Wyrok z 3 marca 2026, sygn. V GC 1558/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Wrocław, dnia 3 marca 2026 r.

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu V Wydział Gospodarczy
w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Rafał Głuchowski

Protokolant: protokolant sądowy Joanna Matusiak

po rozpoznaniu 3 marca 2026 r. we Wrocławiu

na rozprawie

w postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych

sprawy (...)

(...) (...) z siedzibą w (...)

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza od powoda (...) na rzecz strony pozwanej (...) (...) z siedzibą w (...) 4.017 ( cztery tysiące siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

Pozwem z 3 października 2024 r. (data stempla) (...) (dalej: powód), działając przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wniósł przeciwko (...) (...) z siedzibą w (...) (dalej: strona pozwana) pozew o pozbawienie w części wykonalności tytułu wykonawczego – nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym 2 lutego 2023 r. w sprawie o sygn. akt (...), który podlegał wykonaniu jako prawomocny 16 marca 2023 r. i został zaopatrzony w klauzulę wykonalności 14 sierpnia 2024 r. tj. w zakresie zasądzającym od powoda (...) na rzecz strony pozwanej (...) (...) z siedzibą w (...) odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od 53.561,09 zł od 16 kwietnia 2023 r. do 3 października 2024 r. oraz odsetek ustawowych za opóźnienie od 6.318 zł od 16 kwietnia 2023 r. do 3 października 2023 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa wedle norm przepisanych. Wniósł również o udzielenie zabezpieczenia poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego wszczętego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej (...) w sprawie (...) do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy.

Na uzasadnienie żądania powód wskazał, że od dnia powstania tytułu egzekucyjnego nastąpiły zdarzenia, które wyłączają dopuszczalność egzekucji w części dotyczącej odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od 53.561,09 zł od 16 kwietnia 2023 r. do 3 października 2024 r. oraz odsetek ustawowych za opóźnienie od 6.318 zł od 16 kwietnia 2023 r. do 6 lutego 2023 r. Podał, że strona pozwana wystąpiła do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej (...) zastępowanego przez (...) o wykonanie zabezpieczenia świadczenia pieniężnego 62.856,09 zł, tj. świadczenia odpowiadającego należności głównej, odsetek oraz kosztów procesu wynikających z nakazu zapłaty z dnia 2 lutego 2023 r. Wskazał, że postępowanie było prowadzone zgodnie z wnioskiem strony pozwanej oraz treścią tytułu zabezpieczenia tj. postanowieniem referendarza w Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku i okazało się w pełni skutecznie. Powód podniósł nadto, że 2 marca 2023 r. tj. w dniu następnym po wszczęciu przez stronę pozwaną postępowania egzekucyjnego dokonał dobrowolnej wpłaty na rachunek bankowy komornika 62.856,09 zł tytułem spłaty całego roszczenia wynikającego z zabezpieczenia, tym samym postępowanie egzekucyjne okazało się skuteczne wobec niezwłocznej, dobrowolnej wpłaty powoda. Zarzucił, że strona pozwana nie wystąpiła o wypłatę uiszczonych środków. Podniósł również, że obecnie strona pozwana jako wierzyciel dochodzi całości roszczenia, tj. tego co zostało przez powoda spełnione oraz dalszych odsetek. Powód zakwestionował dalsze odsetki naliczane odpowiednio za opóźnienie w transakcjach handlowych od 53.561,09 zł od 16 kwietnia 2023 r. do 3 października 2023 r. oraz za opóźnienie od 6.318 zł od 16 kwietnia 2023 r. do 3 października 2023 r.

Postanowieniem z 18 października 2024 r. tut. Sąd oddalił wniosek o udzielenie zabezpieczenia powództwa.

W odpowiedzi na pozew strona pozwana (...) (...) z siedzibą w (...) działając przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według podwojonej stawki minimalnej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew podniosła, że badanie zasadności powództwa przeciwegzekucyjnego jest nie tylko zbędne, ale i niedopuszczalne, gdy w wyniku wyegzekwowania całej lub części należności, zgasła wykonalność tytułu wykonawczego w całości lub w części, w jakiej tytuł został wykonany. Strona pozwana podnosiła również, że w toku prowadzonych postępowań występowały trudności z doręczaniem powodowi kierowanej do niego korespondencji. Zarzuciła, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu (...) zakończyło się 25 listopada 2024 r. wobec wyegzekwowania całości należności od powoda. Strona pozwana wskazała, że jako wierzyciel otrzymała od powoda podczas trwania postępowania egzekucyjnego łącznie 84.365,61 zł z tytułu należności głównej, kosztów procesu, kosztów klauzuli, kosztów egzekucji oraz odsetek. Podniosła, że wskutek wyegzekwowania w postępowaniu egzekucyjnym całej należności od powoda, przestała istnieć potencjalna możliwość wykonania tytułu wykonawczego wydanego w sprawie (...), objętego żądaniem pozwu.

