Postanowienie SN z 4 stycznia 2012, sygn. III CSK 180/11
Data orzeczenia
4 stycznia 2012
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Marian Kocon
Tagi
POSTANOWIENIE
Dnia 4 stycznia 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Marian Kocon (przewodniczący)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)
SSN Anna Kozłowska
w sprawie ze skargi K. Ś.
przy uczestnictwie M. M. i in. ,
o wznowienie postępowań toczących się przed Sądem Okręgowym
oraz postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym po rozpoznaniu na
posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 4 stycznia 2012 r.,
skargi kasacyjnej K. Ś.
od postanowienia Sądu Okręgowego
z dnia 22 grudnia 2010 r.,
odrzuca skargę kasacyjną w części dotyczącej postanowienia
Sądu Rejonowego z dnia 28 maja 2008 r., a w pozostałej części
skargę oddala.
Uzasadnienie
2
Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy umorzył wszczęte
na skutek wniosku K. Ś. postępowanie o wznowienie następujących postępowań:
- postępowania w sprawie I Ca 305/08 Sądu Okręgowego, w której
postanowieniem z dnia 10 lutego 2009 r. oddalona została apelacja M. M. i
K. M. od postanowienia Sądu Rejonowego z 10 kwietnia 2008 r. w sprawie I
Ns 352/06 o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po E. M.;
- postępowania w sprawie I Cz 272/08 Sądu Okręgowego, którym oddalono
zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego z 28 maja 2008 r., wydanego
w sprawie I Ns 352/06, w przedmiocie przyznania wynagrodzenia biegłemu
(pkt I) i obciążenia wnikającymi stąd kosztami M. M. (pkt II);
- postępowania w sprawie I Ns 352/06 Sądu Rejonowego.
Sąd Okręgowy uznał, że skarżąca skutecznie cofnęła wniosek o wznowienie
tych postępowań oraz zasadnie wnosiła o umorzenie wywołanego tym
wnioskiem postępowania, natomiast za bezskuteczne uznał następcze odwołanie
cofnięcia wniosku. Ponadto, w związku z tym, że postanowienia Sądu Okręgowego
oznaczone sygnaturą I Ca 305/08 i I Cz 272/08 zostały uchylone przez Sąd
Najwyższy wobec uwzględnienia skargi kasacyjnej M. M. i K. M., wniosek o
wznowienie postępowań uznał za bezprzedmiotowy.
Postanowienie powyższe zaskarżyła skargą kasacyjną K. Ś. zarzucając
nieważność postępowania o wznowienie wobec pojęcia tego postępowania i
umorzenia go bez udziału K. P., który powinien być uczestnikiem, oraz bez
ustanowienia kuratora dla małoletnich dzieci E. K. i kuratora dla nieznanego z
miejsca pobytu A. K., a także wobec umorzenia tego postępowania bez rozprawy,
przed skutecznym doręczeniem uczestnikom postanowienia i przed upływem
półrocznego terminu do przyjęcia spadku po E. K. W ramach drugiej podstawy
kasacyjnej zarzucała też naruszenie podstaw nieważności (nie wskazując jednak
stosownego przepisu), naruszenie art. 180, 355, 177 § 1 pkt 6, art. 203 k.p.c oraz
art. 79 ust. 1 lit. b i ust. 3 lit. a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej zarzucała naruszenie Konstytucji przez
naruszenie prawa do rzetelnego sądu, prawa do rzetelnej kontroli instancyjnej i
3
zasady legalizmu, oraz art. 5 i art. 65 § 1 k.c. wobec niedopuszczalnej wykładni
procesowych oświadczeń woli skarżącej, stanowiących zarazem obrazę art. 233
§ 1 k.p.c. W konkluzji wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia a także
niezaskarżalnego postanowienia tego Sądu z dnia 21 grudnia 2010 r.
