sygn. I C 1392/23 2 kwietnia 2026 Sąd Rejonowy w Toruniu

Wyrok z 2 kwietnia 2026, sygn. I C 1392/23

Data orzeczenia 2 kwietnia 2026

Sąd Sąd Rejonowy w Toruniu

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Asesor Paweł Kamiński

Tagi

#Sąd Rejonowy w Toruniu #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 5 kc art. 10 kc art. 11 kk art. 12 kk art. 72 kpc art. 92 krio art. 98 kpc art. 98 krio

Pokaż pozostałe podstawy prawne (21)

art. 109 kpc art. 115 kc art. 133 krio art. 156 kpc art. 177 kpc art. 205 kpc art. 214 kpc art. 233 kpc art. 235 kpc art. 244 kpc art. 245 kpc art. 267 kk art. 278 kpc art. 321 kpc art. 365 kpc art. 410 kc art. 527 kc art. 887 kpc art. 902 kpc art. 908 kc art. 916 kc

Sygn. akt: I C 1392/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 kwietnia 2026 r.

Sąd Rejonowy w T. I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	asesor sądowy P. K.
Protokolant:	starszy sekretarz sądowy K. K.

po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2026 r. w T.

na rozprawie

sprawy z powództwa I. B. (1) i C. B.

przeciwko E. B.

o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

I. uznaje za bezskuteczną w stosunku do I. B. (1) umowę dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku zawartą pomiędzy pozwaną E. B. a O. B. (2) w formie aktu notarialnego za numerem Repertorium (...) przed E. X. (1), notariuszem w D., zmienioną umową z dnia 14 stycznia 2022 roku pomiędzy E. B. a O. B. (2) w formie aktu notarialnego za numerem Repertorium (...) przed E. X. (1), notariuszem w D. celem ochrony uprawnienia do świadczeń alimentacyjnych przysługującego I. B. (1) od dłużnika alimentacyjnego O. B. (2);

II. uznaje za bezskuteczną w stosunku do C. B. umowę dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku zawartą pomiędzy pozwaną E. B. a O. B. (2) w formie aktu notarialnego za numerem Repertorium (...) przed E. X. (1), notariuszem w D., zmienioną umową z dnia 14 stycznia 2022 roku pomiędzy E. B. a O. B. (2) w formie aktu notarialnego za numerem Repertorium (...) przed E. X. (1), notariuszem w D. celem ochrony uprawnienia do świadczeń alimentacyjnych przysługującego C. B. od dłużnika alimentacyjnego O. Z. B.;

III. zasądza od pozwanej E. B. na rzecz powoda I. B. (1) kwotę 4 500 (cztery tysiące pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

IV. zasądza od pozwanej E. B. na rzecz powódki C. B. kwotę 4 500 (cztery tysiące pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

V. nakazuje pobrać od pozwanej E. B. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w T. kwotę 1 800 zł (tysiąc osiemset złotych) tytułem kosztów sądowych, których powodowie w związku ze zwolnieniem ich od kosztów sądowych nie mieli obowiązku uiścić.

UZASADNIENIE

Powodowie C. B. i I. B. (1) wnieśli w dniu 9 stycznia 2023 roku pozew przeciwko pozwanej E. B. o uznanie za bezskuteczną w stosunku do nich umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku zawartej w formie aktu notarialnego przed notariuszem E. K. (1) (...) numer (...) między O. B. (1) a E. B., na mocy której O. B. (1) przeniósł na rzecz E. B. własność nieruchomości, dla których prowadzone są (...) o numerach (...) w celu zaspokojenia przysługujących powodom w stosunku do O. B. (1) wierzytelności z tytułu zaległych alimentów należnych C. i I. B. (1) w kwocie 22 464,40 zł wraz z dalszymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia pozwu oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.

Uzasadniając swoje roszczenie powodowie wskazali, że dłużnik O. B. (1) jest wobec nich zobowiązany z tytułu roszczeń alimentacyjnych. Postanowieniem wydanym w sprawie (...) Sąd Okręgowy w T. zabezpieczył roszczenie alimentacyjne powodów. Powodowie wskazali, że pozwany nie reguluje zobowiązania od kilku lat, a egzekucja komornicza była bezskuteczna. Aktualne na dzień wniesienia pozwu zadłużenie wynosiło 22 465 zł. Powodowie wskazali, że dłużnik nie posiada środków pieniężnych, nieruchomości, akcji, udziałów ani innych wierzytelności i majątku ruchomego, z którego wierzyciele mogliby uzyskać zaspokojenie. Powodowie wskazali, że egzekucja ich roszczeń alimentacyjnych byłaby możliwa z majątku dłużnika, w którym przed 8 stycznia 2018 roku znajdowała się własność nieruchomości w postaci:

a) niezabudowanej (...) w K. o powierzchni 0,3450 ha, dla której Sąd Rejonowy w T. VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi (...) pod (...),

b) zabudowanej domem jednorodzinnym w N. (...), o powierzchni 0,1548 ha, dla której Sąd Rejonowy w T. VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi (...) pod numerem (...),

c) niezabudowanej działki (...), o powierzchni 0,09 ha, dla której Sąd Rejonowy w Rypinie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą pod numerem (...).

Powodowie wskazali, że do majątku dłużnika O. B. (1) wchodzić mogły także inne prawa, o których nie mają szczegółowej wiedzy.

Powodowie wskazali, że pozwana E. B. jest matką O. B. (1). W dniu 8 stycznia 2018 roku dłużnik zawarł z pozwaną E. B. umowę dożywocia na mocy której przeniósł własność opisanych powyżej nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerach (...). Szacunkową wartość nieruchomości stanowiących przedmiot umowy dożywocia powodowie określili na kwotę 800 000 zł. Zgodnie z ustaleniami komornika W. H., O. B. (1) nie posiada żadnych nieruchomości, ani żadnych ruchomości czy wierzytelności, z których powodowie mogliby się zaspokoić.

Zdaniem powodów dłużnik świadomie i intencjonalnie wyzbył się własności nieruchomości w celu udaremnienia zaspokojenia ich roszczeń. Powodowie zaznaczyli, że O. B. (1) w wyzbyciu się całego majątku na rzecz matki upatrywał rozwiązania problemów w postaci roszczeń powodów, których był i jest całkowicie świadomy. Powodowie wskazali też, że dłużnik już w 2016 i 2017 roku dokonał transferu składników przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością działając świadomie i intencjonalni i licząc się z ryzykiem wystąpienia przez spółkę z roszczeniem odszkodowawczym w związku z bezprawnym przeniesieniem jej przedsiębiorstwa i koniecznością upłynnienia swojego całego majątku. Także postanowienie Sądu Okręgowego w T. wydane w sprawie (...) w przedmiocie zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych zapadło ponad pół roku przed dokonaniem czynności fraudulentnej, tj. 5 lipca 2017 roku. Powodowie wskazali, że na skutek swoich działań wykonanych z pomocą pozwanej z osoby zamożnej stał się formalnie człowiekiem ubogim i niewypłacalnym nawet w zakresie ciążących na nim alimentów. Powodowie twierdzili, że standard życia dłużnika mimo wyzbycia się majątku nie uległ pogorszeniu. W dalszym ciągu mieszka w domu jednorodzinnym i przemieszcza się oddanymi do jego indywidualnego posiadania pojazdami. Powodowie wskazali też, że w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego pozostaje działanie pozwanej i dłużnika polegające na zawarciu umowy dożywocia, w którym to dłużnik przekazał na rzecz swojej znacznie starszej matki nieruchomości w zamian za jej opiekę. Zdaniem powodów przekazanie nieruchomości nastąpiło w takiej formie ze względu na preferencje podatkowe i brak opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych i podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Powodowie podali, że dłużnik dokonał skarżonej czynności, ponieważ miał pełną świadomość grożącej mu odpowiedzialności z tytułu ciążących na nim zobowiązań finansowych. Zdaniem powodów czynność prawna w postaci zawarcia umowy dożywocia przez O. B. (1) z pozwaną będącą jego matką została dokonana przez pozwaną ze świadomością pokrzywdzenia powodów – wierzycieli. Powodowie wskazali, że pozwana wiedziała o długu O. B. (1) w stosunku do powodów – pozwana jest nie tylko babcią powodów, ale też pełniła funkcję członka zarządu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, do której to spółki (...) przeniósł przedsiębiorstwo (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N.. Zdaniem powodów pozwana i dłużnik traktują transfer nieruchomości na mocy skarżonej umowy dożywocia jako rozwiązanie umożliwiające uniknięcie spłat wierzytelności powodów. Powodowie wskazali, że z przebiegu innych postępowań prowadzonych z udziałem O. B. (1) wynika, że czynności dokonane przez dłużnika dokonane został w celu pokrzywdzenia powodów. Skutkiem zawarcia umów dożywocia O. B. (1) stał się niewypłacalny. Egzekucja komornicza prowadzona przez komornika W. H. pod numerem Kmp 5/19 nie przynosiła zauważalnych rezultatów, jedynie od czasu do czasu komornikowi udało się wyegzekwować nieznaczną w kontekście zadłużenia kwotę tytułem zajęcia wynagrodzenia z umowy o pracę dłużnika. Powodowie podkreślili, że ich roszczenia istnieją, są lub w niedługiej przyszłości będą stwierdzone wyrokami sądowymi, w części natomiast były już dochodzone w postępowaniach egzekucyjnych. W pozwie powodowie sformułowali także wniosek o udzielenie zabezpieczenia roszczenia poprzez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania przez pozwaną nieruchomości objętych przedmiotem zaskarżonej czynności (k. 6-26, 342-361).

Pozew wniesiony został do Sądu Okręgowego w T., natomiast pozostałymi powodami wymienionymi w pozwie były (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w N. oraz J. B. (3). W Sądzie Okręgowym w T. sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I C 95/23. Zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2023 roku Przewodnicząca w Sądzie Okręgowym w T. zwróciła pozew z uwagi na brak wskazania wartości przedmiotu sporu – odrębnie w odniesieniu do roszczeń poszczególnych powodów oraz nieuiszczenie opłat (k. 267). Odpis zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi powodów w dniu 20 lutego 2026 roku. W odpowiedzi na zarządzenie powodowie wskazali, że wartość przedmiotu sporu w zakresie roszczenia C. B. wynosi 11 232 zł, w zakresie roszczenia I. B. (1) 11 232 zł, zaś w zakresie roszczenia J. B. (1) 1 848 zł. Powodowie wnieśli także o zwolnienie ich od kosztów sądowych w całości (k. 270-273, 409-410).

Postanowieniem z dnia 15 marca 2023 roku wydanym w sprawie I C 95/23 Sąd Okręgowy w T. stwierdził swą niewłaściwość rzeczową w zakresie powództwa I. B. (1), C. B. i J. B. (1) i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w T. (k. 5).

Po przekazaniu sprawy z powództwa do Sądu Rejonowego w T. sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt I C (...).

Zarządzeniem z dnia 17 października 2023 roku (k. 312) przewodniczący zwrócił pozew oraz wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Odpis tego zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi powodów w dniu 27 października 2023 roku. W wyniku wydania tego zarządzenia powodowi wnieśli ponownie pozew oraz wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w dniu 3 listopada 2023 roku. Zarządzeniem z dnia 9 listopada 2023 roku przewodniczący ponownie zwrócił pozew (k. 588). Zażalenie na to zarządzenie wnieśli powodowie pismem z dnia 20 grudnia 2023 roku wnosząc o jego uchylenie i nadanie pozwowi biegu jako niedotkniętemu brakami formalnymi (k. 600-607). Zarządzeniem z dnia 22 grudnia 2023 roku (k. 608) przewodniczący uchylił zaskarżone zarządzenie z dnia 9 listopada 2023 roku w przedmiocie ponownego zwrotu pozwu.

Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2024 roku Sąd Rejonowy w T. zwolnił powodów I. B. (1), C. B. i J. B. (2) od kosztów sądowych w całości (k. 652). Również postanowieniem z dnia 26 stycznia 2024 roku sąd oddalił wniosek powodów o udzielenie zabezpieczenia (k. 653).

W odpowiedzi na pozew E. B. wniosła o oddalenie powództwa w całości, oddalenie wniosku o udzielenie zabezpieczenia w całości i zasądzenie od powodów na jej rzecz zwrotu kosztów procesu. Pozwana potwierdziła, że jest matką O. B. (1) oraz że w dniu 8 stycznia 2018 roku zawarła z nim umowę dożywocia w formie aktu notarialnego przed notariuszem E. X. (2) w zamian za przeniesienie własności trzech nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerach (...), (...) i (...). Pozwana wskazała, że O. B. (1) w dniu 25 października 2014 roku zawarł związek małżeński z J. B. (2). Ich stosunki majątkowe małżeńskie uregulowane są na zasadzie rozdzielności majątkowej. Z ich związku małżeńskiego urodziła się dwójka dzieci. Pomiędzy O. B. (1) a J. B. (2) od kilku lat toczy się postępowanie rozwodowe przed Sądem Okręgowym w T. pod sygn. akt I (...). Pozwana wskazała, że małżonkowie są silnie skonfliktowani, co potwierdzają liczne postępowania sądowe. Pozwana wskazała, że termin zawity do wytoczenia powództwa pauliańskiego przez powodów upłynął z dniem 8 stycznia 2023 roku, podczas gdy powodowie wnieśli pozew w dniu 9 stycznia 2023 roku. Zdaniem pozwanej prawo powodów do zaskarżenia czynności prawnej w postaci umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku wygasło przed wytoczeniem powództwa. Pozwana zaprzeczyła, że O. B. (1) zawierając z nią umowę dożywocia działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela i że na skutek tej czynności stał się niewypłacalny lub niewypłacalny w większym stopniu niż był przed dokonaniem tej czynności. Pozwana zaprzeczyła też, że dłużnik nie ma majątku, z którego jego potencjalni wierzyciele nie mogliby się zaspokoić. Pozwana zaznaczyła, że Sąd Okręgowy w T. udzielił w sprawie (...) zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych małoletnich powodów na łączną kwotę 2 000 zł, zaś O. B. (1) łożył systematycznie tę kwotę do czasu zmiany orzeczenia w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia. W dniu 22 listopada 2017 roku Sąd Apelacyjny w Gdańsku w sprawie o sygn. akt V Acz 928/17 zmienił postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia i obniżył udział O. B. (1) w przyczynianiu się do zaspokajania potrzeb małoletnich powodów do łącznej kwoty 1 000 zł. Pozwana wskazała, że w związku z tym orzeczeniem okazało się, że O. B. (1) dokonał nadpłaty alimentów w łącznej kwocie 7 000 zł. Pozwana wskazała, że z jej wiedzy wynika, iż O. B. (1) dokonał potrącenia nadpłaconych alimentów z alimentami bieżącymi i na dzień 8 stycznia 2018 roku nie miał żadnego zadłużenia względem swoich dzieci. Pozwana zauważyła też, że O. B. (1) w znacznym zakresie przejął osobistą opiekę nad swoimi dziećmi, które większą część miesiąca przebywały u niego. Wtedy też O. B. (1) z pomocą pozwanej zapewniał dzieciom wyżywienie i utrzymanie. Obowiązek alimentacyjny O. B. (1) przyjął wówczas osobisty wymiar polegający na dostarczaniu środków utrzymania i sprawowania osobistej pieczy nad dziećmi. Pozwana zaprzeczyła, że dłużnik świadomie i intencjonalnie upłynnił swój majątek w obawie przed jego egzekucją na wniosek powodów. Pozwana wskazała, że w 2017 roku O. B. (1) rozpoczął leczenie psychiatryczne z powodu rozpoznania u niego zaburzeń lękowo-depresyjnych, które trwa do dziś. Pozwana wskazała, że pojawienie się tych zaburzeń miało bezpośredni związek z rozpadem rodziny, jaką tworzył O. B. (1) ze swoją żoną J. B. (2). Pozwana wskazała, że w związku ze stanem zdrowia O. B. (1) oraz czasowym wyłączeniem się z działalności zawodowej dłużnik i pozwana zdecydowali, że w zamian za opiekę, w szczególności opiekę medyczną oraz zapewnienie wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału przeniesie on na rzecz swojej matki własność nieruchomości objętych księgami wieczystymi o numerach (...). Pozwana wyjaśniła, że wywiązywała się i nadal wywiązuje ze swoich obowiązków względem syna m. in. udzieliła mu pełnomocnictwa do swojego rachunku bankowego, dzięki czemu ma on zapewniony dostęp do jej środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Pozwana opłaca też wszystkie rachunku związane z utrzymaniem nieruchomości będących przedmiotem umowy dożywocia, m. in. ponosi ona opłaty za podatek od nieruchomości, śmieci, wodę, prąd, wywóz nieczystości itd. Pozwana twierdziła też, że nie osiągnęła korzyści majątkowej kosztem O. B. (1), bowiem spadł na nią ciężar utrzymania wszystkich nieruchomości oraz utrzymania i opieki nad O. B. (1). Pozwana wskazała też, że nieruchomość, dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze (...) od 2015 roku była obciążona hipoteką umowną na kwotę 450 000 zł na rzecz (...) Banku (...) w L., Oddziału w D.. Hipoteka ta zabezpieczała umowę kredytową o numerze (...), która została zawarta przez O. B. (1) w dniu 18 maja 2015 roku. Pozwana wskazała, że w przypadku wszczęcia egzekucji w pierwszej kolejności doszłoby do zaspokojenia wierzycieli hipotecznych, którzy mają pierwszeństwo przed dłużnikami osobistymi właściciela nieruchomości. Pozwana zaznaczyła też, że jej zdaniem powodowie wszczynając egzekucję i kierując ją do prawa własności nieruchomości obciążonej hipoteką nie uzyskaliby zaspokojenia swojej wierzytelności. W konsekwencji dokonana czynność w postaci zawarcia umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku zawartej pomiędzy E. B. a O. B. (1) zdaniem pozwanej nie pokrzywdziła wierzycieli dłużnika. Pozwana wskazała, że w roku 2017 O. B. (1) wykazał dochód w kwocie 95 231,69 zł, zaś w roku 2018 w wysokości 53 343,31 zł. Pozwana twierdziła, że dokonanie czynności w postaci zawarcia w dniu 8 stycznia 2018 roku umowy dożywocia w żadnym stopniu nie spowodowało pogorszenia jego sytuacji majątkowej. Pozwana wskazała też, że na dzień zawarcia umowy dożywocia dłużnik posiadał 20 % udziałów w spółce (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz 51 % udziałów w spółce (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Pozwana zaznaczyła także, że wbrew twierdzeniom powodów egzekucja przeciwko dłużnikowi w ramach egzekucji należności alimentacyjnych nadal się toczy. W ramach tej egzekucji komornik pobiera środki pieniężne, zaś wynagrodzenie za pracę O. B. (1) jest zajęte. Pozwana podkreśliła, że wierzyciele alimentacyjni nigdy nie zwracali się do sądu z wnioskiem o wyjawienie majątku dłużnika, ani nie zlecili komornikowi poszukiwania majątku O. B. (1). Nie skierowali także egzekucji do udziałów dłużnika w spółce (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, mimo że posiadają wiedzę na temat tego składnika majątkowego od początku jego istnienia. Zdaniem pozwanej dłużnik nie jest niewypłacalny, zaprzeczyła też, że egzekucja komornicza prowadzona przez komornika W. H. pod numerem Kmp 5/19 nie przynosi zauważalnych rezultatów. Pozwana zaprzeczyła też jakoby była świadoma istnienia wierzytelności, nawet potencjalnych wierzytelności przysługujących przeciwko O. B. (1). Pozwana wskazała, że z posiadanych przez nią informacji można było wnioskować, że O. B. (1) był w dobrej kondycji finansowej i nie posiadał na dzień zawarcia umowy dożywocia długów oprócz ustanowionej hipoteki na nieruchomości położonej w N.. Pozwana zaznaczyła, że nie uzyskała korzyści majątkowej, bowiem otrzymała nieruchomość obciążoną kredytem hipotecznym, a nadto od 8 stycznia 2018 roku pokrywa wszystkie wydatki swojego syna i jako lekarz zapewnia mu bezpłatną pomoc medyczną. Pozwana wskazała też, że powodowie jako przyszli wierzyciele O. B. (1) nie wykazali zamiaru pokrzywdzenia powodów przez dłużnika (k. 663-669v). Odpowiedź na pozew została przez pozwaną wniesiona w terminie, lecz byłą dotknięta brakami – była niepodpisana oraz nie dołączono do niego odpisu wraz z odpisami wszystkich dołączonych do niej załączników. Na podstawie zarządzenia przewodniczącego z dnia 9 kwietnia 2024 roku pozwana została wezwana do usunięcia tych braków odpowiedzi na pozew w terminie tygodniowym od dnia doręczenia wezwania pod rygorem zwrotu odpowiedzi na pozew (k. 757). Wezwanie zostało doręczone pozwanej w dniu 22 kwietnia 2024 roku. Pozwana uzupełniła braki odpowiedzi na pozew w dniu 29 kwietnia 2024 roku (k. 761-767v).