Pismem procesowym z 18 grudnia 2024 r. powód podniósł, iż zmienia pierwotne żądanie pozwu w ten sposób, że zamiast pozbawienia w części wykonalności nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym 2 lutego 2023 r. w sprawie o sygn. akt (...), który podlegał wykonaniu jako prawomocny 16 marca 2023 r., a został zaopatrzony w klauzulę wykonalności 14 sierpnia 2024 r. wnosi o zasądzenie od strony pozwanej (...) (...) z siedzibą w (...) na rzecz powoda (...) 14.891,95 zł oraz zasądzenie od strony pozwanej na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu wskazał, że zakończenie postępowania egzekucyjnego miało bezpośredni wpływ na niniejsze powództwo, a wobec wyegzekwowania od powoda całości roszczenia (w tym roszczenia nienależnego) zachodziła konieczność przekształcenia powództwa. Powyższe argumentował faktem, że zdarzenia które nastąpiły od dnia wniesienia pozwu, tj. wyegzekwowanie całego roszczenia, ukończenie postępowania egzekucyjnego, determinowały przekształcenie powództwa i zmianę żądania.

W piśmie przygotowawczym z 26 sierpnia 2025 r. strona pozwana wniosła o oddalenie przekształconego powództwa o zapłatę w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz strony pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według podwojonej stawki minimalnej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, jednocześnie podtrzymując wszystkie twierdzenia, wnioski i dowody wykazujące bezzasadność zarówno powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, jak również powództwa o zapłatę. W uzasadnieniu pisma strona pozwana powołała się na niedopuszczalność zmiany powództwa i jej wpływ na właściwość miejscową sądu. Podniosła, że roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia wymaga wytoczenia odrębnego powództwa. Wskazała nadto, że przekształcenie powództwa jest niedopuszczalne również z uwagi na naruszenie zasad współżycia społecznego, a także że brak jest przesłanek roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

2 lutego 2023 r. referendarz w Sądzie Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku w sprawie(...) wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym nakazując (...), by w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu zapłacił (...) (...) z siedzibą w (...) kwotę 54.018,65 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od 53.561,09 zł od 2 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty oraz z kosztami procesu w wysokości 6.318 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Bezsporne, a nadto dowód:

- nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczy z dnia 2 lutego 2023 r. wydany przez referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku w sprawie (...), k. 18.

Postanowieniem z 2 lutego 2023 r. referendarz w Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku w sprawie (...) udzielił stronie pozwanej do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego zabezpieczenia dochodzonego pozwem roszczenia poprzez zajęcie wierzytelności na rachunkach bankowych powoda łącznie do kwoty 62.856,09 zł. Postanowienie zostało zaopatrzone w klauzulę wykonalności 6 lutego 2023 r.

Bezsporne, a nadto dowód:

- postanowienie z dnia 2 lutego 2023 r. wydane przez referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku w sprawie (...) wraz z klauzulą wykonalności, k. 83.

24 lutego 2023 r. strona pozwana zwróciła się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu (...) z wnioskiem o wykonanie zabezpieczenia.

Bezsporne, a nadto dowód:

- wniosek o wykonanie zabezpieczenia, k. 84,

- potwierdzenie nadania, k. 85.

2 marca 2023 r. powód (...) dokonał zapłaty 62.856,09 zł na konto Komornika Sądowego.

Bezsporne, a nadto dowód:

- potwierdzenie transakcji, k. 15.

Bezsporne, a nadto dowód:

- postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu (...) zastępcy (...) z 10 marca 2023 r. w sprawie (...), k. 13-14, 86.

Wezwaniem z 18 kwietnia 2023 r. zobowiązano stronę pozowaną do doręczenia odpisu pozwu wraz z nakazem zapłaty wydanym przez Referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku, w terminie 2 miesięcy, przy pomocy komornika sądowego. Strona pozwana zwróciła się 15 maja 2023 r. do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu (...) o dokonanie takiego doręczenia.

