Wyrok z 29 lipca 2025, sygn. I C 113/24
Pokaż pozostałe podstawy prawne (11)
Sygn. akt: I C 113/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 lipca 2025 roku
Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny
w składzie: Przewodniczący: sędzia Juliusz Ciejek
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Kosowska
po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2025 roku w Olsztynie
na rozprawie
sprawy z powództwa (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.
przeciwko R. B., A. B., J. B. i G. B.
o zapłatę i zmianę wysokości świadczenia
i z powództwa wzajemnego R. B. i A. B.
przeciwko (...) Bank (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.
o zapłatę
I. umarza postępowanie w zakresie żądania zmiany wysokości świadczenia i zapłaty kwoty 149.915 zł 62 gr,
II. oddala powództwo główne w zakresie żądania zapłaty,
III. zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę 10.868 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w powództwie głównym z odsetkami ustawowymi za opóźnienie do dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,
IV. odmawia odrzucenia pozwu wzajemnego,
V. oddala powództwo wzajemne o zapłatę kwoty 121.067 zł 7 gr,
VI. zasądza od pozwanego wzajemnego na rzecz powodów wzajemnych R. B. i A. B. kwotę 98.638, 07 CHF (dziewięćdziesiąt osiem tysięcy sześćset trzydzieści osiem franków szwajcarskich siedem centymów) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie z tym, że od kwot,
- 71.187,87 CHF od dnia 01.01.2021 r.,
- 739,61 CHF od dnia 12.01.2021 r.,
- 739,61 CHF od dnia 06.02.2021 r.,
- 739,61 CHF od dnia 06.03.2021 r.,
- 742,47 CHF od dnia 10.04.2021 r.,
- 742,47 CHF od dnia 08.05.2021 r.,
- 742,47 CHF od dnia 08.06.2021 r.,
- 42,67 CHF od dnia 06.08.2021 r.,
- 742,67 CHF od dnia 08.09.2021 r.,
- 739,99 CHF od dnia 06.10.2021 r.,
- 739,99 CHF od dnia 05.11.2021 r.,
- 739,99 CHF od dnia 07.12.2021 r.,
- 738,88 CHF od dnia 31.12.2021 r.,
- 738,88 CHF od dnia 08.02.2022 r.,
- 738,88 CHF od dnia 05.03.2022 r.
- 746,39 CHF od dnia 06.04.2022 r.,
- 746,39 CHF od dnia 03.05.2022 r.,
- 746,39 CHF od dnia 04.06.2022 r.,
- 746,54 CHF od dnia 07.07.2022 r.,
- 746,54 CHF od dnia 06.08.2022 r.
- 746,54 CHF od dnia 08.09.2022 r.,
- 784,85 CHF od dnia 08.10.2022 r.,
- 784,85 CHF od dnia 05.11.2022 r.,
- 843,28 CHF od dnia 06.01.2023 r.,
- 843,28 CHF od dnia 07.02.2023 r.,
- 843,28 CHF od dnia 08.03.2023 r.,
- 901,14 CHF od dnia 07.04.2023 r.,
- 901,14 CHF od dnia 06.05.2023 r.,
- 901,14 CHF od dnia 07.06.2023 r.,
- 948,01 CHF od dnia 07.07.2023 r.,
- 948,01 CHF od dnia 05.08.2023 r.,
- 948,01 CHF od dnia 07.09.2023 r.,
- 985,41 CHF od dnia 07.10.2023 r.,
- 985,41 CHF od dnia 08.11.2023 r.,
- 985,41 CHF od dnia 08.12.2023 r.,
do dnia zapłaty,
VII. zasądza od pozwanego wzajemnego na rzecz powodów wzajemnych kwotę 11.834 (jedenaście tysięcy osiemset trzydzieści cztery) zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 10.834 (dziesięć tysięcy osiemset trzydzieści cztery) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Sygn. akt I C 113/24
UZASADNIENIE
Pozwem wniesionym w dniu 19.12.2023 r. przeciwko R. B., A. B., J. B. i G. B. powód (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W., wniósł o:
1. zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 521.802,12 zł oraz 46.772,91 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego) ewentualnie, zasądzenie solidarnie od pozwanych R. B. i A. B. na rzecz powoda kwoty 260.901,06 zł oraz 23.386,45 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego) oraz zasądzenie solidarnie od pozwanych J. B. i G. B. na rzecz powoda kwoty 260.901,06 zł oraz 23.386,45 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego) ewentualnie, gdyby Sąd uznał, że nie ma podstaw do zasądzenia ww. kwot solidarnie wniósł o zasądzenie ich w częściach równych tj. po 130.450,53 zł oraz po 11.693,23 CHF od każdego z pozwanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty,
2. zmianę wysokości (ukształtowanie) dochodzonego przez powoda w punkcie I powyżej świadczenia w walucie polskiej w kwocie 521.802,12 zł poprzez podanie należności Banku od strony pozwanej z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności umowy kredytu mieszkaniowego Własny K. hipoteczny z oprocentowaniem zmiennym nr (...) (...) z dnia 30.05.2008 r. waloryzacji sądowej w ten sposób, że poza roszczeniem o zwrot środków wypłaconych przy uruchomieniu kredytu w ich nominalnej wysokości powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w postaci kwoty 149.915,62 zł, wynikające z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza,
oraz
zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 149.915,62 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie do dnia zapłaty, stanowiącej dodatkową (ponad wskazaną w pkt 1 powyżej), o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego) ewentualnie zasądzenie solidarnie od pozwanych R. B. i A. B. na rzecz powoda kwoty 74.957,81 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego) oraz zasądzenie solidarnie od pozwanych J. B. i G. B. na rzecz powoda kwoty 74.957,81 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego) ewentualnie, gdyby Sąd uznał, że nie ma podstaw do zasądzenia ww. kwot solidarnie wniósł o zasądzenie ich w częściach równych tj. po 37.478,90 zł od każdego z pozwanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty,
Ponadto, powód wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w niniejszej sprawie do dnia zapłaty.
Powód wniósł o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy prowadzonej przed Sądem Okręgowym w W. pod sygn. akt (...).
W uzasadnieniu powód wskazał, że wniósł niniejszy pozew w celu rozstrzygnięcia kwestii spornych, które powstały w związku z zarzutem pozwanych dotyczącym nieważności (bezskuteczności trwałej) umowy kredytu. Powód dochodzi roszczeń związanych z umową, w tym rozliczenia nienależnych świadczeń, gdyby umowa w ocenie Sądu okazała się ostatecznie nieważna. Podstawę prawną roszczenia o zapłatę stanowi art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. Wskazał, że w niniejszej sprawie przesłanka wystąpienia istotnej siły nabywczej pieniądza została wypełniona. Sformułowane roszczenie powoda w zakresie waloryzacji odpowiada zasadom współżycia społecznego.
(pozew k. 4-16v, k. 90-102v.)
Powód pismem z dnia 22.02.2024 r. cofnął pozew w części dotyczącej waloryzacji oraz jej zasądzenia - pkt 2 pozwu i wniósł o umorzenie postępowania w tym zakresie.
(pismo powoda – k. 86)
W odpowiedziach na pozew pozwani wskazali, że:
- pozwani R. B. i A. B. uznają powództwo co do kwoty 521.802,12 zł dochodzonej w ramach roszczenia sformułowanego w pkt I petitum pozwu,
- pozwani R. B. i A. B. wnieśli o oddalenie powództwa w pozostałym zakresie, w tym także w zakresie roszczenia o zasądzenie kwoty 46.772,91 CHF sformułowanego w pkt I petitum pozwu,
- pozwani J. B. i G. B. wnieśli o oddalenie powództwa w całości, w tym także w zakresie roszczenia sformułowanego w pkt I petitum pozwu.
