Wyrok z 17 lipca 2025, sygn. I C 1948/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 lipca 2025 r.

Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2025 r. w (...) na rozprawie

sprawy z powództwa A. S. (1)

przeciwko R. Bank (...) z siedzibą w W. Oddział w Polsce
z siedzibą w W.

o zapłatę i ustalenie

I.  zasądza od pozwanego R. Bank (...) z siedzibą w W. Oddział w Polsce na rzecz powódki A. S. (1) kwotę 161 644,20 zł (sto sześćdziesiąt jeden tysięcy sześćset czterdzieści cztery złote dwadzieścia groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od 5 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty,

II.  ustala, że jest nieważna umowa o (...) nr (...)
z dnia 11.06.2008 r. zawarta między powódką a (...) S.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce (poprzednikiem prawnym pozwanego),

III.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 17 317 zł (siedemnaście tysięcy trzysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt: I C 1948/24

UZASADNIENIE

Powódka A. S. (1) pozwem z dnia 13.11.2024 r. przeciwko R. Bank (...) z siedzibą w W. Oddział w Polsce z siedzibą w W. wniosła o:

1)  zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 161 644,20 zł tytułem zwrotu uiszczonych na rzecz pozwanego rat kapitałowo-odsetkowych od dnia 25.07.2008 r. do 8.11.2024 r., w tym kwotę 1295 zł jako prowizję pobieraną przez pozwanego za udzielenie (...), stanowiących świadczenie nienależne z uwagi na nieważność
(ze skutkiem ex tunc) umowy nr (...) o (...) indeksowany kursem (...) z 11.06.2008 r. z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia pozwu stronie pozwanej do dnia zapłaty;

2)  ustalenie, że umowa nr (...) o (...) indeksowany kursem (...) z dnia 11.06.2008 r. jest nieważna w całości.

W uzasadnieniu powódka wskazała, że doszukuje się nieważności umowy z uwagi na zawarte w niej (...) - § 7 ust. 4, § 9 ust. 2 pkt 1 i 2, § 15 ust. 3 pkt. 4 regulaminu (...). Ponadto zdaniem powódki przedmiotowa umowa nie stanowi umowy (...) w rozumieniu art. 69 ust. 1 prawa bankowego.

W odpowiedzi na pozew, pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości,
a na wypadek uwzględnienia przez Sąd żądania głównego podniósł zarzut zatrzymania kwoty (...). Zaprzeczył, by strona powodowa nie miała możliwości negocjowania warunków umowy w trakcie trwania procedury kredytowej czy też wpływania na jej treść, by nie poinformował strony powodowej o skutkach ryzyka walutowego wiązanego z zawarciem umowy (...) indeksowanego do (...), by nie uzgodnił treści umowy (...) ze stroną powodową w sposób indywidualny, by poprzez umowę (...) przyznał sobie uprawnienie do dowolnego kształtowania sytuacji ekonomicznej strony powodowej, by ryzyko kursowe spoczywało wyłącznie na stronie powodowej, by umowa (...) jest niewykonalna po hipotetycznym usunięciu z niej klauzul przeliczeniowych oraz by istniała dowolność pozwanego w kształtowaniu tabeli kursowej.

Ustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia

Analiza twierdzeń zawartych w pismach stron i niekwestionowanych wzajemnie dokumentów wskazuje, iż za bezsporne i potwierdzone dokumentami dołączonymi do pozwu (umowa (...) k. 17-21, regulamin (...) k. 22-30, zaświadczenie k. 31-37,
reklamacja k. 58) oraz odpowiedzi na pozew (wniosek o (...) k. 106-108, oświadczenie k.124, decyzja kredytowa k. 110) można uznać następujące - istotne dla sprawy - twierdzenia stron:

Powódka, wystąpiła w dniu 24.04.2008 roku do poprzednika prawnego pozwanego z wnioskiem o udzielenie (...) z przeznaczeniem na zakup (...) na rynku wtórnym. Wnioskowana kwota (...) wynosiła 145 000 zł, jako walutę wnioskowanego (...) wskazała franka szwajcarskiego ( (...)). Okres spłaty w wniosku został wskazany na 480 miesięcy. Powódka zawarła
w dniu 11.06.2008 r. umowę o (...) nr (...)
z poprzednikiem prawnym pozwanej – (...) S.A Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w W., na podstawie której, (...) zobowiązał się udzielić powódce kredyt w kwocie 144 000 zł indeksowanego do waluty (...), w celu zakupu spółdzielczego własnościowego prawa do (...). Integralną część umowy stanowił „Regulamin (...) udzielanego przez (...) (§ 1 ust. 2, § 2 ust. 1 i 2 umowy), który znajdował zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w umowie (§ 15 ust. 1). Kredytu udzielono zgodnie z wnioskiem kredytowym na okres 480 miesięcy, kredytobiorca zobowiązał się do zapłaty prowizji
w wysokości 1296 zł (§ 2 ust. 3 i 4). Oprocentowanie (...) było zmienne i na dzień sporządzenia umowy wynosiło 4,55333% w stosunku rocznym, z zastrzeżeniem postanowień Regulaminu w zakresie ustalania wysokości oprocentowania. Zmienna stopa oprocentowania ustalana była jako suma stopy referencyjnej (...) ( (...)) oraz stałej marży Banku w wysokości 1,60 punktów procentowych (§ 3 umowy). Zgodnie z § 7 umowy, zabezpieczenie (...) stanowiła (...) do kwoty 288.000 zł oraz cesja z polisy ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych. W § 2 pkt 2 regulaminu podano, że kredytem indeksowanym do waluty obcej jest kredyt, oprocentowany według stopy procentowej, opartej na stopie referencyjnej, dotyczącej waluty innej niż złote, którego wypłata oraz spłata odbywa się w złotych
w oparciu o kurs waluty obcej do złotych, według Tabeli, natomiast w § 2 pkt. 12 regulaminu, Tabelę określono jako tabelę kursów walut obcych obowiązującą w Banku. W przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej wypłata (...)
następuje w złotych według kursu nie niższego niż kurs kupna zgodnie z Tabelą obowiązującą w momencie wypłaty środków z (...). W przypadku wypłaty (...)
w transzach, stosuje się kurs nie niższy niż kurs kupna zgodnie z Tabelą obowiązującą
w momencie wypłaty poszczególny transz. Saldo zadłużenia z tytułu (...) wyrażone
jest w walucie obcej i obliczane jest według stosowanego przy uruchomieniu (...).
W przypadku wypłaty (...) w transzach, saldo zadłużenia z tytułu (...) obliczane jest według kursów stosowanych przy wypłacie poszczególnych transz.
Aktualnie saldo zadłużenia w walucie (...) Kredytobiorca otrzymuje listowanie
w przypadku postanowień § 11 (§ 7 ust. 4 regulaminu). Zgodnie z § 9 ust. 2 regulaminu w przypadku kredytów do waluty indeksowanych do waluty obcej:

1)  raty (...) podlegające spłacie wyrażone są w walucie obcej i w dniu wymagalności raty (...) pobierane są z rachunku bankowego, o którym mowa w ust. 1, według kursu sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w Banku na koniec dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty spłaty (...);

2)  jeżeli dzień wymagalności raty (...) przypada na dzień wolny od pracy, stosuje się kurs sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w Banku na koniec ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty spłaty (...).