Dowód:

- pismo Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z 18 kwietnia 2023 r. w sprawie (...), k. 87,

- wniosek o doręczenie adresatowi odpisu pozwu wraz z załącznikami z 11 maja 2023 r., k. 88 wraz z potwierdzeniem nadania, k. 89,

- postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu (...) z 16 czerwca 2023 r., k. 90,

- protokół z czynności w sprawie Kmn 15/23 z 13 czerwca 2023 r., k. 91,

- odpowiedź na wniosek o udostępnienie danych z 13 czerwca 2023 r., k. 92.

Strona pozwana zwracała się pismami z 17 czerwca, 1 lipca i 7 lipca 2023 r. do Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ z wnioskami o uznanie kierowanej do (...) korespondencji za doręczoną.

Dowód:

- wniosek o uznanie korespondencji za doręczoną z 7 lipca 2023 r. wraz z załącznikami, k. 96-10-119.

14 sierpnia 2023 r. referendarz w Sądzie Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku w sprawie (...) nadał nakazowi zapłaty w postępowaniu upominawczym z 2 lutego 2023 r. klauzulę wykonalności.

Bezsporne, a nadto dowód:

- nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczy z dnia 2 lutego 2023 r. wydany przez referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku w sprawie (...) wraz z klauzulą wykonalności, k. 18.

Postanowieniem z dnia 19 lipca 2024 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku umorzył postępowanie wywołane wnioskami o uznanie korespondencji za doręczoną wobec uprawomocnienia się nakazu zapłaty.

Bezsporne, a nadto dowód:

- postanowienie z 19 lipca 2024 r. w sprawie (...) wydane przez referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku, k. 75.

26 lipca 2024 r. strona pozwana wystąpiła do Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty z 2 lutego 2023 r. w sprawie (...), jednocześnie wnosząc o przyznanie od powoda na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania klauzulowego.

Bezsporne, a nadto dowód:

- wniosek o nadanie klauzuli wykonalności z 26 lipca 2024 r., k. 76,

- potwierdzenie nadania, k. 77.

Pismem z 2 września 2024 r. strona pozwana zwróciła się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej (...) z wnioskiem o wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego – nakazu zapłaty, wydanego w postępowaniu upominawczym przez referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku z 2 lutego 2023 r. wraz z klauzulą wykonalności z 14 sierpnia 2024 r. Wniosła o wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi (powodowi) i prowadzenie tego postępowania z kwoty zabezpieczonej w toku postępowania o wykonanie zabezpieczenia prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu (...), a w przypadku gdy wysokość zabezpieczonej kwoty okazałaby się niewystarczająca, wniosła o prowadzenie tego postępowania z całego majątku dłużnika (powoda).

Bezsporne, a nadto dowód:

- wniosek o wszczęcie egzekucji, k. 79-81,

- potwierdzenie nadania, k. 82.

9 września 2024 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej (...) zawiadomił powoda (...) o wszczęciu egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego – nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ wydanego w sprawie (...). W zawiadomieniu wskazano, że stan zaległości na 9 września 2024 r. wynosił 89.795,74 zł.

Bezsporne, a nadto dowód:

- zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z 9 września 2024 r. w sprawie (...), k. 16-17.

Postanowieniem z 25 listopada 2024 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej (...) stwierdził ukończenie postępowania egzekucyjnego w sprawie(...), ustalił koszty postępowania egzekucyjnego na 5.323,74 zł i w całości obciążył nimi dłużnika (powoda), przyznał wierzycielowi (stronie pozwanej) koszty zastępstwa prawnego w egzekucji w wysokości 1.350 zł oraz rozliczył zaliczkę wpłaconą przez wierzyciela (stronę pozwaną).

Bezsporne, a nadto dowód:

- postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej (...) z 25 listopada 2024 r. w sprawie (...), k. 73-74, 122, 136-137

- karta rozliczeniowa, k. 123-125.

Ocena dowodów:

Sąd ustalał stan faktyczny sprawy na podstawie dowodów z dokumentów. Co istotne, strony nie spierały się zasadniczo co do faktów, lecz co do wywodzonych z nich konsekwencji prawnych. Sporny nie był zatem stan faktyczny, lecz ich ocena prawna.

Zgodnie z art. 243 ² k.p.c. dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia. Pomijając dowód z takiego dokumentu, sąd wydaje postanowienie.

