu. Dokładna godzina oddania pojazdu do warsztatu w dniu 21 lutego 2022 roku pozostaje bez znaczenia dla sprawy skoro pozwana uznała swoją odpowiedzialność za 6 dni najmu pojazdu zastępczego i wypłaciła odszkodowanie za powyższy okres. Przy czym zarzuty pełnomocnika powoda do opinii biegłego (k. 147) stanowiły nie mogły odnieść skutku, albowiem po pierwsze stanowiły jedynie polemikę z wnioskami biegłego, a po drugie pełnmocnik powoda nie wnosiła o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej. Podkreślić należy, że złożona do sprawy pisemna opinia jest jasna, szczegółowa i wyczerpująca.

W ocenie sądu zasadny był zatem najem pojazdu zastępczego przez poszkodowanego przez 6 dni w kwocie 126 zł brutto. Zatem 6 dni x 126 zł = 756 zł, która to kwota stanowi należne odszkodowanie za wynajem auta zastępczego. W postępowaniu likwidacyjnym strona pozwana wypłaciła powodowi kwotę 756 zł.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności sąd w punkcie 1 wyroku oddalił powództwo.

O kosztach procesu sąd orzekł w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c., obciążając nimi powoda jako stronę w całości przegrywającą sprawę. Na poniesione przez stronę pozwaną koszty składa się się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 90 zł, ustalone na podstawie § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

O kosztach sądowych nieuiszczonych przez strony sąd orzekł w punkcie 3 wyroku i z tego tytułu, na podstawie z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, przy zastosowaniu art. 98 § 1 k.p.c., nakazał powodowi uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju kwotę 586,92 zł tytułem nieuiszczonej części wydatków tytułem opinii biegłego sądowego.

Sygn. akt I C (...) upr.