W piśmie przygotowawczym z dnia 17 czerwca 2024 roku powodowie podtrzymali dotychczasowe stanowisko w sprawie. Powodowie podali, że O. B. (1) nadal prowadzi działalność w ramach spółek (...) spółki z ograniczoną opdowiedzialnością w N. oraz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N., zaś pozwana E. B. na co dzień wykonuje pracę lekarza i w zasadzie wyłącznie formalnie widnieje w rejestrze jako członek zarządu. Działalność operacyjną w spółkach prowadzi O. B. (1). Powodowie wskazali, że układ ten został dopełniony przeniesieniem własności nieruchomości w ramach skarżonych czynności na pozwaną. Powodowie zaznaczyli, że w praktyce wynagrodzenie wypłacane E. B. trafia do O. B. (1), ponieważ to jego matka formalnie figuruje w spółce, potem zaś opłaca rachunki O. B. (1). Co więcej prawdopodobne jest, że tymi środkami dysponuje O. B. (1) samodzielnie opłacając swoje rachunku, skoro pozwana udzieliła mu pełnomocnictwa do swojego rachunku bankowego. Powodowie wskazali, że realne prowadzenie działalności gospodarczej przez O. B. (1) stoi w sprzeczności z przedstawianymi przez pozwaną tezami o jego niezdolności do samodzielnego funkcjonowania. Powodowie wskazali, że pozwana jest kobietą prawie osiemdziesięcioletnią, ze schorzeniami zdrowotnymi, która podjęła się opieki nad zdrowym fizycznie, czterdziestoletnim mężczyzną. Powodowie twierdzili też, że prezentowane przez pozwaną schorzenia O. B. (1) nie uzasadniają dokonania skarżonej czynności, ani nie stanowią uzasadnienia dla praktycznie darmego wyzbycia się kilku nieruchomości przez O. B. (1). Powodowie wskazali też, że opisane schorzenia nie świadczą o braku samodzielności, możliwości samodzielnego utrzymania, zarobkowania czy też konieczności poddania stałej opiece. Poza tym pierwsze ślady leczenia pojawiły się w tej samej dacie, co pierwsze postanowienie w przedmiocie alimentów. Powodowie zaznaczyli, że O. B. (1) miał świadomość co najmniej od dnia 5 lipca 2017 roku istnienia zobowiązań alimentacyjnych, a więc co najmniej 6 miesięcy przed zawarciem skarżonej umowy z matką. Powodowie wskazali też, że O. B. (1) zyskał świadomość konieczności łożenia alimentów na swoje małoletnie dzieci już od momentu rozstania z J. B. (2) oraz nieprzejęcia wyłącznej opieki nad dziećmi. Powodowie wskazali, że dłużnik miał też świadomość powtarzalnego charakteru zobowiązania alimentacyjnego. Powodowie podkreślili, że dłużnik intencjonalnie dokonał czynności krzywdzącej wierzycieli wyzbywając się majątku generującego przychody. Powodowie twierdzili też, że pozwana nie wskazała żadnych konkretnych informacji w zakresie wartości pozostałej do spłaty hipoteki, a także że kwota zabezpieczenia hipotecznego nie jest równa kwocie zadłużenia pozostałego do spłaty – jest niższa, w wielu przypadkach wielokrotnie. Zdaniem powodów hipoteka mogła nawet zostać spłacona, lecz celowo nie została wykreślona lub pozostała do spłaty wartość symboliczna. Powodowie wskazali, że O. B. (1) zbył na rzecz swojej matki niezabudowaną nieruchomość w zamian za opiekę w miejsce potencjalnej możliwości jej wydzierżawienia i uzyskania dochodu umożliwiającego zaspokojenie wierzycieli. Powodowie zaznaczyli, że dochody uzyskane przez dłużnika w roku 2017 i 2018 nie pozwoliłyby na pokrycie jego zobowiązań. Przeniesienie własności nieruchomości skutkowało powstaniem lub pogłębieniem stanu niewypłacalności, gdyż O. B. (1) utracił w rezultacie cały majątek i pozostał z zobowiązaniami. Powodowie podnieśli też, że z nieruchomości przy ul. (...) w D. O. B. (1) uzyskiwał stały przychód miesięczny z tytułu najmu tej nieruchomości – w wysokości przewyższającej wysokość zasądzonych alimentów. Aktualnie ta nieruchomość jest nadal przedmiotem najmu, ale wynajmowana jest przez pozwaną. W konsekwencji dłużnik wyzbył się aktywa mogącego całkowicie zaspokoić małoletnich wierzycieli. Zdaniem powodów z dużą dozą prawdopodobieństwa O. B. (1) samodzielnie dysponuje i pobiera czynsz z tytułu najmu nieruchomości. W kontekście podnoszonego przez pozwaną nieistnienia wierzytelności alimentacyjnej, powodowie zaznaczyli, że O. B. (1) nie potrącił skutecznie wierzytelności. Powodowie wskazali, że dłużnik nie podjął żadnych działań zmierzających do ustalenia nieistnienia zobowiązania alimentacyjnego, zaś argument o łożeniu na utrzymanie dzieci w trakcie sprawowania opieki nie jest trafiony, ponieważ postanowienie w zakresie alimentów uwzględnia tę kwestię, a ponadto dzieci nie spędzają czasu z O. B. (1), ponieważ sobie tego nie życzą. W kontekście terminu do wniesienia powództwa wskazali, że znalazła w jego zakresie ogólna zasada z art. 115 k.c. (k. 853-858). Na podstawie zarządzenia przewodniczącego z dnia 28 czerwca 2024 roku (k. 860) pismo przygotowawcze powodów z dnia 17 czerwca 2024 roku zostało zwrócone z uwagi na to, że nie dołączono do niego jednego z wymienionych w nim załączników. Odpis zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi powodów w dniu 15 lipca 2024 roku. Braki formalne pisma przygotowawczego z dnia 17 czerwca 2024 roku powodowie uzupełnili w dniu 22 lipca 2024 roku.

Powodowie w złożonym na rozprawie w dniu 30 września 2024 roku piśmie przygotowawczym z dnia 27 września 2024 roku (k. 928-929) wskazali, że podstawą prawną dochodzonego przez nich roszczenia jest art. 916 k.c., a ich żądaniem jest uznanie za bezskuteczną w stosunku do nich umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku zawartej w formie aktu notarialnego przed notariuszem E. X. (2) Rep. (...) między O. B. (1) a E. B., na mocy której O. B. (1) przeniósł na rzecz E. B. własność nieruchomości wymienionych w dalszej części pozwu, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 916 k.c.

Na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 roku pozwana złożyła zaświadczenie z dnia 10 grudnia 2024 roku wystawione przez komornika W. H. w sprawie Kmp 5/19 potwierdzające, że postępowanie egzekucyjne prowadzone z wniosku I. B. (1) i C. B. na podstawie tytułu wykonawczego w postaci postanowienia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 22 listopada 2017 roku wydanego w sprawie o sygn. akt V ACz 928/17 i postanowienia Sądu Okręgowego w T. z dnia 5 lipca 2017 roku w sprawie o sygn. akt I (...) zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 30 października 2018 roku zostało zawieszone. Postępowanie egzekucyjne zawieszone zostało na wniosek dłużnika, ponieważ spłacił całe zadłużenie, a także złożył do depozytu sądowego kwotę w wysokości 6 000,00 zł równą sumie świadczenia alimentacyjnego za sześć miesięcy (k. 993). Pozwana złożyła także zaświadczenie z dnia 11 grudnia 2024 roku wystawione przez komornika W. H. w sprawie egzekucyjnej (...) prowadzonej z wniosku wierzyciela J. B. (1) przeciwko dłużnikowi O. B. (1), potwierdzające, że dłużnik spłacił całe zadłużenie w kwocie 2 073,65 zł.

Pełnomocnik powódki J. B. (1) na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 roku oświadczył, że cofa powództwo J. B. (1) i zrzeka się roszczenia w tym zakresie (k. 1000). Postanowieniem z dnia 5 lutego 2025 roku sąd umorzył postępowanie z powództwa J. B. (1) (k. (...)). Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 13 lutego 2025 roku.

Postanowieniem z dnia 2 lipca 2025 roku sąd zawiesił postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania prowadzonego przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku pod sygn. akt I ACa 2635/24 (k. 1045). Zażalenie na to postanowienie wnieśli powodowie I. B. (1) i C. B. wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych (k. 1057-1060). Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2026 roku wydanym w sprawie VIII Cz 432/25 (k. 1077-1078v) Sąd Okręgowy w T. uchylił zaskarżone postanowienie w całości. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie sąd okręgowy zaznaczył, że wynik postępowania rozwodowego pomiędzy J. B. (2) i O. B. (1), który skonkretyzuje wierzytelności alimentacyjne poprzez stwierdzenie ich tytułem egzekucyjnym, nie jest elementem niezbędnym skutecznego dochodzenia powództwa na podstawie art. 916 § 1 k.c. Rozstrzygnięcie sądu apelacyjnego określi tylko wysokość lub formę świadczenia alimentacyjnego, ale nie przesądzi istnienia obowiązku alimentacyjnego, który wynika wprost z przepisów ustawy, a który jest niezbędną przesłanką umożliwiającą skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w omawianym przepisie. Sąd okręgowy wskazał też, że w ewentualnym wyroku uwzględniającym powództwo wystarczające byłoby posłużenie się w sentencji określeniem czynności prawnej uznanej za bezskuteczną, określeniem wierzyciela ze wskazaniem, że jest uprawniony do alimentów i wskazaniem dłużnika alimentacyjnego. Sąd okręgowy zaznaczył, że orzeczenie z tak skonstruowanym tenorem w połączeniu z powstałym później tytułem wykonawczym zasądzającym alimenty stanowiłoby podstawę do prowadzenia egzekucji z nieruchomości. Sąd okręgowy finalnie doszedł do wniosku, że nie jest konieczne, aby tytuł egzekucyjny istniał już w momencie orzekania w przedmiocie uznania danej czynności za bezskuteczną.

Na dalszym etapie postępowania, aż do zamknięcia rozprawy stanowiska stron pozostały bez zmian.

Sąd ustalił, co następuje:

O. B. (1) urodził się w dniu (...). Jest on synem pozwanej E. B.. W dniu 25 października 2014 roku zawarł związek małżeński z J. B. (2). W dniu (...) roku na świat przyszedł syn O. B. (1) i J. B. (4). Z małżeństwa J. B. (1) i O. B. (1) pochodzi też córka - powódka C. B., urodzona w (...).

Fakty bezsporne, a nadto dowód : postanowienie Sądu Okręgowego w T. z dnia 5 lipca 2017 roku wydane w sprawie (...) – k. 368, postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w T. z dnia 22 listopada 2017 roku wydane w sprawie V ACz 928(...) wraz z klauzulą wykonalności – k. 369-370, wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 28 grudnia 2021 roku wydany w sprawie (...) wraz z uzasadnieniem – k. 386-403, zeznania świadka O. B. (1) złożone na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 roku – k. 995v-997, znacznik czasowy od 00:12:12 do 01:43:21, zeznania przedstawiciela ustawowego małoletnich C. B. i I. B. (2) w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1022v-1023v, znacznik czasowy od 00:26:04 do 01:10:29, zeznania pozwanej E. B. w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1023v-1024, znacznik czasowy od 01:19:25 do 01:44:36 oraz na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 roku – k. 1042v-1043v, znacznik czasowy od 00:09:11 do 00:51:06

O. B. (1) i J. B. (3) w dalszym ciągu pozostają formalnie małżeństwem. W związku z pogarszającymi się relacjami małżeńskimi, w dniu 6 marca 2017 roku J. B. (3) wyprowadziła się wraz z dziećmi ze wspólnego domu. W dniu 31 maja 2017 roku do Sądu Okręgowego w T. wpłynął pozew rozwodowy wniesiony przez J. B. (2) przeciwko pozwanemu O. B. (1). Postępowanie to prowadzone było w Sądzie Okręgowym w T. pod sygn. akt I (...). Postanowieniem z dnia 5 lipca 2017 roku wydanym w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w T. udzielił zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych małoletnich dzieci stron I. B. (1) i C. B. w ten sposób, że zobowiązał O. B. (1) do zapłaty kwoty po 1 000 zł miesięcznie na rzecz każdego z nich, czyli łącznej kwoty 2 000 zł na czas trwania procesu o rozwód, płatnych do dziesiątego dnia każdego miesiąca poczynając od czerwca 2017 roku do rąk powódki J. B. (2). Postanowieniem z dnia 22 listopada 2017 roku wydanym w sprawie o sygn. akt V ACz 928/17 Sąd Apelacyjny w Gdańsku na skutek zażalenia O. B. (1) zmienił postanowienie Sądu Okręgowego w T. z dnia 5 lipca 2017 roku wydane w sprawie o sygn. akt (...) w ten sposób, że obniżył udział O. B. (1) w przyczynianiu się do zaspokajania potrzeb małoletnich dzieci stron z kwoty po 1 000 zł miesięcznie na rzecz każdego z nich do kwoty po 500 zł miesięcznie na rzecz każdego z nich. W dniu 28 grudnia 2021 roku Sąd Okręgowy w T. wydał w sprawie o sygn. akt I (...) wyrok, którym rozwiązał małżeństwo J. B. (1) i O. B. (1) przez rozwód z winy obojga stron (w punkcie I wyroku). Sąd Okręgowy w T. pozostawił wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim I. B. (1) i małoletnią C. B. powódce J. B. (2), a władzę rodzicielską pozwanego O. B. (1) ograniczył do współdecydowania o istotnych sprawach dzieci (w punkcie II wyroku). W punkcie III wyrok Sąd Okręgowy w T. rozstrzygnął o kontaktach O. B. (1) z małoletnimi dziećmi, w punkcie IV sąd ustalił, że miejsce zamieszkania małoletnich dzieci stron znajdować się będzie przy J. B. (1)/ W punkcie V wyroku Sąd Okręgowy w T. zobowiązał obie strony do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania małoletnich dzieci stron i tytułem udziału O. B. (1) w kosztach utrzymania dzieci zasądził od niego na rzecz małoletniej C. B. alimenty w kwocie 700 zł miesięcznie, na rzecz małoletniego I. B. (1) 700 zł miesięcznie, razem kwotę 1 400 zł miesięcznie, płatne z góry do rąk powódki J. B. (1) do 10 dnia każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminu płatności począwszy od uprawomocnienia się wyroku, a powódkę zobowiązał do ponoszenia pozostałych kosztów utrzymania i wychowania małoletnich dzieci stron. W punkcie VI sąd odstąpił od orzekania o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, w punkcie VII oddalił wnioski o zmianę zabezpieczenia, w punkcie VIII oddalił wnioski o zabezpieczenie wykonywania władzy rodzicielskiej, w punkcie IX zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 300 zł tytułem części kosztów procesu i w punkcie X w pozostałej części zniósł koszty procesu między stronami. Wyrok nie jest prawomocny. Aktualnie w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku toczy się postępowanie drugoinstancyjne pod sygn. akt I ACa 2635/24 na skutek wniesionych przez strony apelacji.

Fakty bezsporne, a nadto dowód : postanowienie Sądu Okręgowego w T. z dnia 5 lipca 2017 roku wydane w sprawie (...) – k. 368, postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w T. z dnia 22 listopada 2017 roku wydane w sprawie V ACz 928(...) wraz z klauzulą wykonalności – k. 369-370, wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 28 grudnia 2021 roku wydany w sprawie I C (...) wraz z uzasadnieniem – k. 386-403, zeznania świadka O. B. (1) złożone na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 roku – k. 995v-997, znacznik czasowy od 00:12:12 do 01:43:21, zeznania przedstawiciela ustawowego małoletnich C. B. i I. B. (2) w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1022v-1023v, znacznik czasowy od 00:26:04 do 01:10:29

O. B. (1) jest z zawodu ekonomistą. Pracuje w branży ubezpieczeniowej jako pośrednik ubezpieczeniowy. O. B. (1) dysponuje także umiejętnościami naprawiania komputerów. W czasie prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z J. B. (2) prowadził działalność gospodarczą najpierw w formie jednoosobowej działalności, a następnie w formie spółki. W czasie wspólnego zamieszkiwania O. B. (1) uzyskiwał dochody pozwalające na utrzymanie czteroosobowej rodziny. W okresie od 14 czerwca 2011 roku do 31 października 2018 roku O. B. (1) prowadził działalność gospodarczą na rynku ubezpieczeń pod firmą (...). W 2016 roku powstała została (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w N.. Spółka została założona wspólnie przez O. B. (1) i J. B. (2). Kapitał zakładowy spółki wynosi 5 000 zł i jest on podzielony na 100 równych udziałów wartych po 50 zł każdy. W momencie powstania spółki 51 udziałów należała do O. B. (1), zaś 49 do J. B. (1). O. B. (1) był też pierwszym prezesem zarządu spółki. Siedziba spółki mieściła się w N. przy ul. (...). Spółka podjęła współpraca z licznymi towarzystwami ubezpieczeniowymi, z którymi współpracował wcześniej O. B. (1) w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z narastającymi sporami pomiędzy O. B. (1) i J. B. (2) oraz prowadzonym w Sądzie Okręgowym w T. postępowaniem rozwodowym ucierpiała także współpraca małżonków w spółce. W związku z tym O. B. (1) zdecydował o założeniu kolejnej spółki i przeniesieniu do niej działalności związanej z rynkiem ubezpieczeń. W dniu 11 marca 2017 roku została zawarta przez O. B. (1) z jego matką E. B. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. E. B. i jej syn założyli wspólnie (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w N.. Spółka została wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 21 marca 2017 roku. Kapitał zakładowy spółki wynosił 5 000 zł i dzielił się na sto równych udziałów po 500 zł każdy. O. B. (1) objął 99 udziałów w spółce, a jego matka E. B. 1 udział. E. B. jest lekarzem i nie zajmowała się nigdy wcześniej działalnością ubezpieczeniową. Siedziba spółki mieściła się pod tym samym adresem, co siedziba (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N., tj. przy ul. (...) w N..

O. B. (1) jako prezes zarządu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. dokonał w latach 2017-2018 cesji wierzytelności przysługujących spółce od towarzystw ubezpieczeniowych na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N.. W dniu 3 kwietnia 2017 roku O. B. (1) działając jako prezes zarządu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. umowę o świadczenie usług z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w N.. Umowa została zawarta na czas określony do dnia 31 grudnia 2018 roku. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w N. miała zapłacić na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. wynagrodzenie w kwocie 10 000 zł miesięcznie. (...) w okresie od kwietnia 2017 roku do sierpnia 2017 roku wystawiła (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością pięć faktur VAT opiewających łącznie na kwotę 50 000 zł, która to kwota została wypłacona z rachunków (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Kwota ta stanowiła wszystkie zasoby finansowe (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N.. Przez zawieranie umów cesji i przeniesienie portfela klientów do nowopowstałej spółki (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. O. B. (1) doprowadził w istocie do przeniesienia całego przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. i w zasadzie pozbawiło (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w N. możliwości dalszego funkcjonowania.