Zaznaczenia wymaga, że zgodnie z art. 245 k.p.c. dokument prywatny sporządzony w formie pisemnej albo elektronicznej stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Słusznie wskazuje się przy tym w doktrynie, że „dowód z dokumentu prywatnego jest środkiem dowodowym, którego moc sąd ocenia zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów przewidzianą w art. 233 § 1 KPC. Podobnie jak w wypadku innych dowodów, sąd ocenia, czy dowód ten ze względu na jego indywidualne cechy i okoliczności obiektywne zasługuje na wiarę, czy nie. Wynikiem tej oceny jest przyznanie lub odmówienie dowodowi z dokumentu waloru wiarygodności, ze stosownymi konsekwencjami w zakresie jego znaczenia dla ustalenia podstawy faktycznej orzeczenia (wyr. SN z 2.4.2008 r., III CSK 299/07, Legalis; zob. również wyr. SN z 13.12.2013 r., III CSK 66/13, Legalis)” ( T. Szanciło (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1–458 ¹⁶. Tom I, wyd. 2, 2023). Przedstawione dokumenty prywatne stanowiły podstawę dokonywanych ustaleń. Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania wiarygodności tych dokumentów.

Do akt sprawy strony dołączały poświadczone przez pełnomocników kopie dokumentów pochodzących od komorników sądowych. Sąd uznał, że dokumenty sporządzone przez komornika są dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 244 § 1 k.p.c. Przepis ten stanowi, iż dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone.

Należało mieć na uwadze, że zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przepis ten „wyraża podstawową w polskim prawie cywilnym zasadę rozkładu ciężaru udowodnienia (ciężaru dowodu w rozumieniu materialnym, obiektywnym) faktu, z którego strona postępowania sądowego wywodzi skutki prawne. Istotą ujętej w nim reguły jest określenie, który z podmiotów (powód, pozwany, uczestnik postępowania nieprocesowego) poniesie negatywne konsekwencje nieustalenia danego faktu w sporze sądowym, a ściślej: niewykazania prawdziwości twierdzeń o takim prawnie doniosłym (prawnie relewantnym) fakcie” (B. Janiszewska [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, cz. 1 (art. 1–55(4)), red. J. Gudowski, Warszawa 2021, art. 6).

Procesowym odzwierciedleniem zasady wyrażonej w art. 6 k.c. jest przepis art. 232 k.p.c., który stanowi, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę. W doktrynie słusznie wskazuje się, że „w myśl art. 232 strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę. W aktualnym stanie prawnym istotne znaczenie ma aktywność stron w przedstawianiu materiału procesowego – ciężar dowodu w znaczeniu formalnym, subiektywnym (zob. wyrok SN z 15.02.2008 r., I CSK 426/07 (…)). Działalność stron jest jednoznacznie ukierunkowana. Mają one przedstawiać tylko te fakty, z których wywodzą korzystne dla siebie skutki prawne. To sformułowanie nawiązuje wprost do treści art. 6 k.c.” (H. Dolecki, T. Radkiewicz [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Artykuły 1–366, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2021, art. 232). Należało mieć przy tym na uwadze, że

Ww. przepisy wskazują iż postępowanie cywilne ma charakter kontradyktoryjny, a w jego ramach zasadą jest dowodzenie przez strony twierdzeń przy pomocy podnoszonych wniosków dowodowych. Nie jest obowiązkiem Sądu poszukiwanie z urzędu dowodów za stronę, w szczególności że działanie takie mogłoby stanowić podstawę dla twierdzeń o braku bezstronności i faworyzowaniu którejś ze stron. Sąd stoi przy tym na stanowisku, że skoro postępowanie toczy się między przedsiębiorcami to można i należy wymagać od nich profesjonalizmu związanego z zawodowym występowaniem przez nich w obrocie (także prawnym) i aktywnego przedstawiania dowodów na poparcie formułowanych twierdzeń.

Strony reprezentowane były przez profesjonalnych pełnomocników i miały świadomość skutków mogących wyniknąć ze stosowania art. 229 i 230 k.p.c. Przepisy te stanowią, że nie wymagają również dowodu fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości (art. 229). Gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane (art. 230).

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo należało oddalić w całości.

Przede wszystkim na początku zaznaczyć należy, że Sąd rozpatrywał żądanie pozwu w jego pierwotnym kształcie wyrażonym w pozwie z 3 października 2024 r. Zmianę powództwa dokonywaną przez powoda pismem z 19 grudnia 2024 r. (data stempla) Sąd uznał za niedopuszczalną postanowieniem wydanym na rozprawie 3 marca 2026 r.