w przedmiocie podjęcia postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wbrew przeświadczeniu skarżącej o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej
stwierdzić trzeba, że skarga ta jest w oczywistym stopniu bezzasadna.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że w postępowaniu nieprocesowym, jak
wynika z art. 524 § 1 k.p.c., można żądać wznowienia postępowania zakończonego
prawomocnym postanowieniem co do istoty sprawy, nie jest to jednak
dopuszczalne, jeżeli postanowienie może być zmienione lub uchylone. Wobec
uchylenia przez Sąd Najwyższy postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 10 lutego
w sprawie I Ca 305/08 skarga o wznowienie postępowania zakończonego tym
postanowieniem stała się oczywiście bezprzedmiotowa. Nie można żądać
wznowienia postępowania, które się toczy, nie istnieje też możliwość zawieszenia
postępowania o wznowienie do czasu zakończenia postępowania, którego dotyczy
skarga kasacyjna. W sytuacji, w której na skutek skargi kasacyjnej uchylone zostało
postanowienie Sądu drugiej instancji, należało postępowanie wywołane skargą o
wznowienie umorzyć, bowiem wydanie orzeczenia stało się niedopuszczalne (art.
355 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.) i to bez względu na to, z jakich przyczyn
uprzednio to postępowanie zostało zawieszone. Uchylenie postanowienia Sądu
drugiej instancji oznacza też, że postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 10
kwietnia 2008 r. utraciło przymiot prawomocności, a tym samym nie istnieje
możliwość domagania się wznowienia postępowania zakończonego tym
postanowieniem. Wydanie orzeczenia w przedmiocie skargi o wznowienie jest
zatem niedopuszczalne, postępowanie ze skargi nie może się toczyć i należało je
umorzyć. Za bezprzedmiotowe należy uznać w tej sytuacji rozważania dotyczące
możliwości odwołania przez skarżącą oświadczenia o cofnięciu skargi
o wznowienie postępowania, zarzuty dotyczące wydania postanowienia
o umorzeniu postępowania bez udziału wszystkich ewentualnych uczestników
postępowania oraz pozostałe zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.
4
Wspomnieć jedynie należy, że zarzut nieważności postępowania jest niezasadny,
bowiem niewzięcie przez zainteresowanego udziału w sprawie rozpoznawanej
w postępowaniu nieprocesowym nie powoduje nieważności postępowania
(por. uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2010 r., III CZP
112/09, OSNC 2010, nr 7-8, poz. 98). Gdy chodzi o pozostałe zarzuty
proceduralne, skarżąca nie podjęła próby wykazania wpływu ewentualnych
uchybień na treść rozstrzygnięcia, zaś zarzuty naruszenia prawa materialnego są
całkowicie niezrozumiałe.
Jak wskazano na wstępie, skarga o wznowienie postępowania przysługuje
w razie zakończenia go prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty
sprawy. Nie jest takim postanowieniem postanowienie w przedmiocie przyznania
wynagrodzenia biegłemu, a tego właśnie dotyczy postanowienie Sądu Okręgowego
oznaczone sygnaturą I Cz 272/08, oddalające zażalenie od postanowienia Sądu
Rejonowego z dnia 28 maja 2008 r. (I NS 352/06) w zakresie, w jakim nie zostało
uchylone przez Sąd Najwyższy w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej. Skarga o
wznowienie postępowania w tym zakresie nie była zatem dopuszczalna i powinna
zostać odrzucona przez Sąd Okręgowy. Sąd ten tego nie uczynił, co jednak nie
otwiera skarżącej drogi do wnoszenia w tym zakresie skargi kasacyjnej. Skarga
kasacyjna nie przysługuje bowiem od postanowienia umarzającego postępowanie o
wznowienie postępowania zakończonego wydaniem prawomocnego postanowienia
oddalającego zażalenie na postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia biegłemu.
W tym zakresie skarga ta podlega odrzuceniu.
Wobec powyższego Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji na podstawie art.
39814
k.p.c. w części, w której skargę oddalono i art. 3986
§ 3 k.p.c. w części,
w jakiej ją odrzucono, w obu przypadkach w związku z art. 13 § 2 k.p.c.
5
jw