Natomiast § 13 ust. 7 stanowi, iż w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej, wcześniejsza spłata dokonywana jest w oparciu o kurs sprzedaży zgodnie
z Tabelą obowiązującą w Banku w momencie realizacji dyspozycji. W § 15 ust. 3 pkt 4 podano, że w odniesieniu do poszczególnych opłat i prowizji stosuje się następujące zasady: opłata za kontrolę inwestycji – pobierana jest każdorazowo w dniu złożenia dyspozycji wypłaty każdej transzy (...) poza pierwszą, według taryfy obowiązującej w dniu złożenia dyspozycji wypłaty. Opłata nie podlega zwrotowi w przypadku negatywnego wyniku kontroli inwestycji. W przypadku, gdy w dniu złożenia dyspozycji wypłaty transzy (...) nie pobrano opłaty za kontrolę inwestycji, bank zastrzega sobie prawo do pobrania tej opłaty z kwoty uruchomionej transzy (...);

Razem z umową powódka złożyła oświadczenie, iż została zapoznana przez pracownika banku z kwestią ryzyka kursowego w przypadku udzielenia (...) indeksowanego do waluty obcej oraz, że będąc w pełni świadoma ryzyka kursowego, rezygnuje z możliwości zaciągnięcia (...) w złotych i dokonuje wyboru zaciągnięcia (...) indeksowanego do waluty obcej, znane jej są postanowienia „Regulaminu (...) udzielonego przez (...) w odniesieniu do kredytów indeksowanych do waluty obcej. Ponadto wskazała, że jest świadoma ponoszenia ryzyka kursowego związanego z wahaniem kursów waluty, do której indeksowany jest kredyt, jego wpływu na wysokość zobowiązania względem Banku oraz rat spłaty (...) i że saldo zadłużenia (...) wyrażone jest w walucie obcej jak również raty, podlegające spłacie w złotych na zasadach opisanych w regulaminie.

(dowód: wniosek o (...) k. 106-108, umowa (...) k. 17-21, regulamin kredytu k. 22-30, oświadczenie k.124)

Suma świadczeń powódki spełniona w wykonaniu spornej umowy od dnia 25.07.2008 r. do dnia 8.11.2024 r. została wskazana przez powódkę na kwotę 161 644,20 zł, w tym 160 349,20 zł to suma rat, a 1295 zł to uiszczona bankowi prowizja. Z zaświadczenia pozwanego banku załączonego do pozwu przez powódkę wynika, że powódka od 11.06.2008 r. do 21.05.2024 r. uiściła na rzecz pozwanego banku tytułem rat kapitałowo-odsetkowych i prowizji kwotę 148 763,13 zł. Pismem
z dnia 8 lipca 2025 r. powódka dołączyła akt sprawy potwierdzenia dokonania transakcji za okres 24 maja – 22 listopada 2024 r., z których wynika, że powódka uiściła na rzecz pozwanego kwotę 8200 zł. Ponadto pozwany nie zaprzeczył twierdzeniu pozwu (s. 15 k. 11), że powodowie zapłacili ponadto bankowi tytułem składek ubezpieczeniowych kwoty: 58 zł, 6618,05 zł i 260 zł – razem 6936,05 zł. Suma tych wszystkich świadczeń to 163 899,18 zł, a więc jest wyższa od sumy dochodzonej pozwem.

(dowód: zaświadczenie k. 31-37, potwierdzenia dokonania transakcji k. 194-200)

Powódka w reklamacji z dnia 21 sierpnia 2024 r. wezwała pozwany bank do zapłaty w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty.

(reklamacja k. 58)

Umowa została zawarta w celu zakupu mieszkania w którym powódka mieszka
do dzisiaj. W mieszkaniu nie była prowadzona ani zarejestrowana działalność gospodarcza. Mieszkanie nie było wynajmowane. Umowa (...) nie była negocjowana. Kredyt został wypłacony w złotówkach i w tej samej walucie był spłacany. Powódce nie przedstawiono żadnych symulacji.

(dowód: zeznania powódki k. 191v)

Rozważania prawne

Opisany wyżej stan faktyczny ustalony został na podstawie niekwestionowanych dokumentów ponadto na podstawie zeznań powódki.

Sąd pominął dowód z przesłuchania świadków: A. S. (2) i D. M. jako nieistotny, ponieważ osoby te nie miały styczności z okolicznościami zawarcia spornej umowy. Sąd pominął na podstawie (...) § 1 pkt 2 k.p.c. wnioski dowodowe stron dotyczące zasięgnięcie opinii biegłego, ponieważ uznał je za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy i zmierzające tylko do przedłużenia toczącego się postępowania.

Strony różniły się mniej co do faktów, a więcej co do oceny skutków podpisanej między nimi umowy.

Żądania strony powodowej opierały się na ustaleniu, że umowa jest nieważna,
a powodom należy się zwrot sumy świadczeń spełnionych w wykonaniu spornej umowy.

Żądanie niepieniężne strony powodowej jest osadzone w art. 189 k.p.c. , który wymaga od strony żądającej ustalenia wykazania interesu prawnego. W ocenie Sądu, strona powodowa miała interes prawny w wytoczeniu powództwa, ponieważ merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie ostatecznie zniweluje jakiekolwiek wątpliwości co do treści umowy oraz pozwoli na usunięcia zabezpieczeń danych pozwanemu. Zakończy zatem niepewność, w której znalazła się strona powodowa i nałoży na strony obowiązek respektowania zapadłego rozstrzygnięcia. Skutku takiego nie zapewniłaby sentencja wyroku zasądzającego należności pieniężne, ponieważ nie ma wystarczająco konkretnej ustawowej regulacji mocy wiążącej sentencji i uzasadnienia wyroku zasądzającego świadczenia pieniężne ani jednolitości orzecznictwa w tym przedmiocie.

Zgodnie z art. 385 ¹ k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszają jego interesy, nie są wiążące, jeżeli nie zostały uzgodnione indywidualnie.
Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1).
Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, co w szczególności odnosi się do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Wszelkie klauzule sporządzone z wyprzedzeniem są klauzulami pozbawionymi cechy indywidualnego uzgodnienia i okoliczności tej nie niweczy fakt, że konsument mógł znać ich treść. Uznanie, że treść danego postanowienia umownego została indywidualnie uzgodniona, wymagałoby wykazania, że konsument miał realny wpływ na konstrukcję niedozwolonego (abuzywnego) postanowienia wzorca umownego, zaś konkretny zapis był z nim negocjowany.

Zdaniem Sądu Okręgowego, umowa jest nieważna, a podstawą tej nieważności nie jest art. 69 prawa bankowego ani art. 353 ¹ k.c., lecz występowanie w umowie niedozwolonych klauzul waloryzacyjnych (art. 385 ¹ k.c.), których eliminacja oraz niemożność ich zastąpienia innym mechanizmem przeliczeniowym w oparciu
o przepisy prawa o charakterze dyspozytywnym (w braku zgody konsumenta na takie rozwiązanie) sprawia, że umowa nie może być wykonywana, co musi skutkować jej upadkiem. Nieważność umowy wynika nie z samego faktu istnienia klauzul abuzywnych, lecz z niemożliwości jej kontynuowania po ich usunięciu. W pierwszej kolejności, na zasadzie lex specialis derogat legi generali, zastosowanie mają przepisy prawa konsumenckiego, które określają inne sankcje zawarcia w umowie postanowień niedozwolonych. Przy tym klauzuli zasad współżycia społecznego określonej w art. 58 § 2 k.c. odpowiada klauzula dobrych obyczajów (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 20 grudnia 2012 r., III CZP 84/12). Klauzule waloryzacyjne zawarte w umowie stron spełniają przesłanki art. 385 ¹ , co skutkuje ich bezskutecznością.

Konsumencki charakter umowy nie budzi wątpliwości i wynika z wiarygodnych zeznań strony powodowej.

W orzecznictwie przyjmuje się (uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17), że oceny abuzywności dokonuje się na datę dokonania czynności. Okoliczności, które zaistniały po zawarciu umowy, nie mają znaczenia dla oceny abuzywności postanowień umownych. Bez znaczenie są więc wszelkie dowody (w tym opinia biegłego) idące w kierunku ustalenia czynników ekonomicznych i warunków, w jakich odbywało się wykonywanie umowy. Bez znaczenia jest też więc wejście w życie tzw. „ustawy antyspreadowej”.

Obecnie w orzecznictwie nie budzi najmniejszych wątpliwości, że (...) do kursu waluty obcej są kredytami w walucie polskiej
(np. postanowienie Sądu Najwyższego z 19 października 2018 r., IV CSK 200/18).

Z uwagi na ukształtowane już orzecznictwo sądów powszechnych,
Sądu Najwyższego oraz (...) nie ma obecnie potrzeby szerszego ustosunkowywania się do kwestii samej abuzywności klauzul przeliczeniowych we „frankowym” (...). Nie ulega już żadnych wątpliwości, że tego typu klauzule stanowią główny przedmiot umowy (...), a sposób ich ukształtowania
z odwołaniem do kursu kupna i sprzedaży z tabel kursowych banku jest wystarczającym argumentem za uznaniem ich za niejasne i niejednoznaczne. Mechanizm ten nie daje odpowiedzi na pytanie, w jaki konkretnie sposób bank ustala swoje kursy walut. Mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia mu swobodę (wręcz dowolność), jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, a klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną banku, jest klauzulą niedozwoloną w rozumieniu art. 385 ^{( 1)} § 1 k.c. (wyroki Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18
i z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18, z 15 lutego 2013 r., I CSK 313/12). Co więcej, Sąd Okręgowy w (...) uważa, że nie tylko odniesienie do kursów banku jest abuzywne, lecz abuzywnością dotknięty jest cały mechanizm przeliczeniowy, ponieważ obciążał on w dacie umowy kredytobiorcę pełnym, nieograniczonym ryzykiem wzrostu kursu waluty, podczas gdy ryzyko walutowe banku (idące w przeciwnym kierunku, bo na wypadek spadku kursu waluty) ograniczało się tylko do kwoty udzielonego (...). Kredytobiorca nie był w stanie w dacie umowy oszacować kwoty, którą będzie musiał świadczyć w przyszłości, a rażące naruszenie jego interesów polegało na nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków na jego niekorzyść w stosunku obligacyjnym, połączonej z wywołaniem błędnego przekonania u kredytobiorcy, że zaoferowano mu produkt bezpieczny. W tym zakresie Sąd podziela wywody Sądu Najwyższego z uzasadnienia wyroku z 7 listopada 2019 r. (IV CSK 13/19).

Tworzące ten mechanizm zapisy nie zostały ze stroną powodową indywidualnie uzgodnione, co wynika z jej przesłuchania. Strona powodowa nie miała rzeczywistego wpływu na ukształtowanie postanowień umownych, co stanowiłoby wynik porozumienia stron, względnie – świadomej zgody konsumentów w zakresie ich zastosowania, poprzedzonej negocjacjami (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 marca 2019 r.,
I CSK 462/18). (...) bezspornie posłużył się wzorcem umownym.

(...) nie wykazał, by strona powodowa została właściwie poinformowana
o ryzyku kursowym. Zapisy spornej umowy tego dotyczące są – w świetle ugruntowanych poglądów orzecznictwa Sądu Najwyższego – niewystarczające. Winno to być zaś klarowne przedstawienie informacji i ewentualnych symulacji, które
w sposób przystępny i czytelny wskazywałyby konsumentowi, w jaki sposób będzie się kształtowało jego zadłużenie i wysokość rat w sytuacji ewentualnego wzrostu kursu (...). Dokumenty nie wskazują na to, by strona powodowa została właściwie przestrzeżona przed tym, że jej odpowiedzialność za wzrost kursu jest nieograniczona.

Tym samym, stosownie do treści art. 385 ^{( 1)} § 1 zd. 1 k.c., zakwestionowane pozwem postanowienia nie wiążą strony powodowej (posiadającej status konsumenta), a zatem nie wywołują one skutków prawnych od samego początku, chyba że powódka następczo udzielą świadomej, wyraźnej i wolnej zgody na te postanowienia i w ten sposób jednostronnie przywrócą im skuteczność (uchwała Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, wyrok (...) z 3 października 2019 r., C-260/18). Strona powodowa do końca procesu w tej instancji opowiadała się za ustaleniem nieważności spornej umowy kredytowej. Brak możliwości stosowania norm
o charakterze ogólnym nie pozwala na sięgnięcie do domniemanej woli stron lub utrwalonych zwyczajów (art. 65 k.c. i art. 56 k.c.), które w odniesieniu do innych stosunków prawnych pozwalałyby na ustalenie wartości świadczenia określonego
w walucie obcej np. przez odniesienie się do tej waluty według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy (...) Polski lub innych kursów wskazywanych przez strony w umowie. Nie ma zwłaszcza możliwości sięgnięcia po przepis art. 358 § 2 k.c., który posługuje się takim właśnie kursem w przypadku możliwości spełnienia świadczenia wyrażonego w walucie obcej. Świadczenia obu stron były wyrażone
w walucie polskiej (wypłata (...) i jego spłata następowały bowiem w (...), a (...) był tylko walutą przeliczeniową). Nawet gdyby uznać, że art. 358 § 2 k.c. mógłby być stosowany do skutków, które nastąpiły po dacie jego wejścia w życie to nadal brak byłoby możliwości ustalenia kursu, według którego należałoby przeliczać zobowiązania stron sprzed tej daty, czyli przede wszystkim ustalić wysokości zadłużenia w (...) po wypłacie (...). Konsument, wyrażając zgodę na uzupełnienie umowy przepisem dyspozytywnym, może zapobiec jej nieważności. W przypadku braku takiej zgody - sąd stwierdza nieważność umowy.

Powyższa ocena prawna (...) indeksowanego do waluty obcej zmienia istniejącą do 24.04.2024 r. linię orzeczniczą Sądu Okręgowego w (...) w tym składzie, w której przeważały wyroki oparte na koncepcji utrzymania umowy jako złotowej, pozbawionej abuzywnego mechanizmu przeliczeniowego. Zmiana ta nastąpiła 25.04.2024 r. wskutek tego, że Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Cywilnej podjął uchwałę III CZP 25/22, mającą moc zasady prawnej, w której wskazał m.in., iż:

1. W razie uznania, że postanowienie umowy (...) (...) odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie (...) (...) umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

3. Jeżeli w wykonaniu umowy (...), która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty (...), a kredytobiorca dokonywał spłat (...), powstają samodzielne roszczenia
o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron.

Uchwała ta jest przekonująca, a przede wszystkim powinna spełnić rolę ujednolicenia orzecznictwa sądowego w poruszanych tu kwestiach.

Wskazać należy, że pozwany nie zaprzeczył skutecznie wyliczeniom strony powodowej. Pozwany kwestionował powództwo nie tylko co do zasady, ale i co do wysokości, jednak wyliczeniom strony powodowej nie przeciwstawił żadnych konkretnych wad, mimo że dysponuje narzędziami pozwalającymi na natychmiastowe zweryfikowani wyliczeń przeciwnika. Nie wskazał przy tym, w czym upatruje nieprawidłowości czy też wadliwości obliczenia. Pozwany miał możliwość sprawdzenia, czy jest ono zgodne, a jeśli nie – podania stwierdzonych niezgodności, tym bardziej, że jest instytucją finansową zatrudniającą księgowych i analityków. To bank jest tą stroną umowy, która ma pełne możliwości ustalenia wysokości zobowiązania przy wszelkich założeniach. W takiej sytuacji omawiane zaprzeczenie wyliczeniom powodów należało uznać za bezskuteczne. Zgodnie bowiem z art. 210 § 2 k.p.c., każda ze stron obowiązana jest do złożenia oświadczenia co do twierdzeń strony przeciwnej, dotyczących okoliczności faktycznych. Wysokość nadpłaty leży w sferze faktów. Wypowiedzenie się co do twierdzeń strony przeciwnej o okolicznościach faktycznych winno odnosić się w sposób konkretny i jednoznaczny do wszystkich podniesionych przez tę stronę twierdzeń. Obowiązek przewidziany w art. 210 § 2 k.p.c. zmierza do zakreślenia okoliczności spornych i bezspornych między stronami i ma wpływ na zakres ewentualnego postępowania dowodowego. Dowodzeniu podlegają bowiem tylko okoliczności sporne między stronami, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 212 k.p.c., art. 227 k.p.c., art. 229 k.p.c.). W sytuacji, w której strona obarczona obowiązkiem wypowiedzenia się co do twierdzeń strony przeciwnej o okolicznościach faktycznych, co do nich konkretnie się nie wypowie, naraża się na zastosowanie przez Sąd dyspozycji art. 230 k.p.c., zgodnie z którym, gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane. Jeżeli strona chce zaprzeczyć twierdzeniom strony przeciwnej o faktach, powinna uczynić to wyraźnie, odnosząc się do konkretnych okoliczności faktycznych i przedstawiając jednocześnie własne twierdzenia odnośnie kwestionowanej okoliczności. Ogólne zaprzeczenie pozwu z punktu widzenia procesowego jest nieskuteczne. Fakty i dowody związane z konkretnymi okolicznościami, z którymi się pozwany nie zgadza powinien on wskazać, jeśli ma to służyć obronie jego racji, powinien się on ustosunkować do twierdzeń strony powodowej, a tego w sprawie (w tym konkretnie zakresie) nie uczynił (por. wyrok SN
z dnia 9 lipca 2009 r., III CSK 341/2008, LexPolonica nr 2444586). Co więcej, pozwany został zobowiązany do złożenia dokumentów żądanych w pozwie (zarządzeniem
o wyznaczeniu rozprawy) i z tego się nie wywiązał mimo rygoru negatywnych skutków dowodowych, tłumacząc w piśmie procesowym z 30.06.2025 r., że nie przedłoży zaświadczenia o historii spłat, ponieważ obowiązek ten leży po stronie powodowej.
W ocenie Sądu jest to zupełnie niezrozumiałe i dodatkowo świadczy o zlekceważeniu Sądu.

Konsekwencją ustalenia nieważności umowy (...) na podstawie art. 189 k.p.c. jest przyjęcie, że strony nabyły wierzytelności o zwrot swych świadczeń spełnionych w trakcie wykonywania tej umowy, w oparciu o art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. Sumę żądaną w pozwie 161 644,20 zł zasądzono z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 grudnia 2024 r. na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. zgodnie
z żądaniem pozwu, tzn. od dnia doręczenia pozwu stronie pozwanej.

Sąd nie uwzględnił zarzutu zatrzymania na podstawie art. 497 w zw. z art. 496 k.c., uznając, że umowa (...) jest umową wzajemną, ponadto zarzut jest sprzeczny z istotą ochrony konsumenckiej, zresztą w przypadku świadczeń jednorodzajowych (pieniężnych) bankowi służy dalej idący, skuteczniejszy środek w postaci potrącenia.

Strona powodowa wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Na jej koszty procesu składają się: opłata od pozwu
(1.000 zł), opłata za pełnomocnictwo (17 zł) wynagrodzenie pełnomocnika w stawce minimalnej 10 800 zł – odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu i koszty postępowania zażaleniowego (5500 zł). Łącznie Sąd zasądził więc kwotę 17 317 zł.

sędzia Rafał Kubicki