Powód dążył do zmiany powództwa o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w powództwo o zapłatę, upatrując przy tym podstawy faktycznej zmienianego powództwa w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu. Powód uzasadniał zmianę zakończeniem postepowania egzekucyjnego, którego dotyczyła sprawa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. Komornik stwierdził ukończenie takiego postępowania postanowieniem z 25 listopada 2024 r., a zatem po dniu złożenia pozwu (3 października 2024 r.) Okoliczność ta zatem powstała już w trakcie sprawy.

Sąd ocenił, że zmiana taka jest dopuszczalna w świetle art. 458 ⁸ § 1 k.p.c., który stanowi że w toku postępowania nie można występować z nowymi roszczeniami zamiast lub obok dotychczasowych. Jednakże w przypadku zmiany okoliczności powód może żądać, zamiast pierwotnego przedmiotu sporu, jego równowartości lub innego przedmiotu, a w sprawach o świadczenie powtarzające się może nadto rozszerzyć powództwo o świadczenia za kolejne okresy. Niewątpliwie bowiem nastąpiła w sprawie zmiana okoliczności mająca dla losu sprawy diametralne znaczenie.

Sąd w pełni podzielił zapatrywanie wyrażone w postanowieniu Sądu Najwyższego z 21 listopada 2024 r., I CSK 1212/24, że artykuł 458 ⁸ § 1 zdanie pierwsze KPC posługuje się ogólnym pojęciem „w toku postępowania”, a zatem nie można go zawężać do czasookresu, począwszy od momentu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu ( lege non distinguente nec nostrum est distinguere). Gdyby bowiem chodziło o stan od momentu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu ustawodawca posłużyłby się taką terminologią jak przykładowo w art. 200 § 1 KPC, art. 192 KPC. W konsekwencji w toku postępowania na kanwie tego przepisu należy rozumieć wniesienie pozwu, które inicjuje postępowanie, a ponadto sprawie o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego został nadany bieg. Wyegzekwowanie świadczenia na podstawie tytułu wykonawczego, w toku postępowania o pozbawienie tego tytułu wykonalności (roszczenie majątkowe niepieniężne) stanowi modelowy przykład zmiany okoliczności w rozumieniu art. 458 ⁸ § 1 zdanie drugie KPC, implikującej uprawnienie powoda (ze sprawy o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego) do dochodzenia zwrotu wyegzekwowanej należności, czyli równowartości przedmiotu sporu ze sprawy o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego. Oczywistym jest, że na gruncie art. 458 ⁸ § 1 KPC, w kontekście przesłanki równowartości, istotny jest zakres żądania o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego.

W ocenie Sądu, gdyby warunki dopuszczalności zmiany powództwa kształtowane były wyłącznie ww. przepisem art. 458 ⁸ § 1 k.p.c. do takiej zmiany mogłoby dojść. Jej bezskuteczność jednak warunkowana była przepisami ogólnymi dotyczącymi zmiany powództwa, a mianowicie art. 193 § 1, 2 i 3 k.p.c. Sąd podziela stanowisko wyrażane w piśmiennictwie, że „przesłanką takiej zmiany jest to, aby nie wpływała na właściwość sądu, gdyż art. 458 ⁸ § 1 KPC, jako lex specialis w stosunku do art. 193 KPC, nie wyłącza zasady wynikającej z § 1 tego ostatniego artykułu, bowiem do kwestii nim objętej nie odnosi się w ogóle. Jeżeli zatem okaże się, że zmiana przedmiotowa powództwa, dopuszczalna w świetle art. 458 ⁸ § 1 zd. 2 KPC, będzie naruszać art. 193 § 1 KPC, sąd powinien postąpić zgodnie z art. 193 § 2 KPC, a więc po wyłączeniu nowego żądania do odrębnego rozpoznania, rozpoznać nową sprawę, jeżeli jest dla niej właściwy rzeczowo i miejscowo, a jeżeli nie - przekazać sprawę sądowi właściwemu, chyba że zmiana następuje w sądzie rejonowym, a właściwy rzeczowo dla całego zmienionego powództwa jest sąd okręgowy - wówczas całą sprawę należy przekazać temu sądowi (co może zajść w wypadku rozszerzenia powództwa o dalsze okresy dla świadczeń powtarzających się) ( T. Szanciło [w:] T. Szanciło (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1–458 ¹⁶. Tom I, wyd. 2, 2023, art. 458 ⁸, Nb 2).