W dniu 7 września 2017 roku O. B. (1) zawarł ze swoją matką E. B. umowę sprzedaży 79 udziałów w spółce (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za cenę 3 950 zł. Od tego momentu E. B. dysponuje 80 udziałami w spółce o wartości 4 000 zł, zaś O. B. (1) dysponuje 20 udziałami o wartości 1 000 zł. W lutym 2019 roku O. B. (1) przestał być też prezesem zarządu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N., a jego miejsce zajęła E. B.. Aktualnie natomiast ponownie prezesem zarządu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. jest O. B. (1). Fakt ten został ujawniony w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w dniu 18 maja 2023 roku.

W dniu 12 marca 2018 roku O. B. (1) dokonał sprzedaży przysługujących mu udziałów w (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. za cenę 100 zł. W październiku 2018 roku O. B. (1) przestał być prezesem zarządu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N..

Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2018 roku wydanym w sprawie o sygn. akt V GU 298/18 Sąd Rejonowy w T. oddalił wniosek (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. o ogłoszenie upadłości. Przyczyną oddalenia wniosku była okoliczność, że majątek spółki nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wnioskodawca oświadczył, że ma tylko 500 zł w kasie i nie ma żadnego innego majątku, ani dłużników.

O. B. (1) działa w jeszcze jednej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o tożsamym profilu działalności co dwie poprzednie. Jest to (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w N.. Siedziba tej spółki mieści się w N. przy ul. (...). Kapitał zakładowy spółki wynosi 5 000 zł i dzieli się na 100 udziałów wartych po 50 zł każdy. Prezesem zarządu tej spółki jest E. B., która dysponuje także 95 udziałami o wartości 4 750 zł. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w N. zatrudnia O. B. (1) na podstawie umowy zlecenie jako agenta ubezpieczeniowego. Stawka wynagrodzenia O. B. (1) wynosi 30 zł za godzinę. Wcześniej, przed rokiem 2025, O. B. (1) otrzymywał wynagrodzenie rzędu 28,30 zł za godzinę. Spółka ta zatrudnia także trzy pracownice oraz korzysta z biura rachunkowego prowadzącego sprawy rozliczeń, polis i opłat pracowników. Inni pracownicy spółki otrzymują nagrody za swoją pracę, ale O. B. (1) ich nie dostaje. W 2025 roku spółka ta wypracowała zysk w wysokości 60 000 zł. E. B. bywa w siedzibie (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością raz w miesiącu. E. B. pracuje jako lekarz w przychodni (...). Jest to zatrudnienie na pełen etat.

O. B. (1) jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenia od 2018 roku. Wynagrodzenie, które O. B. (1) otrzymuje od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. jest wypłacane co miesiąc na rachunek bankowy prowadzony dla E. B., do którego kartę ma O. B. (1).

dowód : kopia opinii biegłego sądowego K. X. – raportu z wyceny przedsiębiorstwa z dnia 5 lipca 2022 roku sporządzonej do sprawy prowadzonej przez Sąd Okręgowy w T. pod sygn. akt VI GC 151/19 – k. 118-135, informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. – k. 363-367, Bilans (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za rok 2017 – k. 471-473, jednostronny rachunek zysków i strat (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. – k. 474, informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za rok 2017 (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. – k. 475-480, informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu na dzień 26 września 2018 roku z rejestru przedsiębiorców (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. – k. 510-512, informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu na dzień 26 lipca 2018 roku z rejestru przedsiębiorców (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. – k. 513-518, historia rachunku bankowego prowadzonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za okres od 20 kwietnia 2017 roku do 17 kwietnia 2019 roku – k. 519-532, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za okres od 19 maja 2016 roku do 31 maja 2016 roku – k. 540, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za okres od 1 grudnia 2016 roku do 31 grudnia 2016 roku – k. 541, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za okres od 1 listopada 2016 roku do 30 listopada 2016 roku – k. 542, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za okres od 1 października 2016 roku do 31 października 2016 roku – k. 543, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za okres od 1 września 2017 roku do 30 września 2017 roku – k. 545-546, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za okres od 1 sierpnia 2016 roku do 31 sierpnia 2016 roku – k. 547, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za okres od 1 lipca 2016 roku do 31 lipca 2016 roku – k. 548, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za okres od 1 kwietnia 2017 roku do 30 kwietnia 2017 roku – k. 549-550, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za okres od 1 marca 2017 roku do 31 marca 2017 roku – k. 551-552, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za okres od 1 lutego 2017 roku do 28 lutego 2017 roku – k. 553 i 554, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za okres od 1 stycznia 2017 roku do 31 stycznia 2017 roku – k. 555-556, historia rachunku bankowego prowadzonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za okres od 14 stycznia 2019 roku do 25 marca 2019 roku – k. 557, historia rachunku bankowego prowadzonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za okres od 16 kwietnia 2019 roku do 11 czerwca 2019 roku – k. 559, umowa sprzedaży udziałów z dnia 12 marca 2018 roku – k. 560-562, umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia 11 marca 2017 roku – k. 563-564, umowa sprzedaży udziałów z dnia 7 września 2017 roku – k. 565-567, jednostronny rachunek zysków i strat (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za rok 2017 – k. 568, Bilans (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. za rok 2017 – k. 569-571, informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za rok 2017 (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. – k. 572-577, uchwała nr 5/2018 z dnia 25 czerwca 2018 roku zwyczajnego zgromadzenia wspólników (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. – k. 578, postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia 4 grudnia 2018 roku wydane w sprawie o sygn. akt V GU 298/18 – k. 583-584, informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu na dzień 4 kwietnia 2024 roku z rejestru przedsiębiorców (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. – k. 697-702, zeznania świadka O. B. (1) złożone na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 roku – k. 995v-997, znacznik czasowy od 00:12:12 do 01:43:21, zeznania przedstawiciela ustawowego małoletnich C. B. i I. B. (2) w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1022v-1023v, znacznik czasowy od 00:26:04 do 01:10:29, zeznania pozwanej E. B. w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1023v-1024, znacznik czasowy od 01:19:25 do 01:44:36 oraz na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 roku – k. 1042v-1043v, znacznik czasowy od 00:09:11 do 00:51:06, wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 12 lipca 2023 roku wydany w sprawie VI GC 151/19 – k. 1025, uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 12 lipca 2023 roku wydanego w sprawie VI GC 151/19 – k. 866-909, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 20 marca 2025 r. wydany w sprawie I AGa 175/23 wraz z uzasadnieniem – k. 1026-1041, informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. - dostępna w rejestrze publicznym na stronie internetowej - https://(...) (numer KRS: (...)), informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. - dostępna w rejestrze publicznym na stronie internetowej - https://(...) (numer KRS: (...)), informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. - dostępna w rejestrze publicznym na stronie internetowej - https://(...) (numer KRS: (...)), informacja z Centralnej Informacji i Ewidencji o Działalności Gospodarczej dotycząca działalności gospodarczej prowadzonej przez O. B. (1) pod firmą (...) – dostępna w rejestrze publicznym na stronie internetowej - https://aplikacja.ceidg.gov.pl/(...)/(...).(...).UI/I..aspx (NIP: (...))

O. B. (1) był właścicielem mieszkania przy ul. (...) o powierzchni ok. 80 m² na osiedlu (...) w D.. O. B. (1) stał się właścicielem tego mieszkania w wyniku nabycia spadku po swoim ojcu. O. B. (1) w lutym bądź marcu 2018 roku sprzedał E. B. mieszkanie na ul. (...), na osiedlu (...) w D. za kwotę 280 000 zł. O. B. (1) przeznaczył kwotę uzyskaną ze sprzedaży mieszkania częściowo na poczet zadłużenia.

Na podstawie umowy sprzedaży z dnia 9 maja 2007 roku O. B. (1) nabył własność (...) o powierzchni 0,3450 ha, położonej w miejscowości K., w gminie G., dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi (...) o (...). Zakup nieruchomości został sfinansowany kredytem hipotecznym. W dziale IV księgi wieczystej została ujawniona hipoteka umowna kaucyjna na rzecz (...) S.A. we N. celem zabezpieczenia spłaty kapitału kredytu, odsetek od kredytu, innych opłat i kosztów. Suma hipoteki wynosiła 109 500 zł. Hipoteka ta została wykreślona z działu IV księgi wieczystej na podstawie wpisu z dnia 19 czerwca 2015 roku.

W dniu 15 czerwca 2015 roku O. B. (1) zawarł umowę sprzedaży nieruchomości, na mocy której nabył własność (...) o powierzchni 0,1548 ha, położonej w miejscowości N., w gminie Z., dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą o numerze (...). Zakup tej nieruchomości także sfinansowany był kredytem hipotecznym. W dziale IV księgi wieczystej została ujawniona hipoteka umowna na sumę 450 000 zł na rzecz (...) Banku (...) w D. na zabezpieczenie kredytu, odsetek i innych wierzytelności wynikających z umowy kredytu nr (...) z dnia 28 maja 2015 roku. Na nieruchomości tej stoi dom jednorodzinny.

Na podstawie umowy sprzedaży z dnia 24 maja 2013 roku O. B. (1) stał się właścicielem nieruchomości gruntowej w postaci działki o numerze (...) o powierzchni 0,0900 ha, położonej w miejscowości U., w gminie K., dla której Sąd Rejonowy w Rypinie prowadzi księgę wieczystą o numerze (...).

O. B. (1) był także właścicielem pojazdu mechanicznego – samochodu osobowego A. (...). Samochód był nabyty przez O. B. (1) w ramach jego działalności gospodarczej i był kredytowany. Pojazd ten został sprzedany przez O. B. (1) za kwotę 18 000 zł.

dowód : wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 28 grudnia 2021 roku wydany w sprawie (...) wraz z uzasadnieniem – k. 386-403, wydruk treści (...) nr (...) – k. 411-431, a także dostępna w publicznym rejestrze na stronie internetowej - https://przegladarka-ekw.ms.gov.pl/eukw_prz/KsiegiWieczyste/wyszukiwanieKW?komunikaty=true&kontakt=true&okienkoSerwisowe=false, wydruk treści (...) nr (...) – k. 432-437, k. 703-707, a także dostępna w publicznym rejestrze na stronie internetowej - https://przegladarka-ekw.ms.gov.pl/eukw_prz/KsiegiWieczyste/wyszukiwanieKW?komunikaty=true&kontakt=true&okienkoSerwisowe=false, wydruk treści (...) nr (...) – k. 438-441, a także dostępna w publicznym rejestrze na stronie internetowej - https://przegladarka-ekw.ms.gov.pl/eukw_prz/KsiegiWieczyste/wyszukiwanieKW?komunikaty=true&kontakt=true&okienkoSerwisowe=false, zeznania świadka O. B. (1) złożone na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 roku – k. 995v-997, znacznik czasowy od 00:12:12 do 01:43:21, zeznania przedstawiciela ustawowego małoletnich C. B. i I. B. (2) w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1022v-1023v, znacznik czasowy od 00:26:04 do 01:10:29, zeznania pozwanej E. B. w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1023v-1024, znacznik czasowy od 01:19:25 do 01:44:36 oraz na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 roku – k. 1042v-1043v, znacznik czasowy od 00:09:11 do 00:51:06

Problemy w małżeństwie, rozstanie z małżonką i rozłąka z dziećmi spowodowały pogorszenie się zdrowia psychicznego O. B. (1). Od 2017 roku leczy się on psychiatrycznie. Początkowo znajdował się pod opieką lekarską lekarz psychiatry E. K. (2), natomiast od czerwca 2021 roku leczy się pod opieką lekarza R. O.. Od kwietnia 2017 roku O. B. (1) uczęszcza także na sesje psychoterapii indywidualnej prowadzonej przez (...) Ośrodek (...) w D..

W roku 2017 O. B. (1) uzyskał dochód w wysokości 95 231,69 zł. Dochód był uzyskany częściowo z działalności gospodarczej, a częściowo z działalności wykonywanej osobiście.

W roku 2018 O. B. (1) uzyskał dochód w wysokości 53 343,31 zł.

dowód : wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 28 grudnia 2021 roku wydany w sprawie (...) wraz z uzasadnieniem – k. 386-403, zaświadczenie lekarskie z dnia 28 czerwca 2017 roku – k. 670, zaświadczenie z (...) Ośrodka (...) w D. z dnia 3 lipca 2017 roku – k. 671, karta pacjenta O. B. (1) – k. 672-674, historia choroby O. B. (1) – k. 675-678v, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2017 (PIT-36) – k. 679-684, informacja o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku 2017 (PIT/B) – k. 685-686, informacja o odliczeniach od dochodu i od podatku w roku podatkowym 2017 (PIT/O) – k. 687-689, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2018 (PIT-36) – k. 690-696, zeznania świadka O. B. (1) złożone na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 roku – k. 995v-997, znacznik czasowy od 00:12:12 do 01:43:21, zeznania przedstawiciela ustawowego małoletnich C. B. i I. B. (2) w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1022v-1023v, znacznik czasowy od 00:26:04 do 01:10:29, zeznania pozwanej E. B. w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1023v-1024, znacznik czasowy od 01:19:25 do 01:44:36 oraz na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 roku – k. 1042v-1043v, znacznik czasowy od 00:09:11 do 00:51:06

W dniu 8 stycznia 2018 roku O. B. (1) zawarł z E. B. umowę dożywocia. Umowa zawarta została w formie aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza w D. E. K. (1) A numer (...). Na mocy tej umowy O. B. (1) przeniósł na rzecz swojej matki E. B. własność nieruchomości objętych (...), (...) i (...), zaś E. B. wyraziła na to zgodę i w zamian za to zobowiązała się zapewnić O. B. (1) dożywotnie utrzymanie polegające na przyjęciu go jako domownika, dostarczenia mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału oraz zapewnienia mu odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie. W zakresie tych świadczeń E. B. obciążyła nieruchomości prawem dożywocia (§ 3 umowy). Strony określiły wartość przedmiotu umowy dożywocia na kwoty: nieruchomości opisanej w księdze wieczystej o numerze (...) na kwotę 90 000 zł, nieruchomości opisanej w księdze wieczystej o numerze (...) na kwotę 450 000 zł i nieruchomości opisanej w księdze wieczystej o numerze (...) na kwotę 95 000 zł (§ 4 umowy). W dacie zawarcia umowy dożywocia O. B. (1) miał 37 lat, zaś jego matka E. B. – 71 lat. W zbliżonym do zawarcia umowy dożywocia czasie (w lutym lub marcu 2018 roku) doszło także do zawarcia przez O. B. (1) i E. B. umowy sprzedaży należącego do O. B. (1) mieszkania w D. przy ul. (...).

Na nieruchomości, dla której prowadzona jest (...) położonej w H. stał domek letniskowy w stanie do remontu. O. B. (1) i E. B. zdecydowali o sprzedaży tej nieruchomości. Po zawarciu umowy dożywocia późniejszym czasie. O. B. (1) zaproponował sprzedaż nieruchomości sąsiadom – K. G. i C. G.. O. B. (1) spotkał się z K. G. przed domem w H. i wtedy padła propozycja zawarcia umowy sprzedaży. Strony dobiły targu i dogadały się co do ceny nieruchomości. E. B. i O. B. (1) oprowadzali też K. G. i C. G. po domu posadowionym na nieruchomości.

W dniu 14 stycznia 2022 roku O. B. (1) i E. B. dokonali zmiany łączącej ich umowy dożywocia w ten sposób, że postanowili, że prawem dożywocia będzie obciążona nieruchomość objęta księgą (...) o numerze (...), zaś O. B. (1) wyłączył spod przysługującego mu dożywocia nieruchomość objętą księgą wieczystą o numerze (...) i nieruchomość objętą księgą wieczystą o numerze (...) oraz wyraził zgodę na wykreślenie z działów trzecich tych ksiąg wieczystych dożywocia wpisanego na jego rzecz (§ 1 umowy). Tego samego dnia E. B. sprzedała K. i C. małżonkom G. nieruchomość położoną w H., dla której Sąd Rejonowy w Rypinie prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) za cenę 100 000 zł (§ 3 umowy). Obie umowy z dnia 14 stycznia 2022 roku objęte są jednym aktem notarialnym, sporządzonym przez notariusza w D. E. K. (1) A numer (...). B. z transakcji zostały zainwestowane w remont domu w N.. Łączny koszt remontu i modernizacji tego domu wyniósł około 200 000 zł.

dowód : zmiana treści dożywocia i umowa sprzedaży z dnia 14 stycznia 2022 roku w formie aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza w D. E. K. (1) A numer (...) – k. 846-848, umowa dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku w formie aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza w D. E. K. (1) A numer (...) – k. 850-852, zeznania świadka C. G. złożone na rozprawie w dniu 30 września 2024 roku – k. 932v-933, znacznik czasowy od 00:53:20 do 00:59:34, zeznania świadka K. G. złożone na rozprawie w dniu 30 września 2024 roku – k. 933, znacznik czasowy od 01:04:32 do 01:14:19, zeznania świadka O. B. (1) złożone na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 roku – k. 995v-997, znacznik czasowy od 00:12:12 do 01:43:21, zeznania przedstawiciela ustawowego małoletnich C. B. i I. B. (2) w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1022v-1023v, znacznik czasowy od 00:26:04 do 01:10:29, zeznania pozwanej E. B. w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1023v-1024, znacznik czasowy od 01:19:25 do 01:44:36 oraz na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 roku – k. 1042v-1043v, znacznik czasowy od 00:09:11 do 00:51:06

Po wyzbyciu się nieruchomości w wyniku zawarcia z E. B. umowy dożywocia oraz umowy sprzedaży mieszkania przy ul. (...) w D., O. B. (1) przestał dysponować własnością jakichkolwiek nieruchomości oraz innych, wartościowych składników majątkowych. W roku 2018 O. B. (1) miał zobowiązania kredytowe w wysokości 4 000 zł z tytułu kredytu na dom i kredytu na samochód. Po zawarciu umowy dożywocia spłatą kredytu hipotecznego obciążającego dom zajęła się E. B., która spłaciła ten kredyt w roku 2018.

Wiadomością e-mail z dnia 10 września 2018 roku O. B. (1) korzystając ze służbowego adresu poczty elektronicznej (w (...)) poinformował J. B. (2) o tym, że w związku z tym, że przez okres od 25 sierpnia 2018 roku do 9 września 2018 roku I. B. (1) i C. B. przebywali z nim, uregulował alimenty w zakresie renty kwotą 307,42 zł. Do wiadomości e-mail dłużnik załączył skan rachunków za zakup artykułów pierwszej potrzeby dla dzieci.

W roku 2019, po udzieleniu zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych I. B. (1) i C. B., z uwagi na brak dobrowolnych wpłat świadczeń alimentacyjnych zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. Dariusza Filipiaka pod sygn. akt Knp 5/19. Komornik dokonał zajęcia otrzymywanego przez dłużnika wynagrodzenia. W okresie od 11 lutego 2019 roku do 28 sierpnia 2019 roku komornik wyegzekwował od dłużnika na rzecz wierzycieli kwotę 4 671,20 zł.

Pismem z dnia 3 czerwca 2019 roku O. B. (1) złożył J. B. (1) jako przedstawicielowi ustawowemu małoletnich wierzycieli I. B. (1) i C. B. oświadczenie o dokonaniu potrącenia długu alimentacyjnego w kwocie 1 291,20 zł z przysługującymi mu od dzieci należnościami z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia w postaci nadpłaconych alimentów w kwocie 7 000 zł. Tym samym pismem dłużnik wezwał do zapłaty kwoty 5 708,80 zł do dnia 1 lipca 2019 roku. Pismem z dnia 9 sierpnia 2019 roku O. B. (1) złożył J. B. (1) jako przedstawicielowi ustawowemu I. B. (1) i C. B. kolejne oświadczenie o potrąceniu zobowiązań małoletnich wierzycieli z przysługującymi mu wierzytelnościami z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. W oświadczeniu dłużnik wskazał, że jego należność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia się małoletnich I. B. (1) i C. B. wynosi 4 057,99 zł i wezwał do uregulowania należności w terminie do dnia 31 sierpnia 2019 roku. W odpowiedzi na pismo z dnia 9 sierpnia 2019 roku J. B. (3) pismem z dnia 4 października 2019 roku oświadczyła, że nie wyraża zgody na potrącanie czegokolwiek z alimentami dzieci, gdyż są to pieniądze przeznaczone na ich utrzymanie.

Informację o dokonanych potrąceniach egzekwowanych zobowiązań z przysługującymi mu należnościami w dniach 3 czerwca 2019 roku i 9 sierpnia 2019 roku dłużnik wysłał także komornikowi pismem z dnia 9 września 2019 roku.

dowód : wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 28 grudnia 2021 roku wydany w sprawie (...) wraz z uzasadnieniem – k. 386-403, pismo O. B. (1) z dnia 9 września 2019 roku do komornika W. H. – k. 749, oświadczenie o dokonaniu potrącenia z dnia 3 czerwca 2019 roku – k. 750, oświadczenie o dokonaniu potrącenia z dnia 9 sierpnia 2019 roku – k. 751, zaświadczenie wystawione O. B. (1) przez komornika W. H. w sprawie egzekucyjnej Kmp 5/19 o dokonanych wpłatach i stanie zadłużenia z dnia 10 września 2019 roku – k. 752, pismo J. B. (1) do O. B. (1) z dnia 4 października 2019 roku – k. 753, wiadomość e-mail z dnia 10 września 2018 roku wraz z załącznikiem – k. 754-755, zeznania świadka O. B. (1) złożone na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 roku – k. 995v-997, znacznik czasowy od 00:12:12 do 01:43:21, zeznania przedstawiciela ustawowego małoletnich C. B. i I. B. (2) w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1022v-1023v, znacznik czasowy od 00:26:04 do 01:10:29, zeznania pozwanej E. B. w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1023v-1024, znacznik czasowy od 01:19:25 do 01:44:36 oraz na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 r. – k. 1042v-1043v, znacznik czasowy od 00:09:11 do 00:51:06

O. B. (1) nie uiszczał w kolejnych okresach regularnie alimentów na rzecz swoich dzieci. Na dzień 10 września 2019 roku dług alimentacyjny względem dzieci wynosił 2 679,71 zł. Wyegzekwowane w okresie od dnia 11 lutego 2019 roku do dnia 28 sierpnia 2019 roku wynosiły 4 671,20 zł. Na dzień 29 października 2020 roku zaległe alimenty pozostałe do wyegzekwowania w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komornika W. H. pod sygn. akt Kmp 5/19 wynosiły 6 240,09 zł.

Wyegzekwowane na dzień 21 kwietnia 2021 roku przez komornika na rzecz małoletnich powodów świadczenia alimentacyjne w okresie od 11 lutego 2019 roku do 2 kwietnia 2021 roku wyniosły 16 674,97 zł. Zaległe, niewyegzekwowane alimenty na dzień 21 kwietnia 2021 roku wynosiły 10 679,53 zł. Na dzień 4 sierpnia 2021 roku kwota zaległych alimentów wynosiła 12 565,10 zł. Suma wyegzekwowanych w okresie od 11 lutego 2019 roku do 2 lipca 2021 roku świadczeń alimentacyjnych od dłużnika na rzecz powodów wynosiła 17 789,40 zł.

W dniu 8 listopada 2022 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. (...) dokonał w sprawie egzekucyjnej Kmp 5/19 zajęcia wynagrodzenia za pracę dłużnika O. B. (1) uzyskiwanego od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N.. Na dzień dokonanego zajęcia zaległe alimenty przysługujące I. B. (1) i C. B. od dłużnika O. B. (1) wynosiły 22 464,40 zł.

Z kolej na dzień 19 września 2024 roku należności z tytułu niezapłaconych przez O. B. (1) na rzecz C. B. i I. B. (1) alimentów wynosiły 43 890,09 zł.

dowód : informacja o dokonanym przez komornika W. H. w sprawie egzekucyjnej Kmp 5/19 zajęciu wynagrodzenia za pracę, wierzytelności zasiłku chorobowego, innych wierzytelności i wezwanie do dokonywania potrąceń z dnia 8 listopada 2022 roku – k. 61-63, informacja o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej Kmp 5/19 z dnia 29 października 2020 roku – k. 74-77 i 371-372, zaświadczenie o dokonanych wpłatach z dnia 21 kwietnia 2021 roku – k. 111-114 i 373-376, zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji alimentów – k. 105-106 i 377-378, zaświadczenie o dokonanych wpłatach z dnia 4 sierpnia 2021 roku – k. 107-110 i 379-381, pismo O. B. (1) z dnia 9 września 2019 roku do komornika W. H. – k. 749, oświadczenie o dokonaniu potrącenia z dnia 3 czerwca 2019 roku – k. 750, oświadczenie o dokonaniu potrącenia z dnia 9 sierpnia 2019 roku – k. 751, zaświadczenie wystawione O. B. (1) przez komornika W. H. w sprawie egzekucyjnej Kmp 5/19 o dokonanych wpłatach i stanie zadłużenia z dnia 10 września 2019 roku – k. 752-752v, pismo J. B. (1) do O. B. (1) z dnia 4 października 2019 roku – k. 753, wiadomość e-mail z dnia 10 września 2018 roku wraz z załącznikiem – k. 754-755, zaświadczenie o bezskuteczności alimentów z dnia 19 września 2024 roku – k. 930, zeznania świadka O. B. (1) złożone na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 roku – k. 995v-997, znacznik czasowy od 00:12:12 do 01:43:21, zeznania przedstawiciela ustawowego małoletnich C. B. i I. B. (2) w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1022v-1023v, znacznik czasowy od 00:26:04 do 01:10:29, zeznania pozwanej E. B. w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1023v-1024, znacznik czasowy od 01:19:25 do 01:44:36 oraz na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 roku – k. 1042v-1043v, znacznik czasowy od 00:09:11 do 00:51:06

Oprócz zobowiązań alimentacyjnych, O. B. (1) zobowiązany był do zapłaty na rzecz J. B. (1) koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu karnym prowadzonym przed Sądem Rejonowym w T. pod sygn. akt II K 249/18 i w Sądzie Okręgowym w T. w sprawie IX Ka 716/18. W sprawie II K (...)/(...) w dniu 17 lipca 2018 roku zapadł wyrok skazujący O. B. (1) za czyn z art.. 267 § 3 k.k. w zw. z art. 267 § 4 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. na karę grzywny. Sąd Rejonowy w T. zasądził ponadto od O. B. (1) na rzecz oskarżycielki posiłkowej J. B. (1) kwotę 1 008 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z dnia 24 stycznia 2019 roku wydanym w sprawie IX Ka 716/18 utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 17 lipca 2018 roku wydany w sprawie II K 249/18 oraz zasądził od O. B. (1) na rzecz oskarżycielki posiłkowej J. B. (1) kwotę 840 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. Bezskuteczna egzekucja kwot zasądzonych w tym postępowaniu prowadzona była od roku 2019 aż do 11 grudnia 2024 roku przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. Dariusza Filipiaka pod sygn. akt Km 2424/19.

Ponadto, Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z dnia 12 lipca 2023 roku wydanym w sprawie VI GC 151/19 zasądził od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. i O. B. (1) na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. kwotę 200 000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 października 2018 roku do dnia zapłaty z tym zastrzeżeniem, iż zapłata tej kwoty przez jednego z pozwanych zwalnia z obowiązku zapłaty drugiego (w punkcie 1 wyroku), a także zasądził od pozwanego O. B. (1) na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. kwotę 12 235,90 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 października 2018 roku do dnia zapłaty (w punkcie 2 wyroku). Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 20 marca 2025 roku wydanym w sprawie I Aga 175/23 zmienił powyższy wyrok w ten sposób, że zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 200 000 zł od dnia 29 czerwca 2019 roku do dnia zapłaty i oddalił powództwo o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie w pozostałym zakresie, a także uchylił punkt 2 wyroku sądu okręgowego. Sąd Apelacyjny w Gdańsku zasądził też od pozwanych (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i O. B. (1) na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. kwotę 4 050 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Postępowanie w tej sprawie zostało zainicjowanie wniesieniem w dniu 19 czerwca 2019 roku do Sądu Okręgowego w T. pozwu o zapłatę. Niemniej jednak jeszcze w roku 2018 pełnomocnik (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. wysyłał zarówno do Kancelarii rachunkowo-podatkowej C. I., jak i do O. B. (1) wezwanie do wydania dokumentów księgowych spółki. We wrześniu 2018 roku pełnomocnik (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. wystosował także do (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. jako nabywcy przedsiębiorstwa (...) spółki z o.o. bez wynagrodzenia wezwanie do zapłaty kwoty 350 000 zł. Analogiczne wezwanie zostało wysłane także do O. B. (1) w związku z wykonaniem przez niego szeregu działań, na skutek których doszło do nieodpłatnego nabycia przedsiębiorstwa należącego do (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N..

dowód: wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 17 lipca 2018 roku wydany w sprawie II K 249/18 wraz z klauzulą wykonalności – k. 382, 384-385, wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 24 stycznia 2019 roku wydany w sprawie IX Ka 716/18 – k. 383, pozew o zapłatę z dnia 16 maja 2019 roku skierowany do Sądu Okręgowego w T. wraz z załącznikami – k. 481-532, wezwanie do wydania dokumentów spółki z dnia 30 sierpnia 2018 roku kierowane do C. I. – k. 533, wezwanie do wydania dokumentów spółki z dnia 30 sierpnia 2018 roku kierowane do O. B. (1) – k. 534, wezwanie do zapłaty z dnia 14 września 2018 roku kierowane do (...) sp. z o.o. z siedzibą w N. wraz z dowodem nadania – k. 535-536, wezwanie do zapłaty z dnia 14 września 2018 roku kierowane do O. B. (1) wraz z pełnomocnictwem i dowodem nadania – k. 537-539, zaświadczenie z dnia 11 grudnia 2024 roku wydane przez komornika W. H. w sprawie egzekucyjnej Km 2424/19 – k. 994, wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 12 lipca 2023 roku wydany w sprawie VI GC 151/19 – k. 1025, uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 12 lipca 2023 roku wydanego w sprawie VI GC 151/19 – k. 866-909, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 20 marca 2025 r. wydany w sprawie I AGa 175/23 wraz z uzasadnieniem – k. 1026-1041

W dniu 9 grudnia 2024 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. Dariusz Filipiak zawiesił postępowanie egzekucyjne w sprawie Kmp 5/19 z wniosku wierzycieli I. B. (1) i C. B. przeciwko dłużnikowi O. B. (1) na wniosek dłużnika z uwagi na spłatę całego zadłużenia wierzycieli w kwocie 46 671,22 zł wraz z opłatą egzekucyjną oraz ratę bieżącą za miesiąc grudzień w kwocie 1 000 zł wraz z opłatą egzekucyjną, a także złożył do depozytu sądowego kwotę w wysokości 6 000 zł równą sumie świadczenia alimentacyjnego za sześć miesięcy. Komornik uchylił też wszystkie zajęcia majątku dłużnika.

W dniu 11 grudnia 2024 roku spłacone zostało całe zadłużenie w kwocie 2 073,65 zł egzekwowane uprzednio przez komornika W. H. w sprawie egzekucyjnej Km 2424/19 z wniosku wierzyciela J. B. (1) przeciwko dłużnikowi O. B. (1), której celem było wyegzekwowanie świadczeń zasądzonych od dłużnika na rzecz wierzyciela wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia 17 lipca 2018 roku w sprawie II K 249/18 zaopatrzonym w klauzulę wykonalności z dnia 24 kwietnia 2019 roku oraz wyrokiem Sądu Okręgowego w T. z dnia 24 stycznia 2019 roku wydanego w sprawie IX Ka 716/18.

Za dłużnika długi uregulowała pozwana E. B., która reguluje także bieżące alimenty na rzecz powodów I. B. (1) i C. B..

dowód: zaświadczenie z dnia 10 grudnia 2024 roku wydane przez komornika W. H. w sprawie egzekucyjnej Kmp 5/19 – k. 993, zaświadczenie wydane przez komornika W. H. w sprawie egzekucyjnej Km 2424/19 – k. 994, zeznania przedstawiciela ustawowego małoletnich C. B. i I. B. (2) w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1022v-1023v, znacznik czasowy od 00:26:04 do 01:10:29, zeznania pozwanej E. B. w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1023v-1024, znacznik czasowy od 01:19:25 do 01:44:36 oraz na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 roku – k. 1042v-1043v, znacznik czasowy od 00:09:11 do 00:51:06

E. B. od wielu lat pomaga finansowo O. B. (1). Oprócz spłaty kredytu hipotecznego i regulowania długów alimentacyjnych, pozwana udostępniła synowi kartę dostępu do jednego z dwóch rachunków bankowych dla niej prowadzonych. O. B. (1) ma możliwość wypłacania pieniędzy z tego rachunku bankowego. E. B. regularnie zasila rachunek bankowy, do którego dostęp ma O. B. (1) środkami pieniężnymi. W okresie od 1 czerwca 2018 roku do 12 kwietnia 2023 roku na ten rachunek bankowy łącznie kwota 30 500 zł wpłacona przez E. B.. Środki pieniężne wpływające na ten rachunek bankowy służą utrzymaniu O. B. (1). Pozwana reguluje również wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości położonej w N., dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą o numerze (...). E. B. pokrywa także za O. B. (1) obciążające go koszty sądowe w postępowaniu rozwodowym z powództwa J. B. (1).

E. B. oprócz pracy w charakterze lekarza i bycia prezesem spółki (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N., uzyskuje także czynsz z wynajmu mieszkania przy (...) w D. w wysokości 1 200 zł. Jako prezes zarządu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. E. B. pobiera wynagrodzenie w kwocie 2 200 zł miesięcznie. E. B. ma oprócz O. B. (1) jeszcze dwoje dzieci. W sporządzonym przez siebie testamencie w formie aktu notarialnego postanowiła, że powołuje do spadku właśnie O. B. (1).

O. B. (1) ma nową partnerkę, która niedawno urodziła dziecko, którego ojcem jest O. B. (1). O. B. (1) zamieszkuje obecnie u nowej partnerki, w R.. Tam się również żywi. W czasie gdy zamieszkiwał u swojej matki, żywił się na koszt E. B..

dowód: lista operacji na rachunku bankowym za okres od 1 czerwca 2018 roku do 12 kwietnia 2023 roku – k. 708-709v, lista potwierdzeń wykonania przelewów – k. 710-748v, zeznania świadka O. B. (1) złożone na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 roku – k. 995v-997, znacznik czasowy od 00:12:12 do 01:43:21, zeznania przedstawiciela ustawowego małoletnich C. B. i I. B. (2) w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1022v-1023v, znacznik czasowy od 00:26:04 do 01:10:29, zeznania pozwanej E. B. w ramach dowodu z przesłuchania stron złożone na rozprawie w dniu 23 czerwca 2025 roku – k. 1023v-1024, znacznik czasowy od 01:19:25 do 01:44:36 oraz na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 roku – k. 1042v-1043v, znacznik czasowy od 00:09:11 do 00:51:06

Sąd zważył, co następuje:

I. faktyczny w sprawie Sąd ustalił na podstawie okoliczności bezspornych oraz dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie. Wiarygodność dokumentów nie była kwestionowana przez strony, nie wzbudziła również wątpliwości po stronie Sądu. Tworzyły one spójny obraz rzeczywistości i wskazywały na kolejne zdarzenia następujące po sobie. Dokumenty przedstawione przez strony stanowiły w części dokumenty prywatne stanowiące dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 k.p.c.). Część z dokumentów zgromadzonych stanowiły zresztą kopie dokumentów urzędowych – zaświadczeń wydawanych przez komornika oraz orzeczeń sądów, stanowiących dowody tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (art. 244 § 1 k.p.c.). Również pozyskane z urzędu przez sąd wypisy z aktów notarialnych – umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku i zmiany umowy dożywocia i umowy sprzedaży z dnia 14 stycznia 2022 roku stanowiły dokumenty urzędowe (por. art. 2 § 2 w zw. z art. 79 pkt 1 w zw. z art. 109 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie – t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1001 ze zm.).

Sąd ustalił stan faktyczny także na podstawie informacji ujawnionych w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dotyczących powoda (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N., (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. i (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N.. Informacje te są powszechnie dostępne w sieci Internet. Ponadto, dane te objęte są domniemaniem prawdziwości (por. art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym – t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 869). Żadna ze stron nie kwestionowała informacji ujawnionych w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, żadna z nich nie obaliła także domniemania prawdziwości tych informacji. To samo dotyczy informacji ujawnionych w elektronicznych księgach wieczystych o numerach (...), (...) i (...). Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 341), domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Stan prawny nieruchomości objętych księgami wieczystymi o numerach (...), (...) i (...) oraz ich oznaczenie wynikające z działów I, II, III i IV ksiąg wieczystych nie był sporny pomiędzy stronami.

Sąd oparł ustalenia faktyczne na dowodzie z zeznań świadków O. B. (1), K. G. i C. G. oraz na dowodzie z przesłuchania stron.

Sąd dał wiarę zeznaniom świadka C. G., albowiem były one spójne, logiczne i korelowały ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w tym dokumentami, a także informacjami wynikającymi z treści księgi wieczystej o numerze (...). Świadek w sposób rzeczowy i przekonujący przedstawił okoliczności zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości położonej w H., w gminie K., dla której Sąd Rejonowy w Rypinie prowadzi księgę wieczystą o numerze (...). Sąd miał przy tym na uwadze, że świadek nie dysponowała kompleksową wiedzą na temat przebiegu negocjacji przy przebiegu umowy sprzedaży, bowiem zajmował się nimi jej małżonek K. G.. Świadek nie jest też związany z żadną ze stron.

Podobnie sąd ocenił zeznania świadka K. G.. Jego zeznania były w ocenie sądu spójne, logiczne, korelowały ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a także informacjami wynikającymi z treści księgi wieczystej o numerze (...). Świadek wyjaśnił w jakich okolicznościach stał się wraz z małżonką C. G. właścicielem nieruchomości położonej w H., dla której Sąd Rejonowy w Rypinie prowadzi księgę wieczystą o numerze (...). Świadek w sposób przekonujący i logiczny przedstawił przebieg wydarzeń poprzedzający zawarcie umowy sprzedaży z dnia 14 stycznia 2022 roku. Jego zeznania korelowały także z zeznaniami świadka C. G. i O. B. (1). Świadek także nie jest związany z żadną ze stron.

Sąd uznał za wiarygodne częściowo zeznania świadka O. B. (1). Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadka w zakresie, w jakim opisywał swój stan zdrowotny, przebieg postępowania rozwodowego prowadzonego z wniosku J. B. (1), a także swój aktualny stan majątkowy. W tym zakresie zeznania świadka znajdowały pokrycie w pozostałym materiale dowodowym, w tym dowodzie z przesłuchania stron oraz dowodach z dokumentów. Za wiarygodne sąd uznał także zeznania świadka dotyczące przeznaczenia pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży przez E. B. nieruchomości w miejscowości U.. Biorąc pod uwagę silny związek uczuciowy oraz liczne interesy łączące O. B. (1) z jego matką, oczywistym jest, że świadek posiadał wiarygodne informacje dotyczące przeznaczenia uzyskanych przez matkę ze sprzedaży nieruchomości pieniędzy. Poza tym w związku z koniecznością zmiany łączącej go z E. B. umowy dożywocia na potrzeby sprzedaży tej nieruchomości, był on także obecny przy zawarciu umowy sprzedaży z dnia 14 stycznia 2022 roku. W znacznej mierze zeznania świadka O. B. (1) odnoszące się do prowadzonego w stosunku do niego postępowania egzekucyjnego znalazły pokrycie w zaświadczeniach pochodzących od komornika, co także przydaje im wiarygodności. Sąd nie uznał za wiarygodne zeznań świadka w zakresie, w jakim wyjaśniał przyczyny zawarcia z E. B. umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku, a także w zakresie twierdzeń świadka co do utraty płynności finansowej i zmniejszenia aktywności zawodowej po 2017 roku. Zeznania w tym zakresie pozostają w sprzeczności z innymi dowodami w sprawie, w tym z dowodem z przesłuchania J. B. (1), ale także z faktami, na których swoje rozstrzygnięcie w wyroku z dnia 12 lipca 2023 roku wydanym w sprawie VI GC 151/19 oparł Sąd Okręgowy w T.. Wyrok ten jest prawomocny – w dniu 20 marca 2025 roku Sąd Apelacyjny w Gdańsku wydał wyrok w sprawie I AGa 175/23, którym częściowo zmienił wyrok wydany przez Sąd Okręgowy w T. w dniu 12 lipca 2023 roku, lecz ustalenia faktyczne, które legły u podstaw wydania tego wyroku, sąd apelacyjny podzielił i przyjął za własne. Oby sądy ustaliły zaś m. in., że w marcu 2017 roku, gdy O. B. (1) rozpoczął leczenie psychiatryczne założył on wspólnie z E. B. umowę spółki (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a następnie przez ponad półtora roku podejmował liczne działania prowadzące do transferu całego przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N.. W tym czasie O. B. (1) zawarł także ze swoją matką umowę dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku, a w zbliżonym czasie także umowę sprzedaży mieszkania przy ul. (...) w D.. Zupełnie nieprzekonujące są więc twierdzenia dłużnika wskazującego, że z uwagi na to, iż podupadł na zdrowiu, utracił możliwość dalszego funkcjonowania i pracowania. Czynności O. B. (1) zmierzające do przeniesienia przedsiębiorstwa ze spółki założonej ze swoją żoną do spółki założonej ze swoją matką oraz do wyzbycia się posiadanego majątku w okresie przypadającym na lata 2017 i 2018 przeczą twierdzeniom zarówno świadka, jak i pozwanej E. B., jakoby rozstanie z małżonką i rozłąka z dziećmi spowodowały zmniejszenie aktywności zawodowej dłużnika oraz jego możliwości zarobkowych. Biorąc pod uwagę okoliczność, że czynności podejmowane przez dłużnika zbiegły się w czasie z rozpoczęciem się problemów w małżeństwie O. B. (1) i J. B. (1) oraz postępowania rozwodowego przed Sądem Okręgowym w T. w sprawie I (...), zdecydowanie bardziej prawdopodobny i wiarygodny wydaje się scenariusz zakładający wyzbycie się przez dłużnika majątku na rzecz swojej matki w celu uniknięcia odpowiedzialności za długi oraz udaremnienie ewentualnej egzekucji przysługujących od niego świadczeń, w tym świadczeń alimentacyjnych przysługujących od dłużnika wierzycielom alimentacyjnym – I. B. (1) i C. B.. Transfer przedsiębiorstwa spółki założonej z małżonką do spółki założonej z matką zmierzał do tożsamych celów, a ponadto do tego, by wyłączyć z prowadzonej działalności gospodarczej J. B. (2), z którą popadł w konflikt. Jako zmierzającą do udaremnienia zaspokojenia wierzycieli należało poczytać czynność prawną w postaci umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku. Wyjaśnienie tej oceny zostanie jednak szerzej opisane w dalszej części uzasadnienia. Za pozbawione wiarygodności sąd uznał zeznania świadka O. B. (1) w zakresie, w jakim wskazywał on, że nie wie jakie plany ma jego matka odnośnie swojego majątku. Biorąc pod uwagę wspominany już wcześniej silny związek emocjonalny łączący dłużnika z E. B., a także liczne interesy łączące ich za kompletnie niewiarygodne sąd uznaje twierdzenia dłużnika, jakoby nie znał planów E. B. dotyczących jej majątku. W ocenie sądu świadek nie tylko doskonale te plany zna, lecz bierze także czynny udział w ich formowaniu. Ostatecznie O. B. (1) czynnościami prawnymi zdziałanymi wespół ze swoją matką w znacznym stopniu przyczynił się do zwiększenia majątku nieruchomego E. B.. Za niewiarygodne sąd uznał także zeznania świadka w zakresie, w jakim twierdził, że nie zajmował się sprzedażą nieruchomości położonej w miejscowości U., na której posadowiony był domek letniskowy. Zeznania te pozostają w sprzeczności z wiarygodnymi zeznaniami świadków C. G. i K. G.. C. G. zeznała, że O. B. (1) wraz z E. B. oprowadzała jej i jej małżonka po domu posadowionym na nieruchomości, zaś K. G. wskazywał, że to właśnie O. B. (1) złożył w rozmowie z nim propozycję sprzedaży nieruchomości.

Za wiarygodne sąd uznał zeznania J. B. (1), która jako przedstawicielka ustawowa małoletnich powodów (matka) złożyła zeznania w ich imieniu. Zeznania J. B. (1) były spójne z pozostałym materiałem dowodowym, korespondowały też logicznie z dowodami z zeznań świadków i przesłuchania E. B.. J. B. (3) opisała przebieg rozstania z O. B. (1), a także jego działania zmierzające do pozbycia się posiadanego majątku po tym rozstaniu. Wyjaśniła też, że egzekucja alimentów była bezskuteczna, co znajduje potwierdzenie w zaświadczeniach wystawionych przez komornika W. H., dostarczonych przez obie strony postępowania. W sposób przekonujący J. B. (3) wyjaśniła relacje łączące E. B. i O. B. (1). Musiała je znać biorąc pod uwagę okoliczność, że była i formalnie nadal jest małżonką O. B. (1). Relacja ta została przedstawiona w analogiczny sposób przez świadka O. B. (1) i pozwaną E. B. w złożonych przez nich zeznaniach. Także w zakresie zeznań odnoszących się do stanu zdrowia swojego męża J. B. (3) zeznawała zgodnie z zeznaniami złożonymi przez O. B. (1) i E. B..

Za częściowo wiarygodne sąd uznał także zeznania E. B.. Sąd uznał za wiarygodne zeznania pozwanej w zakresie, w jakim wskazywała, że ponosi koszty utrzymania O. B. (1), domu w N., a także w zakresie w jakim pozwana wskazywała na sporządzenie testamentu, w którym ustanowiła swoim spadkobiercą O. B. (1). Podobnie jak w przypadku zeznań jej syna, sąd nie uznał za wiarygodne zeznań E. B. wskazujących na przyczyny zawarcia umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku oraz na utratę przez dłużnika płynności finansowej i zmniejszenia jego aktywności zawodowej po 2017 roku. Przyczyny uznania tych zeznań za niewiarygodne są tożsame, co w przypadku zeznań świadka O. B. (1), wobec czego zbędne jest powtarzanie tych motywów. Za niewiarygodne sąd uznał także zeznania E. B. w zakresie, w jakim wskazywała, że zna się trochę na pracy z polisami i ubezpieczeniami. Z całą pewnością świadek mogła dowiedzieć się nieco na temat pracy swojego syna i jego małżonki J. B. (2), z którą współpracował, lecz jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 20 marca 2025 wydanego w sprawie I AGa 175/23, E. B. nigdy wcześniej nie zajmowała się działalnością ubezpieczeniową. Dodatkowo pozwana jest lekarzem zatrudnionym w zawodzie na cały etat w przychodni lekarskiej (...) w D.. Tego rodzaju zajęcie nie może pozostawiać jej wiele czasu na zajmowanie się działalnością w spółce zajmującej się działalnością ubezpieczeniową, której siedziba znajduje się w N.. Dodatkowo E. B. ma obecnie już 79 lat, jej aktywność zawodowa poza jej macierzystym zawodem oraz nauka dodatkowego zawodu nie może być siłą rzeczy duża, a i motywacja pozwanej w zakresie nauczenia się pracy w branży ubezpieczeniowej, biorąc pod uwagę oprócz jej wieku także pokaźnych rozmiarów majątek i źródła utrzymania, nie może być znaczna.

Należy zaznaczyć, że w zakresie ustaleń faktycznych dotyczących funkcjonowania (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. w latach 2017 i 2018, a także czynności O. B. (1) podjętych z celu transferu całego przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N., sąd był związany ustaleniami dokonanymi w innym postępowaniu cywilnym. Okoliczności te zostały już bowiem ustalone w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Okręgowy w T. w sprawie VI GC 151/19 i przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w sprawie I AGa 175/23. Wyrok wydany w tej sprawie w dniu 12 lipca 2023 roku stanowi prejudykat w niniejszym postępowaniu, a ustalenia w nim poczynione są dla Sądu wiążące. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak wskazuje O. O. ((w:) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-477(16), red. M. Manowska, LEX 2022, uwagi do art. 365, teza 3): „związanie wyrokiem sądu cywilnego oznacza brak możliwości zignorowania zarówno ustaleń faktycznych stanowiących bezpośrednio podstawę rozstrzygnięcia, jak i podstawy prawnej. Dotyczy to jednak tylko tych ustaleń faktycznych, które w związku z podstawą sporu stanowiły przedmiot rozstrzygnięcia. Nie jest dopuszczalne odmienne ustalenie zaistnienia, przebiegu i oceny istotnych dla danego stosunku prawnego zdarzeń faktycznych w kolejnych procesach sądowych między tymi samymi stronami, chociażby przedmiot tych spraw się różnił. Zakazane jest również prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczności podważające ustalenia faktyczne zawarte w wiążącym orzeczeniu (np. wyroki SN: z 14.05.2021 r., IV CSKP 50/21, LEX nr 3174825; z 20.01.2011 r., I UK 239/10, LEX nr 738532; z 20.05.2011 r., IV CSK 563/10, LEX nr 864020; z 7.04.2011 r., I PK 225/10, LEX nr 896456; z 5.10.2012 r., IV CSK 67/12, LEX nr 1231342; z 20.11.2014 r., V CSK 6/14, LEX nr 1604655; z 27.06.2014 r., V CSK 433/13, LEX nr 1514746; z 9.01.2019 r., I CSK 708/17, LEX nr 2618546; z 11.12.2018 r., II PK 237/17, LEX nr 2609156; z 20.04.2018 r., II CSK 404/17, LEX nr 2518197). Podkreślenia wymaga, że dotyczy to jednak takich okoliczności faktycznych, które dla kolejnego procesu miałyby niejako prejudycjalne znaczenie (por. np. postanowienie SN z 21.04.2017 r., I CZ 46/17, LEX nr 2334898)”. Sąd pozostawał zatem związany w zakresie ustaleń faktycznych dotyczących funkcjonowania (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. w latach 2017 i 2018, a także czynności O. B. (1) podjętych z celu transferu całego przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. wyrokiem Sądu Okręgowego w T. wydanym w sprawie VI GC 151/19 i wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 20 marca 2025 roku wydanym w sprawie I AGa 175/23. Dokonywanie w niniejszej sprawie odmiennych ustaleń faktycznych w tym zakresie w niniejszym postępowaniu nie było możliwe. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że postępowanie przed Sądem Okręgowym w T. w pierwszej instancji w sprawie VI GC 151/19 i Sądem Apelacyjnym w Gdańsku w drugiej instancji w sprawie I AGa 175/23 prowadzone było z udziałem innych stron aniżeli postępowanie w niniejszym postępowaniu. Sąd Rejonowy w T. nie mógł poczynić odmiennych ustaleń faktycznych aniżeli te sądy, biorąc pod uwagę, że ustalenia te miały prejudycjalne znaczenie dla niniejszego procesu.

Sąd w części oparł swoje ustalenia faktyczne także na okolicznościach ustalonych w postępowaniu rozwodowym pomiędzy J. B. (2) i O. B. (1) prowadzonym w pierwszej instancji przez Sąd Okręgowy w T. w sprawie o sygn. akt I C (...). Okoliczności dotyczące wydanych w tej sprawie postanowień w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych małoletnich I. B. (1) i C. B. były bezsporne. Sąd uznał także za bezsporne okoliczności wymienione w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 28 grudnia 2021 roku wydanego w sprawie (...) odnoszące się do sytuacji majątkowej O. B. (1), jego stanu zdrowia oraz sprzedaży samochody za kwotę 18 000 zł. Ustalenia te logicznie korelowały z ustaleniami poczynionymi w niniejszej sprawie przez Sąd Rejonowy w T. w niniejszym postępowaniu na podstawie innych przeprowadzonych dowodów. Żadna ze stron nie zakwestionowała tych okoliczności, wobec czego sąd, mimo że formalnie nie był związany tymi ustaleniami dokonanymi przez sąd okręgowy, ponieważ wyrok z dnia 28 grudnia 2021 roku nie jest prawomocny, uznał te ustalenia, poczynione w postępowaniu rozwodowym, za fakty.

Na rozprawie w dniu 30 września 2024 roku przewodniczący zarządził odmówić odroczenia rozprawy na wniosek pozwanej z uwagi na to, że brak było podstaw ku odroczeniu rozprawy. Zgodnie z art. 156 k.p.c., sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny. Zgodnie z art. 214 § 1 k.p.c., rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość w doręczeniu wezwania albo jeżeli nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Żadna z tych okoliczności nie zachodziła na rozprawie w dniu 30 września 2024 roku. Pozwana E. B. o terminie rozprawy dowiedziała się w dniu 9 sierpnia 2024 roku, gdy odebrała wezwanie na rozprawę zaplanowaną na dzień 30 września 2024 roku. Pozwana miała zatem ponad półtora miesiąca na przygotowanie się do rozprawy oraz ustanowienie pełnomocnika do reprezentowania jej w sprawie. Pozwana udzieliła pełnomocnictwa swojemu pełnomocnikowi dopiero w dniu 27 września 2024 roku, na trzy dni przed terminem rozprawy, w dodatku pełnomocnik ów na dzień 30 września 2024 roku miał zaplanowaną sesję Rady Miasta D. rozpoczynającą się o godzinie 10:00, a więc godzinę po rozpoczęciu rozprawy. Żadna z tych okoliczności nie stanowiła jednak ważnej przyczyny uzasadniającej odroczenie rozprawy, poza tym na rozprawę stawili się świadkowie K. G. i C. G., którzy musieli przyjechać na rozprawę z miejscowości U., oddalonej od Sądu Rejonowego w T. o około 65 kilometrów. Odroczenie rozprawy skutkowałoby koniecznością wezwania na kolejny termin rozprawy świadków i utraty przez nich pieniędzy i czasu potrzebnych na dojazdu do D. i powrót do domu, a także potencjalnej zarobku, który mogliby uzyskać świadkowie w czasie poświęconym na udział w rozprawie, dojazd do sądu i powrót do domu. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, przewodniczący odmówił odroczenia rozprawy zaplanowanej na dzień 30 września 2024 roku.

Sąd postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2026 roku pominął dowód z opinii biegłego z zakresu księgowości wnioskowany w punkcie 8 odpowiedzi na pozew na podstawie art. 235² § 1 pkt 3 i 5 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. Pozwana wniosła o przeprowadzenie tego dowodu w celu ustalenia stanu niewypłacalności O. B. (1) w kontekście dokonanych przez niego czynności z dnia 8 stycznia 2018 roku. W ocenie sądu dowód z opinii biegłego był jednak nieprzydatny dla wykazania tych okoliczności. Dłużnik jest niewypłacalny jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (por. art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe – t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 614). Aby ustalić stan niewypłacalności dłużnika O. B. (1) oraz to, czy dłużnik stał się niewypłacalny bądź niewypłacalny w wyższym stopniu w wyniku zawarcia umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku nie były jednak potrzebne wiadomości specjalne (art. 278 § 1 k.p.c.). Aby poczynić ustalenia w tym zakresie potrzebne było jedynie ustalenie wysokości uzyskiwanych przez dłużnika dochodów, wysokości i wymagalności pasywów (długów) O. B. (1), a także jego stanu majątkowego zarówno na dzień dokonania kwestionowanej przez powodów czynności z dnia 8 stycznia 2018 roku, jak i w późniejszym czasie. Sąd poczynił w tym zakresie ustalenia faktyczne, zaś sama kwestia niewypłacalności dłużnika, stanowiła wynik oceny stosunku majątku dłużnika i jego możliwości zarobkowych do obciążających go długów. Tym samym sąd uznał dowód z opinii biegłego z zakresu księgowości wnioskowany w punkcie 8 odpowiedzi na pozew za nieprzydatny dla wykazania faktu, na który miał zostać przeprowadzony, a także zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania, a ponadto fakty, na które pozwana domagała się jego przeprowadzenia, nie wymagały wiadomości specjalnych. W związku z tym sąd pominął ten dowód.

Na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2026 roku sąd pominął także dowód z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości wnioskowany w punkcie 9 na podstawie art. 235² § 1 pkt 2, 3 i 5 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. Pozwana wniosła o przeprowadzenie tego dowodu na okoliczność porównania wartości rynkowej nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), biorąc pod uwagę obciążenie hipoteczne w dniu dokonania czynności prawnej z dnia 8 stycznia 2018 roku. W dziale IV księgi wieczystej o numerze (...) od 23 czerwca 2015 roku figuruje wpis hipoteki umownej na kwotę 450 000 zł na rzecz (...) w D. na zabezpieczenie kredytu, odsetek i innych wierzytelności wynikających z umowy kredytu nr (...) z dnia 28 maja 2015 roku. Z zeznań E. B. wynika, że w roku 2018 spłaciła kredyt zabezpieczony hipoteką ujawnioną w dziale IV księgi wieczystej o numerze (...). Mimo to hipoteka w dalszym ciągu nie została wykreślona. Należy jednak zauważyć, że żadna ze stron nie przedstawiła żadnych dowodów, ani nawet twierdzeń wskazujących na to ile wynosił dług zabezpieczony hipotecznie w dniu zawarcia umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku. E. B. zeznała, że spłaciła kredyt w roku 2018, ale nie wiadomo czy uczyniła to już po zawarciu umowy dożywocia czy też wcześniej. Nie jest więc wykluczone, że w dacie zawarcia umowy dożywocia kredyt był już spłacony, a hipoteka nie zabezpieczała już niczego, mimo że formalnie nigdy nie została wykreślona z działu IV księgi wieczystej. Nie było zatem możliwości, by ustalić czy ewentualna egzekucja świadczeń alimentacyjnych przysługujących powodom od dłużnika z tej nieruchomości byłaby bezskuteczna ze względu na pierwszeństwo zaspokojenia wierzyciela hipotecznego. W efekcie dowód z opinii biegłego był także nieprzydatny, bowiem biegły nie miałby na czym oprzeć swojej opinii. Co więcej, wartość nieruchomości będącej przedmiotem zaskarżonej czynności i stan jej obciążenia powinny być ustalone na chwilę orzekania (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 lipca 2024 r., sygn. akt II CSKP 1422/22, LEX nr 3732482), zaś na dzień orzekania, nieruchomość nie była już obciążona, skoro pozwana dokonała spłaty kredytu hipotecznego w roku 2018. W związku z tym dowód ten zmierzał też wyłącznie do przedłużenia postępowania. Poza tym w ocenie sądu istnienie zabezpieczenia w postaci hipoteki nie wyłącza możliwości pokrzywdzenia wierzycieli w drodze wyzbycia się danego składnika majątku, gdyż do pokrzywdzenia dochodzi również wskutek takiego stanu faktycznego majątku dłużnika, który powoduje niemożność, utrudnienie lub odwleczenie zaspokojenia wierzyciela (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II CSKP 1724/22, LEX nr 3814787). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, sąd pominął dowód z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości wnioskowany w punkcie 9 odpowiedzi na pozew.

Sąd na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2026 roku pominął także dowód z nagrania z posiedzenia z dnia 25 października 2019 roku zawierającego przesłuchanie pozwanej w postępowaniu toczącym się pod sygn. akt I C (...) przed Sądem Okręgowym w T. I Wydziałem Cywilnym, protokołu z posiedzenia z dnia 25 października 2019 roku zawierającego przesłuchanie pozwanej w postępowaniu toczącym się pod sygn. akt I C (...) przed Sądem Okręgowym w T. (wydruk z PI) oraz protokołu posiedzenia z dnia 9 listopada 2020 roku (wydruk z PI) zawierającego przesłuchanie pozwanej w postępowaniu toczącym się pod sygn. akt VI GC 151/19 przed Sądem Okręgowym w T. VI Wydziałem Gospodarczym na podstawie art. 205³ § 2 k.p.c. w zw. z art. 205¹² § 2 k.p.c. Wnioski o przeprowadzenie tych dowodów pierwotnie były złożone przez powodów w punkcie II podpunkcie 3 literach m, n i o pozwu. Pełnomocnik powodów cofnął jednak na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2026 roku te wnioski dowodowe, w reakcji na co pełnomocnik pozwanej wniósł o przeprowadzenie dowodów z tych źródeł dowodowych na tezy przeciwne (a contrario) do tez sformułowanych we wnioskach dowodowych o przeprowadzenie tych dowodów wymienionych w pozwie. Dowody te były jednak spóźnione. Zgodnie z art. 205³ § 2 k.p.c., przewodniczący może zobowiązać stronę, by w piśmie przygotowawczym podała wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania. W takim przypadku twierdzenia i dowody zgłoszone z naruszeniem tego obowiązku podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, iż ich powołanie w piśmie przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. Zgodnie natomiast z art. 205¹² § 2 k.p.c., jeżeli nie zarządzono przeprowadzenia posiedzenia przygotowawczego, strona może przytaczać twierdzenia i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej aż do zamknięcia rozprawy, z zastrzeżeniem niekorzystnych skutków, które według przepisów kodeksu mogą dla niej wyniknąć z działania na zwłokę lub niezastosowania się do zarządzeń przewodniczącego i postanowień sądu. Przewodniczący zarządzeniem wydanym na rozprawie w dniu 30 września 2024 roku zobowiązał strony do złożenia w terminie miesiąca od dnia rozprawy informacji o poczynionych rozmowach ugodowych, a w przypadku braku zawarcia ugody do ostatecznego sformułowania stanowiska oraz złożenia w tej sprawie wniosków dowodowych pod rygorem ich pominięcia na dalszym etapie postępowania. Zarządzeniem z dnia 4 listopada 2024 roku (k. 949) przewodniczący przedłużył pozwanej E. B. termin do ostatecznego sformułowania stanowiska oraz złożenia wniosków dowodowych o siedem dni, tj. do dnia 6 listopada 2024 roku. Pozwana aż do rozprawy w dniu 2 kwietnia 2026 roku nie złożyła już jednak żadnych wniosków dowodowych. Nowe wnioski dowodowe podlegały zatem pominięciu na podstawie art. 205³ § 2 k.p.c. w zw. z art. 205¹² § 2 k.p.c. z uwagi na prekluzję dowodową. W toku postępowania nie zaszły żadne okoliczności usprawiedliwiające złożenie przez pozwaną wniosków o przeprowadzenie dowodów, które istniały wszak już w dacie wytoczenia powództwa dopiero na posiedzeniu, po którym nastąpiło zamknięcie rozprawy i wydanie wyroku. Fakt, że pozwana złożyła ten wniosek dowodowy dopiero na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2026 roku sugeruje, że został on złożony wyłącznie w celu przedłużenia postępowania i opóźnienia wydania wyroku w sprawie. Co więcej, należy zauważyć, że pozwana choć nie była formalnie stroną postępowania rozwodowego prowadzonego w sprawie (...) oraz postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy w T. VI Wydział Gospodarczy w sprawie pod sygn. akt VI GC 151/19, to jednak O. B. (1) był stroną tego postępowania. Biorąc pod uwagę silny związek łączący E. B. i O. B. (1), a także okoliczność, że w różnych postępowaniach reprezentuje ich ten sam pełnomocnik – adwokat O. C. (pozwaną w niniejszej sprawie, zaś dłużnika O. B. (1) w postępowaniach egzekucyjnych prowadzonych przez komornika W. H. o sygn. akt Kmp 5/19 i Km 2424/19) należało przyjąć, że pozwana jest w stanie pozyskać za pośrednictwem swojego syna dowody zgromadzone w tych sprawach. Pozwana przedłożyła wraz z odpowiedzią na pozew dokumenty medyczne dotyczące jej syna, dokument w postaci zaświadczenia z psychoterapii odbywanej przez O. B. (1), a także otrzymane przez niego dokumenty z postępowania egzekucyjnego. Brak jest podstaw, by sądzić, że nie jest w stanie pozyskać także dokumentów pochodzących ze sprawy rozwodowej prowadzonej uprzednio przez Sąd Okręgowy w T. pod sygn. akt I C (...) i z postępowania prowadzonego przez ten sąd pod sygn. akt VI GC 151/19. Należy też zauważyć, że przeprowadzenie dowodów z protokołów posiedzeń i nagrań z tych posiedzeń dokumentujących zeznania pozwanej w charakterze świadka w innych sprawach w istocie rzeczy byłoby sprzeczne z zasadą bezpośredniości postępowania dowodowego (art. 235 § 1 k.p.c.). Sąd ma w polu widzenia okoliczność, że w wyroku z dnia 12 kwietnia 2018 r. (II CSK 399/17, LEX nr 2483320), Sąd Najwyższy uznał, że dowód z protokołu zeznań świadka przesłuchanego w innym postępowaniu jest dowodem z dokumentu urzędowego odzwierciedlającego treść tych zeznań. Przeprowadzenie tego dowodu nie narusza zasady bezpośredniości (art. 235 § 1 k.p.c.), jego charakter należy jednak uwzględnić przy ocenie dokonywanej na podstawie art. 233 § 1 k.p.c. Niemniej jednak w sprawie niniejszej pozwana mogła zostać przesłuchana w charakterze strony, zgłosiła w tym zakresie wniosek dowodowy, a sąd go uwzględnił – strony w niniejszej sprawie zostały przesłuchane, także na okoliczności, na które pozwana zeznawała jako świadek w postępowaniach przed Sądem Okręgowym w T. prowadzonych pod sygn. akt I C (...) i VI GC 151/19. Brak było zatem potrzeby, by przeprowadzać dowody z dokumentów w postaci protokołów posiedzeń w tych sprawach, na których pozwana zeznawała w charakterze świadka. Należy też zauważyć, że sąd w niniejszej sprawie jest także związany stanowiskiem Sądu Okręgowego w T. wyrażonym w postanowieniu z dnia 30 stycznia 2026 roku wydanym w sprawie o sygn. akt VIII Cz 432/25. Sąd okręgowy przyjął natomiast, że rozstrzygnięcie w postępowaniu apelacyjnym prowadzonym w sprawie rozwodowej między J. B. (2) i O. B. (1) przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku pod sygn. akt I ACa (...)24 nie stanowi elementu niezbędnego do skutecznego dochodzenia powództwa na podstawie art. 916 k.c., który stanowi w niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną powództwa I. B. (1) i C. B.. Ocena ta, wyrażona przez Sąd Okręgowy w T. w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 stycznia 2026 roku prowadzi Sąd Rejonowy w T. do konstatacji, że zeznania pozwanej w postępowaniu rozwodowym są nieistotne w kontekście rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu. Tak samo należało ocenić zaś wartość protokołu z zeznań E. B. złożonych w sprawie VI GC 151/19 prowadzonej uprzednio przez Sąd Okręgowy w T.. Dlatego też sąd pominął wnioskowany przez pozwaną dowód z nagrania z posiedzenia z dnia 25 października 2019 roku zawierającego przesłuchanie pozwanej w postępowaniu toczącym się pod sygn. akt I C (...) przed Sądem Okręgowym w T. I Wydziałem Cywilnym, protokołu z posiedzenia z dnia 25 października 2019 roku zawierającego przesłuchanie pozwanej w postępowaniu toczącym się pod sygn. akt I (...) przed Sądem Okręgowym w T. (wydruk z PI) oraz protokołu posiedzenia z dnia 9 listopada 2020 roku (wydruk z PI) zawierającego przesłuchanie pozwanej w postępowaniu toczącym się pod sygn. akt VI GC 151/19 przed Sądem Okręgowym w T. VI Wydziałem Gospodarczym na podstawie art. 205³ § 2 k.p.c. w zw. z art. 205¹² § 2 k.p.c.

Z tożsamych powodów sąd nie oparł ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie na załączonego do pozwu przez powodów protokole z posiedzenia jawnego z dnia 9 listopada 2020 roku w sprawie VI GC 151/19. Obejmował on zeznania E. B. złożone w tej sprawie w charakterze świadka, zaś przeprowadzenie dowodu w tym zakresie nie było konieczne, biorąc pod uwagę, że sąd przeprowadził w niniejszej sprawie dowód z zeznań pozwanej, która zeznawała w charakterze strony. Z analogicznych powodów sąd nie oparł ustaleń faktycznych na dowodzie z protokołu z rozprawy z dnia 14 września 2020 roku w sprawie VI GC 151/19, na której zeznania złożył O. B. (1) w charakterze strony. O. B. (1) złożył wszak w niniejszym postępowaniu zeznania w charakterze świadka. Sąd nie oparł ustaleń faktycznych również na protokołach z rozpraw z dnia 22 czerwca 2020 roku, z dnia 11 marca 2020 roku, z dnia 22 stycznia 2020 roku i z dnia 25 listopada 2019 roku w sprawie VI GC 151/19. Na rozprawach w dniach 22 czerwca 2020 roku i 11 marca 2020 roku nie zostały podjęte żadne czynności, które miałyby istotne znaczenie dla faktów istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, natomiast ustalenia dokonane przez Sąd Okręgowy w T. w sprawie VI GC 151/19 i Sąd Apelacyjny w Gdańsku w drugiej instancji w sprawie I AGa 175/23 zostały zawarte w sposób wyczerpujący w uzasadnieniach wyroków zapadłych w tych sprawach, którymi Sąd Rejonowy w T. jest związany. Brak było zatem potrzeby i zasadnych podstaw, by opierać się na treści protokołów rozpraw, zresztą gdyby powodowie lub pozwana chcieli przeprowadzić dowody z zeznań innych osób, które zeznawały w postępowaniu w sprawie VI GC 151/19 przed Sądem Okręgowym w T., to z całą pewnością złożyliby w tym zakresie wnioski dowodowe. Poza tym zeznania świadków w przedmiotowym postępowaniu objęte dowodami z dokumentów w postaci papierowego protokołu skróconego są w dużej mierze pozbawione kontekstu. Nie wiadomo bowiem według jakich tez dowodowych świadkowie składali swoje zeznania, ani jak przebiegały poszczególne przesłuchania, przez co odrębna, dokonana przez Sąd Rejonowy w T. ocena wiarygodności tychże zeznań nie tylko nie jest możliwa ze względu na związanie poczynionymi przez Sąd Okręgowy w T. w sprawie VI GC 151/19 ustaleniami opartymi na tych zeznaniach, ale także niemożliwa.

Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, sąd doszedł do wniosku, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie.

Roszczenie powodów w niniejszym postępowaniu oparte było na podstawie art. 916 § 1 k.c. Zgodnie z jego treścią, osoba, względem której ciąży na dożywotniku ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli wskutek tej umowy dożywotnik stał się niewypłacalny. Uprawnienie to przysługuje bez względu na to, czy dożywotnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, oraz bez względu na czas zawarcia umowy. Między stronami nie było sporne to, że na O. B. (1) ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny. Bezsporne między stronami było także i to, że w dniu 8 stycznia 2018 roku O. B. (1) zawarł z pozwaną E. B. umowę dożywocia na mocy której dłużnik przeniósł na pozwaną własność nieruchomości objętych (...), zaś E. B. wyraziła na to zgodę i w zamian za to zobowiązała się zapewnić O. B. (1) dożywotnie utrzymanie polegające na przyjęciu go jako domownika, dostarczenia mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału oraz zapewnienia mu odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie. Bezsporna był także fakt, iż w dniu 14 stycznia 2022 roku O. B. (1) i E. B. dokonali zmiany treści łączącej ich umowy dożywocia, a także treść tej zmiany. Nie było sporne także i to, że w dniu 14 stycznia 2022 roku nieruchomość objęta księgą wieczystą o numerze (...) została sprzedana przez E. G. i C. G.. Sporne było natomiast między stronami to czy na skutek umowy dożywocia zawartej w dniu 8 stycznia 2018 roku dłużnik stał się niewypłacalny oraz to czy powodowie wytoczyli powództwo przed upływem terminu powodującego wygaśnięcie roszczenia dochodzonego pozwem.

W pierwszej kolejności należało zauważyć, że wbrew twierdzeniom pozwanej, roszczenie powodów nie wygasło przed wytoczeniem powództwa. Zgodnie z art. 916 § 2 k.c., uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej umowy. Umowa dożywocia zawarta została przez O. B. (1) z E. B. w dniu 8 stycznia 2018 roku. Pozew w niniejszej sprawie został natomiast wniesiony do Sądu Okręgowego w T. w dniu 9 stycznia 2023 roku. Termin na wytoczenie powództwa powinien upłynąć z dniem 8 stycznia 2023 roku, lecz dzień ten przypadał na niedzielę. Zgodnie z art. 115 k.c., jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Termin z art. 916 § 2 k.c., w którym roszczenie powodów powinno wygasnąć upływał zatem z dniem 9 stycznia 2023 roku, a zatem powództwo zostało wytoczone w niniejszej sprawie przed wygaśnięciem roszczenia.

Następnie, choć żadna ze stron nie podniosła w niniejszym postępowania zarzutów dotyczących braku legitymacji procesowej, należało rozstrzygnąć kwestię legitymacji procesowej biernej pozwanej, a zatem ustalić czy pozwana może występować po stronie pozwanej sama. W orzecznictwie wyrażony został pogląd, że w przypadku zaskarżania umowy dożywocia na podst. art. 916 § 1 k.c. koniecznym jest pozwanie zarówno nabywcy nieruchomości, jak i dożywotnika, co wynika z faktu, że skutek wyroku uwzględniającego powództwo będzie dotykał obu stron umowy. O ile bowiem w przypadku „zwykłego” przeniesienia własności zbywca traci wszelki związek z przedmiotem umowy, o tyle w wypadku jednoczesnego ustanowienia na jego rzecz ograniczonego prawa na rzeczy, związek ten w dalszym ciągu jest zachowany. Zbywca pozostaje zatem zainteresowany prawnym losem nieruchomości. Odmówienie w takiej sytuacji uprawnionemu z tytułu ograniczonego prawa rzeczowego uprawnienia do występowania w procesie, pozbawiłoby go jakiejkolwiek możliwości ochrony swoich praw (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt I ACa 795/17, P. oraz wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 16 września 2022 r. sygn. akt I C 1025/21, LEX nr 3430308). Sąd Rejonowy w T. nie zgadza się z tym poglądem. W orzecznictwie i doktrynie funkcjonuje bowiem inny nurt, który traktuje powództwo z art. 916 k.c. jako szczególnego rodzaju skargę pauliańską (art. 527 i nast. K.c.). Jak wskazuje się w doktrynie, art. 916 k.c. stanowi lex specialis względem art. 527 i n. i ustanawia szczególną regulację skargi pauliańskiej (por. A. Sylwestrzak(w:) Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX 2026, uwagi do art. 916). Powództwo o uznanie umowy dożywocia za bezskuteczną uprawniony wytacza przeciwko nabywcy nieruchomości (por. art. 531 § 1). Adresatem roszczenia będzie zarówno pierwszy nabywca, który zawarł bezpośrednio z dożywotnikiem umowę mającą za przedmiot nieruchomość, jak i każdy kolejny jej właściciel (tak G. Sikorski(w:) Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. P. Nazaruk, LEX 2024, uwagi do art. 916, teza 4). Mimo zatem, że E. B. zawarła z O. B. (1) umowę dożywocia, a nie umowę darowizny, w ocenie sądu nie zmienia to w żaden sposób faktu, iż powodowie wytoczyli przeciwko pozwanej powództwo będące szczególnym rodzajem skargi pauliańskiej. Nie wpływa to także na konieczność wytoczenia powództwa przeciwko dożywotnikowi, tj. przeciwko dłużnikowi O. B. (1). Zgodnie z art. 527 § 1 k.c., gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Przepis art. 527-534 k.c. regulują instytucję skargi pauliańskiej. Konstrukcja skargi pauliańskiej wyklucza bowiem powództwo bezpośrednio przeciwko dłużnikowi i zakłada wytoczenie powództwa przeciwko osobie trzeciej, która na skutek fraudulentnej czynności dłużnika uzyskała korzyść majątkową (dłużnikowi pauliańskiemu). Należy też zwrócić uwagę, że argumenty Sądu Apelacyjnego w Krakowie wyrażone w wyroku z dnia 15 lutego 2018 roku nie są przekonujące. Sąd apelacyjny wskazywał, że skutek wyroku uwzględniającego powództwo pauliańskie będzie dotykał obu stron umowy, ale nie wyjaśnił na jakiej podstawie opiera ten wniosek. Zgodnie z art. 908 § 1 k.c., jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym. Umowa dożywocia zakłada zatem zobowiązania obu stron – właściciel nieruchomości (dożywotnik) zobowiązuje się przenieść na nabywcę własność nieruchomość, zaś nabywca nieruchomości zobowiązuje się do zapewnienia zbywcy dożywotniego utrzymania. Przepis art. 908 § 1 k.c. nie przewiduje natomiast obowiązku zamieszkiwania czy to wspólnie czy to dożywotnika na nieruchomości objętej umową. W niniejszej sprawie umowa dożywocia obejmowała trzy różne nieruchomości, położone w trzech różnych miejscach. Później zresztą, na skutek zmiany umowy dożywocia w dniu 14 stycznia 2022 roku prawo obciążające nieruchomości zostało ograniczone wyłącznie do jednej – położonej w N., dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą o numerze (...). W dodatku O. B. (1) nie mieszka w tej nieruchomości. Obowiązki E. B. jako nabywcy nieruchomości wynikające z umowy dożywocia obejmują zapewnienie dłużnikowi dożywotniego utrzymania, w tym przyjęcie O. B. (1) jako domownika, dostarczenia mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału oraz zapewnienia mu odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie. Żadną miarą nie można uznać, że umowa dożywocia obejmuje uprawnienia dożywotnika bądź obowiązki pozwanej w zakresie zamieszkiwania dłużnika na nieruchomościach, których własność przeniósł w ramach umowy na pozwaną. Tym samym w ocenie sądu z perspektywy dłużnika los nieruchomości objętych umową dożywocia, a także wytoczenie powództwa pauliańskiego kwestionującego zawartą umowę dożywocia są prawnie obojętne i nie powodują konieczności uczestnictwa po stronie pozwanej O. B. (1). Z jego perspektywy bowiem istotne jest, by pozwana wywiązywała się ze swoich obowiązków obligacyjnych nałożonych na nią na podstawie umowy dożywocia, a nie to, czy na skutek uznania czynności prawnej dożywocia za bezskuteczną powodowie będą mogli skierować egzekucję w celu zaspokojenia swoich roszczeń alimentacyjnych do nieruchomości objętej umową dożywocia.

Jeśli chodzi o prawo reprezentowania przez J. B. (2) przed sądem w niniejszej sprawie małoletnich I. B. (1) i C. B., sąd nie miał wątpliwości co do tego, że w niniejszej sprawie nie zachodzi wypadek wyłączający prawo reprezentacji dzieci przez ich matkę. Zgodnie z art. 98 § 1 k.r.o., rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka. Dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską (art. 92 k.r.o.). I. B. (1) ma obecnie 12 lat, zaś C. B. 11 lat. Oboje są zatem małoletni (por. art. 10 § 1 i 2 k.c.), wobec czego przed sądem muszą być reprezentowani. Jednocześnie w sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek wyłączających reprezentację małoletnich powodów przez rodziców (art. 98 § 2 k.r.o.). Powództwo w niniejszej sprawie nie zostało wszak wytoczone w sprawie dotyczącej czynności pomiędzy dziećmi (art. 98 § 2 pkt 1 k.r.o.), ani pomiędzy dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem (art. 98 § 2 pkt 2 k.r.o.), pomimo że kwestionowaną czynnością była umowa dożywocia zawarta pomiędzy jednym z rodziców małoletnich powodów, a ich babcią. Powództwo w niniejszej sprawie nie zostało jednak wytoczone w imieniu małoletnich I. B. (1) i C. B. przeciwko O. B. (1), wobec czego nie było podstaw, by uznać, że J. B. (3) nie mogła reprezentować powodów w sporze z pozwaną E. B..

Warto jeszcze w tym miejscu zauważyć, że w pozwie powodowie I. B. (1) i C. B. domagali się uznania za bezskuteczną w stosunku do nich umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku zawartej w formie aktu notarialnego przed notariuszem E. K. (1) A numer (...) między O. B. (1) a E. B., na mocy której O. B. (1) przeniósł na rzecz E. B. własność nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerach (...) w celu zaspokojenia przysługujących powodom w stosunku do O. B. (1) wierzytelności z tytułu zaległych alimentów należnych C. i I. B. (1) w kwocie 22 464,40 zł. Jak wskazywano wcześniej, dług O. B. (1) z tytułu zaległych alimentów, a ujmując to precyzyjniej, z tytułu przyczyniania się dłużnika do zaspokajania potrzeb małoletnich powodów został spłacony przez E. B.. W piśmie procesowym z dnia 27 września 2024 roku powodowie wskazali, że podstawą prawną dochodzonego przez nich roszczenia jest art. 916 k.c., a ich żądaniem jest uznanie za bezskuteczną w stosunku do nich umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku zawartej w formie aktu notarialnego przed notariuszem E. K. (3). (...) między O. B. (1) a E. B., na mocy której O. B. (1) przeniósł na rzecz E. B. własność nieruchomości wymienionych w dalszej części pozwu, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 916 k.c. W ocenie sądu tego rodzaju doprecyzowanie żądania powództwa nie jest jego zmianą. Na gruncie art. 916 § 1 k.c., nie ma obowiązku, by wierzytelność alimentacyjna była stwierdzona tytułem egzekucyjnym lub wymagalna (A. Bieranowski(w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. J. Ciszewski, P. Nazaruk, LEX 2019, uwagi do art. 916, teza 5). W zupełności wystarczającym jest, by wierzytelność alimentacyjna istniała. Ta zaś bez wątpienia istnieje, bowiem na dożywotniku, czyli ojcu małoletnich powodów ciąży, wynikający wprost z przepisów ustawy, obowiązek alimentacyjny (art. 128 i art. 133 k.r.o.). Brak wymagalności i zaległości alimentacyjnej nie powoduje, że powództwo oparte na roszczeniu z art. 916 § 1 k.c. przestaje być uzasadnione. Aktualnie w dalszym ciągu, z uwagi na to, że wyrok w sprawie rozwodowej z dnia 28 grudnia 2021 roku wydany w sprawie (...) przez Sąd Okręgowy w T. nie jest prawomocny nie istnieje tytuł wykonawczy zasądzający świadczenie alimenty. Nie znaczy to jednak, że obowiązek alimentacyjny nie istnieje, ani że na skutek uregulowania zaległych alimentów powództwo z art. 916 § 1 k.c. utraciło zasadność. Powodowie domagali się w pozwie uznania czynności prawnej w postaci umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku za bezskuteczną w stosunku do nich i mimo sprecyzowania podstawy prawnej dochodzonego powództwa nie zmienili tego żądania. W ocenie sądu powyższe oznacza, że przedmiot żądania pozwu, a co za tym idzie także powództwo nie uległy zmianie.

Przesłanki warunkujące możliwość żądania uznania za bezskuteczną umowy o dożywocie wskazane w art. 916 k.c. są łagodniejsze niż ogólne przesłanki dochodzenia roszczenia pauliańskiego wynikające z art. 527 k.c. Jedyną bowiem przesłanką, warunkującą możliwość żądania na podstawie art. 916 k.c. uznania za bezskuteczną umowy o dożywocie, jest związek przyczynowy między zawarciem takiej umowy a niewypłacalnością dożywotnika. Wydaje się, że roszczenie przewidziane w art. 916 k.c. może być dochodzone także w przypadku, gdy dożywotnik stał się niewypłacalny w większym stopniu w wyniku zawarcia umowy o dożywocie (por. B. Lackoroński(w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Osajda, Legalis, uwagi do art. 916, teza A). W niniejszej sprawie sąd nie miał wątpliwości co do tego, że przez zawarcie umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku z pozwaną E. B., dłużnik O. B. (1) stał się niewypłacalny. Świadczenia alimentacyjne, które zostało zabezpieczone postanowieniem Sądu Okręgowego w T. z dnia 5 lipca 2017 roku w sprawie I (...) i Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 22 listopada 2017 roku w sprawie V ACz 928/17 nie były skutecznie egzekwowane przez wiele lat przed wytoczeniem powództwa oraz po jego wytoczeniu. W grudniu 2024 roku doszło do spłaty całego zadłużenia alimentacyjnego w kwocie 46 671,22 zł. Spłaty dokonała pozwana E. B.. 46 671,22 zł, biorąc pod uwagę okoliczność, że O. B. (1) ma obowiązek uiszczać po 500 zł miesięcznie tytułem jego udziału w przyczynianiu się do zaspokajania potrzeb małoletnich powodów, łącznie ma obowiązek uiszczania kwoty 1 000 zł miesięcznie z tego tytułu na rzecz swoich małoletnich dzieci. Kwota 46 671,22 zł stanowi niemalże równowartość czteroletnich zaległości dłużnika w przyczynianiu się do zaspokajania potrzeb powodów. Aktualnie świadczenie to także nie jest realizowane przez dłużnika –pokrywa je pozwana E. B.. Dłużnik O. B. (1) przez całe lata nie realizował także obowiązku uiszczenia na rzecz J. B. (1) zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu karnym prowadzonym przed Sądem Rejonowym w T. pod sygn. akt II K 249/18 i w Sądzie Okręgowym w T. w sprawie IX Ka 716/18. Sąd Rejonowy w T. zasądził od O. B. (1) na rzecz J. B. (1) kwotę 1 008 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z dnia 24 stycznia 2019 roku wydanym w sprawie IX Ka 716/18 zasądził od O. B. (1) na rzecz J. B. (1) kwotę 840 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. Postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania kwot zasądzonych wspomnianych wyrokami było prowadzone bezskutecznie od roku 2019 przez komornika W. H. pod sygn. akt Km 2424/19 i zostało zakończone w dniu 11 grudnia 2024 roku na skutek spłaty całego zadłużenia w kwocie 2 073,65 zł. Spłata ta również została dokonana przez E. B.. Znamienne jest zresztą to, że dopiero przed rozprawą, w niniejszej sprawie, na której O. B. (1) został przesłuchany w charakterze świadka, zaległe świadczenia względem C. B., J. B. (1) i I. B. (1) zostały zaspokojone. Bez wątpienia było to działanie skorelowane z faktem prowadzenia postępowania z powództwa pauliańskiego całej trójki przeciwko pozwanej E. B.. Nie było przecież tak, że O. B. (1) uzyskał nagle nowe źródło finansowania, które pozwoliło mu spłacić zaległe alimenty i uregulować koszty zastępstwa procesowego swojej małżonki z postępowania karnego.

Nieprzypadkowe były okoliczności, że postępowania egzekucyjne prowadzone z wniosku J. B. (1), I. B. (1) i C. B. były bezskuteczne. O. B. (1) sukcesywnie od 2017 wyzbywał się majątku, do którego możliwe stałoby się skierowanie egzekucji w celu przymusowego spełnienia świadczeń. Dłużnik sprzedaż mieszkanie w D. przy ul. (...), a także zawarł z pozwaną umowę dożywocia. Wszystkie te czynności zostały zawarte przez O. B. (1) z jego matką. Gwarantuje to dłużnikowi łatwy powrót własności tych nieruchomości w razie potrzeby do jego majątku. Pozwana ustanowiła w swoim testamencie O. B. (1) jedynym spadkobiercą, co także gwarantuje, że w przypadku śmierci E. B., to O. B. (1) obejmie we własność jej majątek, w tym również majątek, który wcześniej sam zbył na rzecz pozwanej.

Niewątpliwie umowa dożywocia ma na celu zapewnienie zbywcy albo osobie jemu bliskiej dożywotniego utrzymania w zamian za przeniesienie własności nieruchomości. Umowa dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku zawarta przez O. B. (1) z E. B. zakłada jednak, że dożywotnikiem będzie osoba znacznie młodsza od nabywcy nieruchomości - O. B. (1) miał w dacie zawarcia umowy dożywocia 37 lat, zaś E. B. będąca jego matką miała 71 lat. Nie sposób oczekiwać, by E. B. była w stanie wykonywać umowę dożywocia do końca życia O. B. (1), bowiem trudno zakładać, że przeżyje ona swojego syna. Brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że w dacie zawarcia umowy dożywocia dłużnik cierpiał na chorobę, która groziłaby śmiercią. Brak jest także jakichkolwiek informacji wskazujących na to, że obecnie na taką chorobę cierpi. Oczywiście sąd nie kwestionuje tego, że dłużnik leczy się psychiatrycznie, lecz okoliczność ta nie przeszkadzała mu w podejmowaniu licznych działań zmierzających do wyzbycia się majątku oraz do przeniesienia przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. do (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N.. Bez wątpienia były to działania świadczące o dużej kreatywności i pomysłowości dłużnika, a także determinacji w dążeniu do celu – cechach niecharakteryzujących osoby, która z uwagi na chorobę psychiczną traci aktywność zawodową i osobistą. W ocenie sądu działania O. B. (1) i E. B. obejmujące zarówno umowę dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku, umowę sprzedaży mieszkania dłużnika położonego przy ul. (...) w D., jak i założenie kolejnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, do której działaniami dłużnika przeniesione zostało przedsiębiorstwo (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. ukierunkowane były zarówno na zniweczenie ewentualnego postępowania egzekucyjnego skierowanego do majątku dłużnika, jak i na odcięcie J. B. (1) od majątku spółki uprzednio założonej przez nią wraz z mężem. Nie bez przyczyny także w ocenie sądu dłużnik i pozwana zdecydowali się w dniu 8 stycznia 2018 roku na przeniesienie na rzecz pozwanej własności nieruchomości w formie umowy dożywocia. Zbycie nieruchomości w tej formie nie jest obciążone podatkiem dochodowym, a jedynie podatkiem od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2 %, który musi uiścić nabywca (por. art. 6 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych – t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 191). W przypadku umowy darowizny nabywca musi liczyć się z obowiązkiem uiszczenia podatku od spadków i darowizny w znacznie wyższej stawce (por. art. 15 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn – t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 478). Z całą pewnością O. B. (1) jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą od wielu lat w różnych formach (zarówno w formie spółki, jak i w formie indywidualnej działalności gospodarczej), korzystający z obsługi prawnopodatkowej i księgowej miał te okoliczności na względzie. Należy także zauważyć, że biorąc pod uwagę stosunki między pozwaną a jej synem O. B. (1) wcale nie potrzebowali oni zawrzeć umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku, by pozwana mogła się nim opiekować. Z całą pewnością E. B. sprawowała opiekę nad swoim synem w przeszłości, przed jego usamodzielnieniem się, a w razie potrzeby zapewnienia mu pomocy uczyniłaby to bezinteresownie, niezależnie od tego czy przeniósłby na jej rzecz własność swoich nieruchomości czy nie. Matka i syn nie potrzebowali zawierać umowy, by tego rodzaju stosunki przenieść ze sfery relacji osobistej do kontraktowo-obligacyjnej. Jeśli natomiast O. B. (1) i E. B. chcieli sformalizować zasady opieki pozwanej nad swoim synem, nie musieli w żadnym razie przewidywać nieodpłatnego przeniesienia własności nieruchomości w zamian za opiekę. Zawieranie tego rodzaju umów po to, by zapewnić sobie opiekę ze strony własnej matki nie jest standardem i w niniejszej sprawie także nie można uznać umowy z dnia 8 stycznia 2018 roku za standardową. Okoliczności te prowadzą do wniosku, że celem umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku nie było wcale zapewnienie O. B. (1) opieki ze strony jego matki, lecz wyzbycie się na jej rzecz własności nieruchomości, z których potencjalnie możliwe byłoby przeprowadzenie egzekucji w celu zaspokojenia wierzycieli. Zarówno dłużnik, jak i pozwana wskazywali, że E. B. po zawarciu kwestionowanej umowy przejęła na siebie liczne zobowiązania finansowe dłużnika, w tym koszty utrzymania nieruchomości objętych umową dożywocia i spłatę długów. Obowiązek utrzymania nieruchomości, których pozwana jest właścicielką jest oczywistym następstwem nabycia własności, lecz umowa dożywocia w żadnej jej części nie zakłada obowiązku spłaty długów jej syna. Poza tym, jeżeli dłużnik przed zawarciem umowy dożywocia uznał, że nie będzie w stanie regulować bieżących zobowiązań, miał możliwość sprzedaży nieruchomości objętych umową dożywocia. Nie uczynił tego, lecz zamiast tego wyzbył się ich własności, przez co niewątpliwie przyczynił się do powstania swojej niewypłacalności bądź co najmniej zwiększenia tej niewypłacalności. Wartość tych nieruchomości w umowie dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku została określona na łączną sumę 635 000 zł, co oznacza, że stanowiły one znaczące składniki majątku dłużnika i wyzbywając się ich własności zredukował niemalże do zera możliwości zaspokojenia się wierzyciela (również powodów) z jego majątku. Z czasem zresztą wartość tych nieruchomości musiała wzrosnąć – dom w N. został wyremontowany, natomiast nieruchomość w H. została sprzedana za wyższą cenę aniżeli jej wartość wskazana w umowie dożywocia (95 000 zł). Należy też zauważyć, że pomimo zawarcia umowy dożywocia, O. B. (1) nie przestał uczestniczyć w zarządzaniu nieruchomościami, które były nią objęte. To dłużnik, wbrew jego własnym twierdzeniom wyrażonym na rozprawie, zainicjował rozmowy z K. G., które zaowocowały sprzedażą przez E. G. i C. G. nieruchomości położonej w H., dla której Sąd Rejonowy w Rypinie prowadzi (...) o numerze (...).

Nie budzi wątpliwości sądu, że także w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej w wygaszanej spółce (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w N., w której jest prezesem, jak i w (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w N., w której prezesem jest pozwana, rzeczywistą kontrolę nad bieżącą działalnością sprawuje O. B. (1). E. B. wykonuje pracę na pełen etat jako lekarz w przychodni (...) w D. z bez wątpienia nie realizuje obowiązków w zarządzie spółki zajmującej się działalnością ubezpieczeniową, która nie stanowi i nie stanowiła nigdy wcześniej przedmiotu działalności zawodowej pozwanej. Prowadzi to do wniosku, że pozwana figuruje w rejestrze (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. wyłącznie formalnie, zaś rzeczywiste obowiązki zarządu wykonuje O. B. (1). Znamienne przy tym jest także to, że O. B. (1) jest zatrudniony w (...) na podstawie umowy zlecenia ze stawką godzinową oscylującą w okolicach najniższej stawki krajowej. Jest to stawka zupełnie nierynkowa za pracę wykonywaną przez O. B. (1) (agenta ubezpieczeniowego), biorąc pod uwagę jego ogromne doświadczenie w branży ubezpieczeniowej, szeroką sieć kontaktów oraz sprawność w działaniu. Minimalna stawka wynagrodzenia za godzinę pracy wynosiła w roku 2025 30,50 zł brutto. W roku 2026 jest to stawka 31,40 zł brutto. Bez wątpienia O. B. (1) nie zgodziłby się na zatrudnienie na takich warunkach u jakiegokolwiek pracodawcy na rynku, tym bardziej biorąc pod uwagę wcześniejsze wysokie zarobki, pozwalające zarówno na nabycie nieruchomości, jak i utrzymanie czteroosobowej rodziny. Co więcej, biorąc pod uwagę, że O. B. (1) mieszkał uprzednio w N., musiał pokonywać codziennie kilkadziesiąt kilometrów jakie dzielą jego poprzednie miejsce zamieszkania i siedzibę spółki, w której pracuje. Obecnie O. B. (1) mieszka w R., a zatem dystans między jego miejsce zamieszkania a miejscem zatrudnienia jeszcze bardziej wzrósł. Przy zatrudnieniu za stawkę na poziomie bliskim najniższemu wynagrodzeniu krajowemu, koszty codziennych dojazdów z domu do pracy i z pracy do domu pochłaniałyby większość otrzymywanego przez O. B. (1) wynagrodzenia. Co więcej, wydaje się zupełnie nieprawdopodobne, by O. B. (1) w spółce, której prezesem zarządu jest jego matka otrzymywał tak niskie wynagrodzenie, biorąc pod uwagę okoliczność, że spółka wypracowuje zysk. Zgodnie z zeznaniami E. B. inni pracownicy zatrudniani przez (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w N. otrzymują nagrody, ale O. B. (1) nie. Zatrudnienie dłużnika na takich warunkach jest całkowicie sprzeczne z podstawowymi zasadami rynku pracy oraz logiki i w ocenie sądu służy wyłącznie takiemu ograniczeniu oficjalnie otrzymywanego O. B. (1) wynagrodzenia za pracę, by nie dało się z niego prowadzić egzekucji w sposób efektywny.

Wszystkie te okoliczności prowadzą do konkluzji, że działania O. B. (1) i jego matki – pozwanej E. B., obejmujące także zawarcie umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku zaplanowane były z góry na udaremnienie zaspokojenia wierzycieli i fikcyjne przeniesienie własności składników majątkowych dłużnika na pozwaną, co doprowadziło dłużnika do stanu jego niewypłacalności. Oznaczało to z kolei, że powodowie jako wierzyciele alimentacyjni mogli wystąpić przeciwko pozwanej o uznanie za bezskuteczną wobec nich umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku zawartej przez pozwaną z dłużnikiem.

Nie budzi także wątpliwości sądu okoliczność, że dłużnik O. B. (1) zawierając z pozwaną E. B. umowę dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku działał z pełną świadomością istnienia zobowiązań alimentacyjnych wobec swoich dzieci, a także ze świadomością konieczności łożenia na ich rzecz łącznie kwoty 1 000 zł miesięcznie tytułem przyczyniania się do zaspokajania potrzeb małoletnich powodów. Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 22 listopada 2017 roku wydane w sprawie V Acz 928/17, którym sąd ten ustalił wysokość miesięcznego udziału dłużnika w utrzymaniu wspólnych dzieci stron postępowania rozwodowego zapadło na około półtora miesiąca przed zawarciem przez dłużnika i jego matkę kwestionowanej w niniejszym postępowaniu umowy dożywocia. Mimo to dłużnik podjął świadomie decyzję o zawarciu z pozwaną umowy dożywocia, którą wyzbył się całego swojego majątku nieruchomego i udaremnił możliwość przeprowadzenia z niego egzekucji. Zgodnie z art. 527 § 2 k.c., czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Z uwagi na to, że zawarta przez dłużnika z pozwaną umowa dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku doprowadziła do niewypłacalności dłużnika lub przynajmniej zwiększenia tej niewypłacalności, czynność ta była dokonana z pokrzywdzeniem będących wierzycielami małoletnich powodów.

Również pozwana E. B., biorąc pod uwagę, że jest osobą najbliższą dla dłużnika (jego matką) musiała wiedzieć o wyzbyciu się przez niego całego majątku i popadnięciu w stan niewypłacalności. Pozwana sama uczestniczyła w czynnościach prowadzących do utraty własności nieruchomości stanowiących własność dłużnika (nie tylko przy zawarciu umowy dożywocia, ale także była drugą stroną umowy sprzedaży mieszkania dłużnika przy (...) w D.). Zgodnie z art. 527 § 3 k.c., jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. W związku z tym, że powództwo wytoczone przez powodów na podstawie art. 916 § 1 k.c. jest rodzajem skargi pauliańskiej, należy uznać, że przepisy art. 527-534 k.c. należy stosować odpowiednio do kwestii nieuregulowanych w art. 916 k.c. (tak np. A. Biały(w:) Kodeks cywilny. Komentarz. Tom V. Zobowiązania. Część szczególna (art. 765–921(16)), red. M. Habdas, M. Fras, LEX 2018, uwagi do art. 916, teza 5). Pozwana jest matką dłużnika, a biorąc pod uwagę bardzo bliskie stosunki E. B. z O. B. (1), bez wątpienia jest także osobą w bliskim stosunku z dłużnikiem, wobec czego domniemanie z art. 527 § 3 k.c. w niniejszej sprawie miało zastosowanie. Pozwana nie zdołała obalić tego domniemania. Wręcz przeciwnie – czynności, w których uczestniczyła, a które doprowadziły dłużnika do stanu niewypłacalności wskazują wyraźnie, że miała pełną świadomość działania dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli – w tym powodów. Szczególnie bliskie stosunki pozwanej z dłużnikiem wyrażające się zarówno w sferze osobistej, jak i biznesowej każą sądzić, że pozwana miała i ma w dalszym ciągu pełną wiedzę na temat stanu majątkowego O. B. (1). Pozwana miała także pełną świadomość tego, że na dłużniku ciążą zobowiązania alimentacyjne względem jego dzieci.

Sąd nie podzielił zarzutów pozwanej jakoby wytoczenie przez powodów powództwa w niniejszej sprawie stanowiło akt nadużycia prawa podmiotowego. Zgodnie z art. 5 k.c., nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W ocenie sądu powództwo małoletnich C. B. i I. B. (1) było normalną reakcją na wyzbycie się przez ich ojca O. B. (1) własności nieruchomości, z których możliwe byłoby zaspokojenie ich roszczeń alimentacyjnych. Jest oczywistym, że małoletni powodowie nie są w stanie samodzielnie się utrzymać i w tym zakresie muszą polegać na wsparciu swoich rodziców. Przez wiele lat ich roszczenia nie były zaspokajane przez dłużnika, a dług alimentacyjny rósł z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Powodowie wykorzystali jedyne narzędzie, które było dostępne aby doprowadzić do zaspokojenia ich roszczeń alimentacyjnych i do ochrony należnych im świadczeń w przyszłości. Takie działanie w ocenie sądu nie nosi znamion nadużycia prawa podmiotowego.

Należy przy tym jednak przypomnieć, że umowa dożywocia zawarta w formie aktu notarialnego przed notariuszem E. K. (1) A numer (...) pomiędzy O. B. (1) a E. B., na mocy której O. B. (1) przeniósł na rzecz E. B. własność nieruchomości, dla których prowadzone są (...) o numerach (...), (...) i (...) została zmieniona w dniu 14 stycznia 2022 roku. Na mocy tej zmiany O. B. (1) i E. B. postanowili, że prawem dożywocia będzie obciążona nieruchomość objęta księgą wieczystą o numerze (...), zaś O. B. (1) wyłączył spod przysługującego mu dożywocia nieruchomość objętą księgą wieczystą o numerze (...) i nieruchomość objętą księgą wieczystą o numerze (...) oraz wyraził zgodę na wykreślenie z działów trzecich tych ksiąg wieczystych dożywocia wpisanego na jego rzecz (§ 1 umowy). Tego samego dnia E. B. sprzedała K. i C. małżonkom G. nieruchomość położoną w H., dla której Sąd Rejonowy w Rypinie prowadzi księgę wieczystą o numerze (...). Aktualnie zatem prawo dożywocia obciąża jedynie nieruchomość objętą księgą wieczystą o numerze (...). Jeśli chodzi o nieruchomość objętą księgą wieczystą o numerze (...), położoną w miejscowości K., ona również przestała być obciążona dożywociem, chociaż nadal stanowi własność E. B.. W zakresie tej nieruchomości natomiast odpadła podstawa przysporzenia E. B., ponieważ prawo dożywocia przestało obciążać tę nieruchomość. Tym samym pozwana uzyskała względem O. B. (1) nienależne świadczenie w postaci przeniesienia własności nieruchomości (art. 410 k.c.), bowiem strony umowy dożywocia zawarły w dniu 8 stycznia 2018 roku właśnie umowę dożywocia, zakładającą świadczenie w postaci dożywotniego utrzymania w zamian za przeniesienie własności trzech nieruchomości. Skoro zatem jedna z nich nie jest już obciążona prawem dożywocia na rzecz O. B. (1), a nadal jest własnością E. B., dłużnikowi przysługuje prawo żądania zwrotnego przeniesienia prawa własności nieruchomości położonej w K., dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą o numerze (...). To prawo może zaś zostać zajęte w toku postępowania egzekucyjnego, w wyniku czego wierzyciel będzie mógł wykonywać prawa i roszczenia dłużnika (art. 887 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 902 k.p.c.). Tym niemniej jednak, biorąc pod uwagę okoliczność, że umowa dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku została zmodyfikowana w dniu 14 stycznia 2022 roku, zmiana ta musiała znaleźć swój wyraz w wyroku. Nie jest to bynajmniej wyrokowanie co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem powodów, ani też orzeczenie ponad ich żądanie (art. 321 § 1 k.p.c.). Wprawdzie sąd jest związany granicami żądania powodów, lecz nie jest bezwzględnie związany samym jego sformułowaniem. Jeżeli treść żądania sformułowana jest niewłaściwie, niewyraźnie lub nieprecyzyjnie, sąd może, a nawet ma obowiązek odpowiednio ją zmodyfikować, jednakże zgodnie z wolą powoda i w ramach podstawy faktycznej powództwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2025 roku I (...) 2409/22, LEX nr 3866844, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2024 roku I CSK 3108/23, LEX nr 3738754, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2023 roku II CSKP 597/22, LEX nr 3571854). Powodowie domagali się uznania za bezskuteczną w stosunku do nich umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku, lecz finalną treść tej umowy nadała mu dopiero umowa z dnia 14 stycznia 2022 roku, którą O. B. (1) i E. B. zmienili treść łączącej ich umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku. Zmiana ta musiała zostać uwzględniona w wyroku uwzględniającym powództwo.

Podsumowując, w ocenie sądu na skutek umowy dożywocia zawartej pomiędzy O. B. (1) a E. B. w dniu 8 stycznia 2018 roku w formie aktu notarialnego przed notariuszem E. K. (1) A numer (...), na mocy której O. B. (1) przeniósł na rzecz E. B. własność nieruchomości, dla których prowadzone są (...) o (...), zmienionej następnie umową z dnia 14 stycznia 2022 roku formie aktu notarialnego przed notariuszem E. K. (1) A numer (...) w ten sposób, że O. B. (1) i E. B. postanowili, że prawem dożywocia będzie obciążona nieruchomość objęta księgą wieczystą o numerze (...), zaś O. B. (1) wyłączył spod przysługującego mu dożywocia nieruchomość objętą księgą wieczystą o numerze (...) i nieruchomość objętą księgą wieczystą o numerze (...) dłużnik O. B. (1) stał się niewypłacalny lub przynajmniej niewypłacalny w stopniu wyższym aniżeli był przed zawarciem tej umowy. Tym samym dłużnik i pozwana doprowadzili tym działaniem do pokrzywdzenia małoletnich powodów I. B. (1) i C. B., którym przysługuje uprawnienie do świadczeń alimentacyjnych od ich ojca, O. B. (1).

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności sąd w punkcie I wyroku uznał za bezskuteczną w stosunku do I. B. (1) umowę dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku zawartą pomiędzy pozwaną E. B. a O. B. (2) w formie aktu notarialnego za numerem K. (...) (1) przed E. X. (1), notariuszem w D., zmienioną umową z dnia 14 stycznia 2022 roku pomiędzy E. B. a O. B. (2) w formie aktu notarialnego za numerem K. (...) (2) przed E. X. (1), notariuszem w D. celem ochrony uprawnienia do świadczeń alimentacyjnych przysługującego I. B. (1) od dłużnika alimentacyjnego O. B. (2). W punkcie II wyroku natomiast sąd uznał za bezskuteczną w stosunku do C. B. umowę dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku zawartą pomiędzy pozwaną E. B. a O. B. (2) w formie aktu notarialnego za numerem K. (...) (1) przed E. X. (1), notariuszem w D., zmienioną umową z dnia 14 stycznia 2022 roku pomiędzy E. B. a O. B. (2) w formie aktu notarialnego za numerem (...) przed E. X. (1), notariuszem w D. celem ochrony uprawnienia do świadczeń alimentacyjnych przysługującego C. B. od dłużnika alimentacyjnego O. B. (2).

Orzeczenie sądu w punktach I i II uwzględnia w całości powództwo powodów, z tym że sąd w wyroku uwzględnił okoliczność, iż umowa dożywocia została zmodyfikowana przez O. B. (1) i E. B. w dniu 14 stycznia 2022 roku. Uwzględnienie powództwa bez uwzględnienia tej modyfikacji mogłoby powodować wątpliwości, co do tego z których składników majątkowych, które wyszły z majątku O. B. (1) i zarazem weszły do majątku E. B. na mocy umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku możliwe będzie prowadzenie w przyszłości egzekucji świadczeń alimentacyjnych przysługujących I. B. (1) i C. B.. Wyrok z tak skonstruowanym tenorem nie pozostawia natomiast w ocenie sądu wątpliwości co do tego, że taką egzekucję można będzie prowadzić z nieruchomości, która na skutek modyfikacji umowy dożywocia z dnia 8 stycznia 2018 roku, dokonanej w dniu 14 stycznia 2022 roku pozostała przedmiotem obciążonym prawem dożywocia, czyli z nieruchomości położonej w N., dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą o numerze (...). Finalnie to bowiem ta nieruchomość została obciążona prawem dożywocia na mocy umowy z dnia 8 stycznia 2018 roku zmienionej w dniu 14 stycznia 2022 roku i w dalszym ciągu pozostaje obciążona prawem dożywocia na rzecz O. B. (1).

O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie III i IV wyroku na podstawie art. 98 § 1, 1¹ i 3 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Powodowie wygrali sprawę w całości, w związku z czym pozwana jest obowiązana zwrócić im na ich żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W niniejszej sprawie współuczestnictwo powodów stanowi współuczestnictwo formalne, bowiem roszczenia powodów względem pozwanej są jednego rodzaju, oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej, a ponadto właściwość sądu jest uzasadniona dla każdego z roszczeń z osobna, jako też dla wszystkich wspólnie (art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.). Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 lipca 2015 r. III CZP 29/15 (LEX nr (...)): „w razie współuczestnictwa formalnego (art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.), do niezbędnych kosztów procesu poniesionych przez współuczestników reprezentowanych przez jednego pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym zalicza się jego wynagrodzenie ustalone odrębnie w stosunku do każdego współuczestnika. Sąd powinien jednak obniżyć to wynagrodzenie, jeżeli przemawia za tym nakład pracy pełnomocnika, podjęte przez niego czynności oraz charakter sprawy (art. 109 § 2 k.p.c.)”. W uzasadnieniu powołanej uchwały Sąd Najwyższy wskazał też m. in., że „współuczestnictwo formalne unormowane w art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c. jest skutkiem podmiotowo-przedmiotowej kumulacji roszczeń; każdy współuczestnik dochodzi w jednej sprawie odrębnego, własnego roszczenia, wywodzonego z odrębnego, samodzielnego, "jednakowego" stosunku prawnego. Reguła ta obejmuje także zobowiązania, a więc sytuacje, w której wielość podmiotów i roszczeń dotyczy strony pozwanej. Z tego punktu widzenia współuczestnictwo formalne różni się w zasadniczy sposób od współuczestnictwa materialnego (art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c.), w którym występuje jeden stosunek prawny, oparty na tej samej podstawie, stanowiący źródło jednego, "wspólnego" roszczenia. W tej sytuacji sprawa, w której dochodzi do współuczestnictwa formalnego, jest w istocie zbiorem kilku lub więcej spraw, połączonych zazwyczaj wyłącznie pragmatycznym dążeniem do wspólnego rozstrzygnięcia, a więc orzeczenia wydanego szybciej i taniej; w ujęciu technicznoprocesowym jest ona wprawdzie jedną sprawą, integruje jednak kilka (wiele) spraw obejmujących roszczenia lub zobowiązania jednego rodzaju, oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej”. W niniejszej sprawie, jako że powodowie byli współuczestnikami formalnymi, sąd miał obowiązek zaliczyć do niezbędnych kosztów procesu poniesionych przez każdego z powodów reprezentowanych przez jednego pełnomocnika będącego adwokatem wynagrodzenie tego pełnomocnika ustalone odrębnie w stosunku do każdego powoda. Na koszty procesu poniesione przez każdego z powodów składały się koszty zastępstwa procesowego udzielonego przez reprezentującego powodów adwokata w kwocie 3600 zł (obliczone od wartości przedmiotu sporu w zakresie roszczeń każdego z powodów (11 232 zł) zgodnie z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 215) oraz koszty zastępstwa procesowego przez adwokata w postępowaniu zażaleniowym (przed Sądem Okręgowym w T. w sprawie VIII Cz 432/25) w kwocie 900 zł (obliczone zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie), co daje łącznie 4 500 zł. Sąd nie znalazł podstaw do obniżenia wynagrodzenia należnego reprezentującemu powodów pełnomocnika, gdyż stopień skomplikowania i czasochłonność postępowania, liczba czynności podjętych przez pełnomocnika powodów w niniejszej sprawie, a także czas potrzebny do przygotowania się do sprawy uzasadniały zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego na rzecz każdego z powodów w pełnej stawce – po 4 500 zł. Pełnomocnik powodów na ostatniej rozprawie w dniu 2 kwietnia 2026 roku wniósł o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kosztów procesu w zakresie obejmującym opłaty za jego czynności w sprawie w wysokości trzykrotności stawki minimalnej argumentując zasadność zwielokrotnienia przyznanych kosztów zastępstwa procesowego zwiększonym nakładem pracy w niniejszym postępowaniu.

Zgodnie z § 15 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, opłatę ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to:

1) niezbędny nakład pracy adwokata, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu;

2) wartość przedmiotu sprawy;

3) wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie;

4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.

Sąd nie kwestionuje w żadnym razie wysokiego stopnia skomplikowania niniejszej sprawy, ani nakładu pracy reprezentującego powodów adwokata. Postępowanie w sprawie było także czasochłonne – w Sądzie Rejonowym w T. trwało ponad dwa lata, a w sprawie odbyło się siedem posiedzeń jawnych, zaś pełnomocnik powodów był obecny na każdym z nich. Sąd nie kwestionuje także okoliczności, że wkład pracy pełnomocnika powodów w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie był znaczący. Sąd miał jednak w polu widzenia okoliczność, że wszystkie czynności podejmowane przez pełnomocnika powodów były podejmowane w imieniu obojga rodzeństwa – C. B. i I. B. (1). Liczba reprezentowanych przez pełnomocnika powodów nie spowodowała zwiększenia nakładu jego pracy, a sąd uwzględnił przy ustalaniu należnych każdemu z powodów kosztów procesu wynagrodzenie za czynności podjęte przez reprezentującego ich adwokata na rzecz każdego z nich. W efekcie koszty zastępstwa procesowego udzielonego powodom przez reprezentującego ich pełnomocnika zostały w praktyce zasądzone w podwójnej wysokości, bowiem koszty procesu obejmujące wynagrodzenie pełnomocnika powodów zostało zasądzone na rzecz każdego z powodów. Łącznie wynagrodzenie reprezentującego powodów pełnomocnika w osobie adwokata zostało zasądzone w ramach kosztów procesu w kwocie 9 000 zł (2 x 4 500 zł). W ocenie sądu jest to kwota wynagrodzenia adekwatna do wartości przedmiotu sprawy, stopnia jej skomplikowania, nakładu pracy reprezentującego powodów adwokata, a także wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie. Mając na uwadze powyższe, sąd doszedł do przekonania, że należną i zasadną kwotą kosztów procesu należnych każdemu z powodów, obejmującą wyłącznie koszty zastępstwa procesowego zastępującego każdego z powodów adwokata jest kwota 4 500 zł. W związku z tym sąd w punkcie III wyroku zasądził od pozwanej E. B. na rzecz powoda I. B. (1) kwotę 4 500 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. W punkcie IV wyroku sąd zasądził natomiast kwotę 4 500 zł od pozwanej E. B. na rzecz powódki C. B. tytułem zwrotu kosztów procesu. Obie kwoty wymienione w punktach III i IV wyroku zasądzone zostały z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, zgodnie z treścią art. 98 § 1¹ k.p.c., w myśl którego, od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Z uwagi na fakt, że powodowie zostali zwolnieni od kosztów sądowych w całości postanowieniem z dnia 26 stycznia 2024 roku, nie byli oni obowiązani do uiszczenia opłaty sądowej od pozwu oraz opłaty sądowej od zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia 2 lipca 2025 roku w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie, zgodnie z treścią art. 96 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1228, dalej: u.k.s.c.). Zgodnie z art. 113 ust. 1 u.k.s.c., kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Jako, że pozwana przegrała sprawę w całości, w punkcie V wyroku, na podstawie art. 113 ust. 1 u.k.s.c. sąd nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w T. kwotę 1 800 zł tytułem kosztów sądowych, których powodowie w związku ze zwolnieniem ich od kosztów sądowych nie mieli obowiązku uiścić. Na koszty te składają się opłata od pozwu oraz opłata od zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia 2 lipca 2025 roku w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie. Wysokość opłaty od pozwu została obliczona na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 6 u.k.s.c., zgodnie z którym w sprawach o prawa majątkowe pobiera się od pisma opłatę stałą ustaloną według wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia wynoszącej ponad 10 000 złotych do 15 000 złotych - w kwocie 750 złotych. Wartość przedmiotu sporu w zakresie roszczeń każdego z powodów wynosiła po 11 232 zł. Opłata sądowa od pozwu należna w zakresie każdego z roszczeń wynosiła więc po 750 zł. Z uwagi na to, że powodowie są współuczestnikami formalnymi, każdy z nich uiściłby opłatę oddzielnie, stosownie do swojego roszczenia (art. 4 ust. 1 u.k.s.c.), gdyby nie korzystali ze zwolnienia od kosztów sądowych. Jeśli chodzi opłatę od zażalenia na postanowienie z dnia 2 lipca 2025 roku, należało ją obliczyć na podstawie art. 19 ust. 3 pkt 2 u.k.s.c., zgodnie z którym piątą część opłaty pobiera się od zażalenia, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Żaden przepis nie przewiduje zaś opłaty od zażalenia na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania w innej wysokości, aniżeli obliczona na podstawie art. 19 ust. 3 pkt 2 u.k.s.c Również w zakresie zażalenia na postanowienie z dnia 2 lipca 2025 roku powodowie, gdyby nie zostali zwolnieni od kosztów sądowych w całości, byliby obowiązani do uiszczenia oddzielnych opłat. Należna opłata od zażalenia wniesionego w imieniu każdego z powodów wynosiła po 150 zł (1/5 z 750 zł). Należne Skarbowi Państwa koszty sądowe, których powodowie nie mieli obowiązku uiścić obejmują zatem dwie opłaty od pozwu w kwotach po 750 zł każda oraz dwie opłaty od zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia 2 lipca 2025 roku w kwotach po 150 zł każda. W związku z treścią powyżej cytowanych przepisów, należne koszty sądowe od pozwu w przedmiotowej sprawie, których powodowie w związku ze zwolnieniem ich od kosztów sądowych nie mieli obowiązku uiścić wynosiły 1 800 złotych i tę kwotę sąd nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w T. w związku z wynikiem procesu.

asesor sądowy B. L.