Jednocześnie pozwani wnieśli pozew wzajemny, w którym żądali zasądzenia od powoda na rzecz pozwanych R. B. i A. B. (do ich majątku wspólnego):
1. kwoty 121.067,07 zł (tytułem zwrotu sumy nienależnych świadczeń dokonanych w walucie PLN w okresie 01.07.2008 r. do 30.11.2023 r.) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 01.01.2021 r. do dnia zapłaty,
2. kwoty 98.638,07 CHF (tytułem zwrotu sumy nienależnych świadczeń dokonanych w walucie (...) w okresie 02.05.2012 r. do 31.01.2020 r., 30.03.2020 r. – 30.11.2023 r.) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od:
- 71.187,87 CHF od dnia 01.01.2021 r. do dnia zapłaty,
- 739,61 CHF od dnia 12.01.2021 r. do dnia zapłaty,
- 739,61 CHF od dnia 06.02.2021 r. do dnia zapłaty,
- 739,61 CHF od dnia 06.03.2021 r. do dnia zapłaty,
- 742,47 CHF od dnia 10.04.2021 r. do dnia zapłaty,
- 742,47 CHF od dnia 08.05.2021 r. do dnia zapłaty,
- 742,47 CHF od dnia 08.06.2021 r. do dnia zapłaty,
- 42,67 CHF od dnia 06.08.2021 r. do dnia zapłaty,
- 742,67 CHF od dnia 08.09.2021 r. do dnia zapłaty,
- 739,99 CHF od dnia 06.10.2021 r. do dnia zapłaty,
- 739,99 CHF od dnia 05.11.2021 r. do dnia zapłaty,
- 739,99 CHF od dnia 07.12.2021 r. do dnia zapłaty,
- 738,88 CHF od dnia 31.12.2021 r. do dnia zapłaty,
- 738,88 CHF od dnia 08.02.2022 r. do dnia zapłaty,
- 738,88 CHF od dnia 05.03.2022 r. do dnia zapłaty,
- 746,39 CHF od dnia 06.04.2022 r. do dnia zapłaty,
- 746,39 CHF od dnia 03.05.2022 r. do dnia zapłaty,
- 746,39 CHF od dnia 04.06.2022 r. do dnia zapłaty,
- 746,54 CHF od dnia 07.07.2022 r. do dnia zapłaty,
- 746,54 CHF od dnia 06.08.2022 r. do dnia zapłaty,
- 746,54 CHF od dnia 08.09.2022 r. do dnia zapłaty,
- 784,85 CHF od dnia 08.10.2022 r. do dnia zapłaty,
- 784,85 CHF od dnia 05.11.2022 r. do dnia zapłaty,
- 843,28 CHF od dnia 06.01.2023 r. do dnia zapłaty,
- 843,28 CHF od dnia 07.02.2023 r. do dnia zapłaty,
- 843,28 CHF od dnia 08.03.2023 r. do dnia zapłaty,
- 901,14 CHF od dnia 07.04.2023 r. do dnia zapłaty,
- 901,14 CHF od dnia 06.05.2023 r. do dnia zapłaty,
- 901,14 CHF od dnia 07.06.2023 r. do dnia zapłaty,
- 948,01 CHF od dnia 07.07.2023 r. do dnia zapłaty,
- 948,01 CHF od dnia 05.08.2023 r. do dnia zapłaty,
- 948,01 CHF od dnia 07.09.2023 r. do dnia zapłaty,
- 985,41 CHF od dnia 07.10.2023 r. do dnia zapłaty,
- 985,41 CHF od dnia 08.11.2023 r. do dnia zapłaty,
- 985,41 CHF od dnia 08.12.2023 r. do dnia zapłaty,
3. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości minimalnej stawki określonej w normach przepisanych.
Pozwani podnieśli zarzut zatrzymania dochodzonej przez powoda sumy 621.650,60 zł do czasu zaofiarowania albo zabezpieczenia zwrotu sum 121.067,07 zł i 100.098,85 CHF otrzymanych nienależnie od pozwanych R. B. i A. B. w związku z realizacją umowy kredytu mieszkaniowego (...) K. (...) z oprocentowaniem zmiennym nr (...) (...) z dnia 30.05.2008 r.
W uzasadnieniu wskazali, że miedzy stronami została zawarta umowa kredytu na podstawie której została pozwanym udostępniona kwota 621.650,60 zł. Zaprzeczyli, aby otrzymali od banku kwotę 46.772,91 CHF. Potwierdzili również, że nieprawomocnym wyrokiem z dnia 18.10.2023 r. w sprawie XXVIII C 6110/21 zostało ustalone nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy ze względu na jej nieważność. Powodowie nie kwestionują zasadności żądania zwrotu udostępnionego im kapitału. Natomiast powodowie żądają zwrotu należności uiszczonych przez nich na rzecz pozwanego w PLN i (...) w związku z nieważnością umowy kredytu. Podstawę prawną żądania zapłaty stanowi przepis art. 410 k.c.
(odpowiedzi na pozew k. 153-159v)
Powód wniósł o odrzucenie powództwa wzajemnego z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie przed Sądem Okręgowym w W. (...) (...) w ramach, którego powód wzajemny wniósł o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego (...) K. nr (...) (...) z dnia 30.05.2008 r. Na wypadek gdyby Sąd nie podzielił stanowiska strony pozwanej wzajemnej co do powyższego wniosku, wniósł o oddalenie powództwa w całości.
Nadto, wniósł o zasądzenie od powodów wzajemnych na rzecz pozwanego wzajemnego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów z tytułu zastępstwa procesowego według norm przepisanych (wraz z opłatą od pełnomocnictw) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Wskazał, że kwestionuje dochodzone w niniejszej sprawie roszczenie co do zasady, a z ostrożności procesowej także co do wysokości. Zakwestionował podniesiony przez powodów wzajemnych zarzut zatrzymania.
(odpowiedź na pozew wzajemny – k. 204-226v.)
Pozwani w piśmie z dnia 08.04.2025 r. oświadczyli, że cofają uznanie powództwa co do kwoty 521.802,12 zł i wnoszą o oddalenie powództwa w całości.
(pismo pozwanych – k. 266-268)
Sąd na rozprawie w dniu 15.07.2025 r. nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania.
(protokół rozprawy – k. 276v)
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 30 maja 2008 r. strony podpisały umowę kredytu mieszkaniowego (...) nr (...), w którym Bank zobowiązał się postawić do dyspozycji kredytobiorców kredyt w kwocie 299.657,53 CHF na budowę domu jednorodzinnego wraz garażem z przeznaczeniem na potrzeby własne. Nieruchomość położona była w O. (§ 2 (...)).
Umowa składała się z części szczegółowej umowy ( (...)) oraz z części ogólnej umowy ( (...)).
Zgodnie z § 6 (...) wypłata kredytu miała nastąpić w transzach na rachunek kredytobiorcy i inwestora. Zgodnie z § 3 (...) wypłata miała nastąpić w terminie do 3 dni roboczych od stwierdzenia przez Bank spełnienia warunków opisanych w (...), według kursu kupna dla dewiz obowiązujący w (...) SA w dniu realizacji zlecenia płatniczego, według aktualnej Tabeli kursów (§ 4 ust. 2 (...)). Wypłata kredytu w walucie wymienialnej mogła nastąpić wyłącznie w przypadku finansowania zobowiązań kredytobiorcy poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej oraz w przypadku zaciągnięcia kredytu na spłatę kredytu walutowego, zaś w walucie polskiej w przypadku finansowania zobowiązań w Rzeczpospolitej Polskiej (§ 4 ust. 1 pkt 1 i 2 (...)).
W części ogólnej umowy ( (...)) w § 1 ust. 1 pkt 14, Tabela kursów została opisana jako tabela (...) SA obowiązująca w chwili dokonywania przez (...) SA przeliczeń kursowych, dostępna na stronie internetowej Banku.
W § 6 i 7 (...) wskazano, że odsetki od kredytu będą ustalane w walucie kredytu według zmiennej stopy procentowej stanowiącej sumę stawki referencyjnej i marży (...) SA. Odsetki miały być naliczane w stosunku rocznym, a wysokość stopy procentowej miała być ustalona w dniu rozpoczynający każdy pierwszy i kolejny trzymiesięczny okres obowiązywania stawki referencyjnej. Zmiana stawki referencyjnej dla potrzeb oprocentowania miała następować w dacie wymagalności rat i odsetek. Stawkę referencyjną określono jako stawkę LIBOR publikowaną o godzinie 11:00 (...) lub 11:00 na stronie informacyjnej R. w drugim dniu poprzedzającym kolejne okresy trzymiesięczne, przy czym w § 1 ust. 1 pkt 12 lit b (...), wskazano, że dla kredytu w (...) stawką referencyjną jest stawka LIBOR dla międzybankowych depozytów trzymiesięcznych (LIBOR 3M).
W dniu zawarcia umowy kredytu, oprocentowanie wynosiło 4,0691% w skali roku, stopa procentowa wynosiła 5, (...).p., stawka referencyjna wynosiła 2, (...).p., stała marża w wysokości 1,3 p.p. (§ 2 ust. 5-10 (...)).
Kredyt został udzielony na 480 miesięcy, do dnia 01.05.2048 r., a miał być spłacany w ratach annuitetowych, płatnych 1. dnia każdego miesiąca (§ 2 ust. 4 oraz § 7 ust. 3 i 5 (...)).
Spłata kredytu i odsetek następowała w drodze potrącenia przez Bank środków zgromadzonych na rachunku (...), rachunku walutowym, rachunku technicznym prowadzonym przez pozwany Bank. Potrącenie następowało w terminie pierwszego dnia każdego miesiąca w wysokości wynikającej z zawiadomienia (§ 21 (...)).
Środki z rachunku (...) pobierane były w walucie polskiej w wysokości stanowiącej równowartość kredytu lub raty spłaty kredytu w walucie wymiennej, w której udzielony był kredytu, przy zastosowaniu kursu sprzedaży dla dewiz, obowiązującego w (...), w dniu w którym następowała spłata, według aktualnej Tabeli kursów (§ 22 ust. 2 pkt 1).
W przypadku rachunku walutowego i technicznego środki mogły być pobierane w walucie kredytu lub w innej walucie przy zastosowaniu tabeli kursów kupna/sprzedaży dewiz obowiązującej w Banku (§ 22 ust. 1 pkt 2 (...)).
Kredytobiorcy oświadczyli, że zostali poinformowani o istniejącym ryzyku co do zmiany kursów waluty polegającym na wzroście wysokości zadłużenia z tytułu kredytu oraz wysokości rat kredytu wyrażonych w walucie polskiej przy wzroście kursów waluty kredytu oraz stopie procentowej, polegającej na wzroście raty spłaty przy wzroście stawki referencyjnej (§ 11 ust. 2 (...)).
Zabezpieczenie kredytu stanowiła hipoteka zwykła i hipoteka kaucyjna na zakupionej za środki z kredytu nieruchomości w wysokości odpowiednio 299.657,53 CHF oraz 86.900,68 CHF oraz przelew wierzytelności pieniężnej z umowy ubezpieczenia nieruchomości i klauzula potrącenia (...) (§ 4 ust. 1 i 5 (...)).
(dowód: umowa kredytu – k. 26-33v oraz k. 106-115, odpis skrócony małżeństwa – k. 186, wydruk z księgi wieczystej nr KW (...) – k. 189)
W dniu 26.06.2008 r. oraz w dniu 09.06.2008 r. pozwany R. B. zawarł z powodem umowę dotyczącą natychmiastowej transakcji wymiany walut.
(dowód: umowa ramowa wraz z wykazem transakcji – k. 81-83)
Na wniosek kredytobiorców kredyt został wypłacony w dniach 09.06.2008 r.
i 26.06.2008 r. w łącznej kwocie 621.650,60 zł.
(dowód: zaświadczenie – k. 35-39, dyspozycja wypłaty kredytu – k. 24-25)
W dniu 21.02.2012 r. strony podpisały aneks do umowy kredytu na podstawie którego kredytobiorcy mogli spłacać raty kredytu bezpośrednio w walucie (...).
(dowód: aneks z dnia 21.02.2012 r. – k. 34 oraz k. 115v-116)
Pozwani R. B. i A. B. w okresie od 01.07.2008 r. do 30.11.2023 r. uiścili na rzecz powoda łącznie kwotę 121.067,07 zł i 100.098,85 CHF. Pozwani J. B. i G. B. nie dokonywali spłat na rzecz powoda.
(dowód: zaświadczenie – k. 35-39 oraz k. 116v-120v, k. 160-162, k. 233-241, informacja banku wraz z historią spłat kredytu – k. 125-128 oraz k. 246-253, historia rachunku – k. 163-169, oświadczenie pozwanych – k. 190)
Pozwani pismem z dnia 02.04.2020 r. wezwali powoda do zapłaty na ich rzecz kwoty 121.067,07 zł i 70.379,39 CHF w związku z nieważnością umową kredytu zawartą przez nich z powodem. Wyznaczyli termin 7 dni od dnia otrzymania pisma na spełnienie świadczenia. Powód odebrał pismo w dniu 10.04.2020 r. W odpowiedzi wskazał, że nie uznaje roszczeń pozwanych.
(dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 02.04.2020 r. wraz z potwierdzeniem nadania – k. 170-173, pismo powoda z dnia 05.05.2020 r. – k. 174-175)
Pozwani skierowali do Sądu Okręgowego w W., Wydziału Cywilnego pozew przeciwko powodowi (...) Bank (...) S.A. Żądali ustalenia nieważności umowy kredytu mieszkaniowego (...) nr (...) (...) z dnia 30 maja 2008 r. oraz zapłaty na ich rzecz kwoty 1.460,78 CHF z tego tytułu. W dniu 18.10.2023 r. Sąd w wskazanej sprawie ((...)) wydał w dniu 18.10.2023 r. wyrok ustalający nieważność umowy oraz zasądził dochodzoną kwotę. Od powyższego wyroku apelację wniósł bank oraz kredytobiorcy w zakresie odsetek. Apelacja nie została jeszcze rozpoznana.
(dowód: oświadczenia na rozprawie w dniu 15.07.2025 r. – k. 276, bezsporne)
Powód pismem z dnia 10.06.2023 r. wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 521.802,12 zł i 46.772,91 CHF w terminie jednego miesiąca od doręczenia pisma tytułem rozliczenia roszczeń w zakresie wypłaconego przez bank kapitału wynikających z bezskuteczności (nieważności) umowy kredytu zawartej w dniu 30.05.2008 r.
W odpowiedzi pozwani wskazali, że są gotowi dokonać rozliczenia wierzytelności powoda w kwocie 621.650,60 zł poprzez jej potrącenie przez Bank z ich wierzytelnością w kwocie 121.067,07 zł i 99.286,61 CHF.
(dowód: wezwanie do zapłaty – k. 17-20 oraz k. 121-124, k. 229-232, pismo pozwanych – k. 177-179v)
Pozwani w dniu 10.04.2024 r złożyli powodowi oświadczenie o skorzystaniu z prawa zatrzymania dochodzonej przez Bank sumy 621.650,60 zł do czasu zaofiarowania albo zabezpieczenia przez bank zwrotu sum 121.067,07 zł i 100.098,85 CHF.
(dowód: e-mail pozwanych z dnia 08.04.2024 r. – k. 182-184)
Sąd zważył, co następuje:
Roszczenie powoda o zapłatę kwoty z tytułu udostępnionego kapitału 521.802,12 zł oraz 46.772,91 CHF zostało oddalone w całości. Powód nie udowodnił aby wypłacił na rzecz pozwanych kwotę 46.772,91 CHF, a z uwagi na aktualne orzecznictwo (...) nie może skutecznie żądać od konsumentów zasądzenia środków które ma w swojej dyspozycji. Z uwagi na fakt, że umowa kredytu łącząca strony jest nieważna, strony powinny zwrócić sobie uzyskaną bezprawnie korzyść. Wobec cofnięcia pozwu w zakresie zmiany wysokości świadczenia i zapłaty z tego tytułu kwoty 149.915,62 zł Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie.
Roszczenie powodów wzajemnych o zapłatę w walucie (...) wywodzone z nieważności umowy kredytu uznano za zasadne. W ocenie Sądu, mimo, że sama konstrukcja umowy nie jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, to jednak zawiera ona postanowienia niedozwolone, których eliminacja skutkuje obiektywnym brakiem możliwości jej wykonania przez obie strony zgodnie z jej istotą. Natomiast oddaleniu podlegało żądania zapłaty w walucie polskiej z uwagi na to, że powodowie wzajemni mogli żądać jedynie zwrotu uzyskanej przez pozwanego wzajemnie korzyści, a jak niniejsze postępowanie wykazało udostępniony powodom wzajemnym kapitał kredytu nie został przez nich jeszcze spłacony.
Sąd dokonał ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o załączone do akt i niekwestionowane przez strony dokumenty oraz zeznania powodów nie stwierdzając podstaw do podważenia ich wiarygodności.
Sąd oddalił wniosek o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania toczącego się na dzień wniesienia pozwu w niniejszej sprawie przed Sądem Okręgowym w W.sygn. akt(...). Zgodnie z art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy do wyniku innego toczącego się postępowania w postępowaniu cywilnym. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie niezależnie od procedowania przez Sąd Okręgowy w W. tutejszy Sąd mógł rozstrzygnąć co do roszczenia powoda jak i powodów wzajemnych dokonując samodzielnie oceny zawartej umowy. Ocena ta okazała się ona zbieżna z zapadłym, a nieprawomocnym jeszcze wyrokiem Sądu Okręgowego w (...).
Powód pierwotnie domagał się zapłaty kwoty z tytułu udostępnionego kapitału to jest: 521.802,12 zł oraz 46.772,91 CHF. Dochodził też dodatkowo zmiany wysokości (ukształtowanie) dochodzonego przez powoda świadczenia w kwocie 521.802,12 zł poprzez podanie należności Banku waloryzacji sądowej w ten sposób, że poza roszczeniem o zwrot środków wypłaconych przy uruchomieniu kredytu w ich nominalnej wysokości powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w postaci kwoty 149.915,62 zł, wynikające z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza oraz zasądzenie kwoty 149.915,62 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie do dnia zapłaty. Po wytoczeniu powództwa, powód cofnął pozew w tym ostatnim zakresie. W ocenie Sądu czynności powoda nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, z prawem ani nie zmierza do obejścia prawa, a więc dopuszczalna. Wobec skutecznego cofnięcia pozwu w części przez powoda, Sąd na podstawie art. 355 w zw. z art. 203 § 1 k.p.c. umorzył postępowanie co do żądania zmiany wysokości świadczenia i zapłaty kwoty 149.915,62 zł, o czym orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
Zasadnicze postanowienia umowy w ocenie Sądu spełniają przesłanki z art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (w brzmieniu obowiązującym w dacie jej zawarcia) i pozwalają na uznanie jej za umowę kredytu bankowego. Znane są bowiem strony umowy, kwota i waluta kredytu, cel, na jaki został udzielony, zasady i termin jego spłaty (ratalnie), wysokość oprocentowania i zasady jego zmiany (suma stałej marża i zmiennej stopy referencyjnej) oraz inne niezbędne warunki wynikające z art. 69 ust. 2 powołanej ustawy.
Oceny postanowień ww. umowy nie zmienia okoliczność, że kwota udzielonego kredytu została określona i poddana oprocentowaniu w walucie szwajcarskiej, a miała być wypłacona i spłacana w walucie polskiej. Zgodnie z art. 358 § 1 k.c., w jego brzmieniu w dacie zawierania umowy, zobowiązania pieniężne na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej mogły być wyrażone tylko w pieniądzu polskim z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie. Już w tej dacie art. 69 ust. 2 pkt 2 pr. bank. przewidywał możliwość zawierania umów kredytu ze wskazaniem waluty obcej, zaś wyjątek dopuszczający tego typu umowy z udziałem banków wynikał z obowiązujących wówczas przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. – Prawo dewizowe (pr. dewiz.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 3 pr. dewiz. oraz art. 1 i 2 pkt 18 pr. dewiz. dokonywanie obrotu dewizowego przez banki było dozwolone m.in. wówczas, gdy dotyczyło zawarcia umowy lub dokonania innej czynności prawnej powodującej lub mogącej powodować dokonywanie w kraju między rezydentami lub między nierezydentami rozliczeń w walutach obcych albo przeniesienie w kraju między rezydentami lub między nierezydentami własności wartości dewizowych, a także wykonywania takich umów lub czynności.
Nie ulega wątpliwości, że postanowienia umowy zawartej przez strony przewidywały rozliczenia kredytu w walucie szwajcarskiej, jak również wypłatę w PLN oraz spłatę w PLN po dokonaniu przeliczenia raty z (...). Tym samym umowa stron mogła powodować rozliczenia w walutach obcych i przenoszenie własności wartości dewizowych, a zatem mieściła się w ramach ustawowego zezwolenia, stanowiącego jednocześnie wyjątek od zasady wyrażonej w art. 358 § 1 k.c.
Istota umowy sprowadzała się zatem do zobowiązania Banku, że postawi do dyspozycji kredytobiorców pewną kwotę w PLN, która w dacie wypłaty stanowić miała równowartość kwoty wyrażonej dokładnie w (...), zaś kredytobiorcy zobowiązali się spłacać w PLN równowartość rat kredytu wyrażonych w (...) według wartości takiej raty na dzień spłaty.
Umowa stron zawiera zatem elementy przedmiotowo istotne, które mieszczą się w konstrukcji umowy kredytu bankowego i jako takie stanowią jej w pełni dopuszczalny oraz akceptowany przez ustawodawcę wariant. O akceptacji takiej świadczy nadto wyraźne wskazanie tego rodzaju kredytów (denominowanych) w treści art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 prawa bankowego oraz wprowadzenie art. 75b prawa bankowego, na podstawie nowelizacji tej ustawy, które to zmiany weszły w życie z dniem 26 sierpnia 2011 r. Umowa taka jest nadto dopuszczalna na podstawie art. 353 1 k.c., zgodnie z którym strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Istota umowy stron polegała bowiem na stworzeniu przez Bank możliwości wykorzystania przez kredytobiorców równowartości określonej kwoty pieniędzy z obowiązkiem zwrotu w określonym czasie takiej równowartości, przy czym miernikiem tych wartości pozostawać miał kurs waluty szwajcarskiej do waluty polskiej. Zauważyć trzeba, że ryzyko zmiany kursu waluty przyjętej jako miernik wartości świadczenia z zasady może wywoływać konsekwencje dla obu stron – w przypadku podwyższenia kursu podwyższając wartość kredytu w PLN, którą miał oddać do dyspozycji Bank, a nadto podwyższając jego wartość, którą miał spłacać kredytobiorca, a w przypadku obniżenia kursu - obniżając wysokość tych świadczeń. W konsekwencji trudno uznać, aby konstrukcja umowy kredytu denominowanego w walucie obcej, a realizowanego w walucie polskiej, była w swej zasadzie sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego. Ryzyko takiego ukształtowania stosunku prawnego obciąża bowiem obie strony.
Niemniej, wskazany mechanizm obliczania wzajemnych zobowiązań w sposób określony w umowie stron wymaga oceny w aspekcie sposobu ustalania kursu waluty niezbędnego do tych operacji.
W związku ze stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ( (...)), zajętym w wyroku z dnia 3 października 2019 r. w sprawie (...) na tle wykładni dyrektywy (...), i podtrzymanym tam poglądem dotyczącym natury klauzul wymiany (czyli dotyczących kursów walutowych stosowanych do rozliczeń umów kredytowych), które wprowadzając do umów kredytowych ryzyko kursowe, określają faktycznie główny przedmiot umowy (pkt 44 powołanego wyroku), należy przyjąć, że postanowienia umowy stron w tym zakresie, jeżeli nie zostały sformułowane jednoznacznie, podlegają kontroli w celu stwierdzenia, czy nie mają charakteru niedozwolonego (art. 385 ( 1 )§ 1 zd. drugie k.c.). W przypadku uznania ich za niedozwolone, a tym samym za niewiążące kredytobiorcę, który zawiera umowę jako konsument, konieczne staje się również rozważenie skutków tego stanu rzeczy.
Nie ulega wątpliwości, że kredytobiorcy zawarli umowę jako konsumenci w rozumieniu art. 22 1 k.c. Okoliczność ta wynika z celu umowy – pozwani zaciągnęli kredyt na zakup domu jednorodzinnego w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych.
W konsekwencji należy dokonać oceny postanowień dotyczących kursów używanych do przeliczenia zobowiązań stron w ramach umowy. Ich istota sprowadza się do wskazania, że wysokość zobowiązań wynikających z umowy będzie wielokrotnie przeliczana z zastosowaniem dwóch rodzajów kursu waluty. Bezspornie mechanizm (konkretny sposób) ustalania kursu nie został opisany w żaden sposób, gdyż umowa w tym względzie odsyła tylko do „Tabeli kursów”. Oznacza to, że zgodnie z umową Bank miał całkowitą swobodę w zakresie ustalania kursu waluty. Ponadto nie ulega wątpliwości, że umowa stron stanowiła wzorzec stosowany w Banku. Układ umowy wskazuje, że kredytobiorcy mogli określić potrzebną im kwotę w PLN, wybrać inną walutę kredytu, określić przeznaczenie kredytu, uzgodnić okres kredytowania, sposób zabezpieczenia. Nie ma jednak podstaw do przyjęcia, że pozostałe postanowienia i oświadczenia były możliwe do wynegocjowania. Do tego byłoby bowiem konieczne wykazanie, że kredytobiorcy mieli realny wpływ na kształt każdego z tych postanowień, czyli przedstawiono im możliwość jego zmiany, z której zrezygnowali. Taka okoliczność nie wynika natomiast z zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego co oznacza, że postanowienia w zakresie kursów wymiany stosowanych w Tabeli nie były uzgodnione indywidualnie w rozumieniu art. 385 1 § 1 i 3 k.c.
Brak jest dowodu, aby kredytobiorcy zostali poinformowani, w jaki sposób te kursy i ta tabela jest kształtowana i świadomi tego wyrazili zgodę na ich stosowanie. Pozwana A. B. zeznała „Nie tłumaczono nam jaką funkcję w tej umowie (...) pełnił. Tłumaczono nam, że (...) będzie obliczany wg kursu średniego (...) na dzień spłaty. Nie informowano nas, że będą dwa rodzaje kursów. Nie informowano nas w jaki sposób bank będzie tworzył tabele kursów. (…) Mogliśmy modyfikować tylko kwotę kredytu i kwestię spłat. Natomiast poinformowano nas, że nie ma możliwości zmiany umowy w innym zakresie.” (protokół rozprawy – k. 276v.-277).
W ocenie Sądu nie doszło zatem do indywidualnego uzgodnienia wszystkich postanowień umowy.
W konsekwencji, w ocenie Sądu nie ma podstaw do przyjęcia, że postanowienia umowy w zakresie mechanizmu ustalania kursu waluty, wyznaczającego wysokość zobowiązania pozwanych względem powódki, a tym samym i wysokość świadczenia głównego banku, zostały w przypadku umowy stron uzgodnione indywidualnie.
Następnie, należało rozważyć, czy postanowienia odnoszące się do mechanizmu denominacji – skoro dotyczą głównego przedmiotu umowy – są wystarczająco jednoznaczne i czy wynikające z nich prawa lub obowiązki stron zostały ukształtowane sprzecznie z dobrymi obyczajami lub w sposób rażąco naruszający interesy pozwanych jako konsumentów. Odwołują się one do tabeli, co do której wskazano jedynie, że chodzi o tabelę obowiązującą w banku, bez wskazania, w jaki konkretnie sposób jest ona ustalana i jak ustalane są umieszczone tam kursy walut. To zaś nie pozwala na jednoznaczne określenie zakresu tych postanowień i konsekwencji płynących dla kredytobiorców. Nie można uznać, aby tak sformułowane postanowienia były wystarczające jednoznaczne. Kwestionowane postanowienia umowy wskazywały na dwa rodzaje kursów – kurs kupna do ustalenia wysokości kredytu, którą należy wypłacić w PLN oraz kurs sprzedaży do ustalenia wysokości kolejnych rat spłaty w PLN. Zważywszy, że sposób ustalania tych kursów nie został określony w umowie, oznacza to, że mógł on być wyznaczany jednostronnie przez Bank, czego nie zmienia okoliczność, że w pewnym zakresie mógł też doznawać ograniczeń ze strony regulatora rynku, czy z uwagi na sytuację gospodarczą, gdyż kredytobiorca nie miał na to żadnego wpływu. Na tle tak ukształtowanych postanowień dotyczących kursu waluty, która ma być miernikiem waloryzacji (przeliczania) zobowiązań wynikających z umów kredytu bankowego utrwalony jest już pogląd, że mają one charakter niedozwolony, gdyż są „nietransparentne, pozostawiają pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron” (uzasadnienie wyroku SN w sprawie (...)). Wysokość kredytu wyrażonego w walucie obcej do wypłaty w walucie polskiej, a następnie wysokość, w jakiej spłaty w walucie polskiej, będą zaliczane na spłatę kredytu wyrażonego w walucie obcej, zależą bowiem wyłącznie od jednej ze stron umowy. Powód mógł zatem w sposób dowolny kształtować wysokość zobowiązania kredytowego w toku spłaty kredytu. Tym samym uzyskał też narzędzie do potencjalnego zminimalizowania niekorzystnych dla siebie skutków zmiany kursów na rynku międzybankowym lub zmian w zakresie oprocentowania (obniżka stopy bazowej), gdyż teoretycznie mógł je rekompensować zmianami kursu przyjętego do rozliczenia kredytu.
W ocenie Sądu przyznanie sobie przez powoda we wskazanych postanowieniach jednostronnej kompetencji do swobodnego ustalania kursów przyjmowanych do wykonania umowy prowadzi do wniosku, że była ona sprzeczna z dobrymi obyczajami i naruszała rażąco interesy kredytobiorcy w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c., oceniane na datę zawarcia umowy (art. 3852 k.p.c. – uchwała SN z 20 czerwca 2018 r. w sprawie (...)). Takie rozwiązania dawały Bankowi, czyli tylko jednej ze stron stosunku prawnego, możliwość przerzucenia na kredytobiorców całego ryzyka wynikającego ze zmiany kursów waluty i pozostawiały mu całkowitą swobodę w zakresie ustalania wysokości ich zadłużenia przez dowolną i pozbawioną jakichkolwiek czytelnych i obiektywnych kryteriów możliwość ustalania kursu przyjmowanego do rozliczenia spłaty kredytu. Nie niweczy tego okoliczność, że wypłata kredytu teoretycznie mogła nastąpić w walucie innej niż PLN. Jak już bowiem wskazano, w przypadku umowy stron nie było takiej możliwości, gdyż kredyt nie był przeznaczony na finansowanie zobowiązań poza granicami RP. Nie zmienia tego również okoliczność, że Bank miał w swoje ofercie możliwość zawarcia umowy ramowej w zakresie współpracy na rynku finansowym, w której jedną z opcji były negocjowane transakcje wymiany walut wymienialnych i to, że jedno z pozwanych taką umowę zawarło.
Okoliczność, że jeden z kredytobiorców mógł negocjować kurs, według którego ma nastąpić wypłata kredytu, którego kwotę określono w (...), lecz realizowano wyłącznie w PLN, nie zmienia tego, że nie mógł otrzymać kwoty w (...), ale nadal wyłącznie w PLN. Możliwość negocjowania kursu dotyczyła zatem wyłącznie etapu wykonania umowy, przy czym dostrzec trzeba, że realizacja tej możliwości również zależała wyłącznie od Banku, który decydował o tym, czy zaakceptuje ewentualne propozycje kredytobiorcy co do kursu waluty. Pozostali kredytobiorcy natomiast nie mieli w praktyce na to żadnego wpływu.
Podsumowując, nawet zawarcie umowy ramowej przy okazji zawierania umowy kredytu nie zmieniało tego, że wypłata kredytu, którego kwotę określono w (...), mogła nastąpić wyłącznie w PLN, według kursu, którego wysokość zależała wyłącznie od woli Banku, który w istocie narzucał kredytobiorcom określoną przez siebie wysokość kursu, a kredytobiorcy mogli zaakceptować taką propozycje, a w przypadku braku takiej akceptacji i tak stosowałby własną tabelę.
Dodatkowo wskazać należy, że swobodę ustalania kursu przez Bank eliminować by mogła jedynie możliwość wypłaty kredytu w walucie kredytu oraz spłaty w tej walucie, gdyż do wszystkich pozostałych walut Bank miał prawo stosować własny kurs. Oznacza to również, że możliwość spłaty w walucie kredytu nie przywracała wystarczająco nierównowagi między stronami wynikającej z tego, że na etapie wypłaty kredytu, którego wysokość określono w (...), ale wypłata miała nastąpić wyłącznie w PLN, wysokość wypłacanego kredytu w PLN ostatecznie zależała zawsze od decyzji Banku w ramach tabeli.
W świetle powyższych okoliczności przyjąć należy, że postanowienia uprawniające Bank do jednostronnego i nieskrępowanego ustalania kursu przyjmowanego do rozliczenia umowy stron należy uznać za niedozwolone w rozumieniu art. 385 1 k.c. Nie ma znaczenia, czy z możliwości dowolnego kształtowania kursu Bank korzystał. Dla uznania postanowienia umownego za niedozwolone wystarczy bowiem taka jego konstrukcja, która prowadzi do obiektywnej możliwości rażącego naruszenia interesów konsumenta, przy czym zgodnie z art. 385 2 k.c. ewentualna abuzywność postanowień umowy podlega badaniu na datę jej zawarcia z uwzględnieniem towarzyszących temu okoliczności i innych umów pozostających w związku z umową objętą badaniem (uchwała SN z 20 czerwca 2018 r. w sprawie (...)).
Skoro zatem dla oceny abuzywności zapisów umów istotny jest stan z daty ich zawarcia, to bez znaczenia dla tej oceny pozostaje, w jaki sposób powód wykonywał lub wykonuje umowę, w szczególności to, w jaki sposób ustalał, czy też ustala swoje kursy, czy odpowiadały one kursom rynkowym, w jaki sposób pozyskiwał środki na prowadzenie akcji kredytowej i w jaki sposób księgował, czy też rozliczał te środki oraz środki pobrane od kredytobiorców.
Podsumowując, w ocenie Sądu wskazane wyżej postanowienia umowy dotyczące stosowania dwóch różnych rodzajów kursów, które mogły być swobodnie ustalane przez jedną ze stron umowy (Bank) nie zostały uzgodnione indywidualnie i kształtowały zobowiązania kredytobiorców w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy, a zatem miały charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385 1 k.c., a w związku z tym nie wiążą pozwanych. Wyeliminowanie wskazanych zapisów przy zachowaniu postanowień dotyczących określenia kwoty kredytu w (...) oznaczałoby, że kwota kredytu powinna zostać przeliczona na PLN, a kredytobiorcy w terminach płatności kolejnych rat powinni spłacać raty w PLN, przy czym żadne postanowienie nie precyzowałoby kursu, według którego miałyby nastąpić takie rozliczenia. Nie ma przy tym możliwości zastosowania w miejsce wyeliminowanych postanowień żadnego innego kursu waluty.
Zgodnie z wiążącą wszystkie sądy Unii Europejskiej wykładnią dyrektywy (...) dokonaną przez (...) w powołanym już wyżej wyroku z dnia 3.10.2019 r. w sprawie (...) w przypadku ustalenia, że w umowie zostało zawarte postanowienie niedozwolone w rozumieniu dyrektywy, skutkiem tego jest wyłącznie wyeliminowanie tego postanowienia z umowy, chyba że konsument następczo je zaakceptuje. Jedynie w drodze wyjątku możliwe jest zastosowanie w miejsce postanowienia niedozwolonego przepisu prawa o charakterze dyspozytywnym lub takiego, który można zastosować za zgodą obu stron – wyłącznie wtedy gdy brak takiego zastąpienia skutkowałby upadkiem umowy i niekorzystnymi następstwami dla konsumenta, który na takie niekorzystne rozwiązanie się nie godzi. W wyroku tym (...) wskazał, że nie jest możliwe zastąpienie postanowienia niedozwolonego przez odwołanie się do norm ogólnych prawa cywilnego, nie mających charakteru dyspozytywnego.
Brak możliwości stosowania norm o charakterze ogólnym nie pozwala na sięgnięcie do domniemanej woli stron lub utrwalonych zwyczajów (art. 65 k.c. i art. 56 k.c.), które w odniesieniu do innych stosunków prawnych pozwalałyby na ustalenie wartości świadczenia określonego w walucie obcej np. przez odniesienie się do tej waluty według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski lub innych kursów wskazywanych przez strony w umowie. Nie ma zwłaszcza możliwości sięgnięcia po przepis art. 358 § 2 k.c., który posługuje się kursem średnim NBP w przypadku możliwości spełnienia świadczenia wyrażonego w walucie obcej. Po pierwsze, świadczenie obu stron było wyrażone w walucie polskiej (wypłata kredytu i jego spłata następowały bowiem w PLN, a (...) był tylko walutą denominacyjną). Po drugie, wspomniany przepis nie obowiązywał w dacie zawarcia umowy (wszedł w życie z dniem 24 stycznia 2009 r.), zaś uznanie pewnych postanowień umownych za niedozwolone skutkuje ich wyeliminowaniem z umowy już od daty jej zawarcia, co czyni niemożliwym zastosowanie przepisu, który wówczas nie obowiązywał. Nawet gdyby uznać, że art. 358 § 2 k.c. mógłby być stosowany do skutków, które nastąpiły po dacie jego wejścia w życie, to nadal brak byłoby możliwości ustalenia kursu, według którego należałoby przeliczać zobowiązania stron sprzed tej daty, czyli przede wszystkim ustalić wysokości zadłużenia w (...) po wypłacie kredytu.
W ocenie Sądu eliminacja postanowień określających kurs wymiany i brak możliwości uzupełnienia umowy w tym zakresie skutkuje obiektywnym brakiem możliwości jej wykonania przez obie strony zgodnie z jej istotą, tj. jako umowy kredytu bankowego.
Zgodnie z art. 69 ust. 1 pr. bank. umowa kredytu polega bowiem na tym, że Bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Po wyeliminowaniu z umowy stron postanowień dotyczących kursów wymiany, wiadomo jedynie, że Bank zobowiązuje się postawić do dyspozycji kredytobiorcom równowartość określonej kwoty franków szwajcarskich w złotych polskich, lecz nie wiadomo, jak ma być ustalona ta równowartość (według jakiego miernika). Podobnie nie wiadomo, jaką kwotę powinni zwrócić kredytobiorcy, która miałaby być równowartością rat określonych w (...). Nie eliminuje tego możliwość przewalutowania kredytu, bowiem nadal nie będzie wiadomo na podstawie jakiego kursu powinna zostać dokonana zmiana waluty kredytu - zarówno kwoty udzielonego kredytu oraz spłaty. W konsekwencji nie da się ustalić kwoty kredytu w walucie wykonania zobowiązania, a brak jednoznacznego określenia kwoty kredytu udostępnianego i podlegającego zwrotowi (czy to w postaci ściśle określonej kwoty, czy to przez ścisłe i jednoznaczne określenie parametrów do jej ustalenia – np. kursu wymiany) oznacza brak jednego z przedmiotowo istotnych elementów umowy kredytu wskazanych w art. 69 pr. bank. Brak jednego z takich elementów oznacza, że umowa jest niezgodna z art. 69 pr. bank. i tym samym sprzeczna z prawem i z tego względu nieważna (art. 58 k.c.). Nieważność umowy oznacza, że nie istnieje stosunek zobowiązaniowy między stronami, jaki miałby powstać w wyniku jej zawarcia.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostawała również późniejsza zmiana tej umowy, wprowadzana na podstawie aneksu. Miałaby one znaczenie, gdyby aneks został zawarty w celu jednoznacznego wyeliminowania postanowień niedozwolonych, o których abuzywności kredytobiorca został poinformowany lub miał tego świadomość, a nadto godził się na ich zastosowanie do przeszłych rozliczeń, w ramach zmiany umowy decydując się na ich wyeliminowanie wyłącznie na przyszłość. Tymczasem zmiana umowy za pomocą aneksu i spłata zadłużenia w walucie (...) nie ma znaczenia. Saldo zadłużenia nie uległo zmianie i wynikało z pierwotnie wyliczonej kwoty udzielonego kredytu na podstawie abuzywnych postanowień. Zawarcie aneksu nie spowodowało, że została „naprawiona” pierwotna wadliwość umowy. Dodatkowo, należy podkreślić, że ustalenie czy określone postanowienie umowy było niedozwolone dokonuje się na chwilę zawarcia umowy, a nie aneksu zmieniającego tą umowę.
Ponadto, wskazać należy w dniu 25.04.2024 r. została wydana przez skład całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego uchwała w sprawie o sygn. akt (...). Podjęta przez Sąd Najwyższy uchwała ma moc zasady prawnej. Zgodnie z powyższą uchwałą:
1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
W niniejszej sprawie postanowienia umowne odnoszące się do sposoby określenia kursu waluty zostały uznane za abuzywne. Z tego względu umowa łącząca strony zgodnie z wspomnianą uchwałą Sądu Najwyższego nie wiąże stron.
Przedmiotem niniejszej sprawy nie było ustalenie nieważności umowy kredytu z tego względu Sąd nie orzekł w tym zakresie. Jednak do oceny roszczeń pieniężnych zarówno pozwu jak i pozwu wzajemnego niezbędne było przesłankowe ustalenie nieważności umowy. Wobec czego rozliczenie stron następuje w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu - regulujące zwrot uzyskanej korzyści, co prowadzi do konieczności zbilansowania wzajemnych świadczeń.
Dotychczas w sprawach rozpoznanych w tym składzie Sądu do rozliczeń między stronami miała zastosowanie uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7.05.2021 r. w sprawie(...), w której stwierdzono, że w przypadku następczej nieważności umowy kredytowej po obu jej stronach powstają odrębne roszczenia o zwrot świadczeń nienależnie spełnionych. Ostatecznie zatem świadczenia te podlegają zwrotowi niezależnie od siebie, bez konieczności badania z urzędu, czy ich wzajemna wysokość prowadzi do powstania stanu wzbogacenia, który byłby miarą zwrotu różnicy między tymi świadczeniami. Jednak w dniu 19.06.2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie (...) zgodnie, z którym „Artykuł 7 ust. 1 dyrektywy Rady (...) z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że: stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty.” Wyłącznie (...) ma uprawnienie do wykładni przepisów prawa europejskiego w tym dyrektywy konsumenckiej. Jego wykładnia jest wiążąca dla sądów powszechnych i Sądu Najwyższego. Z tej przyczyny, w ocenie Sądu, zasadny będzie zwrot kredytobiorcom dopiero kwoty uzyskanej przez bank ponad wypłacony kapitał, a więc realnie uzyskaną korzyść. Należy mieć na względzie treść przepisu art. 405 k.c. który stanowi, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Wprost w tym przepisie wskazano, że ustawodawca usankcjonował zwrot korzyści, a więc to co druga strona uzyskała ponad to co zobowiązana była świadczyć . Podkreślić należy, że w tym przepisie nie zostało użyte sformułowanie „zwrot świadczenia” czy też „zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy” tak jak ma to miejsce w przypadku odstąpienia od umowy w przepisach art. 494 k.c. czy 496 k.c. Jeżeli zamiarem ustawodawcy byłoby również w przypadku zastosowaniu art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. zwrot wszystkich należności wówczas w przepisie wskazano by na zwrot świadczenia, a nie zwrot korzyści. W przypadku bezpodstawnego wzbogacenia należy mieć na uwadze, że strona powołująca się na te przepisy może żądać korzyści, a więc tego co druga strona uzyskała ponad to co jej przysługiwało.
Wobec tego, kredytobiorcy mogą żądać od banku wyłącznie kwot uiszczonych ponad udostępniony kapitał. Zaś bank kwoty udostępnionego kapitału ale wyłącznie w takiej części w jakiej nie została ona dotychczas zaspokojona przez kredytobiorców, w toku realizacji nieważnej umowy.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, powód mógł dochodzić w niniejszej sprawie wyłącznie kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą udostępnionego kapitału, a kwotą którą otrzymał od pozwanych w ramach wykonywania nieważnej umowy. Powód żądał zwrotu kwoty 521.802,12 zł i 46.772,91 CHF tytułem wypłaconego kapitału. W tym miejscu wskazać należy, że kredyt nie został pozwanym wypłacony w walucie (...) lecz PLN w łącznej kwocie 621.650,60 zł. Pozwani zaś wskazywali, że w związku z wykonaniem nieważnej umowy kredytu uiścili w okresie 01.07.2008 r. do 30.11.2023 r. na rzecz powoda kwotę 121.067,07 zł i 100.098,85 CHF. Powyższych spłat dokonali R. B. i A. B.. Na dzień orzekania środki te znajdują się w całości u powoda. Porównanie powyższych kwot, przy zastosowaniu teorii salda, bezsprzecznie wskazuje na to, że udostępniony przez powoda kapitał został całkowicie zaspokojony przez spłaty dokonane przez pozwanych. Wobec tego na dzień wytoczenia powództwa wierzytelność powoda nie istniała – została całkowicie zaspokojona. Z tego względu w ocenie Sądu powód nie wykazał, że przysługuje mu jakakolwiek kwota, zaś pozwani udowodnili, że roszczenie powoda zostało w całości zaspokojone. Jednocześnie podkreślić należy, że z uwagi na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19.06.2025 r. w sprawie(...) Bank nie może domagać się od kredytobiorców środków jeżeli znajdują się one w jego posiadaniu. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Powód będzie mógł domagać się zwrotu udostępnionego kapitału w części niezaspokojonej dopiero wtedy gdy dokona zwrotu bezpodstawnie pobranych środków od pozwanych w walucie (...). Przesądziło to ostatecznie o bezzasadności żądania powoda tak w zakresie roszczenia głównego jak i roszczeń ewentualnych.
Z uwagi na powyższe, wobec braku spełnienia przesłanek z art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c., Sąd oddalił powództwo o zapłatę kwoty 521.802,12 zł i 46.772,91 CHF tytułem zwrotu kapitału udostępnionego pozwanym z uwagi na jego nieudowodnienie, o czym orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.
Pozwani wnieśli pozew wzajemny, w którym żądali zasądzenia od powoda na rzecz pozwanych R. B. i A. B. kwoty 121.067,07 zł (tytułem zwrotu sumy nienależnych świadczeń dokonanych w walucie PLN w okresie 01.07.2008 r. do 30.11.2023 r.) oraz kwoty 98.638,07 CHF (tytułem zwrotu sumy nienależnych świadczeń dokonanych w walucie (...) w okresie 02.05.2012 r. do 31.01.2020 r., 30.03.2020 r. – 30.11.2023 r.). Powód (pozwany wzajemny) wniósł o odrzucenie pozwu z uwagi na to, że sprawa o ustalenie nieważności umowy kredytu mieszkaniowego (...) nr(...) oraz zapłatę kwoty 1.460,78 CHF toczy się przed Sądem Okręgowym w W. w sprawie o sygn. akt (...). Rozważyć należy zasadność zarzutu pozwanego dotyczącego tego, że o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona, a tym samym odrzucenia pozwu na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Pozwani (powodowie wzajemni) w niniejszym postępowaniu nie dochodzą ustalenia nieważności umowy jak również zapłaty kwoty 1.460,78 CHF za ten sam okres co w sprawie przed Sądem Okręgowym wW. Kwota dochodzona przez pozwanych (powodów wzajemnych) w niniejszym postępowaniu nie zawiera w sobie kwoty dochodzonej przed Sądem Okręgowym w W. w sprawie o sygn. akt (...). Wobec tego pozwani (powodowie wzajemni) są uprawnieni do żądania zapłaty z uwagi na nieważność umowy kredytu. Wobec powyższego, Sąd odmówił odrzucenia pozwu, o czym orzekł w trybie art. 222 k.p.c. jak w punkcie IV sentencji wyroku.
Jak zostało już wcześniej wskazane dotychczas w sprawach rozpoznanych w tym składzie Sądu do rozliczeń między stronami miała zastosowanie uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7.05.2021 r. w sprawie (...). Obecnie Sąd proceduje zgodnie z linią orzeczniczą wyznaczoną w wyroku z dnia 19.06.2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie(...).
Pozwani (powodowie wzajemni) otrzymali od powoda (pozwanego wzajemnie) kredyt w kwocie 621.650,60 zł. W okresie od 01.07.2008 r. do 30.11.2023 r. pozwani R. B. i A. B. (powodowie wzajemni) na rzecz powoda (pozwanego wzajemnie) uiścili kwotę 121.067,07 zł. Porównanie powyższych wartości wskazuje, że bank nie uzyskał jeszcze zaspokojenia swojej wierzytelności, a tym samym nie uzyskał korzyści w związku z udostępnionym kapitałem. Korzyścią byłaby należność stanowiąca różnicę pomiędzy wypłaconym kapitałem, a otrzymanymi od pozwanych (powodów wzajemnych) wpłatami. W okolicznościach niniejszej sprawy taka sytuacja nie zachodzi. Pozwani (powodowie wzajemni) nie udowodnili, że powód (pozwany wzajemnie) uzyskał korzyść względem nich i powinien dokonać na ich rzecz zwrotu jakiejkolwiek kwoty w złotych. Udostępniony kapitał kredytu powinien zostać zwrócony przez kredytobiorców w walucie PLN. Środki kredytobiorców które powód (pozwany wzajemnie) posiada w walucie (...) zaspokajają jego wierzytelność, jednak nie mogą zostać na nią zaliczone bez wyraźnego oświadczenia pozwanych (powodów wzajemnych) w tym zakresie. Z tego względu Sąd oddalił żądanie pozwanych (powodów wzajemnych) o zapłatę kwoty 121.067,07 zł.
Inaczej sytuacja przedstawia się w zakresie spłat dokonanych przez pozwanych powodów (pozwanych wzajemnie) bezpośrednio w walucie obcej. Pozwani (powodowie wzajemni) od dnia zawarcia aneksu do umowy kredytu spełniali świadczenie w walucie obcej. Jednak na skutek przesłankowego ustalenia nieważności umowy kredytu podstawa do spełniania świadczenia w walucie obcej odpadła. Wobec tego, wszystkie świadczenia spełnione przez pozwanych (powodów wzajemnych) w walucie (...) stanowią świadczenie nienależne i powinny zostać zwrócone stronie powodowej. W ocenie Sądu brak jest możliwości dokonania przeliczenia wpłat dokonanych w (...) na walutę PLN i zaliczenia ich wartości na spłatę kapitału przy tak sformułowanym żądaniu pozwu wzajemnego. Sprzeciwia się powyższemu zasada walutowości. Została ona wyrażona w przepisie art. 358 § 1 k.c., i stanowi, że „Jeżeli przedmiotem zobowiązania podlegającego wykonaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia wyłącznie w walucie obcej.”. Zobowiązanie pozwanych (powodów wzajemnych), które powinni spełnić na rzecz powoda (pozwanego wzajemnie) jest wyrażone w złotych polskich, a więc brak jest ustawowych podstaw do dokonania przeliczeń kursowych wpłat dokonanych przez pozwanych (powodów wzajemnych) w (...) i zaliczenia ich na spłatę kapitału. Wobec tego pozwanym A. B. i R. B. (powodom wzajemnym) przysługuje zwrot od pozwanego całej kwoty uiszczonej w walucie obcej i z tego względu Sąd zasądził na ich rzecz kwotę 98.638,07 CHF. Powodowie udokumentowali żądaną kwotę zaświadczeniem wystawionym bezpośrednio przez bank, którego autentyczności pozwany nie podważył. Zsumowanie kwot wynikających z powyższego dokumentu nie stanowi skomplikowanego działania matematycznego, wobec tego Sąd dokonał tych obliczeń samodzielnie. Z tego względu Sąd pominął wnioski stron o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z uwagi na to, że był on nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Powód (pozwany wzajemny) nie zakwestionował skutecznie wysokości wpłat w walucie obcej wskazanych przez pozwanych (powodów wzajemnie).
Bezzasadne byłoby przy tym powoływanie się na przez Bank na brak obowiązku zwrotu świadczenia z uwagi na przepisy art. 411 k.c., gdyż w pkt 1 tej regulacji wyraźnie wskazano, że nie dotyczy on sytuacji, w której zwrot ma dotyczyć świadczenia spełnionego m.in. w wykonaniu nieważnej czynności prawnej – jak w sprawie niniejszej.
Strona pozwana (powodowie wzajemni) spłacając kredyt nie spełniała również świadczeń z tytułu umowy przed nadejściem terminu ich wymagalności (art. 411 pkt 4 k.c.), skoro z uwagi na nieważność umowy nie była zobowiązana do takich spłat, a co najwyżej do zwrotu świadczenia nienależnego, jakim stała się wypłacona im kwota kredytu.
Z uwagi na powyższe w oparciu o art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Sąd zasądził od pozwanego wzajemnie na rzecz powodów wzajemnych A. B. i R. B. kwotę 98.638,07 CHF, o czym orzekł jak w punkcie VI sentencji wyroku, zaś żądanie zapłaty kwoty 121.067,07 zł oddalił jako nieuwodnione, o czym orzekł jak w punkcie V sentencji wyroku.
Pozwani (powodowie wzajemni) żądali zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 98.0638,07 CHF w ten sposób, że w zakresie kwoty 71.187,87 CHF od dnia 01.01.2021 r. do dnia zapłaty, zaś co do pozostałej kwoty od dnia zapłaty każdej z rat w (...) do dnia zapłaty - i to żądanie zostało uwzględnione w całości.
Pozwani (powodowie wzajemni) zakwestionowali ważność umowy oraz wezwali do zapłaty powoda (pozwanego wzajemnie) kwoty 71.187,87 CHF w piśmie z dnia 02.04.2020 r. W wezwaniu został wyznaczony termin 7 dni na spełnienie świadczenia. Powód (pozwany wzajemnie) odebrał pismo w dniu 10.04.2020 r. Wobec tego termin wyznaczony przez pozwanych (powodów wzajemnych) upłynął z końcem dnia 17.04.2020 r. Z tego względu powód (pozwany wzajemnie) pozostawał w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia od dnia 18.04.2020 r. i od tej daty pozwani (powodowie wzajemni) mogli domagać się odsetek od kwoty 71.187,87 CHF. Jednak dochodzili odsetek ustawowych za opóźnienie od daty późniejszej i Sąd będąc tym związany zasądził odsetki od kwoty 71.187,87 CHF od dnia 01.01.2021 r. do dnia zapłaty. Natomiast w pozostałym zakresie pozwani (powodowie wzajemni) żądali odsetek od dnia, w którym nastąpiła płatność każdej z rat na rzecz powoda (pozwanego wzajemnie). To żądanie zostało uwzględnione mając na uwadze fakt, że pozwani (powodowie wzajemni) już wcześniej zakwestionowali ważność umowy kredytu i zgłosili roszczenia odsetkowe co do spłacanych rat.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie, z uwagi na aktualne orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Białymstoku odstąpił od dotychczasowego poglądu, że odsetki za opóźnienie od nienależnego świadczenia z tytułu uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych należą się od dnia wydania wyroku. Wobec powyższego odsetki należą się od dnia, w którym pozwany bank został w sposób jednoznaczny poinformowany przez kredytobiorców o tym, że w ich ocenie umowa jest nieważna bądź zawiera klauzule niedozwolone i zostało prawidłowo sformułowane żądanie zapłaty.
W związku z tym, Sąd na podstawie art. 481 § 1 k.c. zasądził odsetki za opóźnienie na rzecz pozwanych (powodów wzajemnych) od kwot:
- 71.187,87 CHF od dnia 01.01.2021 r. do dnia zapłaty,
- 739,61 CHF od dnia 12.01.2021 r. do dnia zapłaty,
- 739,61 CHF od dnia 06.02.2021 r. do dnia zapłaty,
- 739,61 CHF od dnia 06.03.2021 r. do dnia zapłaty,
- 742,47 CHF od dnia 10.04.2021 r. do dnia zapłaty,
- 742,47 CHF od dnia 08.05.2021 r. do dnia zapłaty,
- 742,47 CHF od dnia 08.06.2021 r. do dnia zapłaty,
- 42,67 CHF od dnia 06.08.2021 r. do dnia zapłaty,
- 742,67 CHF od dnia 08.09.2021 r. do dnia zapłaty,
- 739,99 CHF od dnia 06.10.2021 r. do dnia zapłaty,
- 739,99 CHF od dnia 05.11.2021 r. do dnia zapłaty,
- 739,99 CHF od dnia 07.12.2021 r. do dnia zapłaty,
- 738,88 CHF od dnia 31.12.2021 r. do dnia zapłaty,
- 738,88 CHF od dnia 08.02.2022 r. do dnia zapłaty,
- 738,88 CHF od dnia 05.03.2022 r. do dnia zapłaty,
- 746,39 CHF od dnia 06.04.2022 r. do dnia zapłaty,
- 746,39 CHF od dnia 03.05.2022 r. do dnia zapłaty,
- 746,39 CHF od dnia 04.06.2022 r. do dnia zapłaty,
- 746,54 CHF od dnia 07.07.2022 r. do dnia zapłaty,
- 746,54 CHF od dnia 06.08.2022 r. do dnia zapłaty,
- 746,54 CHF od dnia 08.09.2022 r. do dnia zapłaty,
- 784,85 CHF od dnia 08.10.2022 r. do dnia zapłaty,
- 784,85 CHF od dnia 05.11.2022 r. do dnia zapłaty,
- 843,28 CHF od dnia 06.01.2023 r. do dnia zapłaty,
- 843,28 CHF od dnia 07.02.2023 r. do dnia zapłaty,
- 843,28 CHF od dnia 08.03.2023 r. do dnia zapłaty,
- 901,14 CHF od dnia 07.04.2023 r. do dnia zapłaty,
- 901,14 CHF od dnia 06.05.2023 r. do dnia zapłaty,
- 901,14 CHF od dnia 07.06.2023 r. do dnia zapłaty,
- 948,01 CHF od dnia 07.07.2023 r. do dnia zapłaty,
- 948,01 CHF od dnia 05.08.2023 r. do dnia zapłaty,
- 948,01 CHF od dnia 07.09.2023 r. do dnia zapłaty,
- 985,41 CHF od dnia 07.10.2023 r. do dnia zapłaty,
- 985,41 CHF od dnia 08.11.2023 r. do dnia zapłaty,
- 985,41 CHF od dnia 08.12.2023 r. do dnia zapłaty,
o czym orzekł w punkcie VI sentencji wyroku.
O kosztach powództwa głównego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. poprzez obciążanie powoda obowiązkiem ich zwrotu na rzecz pozwanych w całości. Powód przegrał proces w całości.
Koszty procesu po stronie pozwanych obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika (adwokata) w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (10.800 zł) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (68 zł).
O odsetkach od zasądzonych kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 11 k.p.c.
Z tego względu Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanych kwotę 10.868 zł, o czym orzekł jak w punkcie III sentencji wyroku.
W zakresie powództwa wzajemnego o kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. poprzez obciążanie powoda (pozwanego wzajemnie) obowiązkiem ich zwrotu na rzecz pozwanych (powodów wzajemnych) w całości, z uwagi na to, że określenie należnej pozwanym (powodom wzajemnym) sumy zależało od oceny sądu.
Pozwani (powodowie wzajemni) przegrali proces wzajemny co do kwoty 121.067,07 zł. Jednak podkreślić należy, że na dzień złożenia pozwu i przez niemalże cały proces pozwami (powodowie wzajemni) mogli spodziewać się tego, że przy przesłankowym ustaleniu nieważności umowy kredytu, żądanie zapłaty również zostanie uwzględnione. I tak sformułowane żądanie byłoby zasadne z uwagi na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7.05.2021 r. w sprawie (...). Jednak w dniu 19.06.2025 r. został wydany wyrok przez (...) w sprawie (...), który zmienił dotychczasową linię orzeczniczą Sądu. W ocenie Sądu niezasadne byłoby obciążanie konsumentów, którzy wnieśli pozew przed wydaniem wspomnianego wyżej orzeczenia kosztami postępowania wynikającymi z przegrania procesu właśnie ze względu na zmianę poglądu prawnego. Podkreślić należy, że bank stosował w umowie klauzule abuzywne, które były przyczyną wytoczenia niniejszego powództwa jak też uwzględnienia jego w przeważającej części.
Koszty procesu po stronie pozwanych (powodów wzajemnych) obejmowały uiszczoną opłatę od pozwu (1.000 zł), opłatę za pełnomocnictwo (34 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (radcy prawnego) w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (10.800 zł).
O odsetkach od zasądzonych kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c.
Z tego względu Sąd zasądził od pozwanego wzajemnie (powoda) na rzecz powodów wzajemnych (pozwanych) kwotę 11.834 zł, o czym orzekł jak w punkcie VII sentencji wyroku.