Również, jak wskazuje M. Manowska [w:] A. Adamczuk, P. Pruś, M. Radwan, M. Sieńko, E. Stefańska, M. Manowska, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-477(16) , LEX/el. 2022, art. 458(8) dokonanie zmiany jakościowej powództwa w ten sposób, że powód wystąpi z nowym roszczeniem zamiast poprzedniego, naruszając właściwość rzeczową lub miejscową, nie będzie dopuszczalne z uwagi na treść art. 193 § 1, chociażby doszło do tego na skutek zmiany okoliczności sprawy, a więc zgodnie z art. 458 ⁸ § 1.

Sąd podziela zapatrywanie ww. komentatorów, ponieważ specyfika postępowania gospodarczego w żaden sposób nie uzasadnia uznania, że przepis art. 458 ⁸ § 1 wyłącza zastosowanie w całości regulacji art. 193 k.p.c. W ocenie Sądu omawiane przepisy na gruncie procedury gospodarczej wzajemnie się uzupełniają. Celem zaś ustawodawcy przyświecającym wprowadzeniu art. 458 ⁸ § 1 k.p.c. było dalsze ograniczenie możliwości zmiany powództwa i związanych z tym komplikacji procesowych na gruncie postępowania gospodarczego, nie zaś całkowicie odmienne uregulowanie tej kwestii. O zasadności takiej interpretacji świadczy pośrednio również wyłącznie możliwości dokonywania w postępowaniu gospodarczym przekształceń podmiotowych, z wyraźnego postanowienia § 2 tego artykułu. Przepis art. 458 ⁸ § 1 dotyka nadto innych okoliczności niż wskazane w art. 193 k.p.c. nie może zatem wyłączać jego stosowania, ponieważ ich zakresy się uzupełniają, nie wykluczają.

Zgodnie zatem z art. 193 § 1, 2 i 3 k.p.c. zmiana powództwa jest dopuszczalna, jeżeli nie wpływa na właściwość sądu (§ 1). Jeżeli w myśl przepisu poprzedzającego zmiana nie jest dopuszczalna, a powód zmienia powództwo w ten sposób, że występuje z nowym roszczeniem obok pierwotnego, sąd rozpoznaje nowe roszczenie jako sprawę oddzielną, jeżeli jest dla niej rzeczowo i miejscowo właściwy, w przeciwnym zaś razie przekazuje sprawę sądowi właściwemu. Gdy jednak zmiana taka następuje w sądzie rejonowym, należy przekazać całe zmienione powództwo sądowi okręgowemu, który dla zmienionego powództwa jest rzeczowo i miejscowo właściwy (§ 2). Jeżeli powód występuje z nowym roszczeniem zamiast lub obok roszczenia pierwotnego, skutki przewidziane w artykule poprzedzającym rozpoczynają się z chwilą, w której roszczenie to powód zgłosił na rozprawie w obecności pozwanego, w innych zaś wypadkach - z chwilą doręczenia pozwanemu pisma zawierającego zmianę i odpowiadającego wymaganiom pozwu (§ 3).

Zasadą zatem wyrażoną w § 1 jest niedopuszczalność zmiany powództwa, jeśli zmiana taka miałaby wpływać na właściwość sądu. Wyjątki od niej przewiduje przepis § 2, lecz odnosi się tylko do sytuacji, gdy zmiana powództwa polega na wystąpieniu z nowym roszczeniem obok pierwotnego, przewidując możliwość przekazania takiej oddzielnej sprawy innemu sądowi lub przekazania całości sądowi okręgowemu, gdyby był właściwy dla całości żądania.

Taka sytuacja jednak nie miała w sprawie miejsca, ponieważ powód dążył do przekształcenia jakościowego powództwa, tj. zmiany jednego żądania na inne, nie zaś formułowania dodatkowego żądania „obok” poprzedniego. Takiej zaś sytuacji nie dotyczy przepis art. 193 § 2 k.p.c., co oznaczało, że należy zastosować regułę z § 1, która wyraźnie zakazuje dokonania zmiany wpływającej na właściwość sądu. Przepis ten bowiem odnosi się lege non distinguente do każdego rodzaju właściwości sądu, w tym do właściwości miejscowej i wniosek taki wypływa jednoznacznie z językowej wykładni art. 193 § 1 k.p.c. O ile Sąd dostrzega argumenty natury funkcjonalnej wskazujące na potrzebę odmiennej interpretacji, o tyle wskazać należy, że powszechnie stosowane dyrektywy wykładni w razie sprzeczności między wynikami wykładni funkcjonalnej i wykładni językowej prymat przyznają wynikowi wykładni językowej przepisu.

Zasadnie wskazuje się w doktrynie, że „ogólną zasadą wynikającą z art. 193 § 1 jest dopuszczalność zmiany powództwa tylko wówczas, gdy nie wpływa to na właściwość sądu. Zasada ta dotyczy zarówno zmian ilościowych, jak i jakościowych oraz obejmuje zarówno właściwość rzeczową, jak i miejscową (…). „ Zmiana jakościowa powództwa, polegająca na wprowadzeniu nowego roszczenia zamiast poprzedniego, naruszająca właściwość rzeczową bądź miejscową sądu objęta jest zakazem określonym w art. 193 § 1 bez wyjątków. Jeśli powód próbuje wprowadzić do procesu taką niedozwoloną zmianę powództwa, sąd powinien rozpoznać pierwotne żądanie (postanowienie SN z 14.05.1971 r., II CZ 46/71, LEX nr 6926)(…). Jeśli wprowadzenie nowej podstawy faktycznej powództwa (np. bezpodstawnego wzbogacenia) prowadziłoby do zmiany właściwości miejscowej sądu (gdyż powód wcześniej skorzystał z właściwości przemiennej miejsca wykonania umowy), zmiana powództwa nie będzie dopuszczalna (tak zasadnie SN w wyroku z 2.12.2004 r., II CK 144/04) ( M. Manowska [w:] A. Adamczuk, P. Pruś, M. Radwan, M. Sieńko, E. Stefańska, M. Manowska, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-477(16), LEX/el. 2022, art. 193).

W niniejszej sprawie powód żądał częściowego pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego przed tut. Sądem wedle właściwości miejscowej ustalonej na podstawie art. 843 k.p.c., który stanowi, że powództwa przewidziane w niniejszym dziale wytacza się przed sąd rzeczowo właściwy, w którego okręgu prowadzi się egzekucję. Miejsce prowadzenia egzekucji określa się na podstawie przepisów niniejszego kodeksu regulujących właściwość miejscową organu egzekucyjnego także wtedy, gdy do prowadzenia egzekucji został wybrany komornik poza właściwością ogólną. Jednocześnie przepis ten nie uzasadniałby właściwości miejscowej tut. Sądu w sprawie o zapłatę wywodzonej z przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu przeciwko stronie pozwanej mającej siedzibę w (...). Właściwość miejscowa sądu w takim wypadku wynikałaby z art. 30 k.p.c., który stanowi że powództwo przeciwko osobie prawnej lub innemu podmiotowi niebędącemu osobą fizyczną wytacza się według miejsca ich siedziby.

W ocenie Sadu nie jest przekonująca argumentacja przedstawiona przez stronę pozwaną, że w omawianej sytuacji oświadczenie powoda należy traktować jako równoznaczne z cofnięciem pozwu. Powód jednoznacznie podtrzymywał wolę prowadzenia procesu, także po wydaniu przez Sąd postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zmiany powództwa. Powód miał zatem świadomość, że dokonywana przez niego zmiana została oceniona przez Sąd jako bezskuteczna, a zatem jego żądanie będzie ocenione przez pryzmat przesłanek z art. 840 k.p.c. Sąd ocenił przy tym, że nie można domniemywać złożenia przez powoda oświadczenia o cofnięciu pozwu.

Zgodnie z art. 840 § 1 k.p.c. dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli:

1) przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście;

2) po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia;

3) małżonek, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie art. 787, wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym małżonkowi temu przysługują zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz także zarzuty, których jego małżonek wcześniej nie mógł podnieść.

Powództwo z art. 840 § 1 k.p.c. przysługuje jednak do momentu „zrealizowania” tytułu. Stanowisko doktryny i judykatury jest w tym względzie zupełnie klarowne, bowiem wskazuje się, że „wytoczenie powództwa opozycyjnego z art. 840 KPC zasadniczo jest pozbawione obostrzeń co do terminu jego wytoczenia. Omawiane powództwo może być wytoczone po nadaniu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności i tylko pod warunkiem, że istnieje potencjalna możliwość wykonania tytułu wykonawczego w całości lub w określonej jego części. Dłużnik traci możliwość wytoczenia powództwa opozycyjnego z chwilą wyegzekwowania świadczenia objętego tytułem wykonawczym w całości lub w określonej części w odniesieniu do już wyegzekwowanego świadczenia (zob. uzasadnienie post. SN z 30.5.2014 r., II CSK 679/13, Legalis; wyr. SA w Gdańsku z 8.3.2019 r., V ACa 617/18, Legalis). Powództwo to jest więc niedopuszczalne w części, w której wykonalność tytułu wykonawczego wygasła na skutek jego zrealizowania. Należy również zaznaczyć, że powództwo opozycyjne może być wytoczone niezależnie od tego, czy egzekucja na podstawie danego tytułu wykonawczego została już wszczęta, czy też egzekucji jeszcze nie wszczęto” ( R. Kulski [w:] A. Marciniak (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom IV. Komentarz. Art. 730–1095 ¹, wyd. 1, 2020, art. 840, Nb 4).

W niniejszej sprawie powództwo a limine podlegało oddaleniu z uwagi na to, że postępowanie egzekucyjne zostało zakończone 25 listopada 2024 r. w wyniku wyegzekwowania w jego toku całości należności strony pozwanej od powoda (okoliczność bezsporna, na którą powoływały się obie strony postępowania). Tytuł zatem w całości został zrealizowany. Z tego względu Sąd postanowił również 22 stycznia 2026 r. na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2,3,5 w zw. z art. 458 ¹⁰ i art. 299 k.p.c. pominąć dowód z przesłuchania stron. W świetle ww. okoliczności przeprowadzenie dowodu byłoby bezcelowe.

Na marginesie jedynie Sąd zaznacza, że żądanie formułowane w oparciu o przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia również podlegałoby oddaleniu. Zgodnie z art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Rzecz jednak w tym, że działania strony pozwanej znajdowały oparcie czynnościach i orzeczeniach pochodzących od Sądu, natomiast powód nie podał, w ocenie tut. Sądu, w swej obszernej argumentacji faktów wskazujących na to, że działanie strony pozwanej w toku postępowania upominawczego, zabezpieczającego, klauzulowego czy egzekucyjnego pozbawione było podstaw prawnych. Powoływanie się natomiast na zasady współżycia społecznego, w świetle jednolitego w tym względzie orzecznictwa, nie może stanowić samoistnej podstawy dla uwzględnienia powództwa. Nota bene twierdzenia powoda w tym zakresie nie korespondowały z dowodami z dokumentów złożonymi przez stronę pozwaną, a wskazujących na przebieg postępowania zabezpieczającego, klauzulowego i egzekucyjnego. Twierdzenia o naruszeniu przez stronę pozwaną zasad współżycia społecznego Sąd ocenił jako gołosłowne.

Z uwagi na powyższe, orzeczono, jak w punkcie I sentencji.

O kosztach Sąd orzekał na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., tj. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Przepis art. 98 § 1 k.p.c. stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Sąd całością kosztów poniesionych przez stronę pozwaną obciążył powoda. W konsekwencji zasądzono od powoda na rzecz strony pozwanej 4.017 złotych, na które złożyły się:

1)  4.000 złotych kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z § 2 pkt 5 w zw. z § 15 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118),

2)  17 złotych opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Koszty zastępstwa pełnomocnika strony pozwanej ustalono w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, częściowo uwzględniając jej wniosek. Sąd zasądził tytułem wynagrodzenia pełnomocnika nie 3.600 złotych lecz 4.000, z uwagi na specyfikę niniejszej sprawy, a wynikającą ze złożenia przez powoda pisma ze zmianą powództwa. W jego następstwie pełnomocnik strony pozwanej zasadnie podjął polemikę z żądaniem pozwu w jego zmienionej formie oraz zasadnie kwestionował brak możliwości dokonania zmiany powództwa. Sąd ocenił, że strona pozwana w niniejszej sprawie odnosiła się do dwóch różnych żądań, co uzasadnia przyjęcie, że nakład pracy radcy prawnego był większy niż w przeciętnej sprawie. Sąd miał przy tym na uwadze, że powód, reprezentowany przez kwalifikowanego pełnomocnika, po wymianie pism zawierających stanowiska stron w zakresie dopuszczalności zmiany powództwa podjął decyzję o kontynuowaniu prowadzenia sprawy i ponoszeniu dalszego ryzyka procesowego. Stąd też Sąd uznał, iż zmiana okoliczności w toku niniejszej sprawy nie stanowi argumentu przemawiającego za nieprzyznawaniem stronie pozwanej taksy radcowskiej w wysokości wyższej niż opłata minimalna.

Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku.