sygn. I C 2167/23 10 grudnia 2024 Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim

Wyrok z 10 grudnia 2024, sygn. I C 2167/23

Data orzeczenia 10 grudnia 2024
Sąd Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
Wydział I Wydział Cywilny
Przewodniczący Sędzia Dorota Krawczyk
Tagi
#Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim #I Wydział Cywilny #wyrok

Sygnatura akt I C 2167/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 grudnia 2024 r.

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Dorota Krawczyk

Protokolant: Anna Frankowska

po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. w Piotrkowie Trybunalskim

na rozprawie sprawy z powództwa R. M., B. M.

przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W.

o ustalenie i zapłatę oraz

z powództwa wzajemnego (...) S. A. z siedzibą w W. przeciwko R. M. i B. M. o zapłatę

I.  z powództwa głównego:

1.  ustala, że umowa nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem (...) zawarta w dniu 14 grudnia 2006 roku pomiędzy poprzednikiem prawnym pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. a powodami R. M. i B. M. jest nieważna w całości;

2.  zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. łącznie na rzecz powodów R. M. i B. M. kwotę 106.241,31 (sto sześć tysięcy dwieście czterdzieści jeden 31/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 października 2023 roku do dnia zapłaty;

3.  zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. łącznie na rzecz powodów R. M. i B. M. kwotę 6.434,00 (sześć tysięcy czterysta trzydzieści cztery) złote z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu;

II.  z powództwa wzajemnego:

1.  zasądza łącznie od powodów (pozwanych wzajemnych) R. M., B. M. na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 91.000,00 (dziewięćdziesiąt jeden tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 27 sierpnia 2024 roku do dnia zapłaty;

2.  zasądza łącznie od powodów (pozwanych wzajemnych) R. M., B. M. na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 9.968,00 (dziewięć tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt osiem) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 2167/23

UZASADNIENIE

Powodowie R. M. i B. M. w pozwie wniesionym w dniu 4 grudnia 2024 r. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. zażądali:

1. ustalenia, że Umowa nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem (...), z dnia 14 grudnia 2006 r., jest nieważna;

2. zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda - R. M. i B. M. łącznie do majątku wspólnego małżonków kwoty 106.241,31 zł wraz z odsetkami za opóźnienie w wysokości ustawowej liczonymi od dnia 24 października 2023 r., do dnia zapłaty w związku ustaleniem, Umowa nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem (...), z dnia 14 grudnia 2006 r., jest nieważna;

ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia przez Sąd powództwa głównego w całości

3. ustalenie, że postanowienia Umowy nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem (...) z dnia 14 grudnia 2006 r., zawarte w § 1 ust. 2 3 i 3A Umowy, § 3 ust. 3 Umowy, § 7 ust. 1 Umowy, § 11 ust. 4 Umowy, § 13 ust. 5 Umowy, § 16 ust. 3 Umowy, § 1 ust. 2 i 3 Regulaminu, § 23 ust. 2 i 3 Regulaminu, § 26 ust. 2 Regulaminu. § 31 ust. 3 Regulaminu; stanowią niedozwolone klauzule umowne i nie wiążą Powoda;

4. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda - R. M. i B. M. łącznie do majątku wspólnego małżonków kwoty 34.662,74 zł wraz z odsetkami za opóźnienie w wysokości ustawowej liczonymi od dnia 24 października 2023 r., do dnia zapłaty w związku z ustaleniem, że Umowa nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem (...) z dnia 14 grudnia 2006 r., posługuje się klauzulami o charakterze niedozwolonym;

5. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda - R. M. i B. M. łącznie do majątku wspólnego małżonków zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej oraz zwrotu opłaty skarbowej od udzielonych pełnomocnictw w kwocie 34,00 zł;

W uzasadnieniu pozwu powodowie podali, że w dniu 14 grudnia 2006 r. zawarli z (...) Bank S.A. umowę o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...), waloryzowany kursem (...). W ich ocenie umowa zawiera klauzule niedozwolone , a mianowicie zawarte w § 1 ust. 2 i 3 - 3A Umowy, § 3 ust. 3 Umowy, § 7 ust. 1 Umowy, § 11 ust. 4 Umowy, § 13 ust. 5 Umowy, § 16 ust. 3 Umowy, § 1 ust. 2 i 3 Regulaminu, § 23 ust. 2 i 3 Regulaminu, § 26 ust. 2 Regulaminu. § 31 ust. 3 Regulaminu, nie zawierają żadnych postanowień, które odnosiłyby się do zasad indeksacji kwoty kredytu wyrażonej w polskich złotych. Zgodnie z ich treścią, jakiekolwiek operacje w nich opisane miały być dokonywane w oparciu o zasady, decyzje czy współczynniki znane tylko i wyłącznie pozwanej i narzucane przez pozwaną w sposób jednostronny. Umowa nie zawiera bowiem żadnych innych postanowień dotyczących indeksacji kwoty udzielonego kredytu.

Powyższe oznacza, że ze względu na zastosowane przez pozwaną „zasady" waloryzacji kwoty udzielonego kredytu w polskich złotych, w chwili podpisywania umowy powód nie znał faktycznej wysokości swojego zobowiązania oraz nie otrzymał narzędzi, które pozwoliłyby mu na jego określenie. Tym samym, wartość kwoty kredytu po waloryzacji, jak również wysokość rat kredytu oraz pozostałego do spłaty zadłużenia, była uzależniona tylko i wyłącznie od mierników wartości (jak np. kurs kupna waluty (...), które to były przez pozwaną określane w sposób arbitralny, bez żadnych wytycznych i ograniczeń zawartych w treści umowy lub też regulowanych powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Tym samym zdaniem powodów kwestionowane postanowienia umowne nie wiążą ich i powinny zostać wyeliminowane z umowy, czego konsekwencją powinno być uznanie całej umowy za nieważną. Ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wyeliminuje niepewność prawną co do dalszej realizacji kwestionowanej umowy.

Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, wskazując, iż w pierwszej mierze Bank kwestionuje (co do zasady i wysokości) roszczenie strony powodowej (pozwanego wzajemnie) - tym kwestionuje w całości zarzut nieważności umowy nr. (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem (...) z dn. 14.12.2006 r.

Wraz z odpowiedzią na pozew pozwany wniósł powództwo wzajemne, przedstawiając następujące żądanie:

- zasądzenia solidarnie od Strony powodowej (pozwanej wzajemnie) na rzecz Banku kwoty 91.000,01 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia stronie powodowej pozwu wzajemnego do dnia zapłaty

ewentualnie - gdyby Sąd uznał, że nie ma podstaw do zasądzenia ww. kwoty solidarnie - zasądzenie jej łącznie, ewentualnie zaś w częściach równych od każdego z powodów.

W uzasadnieniu pozwany podniósł, że strona powodowa mogła negocjować kurs przy wypłacie i spłacie kredytu, i miała wpływ na stosowany przez bank kurs przeliczeniowy (kurs waluty nie jest ustalany w sposób arbitralny przez Bank, w oderwaniu od czynników zewnętrznych, tym samym nie sposób ustalić kursu waluty ani tym bardziej prowadzić negocjacje w tym zakresie) oraz, że udzielił powodom niezbędnych informacji m.in. dotyczących ryzyka kursowego, ryzyku walutowego. W ocenie pozwanego kontrola indywidualna postanowień umowy nie prowadzi do wniosku, iż spełniają one wszystkie przesłanki wskazane w art. 385 1 § 1 k.c., umowa określała główne świadczenia stron, a postanowienia dotyczące mechanizmu waloryzacji zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Zdaniem pozwanego nie jest on zobowiązany do zwrotu kwot żądanych pozwem, a umowa nie posługuje się dwoma miernikami wartości. Pozwany wskazał, że bank nie mógł dowolnie kształtować wysokości spreadu walutowego i nie pobierał prowizji poprzez stosowanie spreadu walutowego. W ocenie pozwanego zastosowany w umowie mechanizm waloryzacji nie narusza interesów konsumenta poprzez nierównomierne rozłożenie ryzyka między stronami umowy, ani granic swobody umów poprzez przyznanie jednej ze stron prawa do określania wysokości swojego świadczenia, a także nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Zdaniem pozwanego kwota kredytu była oznaczona, a bank nie narzucił sposobu ustalania wysokości kwoty podlegającej zwrotowi. Pozwany zakwestionował interes prawny powodów w unieważnieniu umowy kredytu.

Dodatkowo Bank wnosił o zasądzenie od strony powodowej (pozwanego wzajemnie) na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych - należnych w przypadku oddalenia roszczenia strony powodowej/ewentualnego uwzględnienia powództwa wzajemnego.

W odpowiedzi na pozew wzajemny, powodowie (pozwani wzajemnie) wnieśli o odrzucenie w całości pozwu o zapłatę na podstawie art. 199 § 1 k.p.c. z powodu jego niedopuszczalności oraz podnoszę zarzut nadużycia prawa procesowego, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku z pkt 1 oddalenie w całości powództwa na podstawie art. 191 1 § 1 i 3 k.p.c. jako oczywiście bezzasadnego, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku z pkt 1 lub pkt 2 oddalenie w całości powództwa. Dodatkowo powodowie (pozwani wzajemnie) wnieśli o zasądzenie od powoda wzajemnego na rzecz każdego z pozwanych wzajemnych zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej na podstawie art. 226 2 § 2 pkt 3 lit. a k.p.c.;

W uzasadnieniu powodowe ( pozwani wzajemnie) wskazali, że nie uznają powództwa w całości oraz podniósł zarzut nadużycia prawa procesowego, gdyż w jego ocenie pozew wzajemny w niniejszej sprawie został złożony wyłącznie w celu przerwania biegu przedawnienia roszczenia o zwrot wypłaconego mu kapitału kredytu, nie zaś w celu rozliczenia nieważności umowy kredytu. Dodatkowo powodowie ( pozwani wzajemnie) podnieśli zarzut przedwczesności żądania powoda wzajemnego, zarzut niewymagalności roszczenia, a w przypadku uznania, przez Sąd, że roszczenie jest wymagalne, podnoszę zarzut przedawnienia roszczenia Powoda;

Z ostrożności procesowej jedynie na wypadek nie podzielenia przez Sąd Okręgowy stanowiska pozwanych wzajemnych zawartego w odpowiedzi na pozew, co do oddalenia powództwa pozwani wzajemni podnieśli zarzut potracenia wierzytelności dochodzonej przez powoda wzajemnego w kwocie 91.000,01 zł o ile ta istnieje wraz ze wszelkimi odsetkami od tejże kwoty z dochodzoną pozwem wierzytelnością pozwanych wzajemnych w łącznej wysokości 106.241,31 zł, a w konsekwencji również procesowy zarzut potrącenia wierzytelności powoda wzajemnego (o ile ta istnieje) z wierzytelnością pozwanych wzajemnie w łącznej wysokości 106.241,31 zł;

Sąd ustalił, co następuje:

We wniosku kredytowym z dnia 21.11.2006 roku powodowie zawnioskowali o udzielenie kredytu w kwocie 91.000,00 zł, a jako walutę kredytu wskazali (...).

/dowód: wniosek kredytowy z załącznikami k. 36-38 i k.157-163/

W dniu 14 grudnia 2006 r. pomiędzy powodami R. M. i B. M., a (...) Bank Spółką Akcyjną w W. została zawarta umowa nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem (...).

Na podstawie umowy Bank udzielił powodom na ich wniosek kredytu w kwocie 91.000,00 zł waloryzowanego kursem (...) z przeznaczeniem na zakup na rynku wtórnym spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w P. Tryb. (§ 1 ust. 1-3 umowy).

Kwota kredytu wyrażona w walucie waloryzacji na koniec dnia 28 listopada 2006 roku według kursu kupna waluty w tabeli kursowej (...) Banku SA wynosi 38585,48 CHF. Kwota niniejsza ma charakter informacyjny i nie stanowi zobowiązania Banku. Wartość kredytu wyrażona w walucie obcej w dniu uruchomienia kredytu, może być rożna od wskazanej kwoty (§ 1 ust. 3A umowy).

Okres kredytowania wynosił 360 miesięcy od dnia 14 grudnia 2006 r. do dnia 15 grudnia 2036 r. (§ 1 ust. 4 umowy).

Zgodnie z § 3 ust. 3 Umowy: prawnym zabezpieczeniem kredytu było m.in. ubezpieczenie niskiego wkładu własnego Kredytu w (...) S.A. i tym samym opłacenie składki ubezpieczeniowej za 36-miesięczny okres ubezpieczenia w wysokości 3,50% różnicy pomiędzy wymaganym wkładem własnym Kredytobiorcy, a wkładem wniesionym faktycznie przez kredytobiorcę tj. 637,00 zł. Jeśli z upływem pełnych 36 miesięcy okresu ubezpieczenia nie nastąpi całkowita spłata zadłużenia objętego ubezpieczeniem ani inne zdarzenie kończące okres ubezpieczenia Kredytobiorca zobowiązuje się do kontynuacji ubezpieczenia i tym samym opłacenia składki ubezpieczeniowej wysokości 3,50% od kwoty niespłaconego brakującego wkładu własnego, przy czym łączny okresu ubezpieczenia nie może przekroczyć 108 miesięcy, licząc od miesiąca, w którym nastąpiła wypłata Kredytu. Kredytobiorca upoważnia MultiBank do pobrania środków na opłacenie składki z tytułu kontynuacji ubezpieczenia z rachunku wskazanego w § 6 bez odrębnej dyspozycji.

W § 7 ust. 1 umowy ustalono: „MultiBank udziela Kredytobiorcy, na Jego wniosek, Kredytu hipotecznego przeznaczonego na cel określony w § 1 ust. 1, zwanego dalej Kredytem, w kwocie określonej w § 1 ust. 2, waloryzowanego kursem kupna waluty (...) wg tabeli kursowej (...) Banku S.A. Kwota Kredytu wyrażona w (...) walucie jest określona na podstawie kursu kupna waluty w (...) z tabeli kursowej (...) Banku S.A. z dnia i godziny uruchomienia Kredytu/transzy.";

Zgodnie z § 11 ust. 4 Umowy: „Raty kapitałowo-odsetkowe spłacane są w złotych po uprzednim ich przeliczeniu wg kursu sprzedaży (...) z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50.";

Zgodnie z § 13 ust. 5 Umowy: „5. Wcześniejsza spłata całości Kredytu lub raty kapitałowo-odsetkowej a także spłata przekraczająca wysokość raty powoduje, ze kwota spłaty jest przeliczana po kursie sprzedaży (...), z tabeli kursowej (...) Banku S.A., obowiązującym na dzień i godzinę spłaty.";

Zgodnie z § 16 ust. 3 Umowy: „3. Z chwilą wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego/od dnia wytoczenia powództwa o zapłatę wierzytelności MultiBank z tytułu Umowy kredytowej, MultiBank dokonuje przeliczenia wierzytelności na złote po kursie sprzedaży (...) z tabeli kursowej (...) Banku S.A. z dnia wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego lub wytoczenia powództwa."

/dowód: umowa kredytu k. 39-42, wniosek o kredyt k. 36-38/

Integralną część umowy stanowił „Regulamin udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych w ramach MultiPlanów”. Kredytobiorcy oświadczyli, że przed zawarciem umowy regulamin został im doręczony oraz że uznają jego wiążący charakter (§ 26 umowy).

/dowód: Regulamin udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych – w ramach MultiPlanów k. 43-51/

Zgodnie z § 1 ust. 2 i 3 Regulaminu: MultiBank udziela kredytów i pożyczek złotawych waloryzowanych kursem następujących walut wymienialnych: USD/EUR/ (...)/ (...)/ (...) według tabeli kursowej (...) Banku SA. (...). 3. Kredyt waloryzowany udzielany jest w złotych., przy jednoczesnym przeliczeniu na wybraną przez Kredytobiorcę walutę";

Zgodnie z § 23 ust. 2 i 3 Regulaminu: „2. Wysokość każdej raty odsetkowej lub kapitałowo-odsetkowej kredytu waloryzowanego kursem przyjętej waluty określona jest w tej walucie, natomiast jej spłata dokonywana jest w złotych po uprzednim jej przeliczeniu wg kursu sprzedaży danej waluty, określonym w tabeli kursowej (...) Banku SA na dzień spłaty. 3. Wysokość rat odsetkowych i kapitałowo-odsetkowych kredytu waloryzowanego wyrażona w złotych, ulega co miesięcznej modyfikacji w zależności od kursu sprzedaży waluty, według tabeli kursowej (...) Banku S.A. na dzień spłaty.";

Zgodnie z § 26 ust. 2 Regulaminu: „2. Wcześniejsza spłata całości kredytu lub raty kapitałowo-odsetkowej kredytu waloryzowanego, a także spłata przekraczająca wysokość raty przeliczana jest po kursie sprzedaży danej waluty, ogłaszanym na dzień spłaty.";

Zgodnie z § 31 ust. 3 Regulaminu: „W przypadku kredytów zlotowych waloryzowanych kursem waluty bankowy tytuł egzekucyjny wystawiany jest w złotych, po przeliczeniu wierzytelności MultiBanku na dzień sporządzenia tytułu egzekucyjnego według średniego kursu danej waluty w tym dniu, według tabeli kursowej (...) Banku S.A."

Kredytobiorcy oświadczyli, że zostali dokładnie zapoznani z warunkami udzielania kredytu złotowego waloryzowanego kursem waluty obcej, w tym w zakresie zasad dotyczących spłaty kredytu i w pełni je akceptują oraz są świadomi, że z kredytem waloryzowanym związane jest ryzyko kursowe, a jego konsekwencje wynikające z niekorzystnych wahań kursu złotego wobec walut obcych mogą mieć wpływ na wzrost kosztów obsługi Kredytu.(§ 30 ust. 1 umowy)

/dowód: umowa kredytu hipotecznego k.39-42, regulamin k. 114-116/

W dniu 28 grudnia 2006 r. pozwany wypłacił kwotę kredytu na podstawie dyspozycji złożonej przez powodów w kwocie 91.060,01 zł (39.047,42 CHF).

/dowód: zaświadczenia pozwanego z dnia 9 sierpnia 2023 r. wraz z historią spłat kredytu k. 53-63, k. 64-65, k. 66-80/

Powodom pieniądze były potrzebne na zakup spółdzielczego mieszkania na rynku wtórnym. Mieszkanie zostało kupione, powodowie mieszkają w nim, nie prowadzili działalności gospodarczej, nie wynajmowali mieszkania. Mieli w BreBanku konto i tam udali się po kredyt. Byli 3 razy w banku.

Został zaproponowany powodom kredyt frankowy, raty były niskie, pracownik twierdził, że to bezpieczny kredyt z niską ratą. Kredyt był zachwalany przez pracownika banku, że frank jest dość stabilny, nie było wahań dużych kursu franka, że ten kredyt jest tańszy. Powodowie zarabiali w złotówkach. Pytania dotyczyły sposobu pobierania rat, oprocentowania, kosztów. Dostawali odpowiedzi na pytania. Przeczytali umowę. Nie wszystko było jasne. Kredyt był przedstawiony w taki sposób, że nie mieli o co dopytywać. Kredyt był na 30 lat.

Mówiono, że kurs franka może się zmieniać. Powód wiedział, że jak zmieni się kurs franka to zmieni się rata. Nie dostali umowy do domu. Nie zostało zaproponowane, aby wziąć umowę do domu. Nie pamiętam, czy pytał o możliwość zabrania umowy do domu, ale wydaje mu się, że nie. Umowę dostali na 3 spotkaniu. Zawarcie umowy trwało 30-40 min. Nie prosili o więcej czasu.

Pracownik Banku przedstawił ofertę kredytu we frankach i był ten kredyt porównywany z kredytem w złotówkach. Raty kredytu w złotówkach były większe. Nie wiedzieli, że mogą negocjować umowę. Można było uzgodnić wysokość kredytu. W złotówkach spłacali kredyt. Nie rozważali spłaty we frankach. Kupują od banku franki po cenie wyższej - cena sprzedaży. Nie pytał, czy można spłacać we frankach. Raty są coraz wyższe. Spłacał kredyt. Harmonogram rat dostali po podpisaniu umowy parę tygodni później we frankach.

Porównywali wysokość rat ze znajomymi, którzy mieli kredyt w złotówkach. Rata powodów wynosiła 300 zł, a znajomych 1000 zł. F. powodował, że kredyt był tańszy.

Nie składali reklamacji w czasie trwania umowy do banku.

Powodowie mają świadomość skutków wynikających z unieważnienia umowy i konieczności rozliczenia z bankiem.

/dowód: zeznania powodów – protokół k. 215.-216/

Aneksem do umowy z dnia 18 marca 2013 r. strony dokonały zmian w dotychczasowym harmonogramie spłat.

/dowód: aneks do umowy k. 52/

W dniu 22 listopada 2013 r. dokonano wpisu do rejestru KRS nowej nazwy strony pozwanej (...) S.A. oraz wykreślenia dotychczasowej nazwy (...) Bank S.A.

/okoliczność znana z urzędu/

W okresie od dnia zawarcia umowy kredytu tj. od dnia 14 grudnia 2006 roku do dnia 17 lipca 2023 r. powodowie dokonali na rzecz powoda spłat na łączną kwotę 106.241,31 zł, na która to składają się: kwotę 103.356,04 zł z tytułu spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz kwota 1.065,27 zł tytułem pobranej składki ubezpieczenia niskiego wkładu własnego a także kwota 1.820,00 zł tytułem pobranej prowizji.

/dowód: zaświadczenie z dnia 09 sierpnia 2023 r., określające wysokość wypłaconego kredytu, wysokość spłat kapitału oraz odsetek/odsetek karnych od kredytu w okresie od dnia 15 lutego 2007 r., do dnia 17 lipca 2023 r. k. 53-63, zaświadczenie z dnia 09 sierpnia 2023 r. zawierające historię zmian oprocentowania w okresie od dnia 28 grudnia 2006 r., do dnia 08 sierpnia 2023 r. k. 64-65, zaświadczenie z dnia 09 sierpnia 2023 r., zawierające informację o poniesionych kosztach k. 66-80/

Pismem z dnia 18 września 2023 roku ( nadanym w UP w dniu 19 września 2023 roku) doręczonym pozwanemu w dniu 22 września 2023 roku powodowie powołując się na nieważność umowy wezwali (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w W. do zapłaty na rzecz kredytobiorców w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszej reklamacji kwoty 103.356,04 zł tytułem wszelkich spłat poczynionych przez kredytobiorców w okresie od dnia 15 lutego 2007 r. do dnia 17 lipca 2023 r. oraz kwot wpłaconych przez nich w związku z realizacją niniejszej umowy po dniu 17 lipca 2023 r. a także kwoty 1.065,27 zł tytułem poniesionych kosztów na ubezpieczenie niskiego wkładu własnego i kwoty 1.820,00 zł z tytułu poniesionych kosztów prowizji za udzielenie kredytu oraz 182,00 zł tytułem prowizji za ubezpieczenie.

/dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 18 września 2023 r. k. 82-84, potwierdzenie nadania przesyłki k. 81 wydruk śledzenia przesyłek k. 85-86/

Pismem z dnia 8 października 2023 r. (...) S.A. z siedzibą w W. nie uwzględnił roszczeń powodów.

/dowód: odpowiedź pozwanego na wezwanie do zapłaty k. 87/

Sąd dokonał następującej oceny materiału dowodowego:

Sąd na podstawie art. 2352 § 1 pkt 2, 3 i 5 kpc pominął wniosek powodów oraz pozwanego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ekonomii, uznając, że nie miał on znaczenia dla rozpoznania istoty sprawy. Postępowanie dowodowe obejmowało ustalenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia przez bank od powodów w związku z nieważnością umowy. Ustalając wysokość zobowiązania, Sąd oparł się na dokumentach Banku, których wiarygodności nikt nie kwestionował.

S ąd zważył, co następuje:

Powództwo jest zasadne.

Umowa kredytu hipotecznego zawarta pomiędzy stroną powodową i pozwanym była umową kredytu waloryzowanego. Umowa kredytu waloryzowanego stanowi szczególny rodzaj umowy kredytu bankowego, w której kredyt zostaje udzielony i wypłacony w walucie polskiej, a rozliczany w walucie obcej.

Strona powodowa zarzucała, że wprowadzony do umowy mechanizm indeksacji stanowi niedozwoloną klauzulę umowną, a po jej wyeliminowaniu umowa nie może być wykonywana i jest w związku z tym nieważna w całości.

W zakresie ochrony praw konsumenta przed naruszeniami słuszności kontraktowej istnieją przepisy szczególne (w tym art. 385 1 – 385 3 kc) wprowadzające instrument wzmożonej względem zasad ogólnych kontroli treści postanowień narzuconych przez przedsiębiorcę pod kątem poszanowania interesów konsumentów, a także szczególną sankcję mającą niwelować niekorzystne skutki zastosowania klauzul abuzywnych. Przepisy dotyczące nieuczciwych postanowień umownych stanowią implementację do krajowego systemu prawnego Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz.UE.L 1993 Nr 95, str. 29) należy zatem odwołać się do znacznego dorobku orzeczniczego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Przy stwierdzeniu abuzywności niektórych postanowień umownych umowa nadal może wiązać strony w pozostałym zakresie albo – o ile po stwierdzeniu abuzywności tych postanowień nie da się wykonać – umowa może być również uznana za nieważną.

W niniejszej sprawie strona powodowa działała jako konsument. Zgodnie bowiem z treścią art. 221 kc za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. O szeroko rozumianym pojęciu konsumenta wypowiedział się (...), w wyroku z dnia 8 czerwca 2023 roku w sprawie IC 570/21.

Przedmiotowa umowa nie miała związku z jakąkolwiek działalnością gospodarczą lub zawodową powodów.

Zgodnie z art. 385 § 3 kc nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Powyższe zawiera wzruszalne domniemanie prawne nieuzgodnienia indywidualnego postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ponadto ciężar dowodu, że klauzule ryzyka walutowego i klauzule przeliczeniowe zostały indywidualnie uzgodnione, spoczywał na banku (art. 385 1 § 4 kc). Zgodnie zaś z art. 3 ust. 2 dyrektywy 93/13 warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeśli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej, a fakt, że niektóre aspekty warunku lub jeden szczególny warunek były negocjowane indywidualnie, nie wyłącza stosowania niniejszego artykułu do pozostałej części umowy, jeżeli ogólna ocena umowy wskazuje na to, że została ona sporządzona w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej.

Ciężar dowodu, że kwestionowane klauzule zostały indywidualnie uzgodnione, spoczywał na banku zgodnie z art. 385 1 § 4 kc. Pozwany temu ciężarowi nie sprostał.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że umowa została zawarta w oparciu o standardowy wzorzec umowy kredytu indeksowanego, której integralną część stanowił regulamin, stworzony przez pozwanego. Brak indywidualnego uzgodnienia spornych postanowień umownych dotyczących indeksacji wynika z samego charakteru zawartej umowy – opartych o treść stosowanego przez bank wzorca umownego. Stronie powodowej zaoferowano produkt typowy, przygotowany w całości przez bank i adresowany do klientów zainteresowanych umową kredytu hipotecznego z wykorzystaniem waluty (...). Taki sposób zawierania umowy w zasadzie wyklucza możliwość indywidualnego wpływania przez konsumenta na treść powstałego stosunku prawnego, poza ustaleniem kwoty kredytu, ewentualnie wysokości oprocentowania, marży czy prowizji. Sama zaś możliwość wyboru kredytu złotowego nie jest dowodem na to, że konsument wybierający kredyt indeksowany mógł indywidualnie negocjować postanowienia wzorca kredytu indeksowanego Nie świadczy o indywidualnym uzgodnieniu to, że przedsiębiorca stworzył kilka wzorców umów, jeżeli konsument może jedynie dokonać wyboru pomiędzy takimi wzorcami, a nie doprowadzić w drodze negocjacji do modyfikacji postanowień danego wzorca. Niedozwolony charakter badanych klauzul usuwa wyłącznie indywidualne uzgodnienie tych klauzuli, nie zaś wybór przez konsumenta wzorca z kilku oferowanych przez pozwanego.

Dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych konieczne jest udowodnienie wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez konsumenta i włączone do umowy na jego żądanie. Nie miało to miejsca w niniejszej sprawie. Ponadto ostatecznie umowę zawarto na podstawie wzorca umownego przygotowywanego przez bank.

Ponieważ na podstawie umowy zawartej z powodami pozwany Bank miał swobodę w ustalaniu kursu franka szwajcarskiego dla potrzeb przeliczenia kwoty kredytu udzielonego powodom na walutę (...), niedozwolony charakter tej części klauzuli indeksacyjnej jest wystarczający do wyeliminowania z umowy całości mechanizmu indeksacji.

W związku z powyższym zakwestionowane postanowienia umowy wprowadzające mechanizm indeksacji świadczeń stron do waluty obcej mają charakter niedozwolony, a także zapisy dotyczące indeksacji zawarte w Regulaminie.

Postanowienia dotyczące indeksacji kredytu – zarówno dotyczące sposobu przeliczenia kwoty kredytu na (...) przy wypłacie kredytu, jak też zadłużenia wyrażonego w (...) na złotówki podczas spłaty poszczególnych rat – określają świadczenia główne stron w rozumieniu art. 385 1 § 1 kc. Dotyczą bowiem one bezpośrednio sposobu określenia kwoty wykorzystanego i spłacanego kredytu, a zatem elementów należących zgodnie z treścią art. 69 ustawy prawo bankowe do essentialia negotii umowy kredytu.

Następnie należało dokonać oceny, czy kwestionowane klauzule zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (art. 385 1 § 1 zd. 2 kc), tj. prostym i zrozumiałym językiem (art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG). Wyrażenie ich prostym i zrozumiałym językiem nie sprowadza się jednak do formalnego pouczenia o możliwości wzrostu kursu waluty, lecz wymaga przekazania niezbędnych informacji w sposób, który umożliwia konsumentowi oszacowanie – potencjalnie istotnych – konsekwencji ekonomicznych klauzuli indeksacyjnej dla jego zobowiązań finansowych.

Klauzula ryzyka walutowego nie została sformułowana w sposób jednoznaczny, ponieważ nie pozwalała kredytobiorcy na zrozumienie wszelkich konsekwencji finansowych wiążących się z zawarciem kredytu powiązanego z kursem waluty obcej.

Treść klauzuli umowy kredytu zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem ustalającej cenę zakupu i sprzedaży waluty obcej, do której kredyt jest indeksowany, powinna na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów umożliwić właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i racjonalnemu konsumentowi zrozumienie sposobu ustalania kursu wymiany waluty obcej, stosowanego w celu obliczenia rat kredytu, w taki sposób by miał on możliwość w każdej chwili samodzielnie ustalić kurs wymiany stosowany przez przedsiębiorcę (zob. m.in. wyrok (...) z 18 listopada 2021 r., C - 212/20).

Odnosząc się do klauzul przeliczeniowych wskazać należy, iż na ich podstawie nie było możliwe precyzyjne określenie kwoty kredytu oraz kwoty spłaty bez odniesienia do tabeli kursów, tworzonej jednostronnie przez bank. W umowie nie zostały określone w jednoznaczny i weryfikowalny sposób kryteria, w oparciu o które bank ustalał kursy walut. Indeksacja kredytu odbywa się w oparciu o tabele kursowe sporządzane przez bank, będące jego wewnętrznym dokumentem. Ponadto w umowie nie wskazano żadnych kryteriów co do górnej granicy kursów ustalanych jednostronnie przez bank.

Umowa czy regulamin nie precyzuje bowiem sposobu ustalania kursu kupna i sprzedaży waluty, do której kredyt był indeksowany.

Tym samym klauzule przeliczeniowe nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, ponieważ ich treść nie pozwala na stwierdzenie, w jaki sposób pozwany bank ustala kurs (...) dla celu wykonania umowy kredyt.

Zgodnie z art. 385 1 § 1 kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Artykuł 3 ust. 1 Dyrektywy 93/13 stanowi natomiast, że warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeżeli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Przepisy dotyczące klauzul abuzywnych stanowią implementację Dyrektywy 93/13, dokonując ich wykładni uwzględnić zatem należy, dorobek orzeczniczy (...). Nie ma wątpliwości, że ścisła interpretacja przesłanki określonej w prawie polskim byłaby niezgodna z dyrektywą, dlatego konieczne jest uwzględnienie w rozszerzającej wykładni pojęcia „rażące naruszenie interesów konsumenta”, tak by objęło ono sytuację „znaczącej nierównowagi praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta”.

Kształtowanie treści stosunku obligacyjnego wbrew dobrym obyczajom wyraża się w tworzeniu przez bank takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku. Z kolei kształtowanie przez te postanowienia praw i obowiązków konsumenta w sposób rażąco naruszający jego interesy, ujmuje się jako nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta w określonym stosunku obligacyjnym (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2005 r., I CK 832/04, z dnia 29 października 2019 r., IV CSK 309/18).

Sąd dokonał oceny kwestionowanych postanowień umownych według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17). Tym samym dla oceny tej nie miały żadnego znaczenia okoliczności takie jak sposób wykonywania umowy, faktyczny sposób ustalania wysokości kursów waluty obcej przez bank i ich relacja do innych kursów występujących na rynku, kwestia możliwości zawarcia lub faktycznego zawarcia przez strony aneksu do umowy kredytu, w tym aneksu upoważniającego kredytobiorcę do spłaty rat kredytu bezpośrednio w walucie obcej, wieloletnie wykonywanie umowy przez kredytobiorcę bez żadnych zastrzeżeń, a także późniejsze zmiany stanu prawnego, w tym wejście w życie ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. Dla oceny abuzywności klauzul przeliczeniowych nie miało również znaczenia, że wybór kredytu indeksowanego kursem waluty obcej pozwalał kredytobiorcy na skorzystanie z niższego oprocentowania (LIBOR 3M) charakterystycznego dla kredytów udzielanych w walucie EUR lub powiązanych z tą walutą.

Z umową kredytu wiązało się ryzyko kursowe polegające na tym, że znaczna zmiana kursu walut mogła prowadzić do istotnej zmiany wysokości zobowiązania jednej ze stron, a skala tego ryzyka była nieograniczona. W tej sytuacji bank będący profesjonalistą winien udzielić stosowanych informacji i pouczeń konsumentom, którzy byli stroną słabszą i gorzej zorientowaną w funkcjonowaniu rynku finansowego. P. obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego powinien zostać wykonany w sposób jednoznacznie i zrozumiale unaoczniający konsumentowi, który z reguły posiada elementarną znajomość rynku finansowego, że zaciągnięcie tego rodzaju kredytu jest bardzo ryzykowne, a efektem może być obowiązek zwrotu kwoty wielokrotnie wyższej od pożyczonej, mimo dokonywania regularnych spłat. W konsekwencji w informacji dla kredytobiorców należało wskazywać zarówno samą obiektywnie wysoką zmienność kursu, jak też realną możliwość zwiększenia kursu o kilkadziesiąt czy kilkaset procent w stosunku do momentu zawarcia umowy.

Obowiązkiem banku oferującego kredyt indeksowany do waluty obcej było określanie nie tylko bieżących parametrów finansowych, ale i możliwego, niekorzystnego rozwoju sytuacji na globalnym rynku walut. Niepełna informacja o ryzyku kursowym, wynikająca np. z przyjęcia zaniżonego maksymalnego wzrostu kursu, z pominięciem informacji wynikających z historii zmiany kursu danej waluty, w oczywisty sposób wpływała na decyzję zawarcia umowy przez kredytobiorcę. Nawet rozważny klient banku nie jest, co do zasady, profesjonalistą, nie posiada on dostatecznej wiedzy dla samodzielnej oceny ryzyka kursowego i musi opierać się na informacjach banku. Dlatego też, ma i zawsze miał prawo do rzetelnej informacji, która nie będzie wprowadzać go w błąd (por. wyrok SA w Warszawie z 10.02.2015 r. V ACa 567/14). Kredytujący bank jako profesjonalny uczestnik rynku finansowego musiał mieć tego pełną świadomość, w przeciwieństwie do przeciętnego obywatela.

Przy zawieraniu ocenianej umowy powodom zabrakło, zdaniem sądu, pouczenia o realnych skutkach znacznego zmiany kursu waluty obcej, w szczególności o tym, że skala ryzyka kursowego jest nieograniczona, a kredytobiorca w praktyce nie ma żadnej możliwości zabezpieczenia się przed tym ryzykiem. Powyższe zaniechania informacyjne są szczególnie istotne, jeśli wziąć pod uwagę indywidualną sytuację strony powodowej, w tym wykształcenie powodów oraz fakt, że powodowie nie posiadali dochodów euro.

W kwestionowanej umowie występuje zróżnicowanie pomiędzy kursem kupna i sprzedaży stosowanym dla określenia wysokości kapitału kredytu oraz wysokości rat spłaty. Strony umowy kredytu nie umawiały się na prowadzenie przez bank działalności kantorowej – dokonywania wymiany walut, a postanowiły jedynie wprowadzić do umowy mechanizm o charakterze indeksacyjnym, pozwalający na zastosowanie stóp procentowych przewidzianych dla waluty obcej. Równocześnie nie może budzić wątpliwości, że konstrukcja, w której w chwili wypłaty kredytu wysokość wyrażonego w złotych polskich zobowiązania konsumenta jest, w wyniku zastosowania dla jej ustalenia kursu sprzedaży, wyższa niż wysokość udzielonego mu kredytu, stanowi naruszenie interesów konsumenta. Bank wykorzystał swoją przewagę kontraktową dla wprowadzenia do umowy rozwiązań korzystnych wyłącznie dla kredytodawcy, w nieuzasadniony sposób zwiększających wysokość świadczeń, do których zobowiązany jest kredytobiorca. Kwestionowane klauzule poprzez odniesienie do tabel banku dawały mu w istocie całkowitą swobodę w sposobie kształtowania wysokości kursu waluty obcej, ponieważ postanowienia umowy w żaden sposób nie precyzowały, w oparciu o jakie zasady kurs waluty obcej miał być ustalany przez bank. Bank nie zaproponował przy tym żadnych mechanizmów, które ograniczałyby ryzyko walutowe, tym samym mógł ustalić kurs na dowolnym poziomie, nawet oderwanym od jakiegokolwiek kursu występującego na rynku, ze szkodą dla kredytobiorcy. Jednocześnie kredytobiorca był zmuszony zastosować się do tego kursu, gdyż nie miał możliwości spłaty rat kredytu bezpośrednio w walucie obcej. Ponadto w oparciu o kwestionowane postanowienia kredytobiorca został obciążony koniecznością pokrywania kosztów spreadu tj. różnicy pomiędzy kursem kupna i sprzedaży waluty obcej, pomimo że koszty te nie odpowiadały żadnej usłudze świadczonej przez bank na rzecz klienta, a służyły jedynie pokryciu kosztów udzielenia przez bank kredytu i zabezpieczenia banku przed ryzykiem kursowym. W umowie przy tym brak jest jednoznacznej informacji o tym, że konsument ponosi takie koszty oraz jaka jest ich wysokość i z czego one wynikają.

Jednocześnie mechanizmy, które mają służyć uzasadnieniu stosowania takiej konstrukcji pozostają bez znaczenia w niniejszej sprawie, skoro oceny zgodności postanowienia umownego z dobrymi obyczajami dokonuje się w oparciu o treść umowy i okoliczności jej zawarcia, nie zaś w oparciu o przyjęty przez przedsiębiorcę sposób wykonywania umowy, w tym finansowania przez niego działalności swojego przedsiębiorstwa, w zakresie pozwalającym na wykonanie umowy. Nie ma również znaczenia, czy bank rzeczywiście korzystał z możliwości, jakie wynikają dla niego z określonego brzmienia postanowień umownych. Istotne jest jedynie, że nie było żadnych przeszkód, aby z takich uprawnień, mogących naruszać interesy konsumenta, mógł skorzystać. Postanowienie umowne ma niedozwolony charakter nie dlatego, że jest w niewłaściwy sposób wykorzystywane przez przedsiębiorcę – tym bardziej, że jest to okoliczność, która w toku wykonywania umowy może się zmieniać. To samo postanowienie nie może być abuzywne bądź tracić taki charakter jedynie w wyniku przyjęcia przez jedną ze stron umowy określonego sposobu jej wykonania, korzystania bądź niekorzystania z wynikających z niej uprawnień. Postanowienie jest niedozwolone, jeśli daje kontrahentowi możliwość działania w sposób rażąco naruszający interesy konsumenta. Dla oceny abuzywności klauzul przeliczeniowych nie miało znaczenia, że wybór kredytu powiązanego z kursem waluty obcej pozwalał kredytobiorcy na skorzystanie z niższego oprocentowania (LIBOR 3M).

Tym samym klauzule przeliczeniowe należało uznać za postanowienia kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszający jego interesy (art. 385 1 § 1 kc).

Konsekwencją stwierdzenia, że dane postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385 1 § 1 kc jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w art. 385 1 § 2 kc zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie (zob. m.in uchwałę Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2007 r., III CZP 62/07 oraz uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, a także wyroki Sądu Najwyższego: z 30 maja 2014 r., III CSK 204/13; z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16; z 24 października 2018 r., II CSK 632/17).

W przypadku, gdy eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji umowy, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, że strony są związane pozostałą częścią umowy (zob. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 oraz wyroki Sądu Najwyższego z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16 oraz z 24 października 2018 r., II CSK 632/17). Kluczowa jednak w tym zakresie jest wykładnia art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13. Przepis ten należy interpretować w ten sposób, iż warunek umowny uznany za nieuczciwy należy co do zasady uznać za nigdy nieistniejący, tak by nie wywoływał on skutków wobec konsumenta. W związku z tym sądowe stwierdzenie nieuczciwego charakteru takiego warunku powinno mieć z reguły skutek w postaci przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w braku tego warunku (wyrok (...) z 21 grudnia 2016 r., C-154/15, C-307/15 i C-308/15). (...) wykluczył też, aby sąd krajowy mógł zmieniać treść nieuczciwych warunków zawartych w umowach (wyrok (...) z 26 marca 2019 r., C-70/17 i C-179/17). Oznacza to, że nieuprawnione byłoby zastąpienie przez sąd postanowień niedozwolonych innymi. Możliwość takiej zmiany umowy przez sąd stałaby w sprzeczności z celami prewencyjnymi dyrektywy 93/13, gdyż przedsiębiorcy wiedzieliby, że nawet w razie zastosowania klauzuli niedozwolonej umowa zostanie skorygowana przez sąd w sposób możliwie najpełniej odpowiadający ich woli, a jednocześnie dopuszczalny w świetle przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych.

Wyeliminowanie z umowy łączącej strony abuzywnych postanowień umownych nie pozwala na jej utrzymanie.

Po wyeliminowaniu klauzul kursowych w kredycie waloryzowanym do waluty obcej, nie wiadomo, w jakiej wysokości mają być spłacane raty, skoro były one wyrażone w walucie obcej, co czyni umowę niewykonalną (por. wyroki Sądu Najwyższego z 30 września 2020 r., II CSK 556/18 i z 20 czerwca 2022 , (...) 701/22). Jednocześnie wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy umowy kredytu indeksowanego kursem EUR jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR (por wyroki Sądu Najwyższego: z 17 marca 2022 r., (...) 474/22; z 13 kwietnia 2022 r., (...) 15/22; z 26 kwietnia 2022 r., (...) 550/22; z 10 maja 2022 r., (...) 694/22; z 20 maja 2022 r., (...) 796/22). Uznanie klauzul przeliczeniowych za niedozwolone postanowienia umowne skutkuje więc nieważnością całej umowy kredytu, ponieważ skoro określają one sposób wykonania umowy kredytu, to bez nich nie jest wiadomo, jak ta umowa ma być wykonywana, a zatem umowa ta po wyłączeniu z niej klauzul przeliczeniowych nie może dalej obowiązywać w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG.

Skutki unieważnienia umowy dla konsumenta należy ocenić w świetle okoliczności istniejących lub możliwych do przewidzenia w chwili zaistnienia sporu, a z drugiej strony do celów tej oceny decydująca jest wola konsumenta wyrażona w tym względzie. Ochrona konsumenta może być pełna i zapewniona tylko, gdy zostaną uwzględnione jego rzeczywiste i bieżące interesy, a nie interesy i okoliczności mające miejsce w chwili zawarcia umowy. Art. 6 ust. 1 dyrektywy zdaniem (...) stoi na przeszkodzie unieważnienia umowy, jeżeli takie unieważnienie wywołałoby niekorzystne skutki dla konsumenta, gdyby konsument nie wyraził zgody na takie utrzymanie umowy. Decydujące znaczenie ma więc wola konsumenta, który może uznać, że zastąpienie abuzywnego postanowienia umowy nie jest dla niego korzystne i wybrać skutek, jakim jest upadek umowy, może także zgodzić się na uzupełnienie luk w umowie, aby uniknąć upadku umowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11.12.2019 r., V CSK 382/18).

Powodowie, mając świadomość konsekwencji prawno-ekonomicznych ustalenia nieważności umowy kredytu, zgodzili się na nie, wnosząc o unieważnienie przedmiotowej umowy. Unieważnienie umowy nie spowoduje negatywnych skutków dla konsumentów.

Treść art. 385 1 § 1 kc oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 nie wskazuje wprost na sankcję nieważności umowy zawierającej niedozwolone postanowienia umowne, dlatego jeżeli niedozwolone postanowienia umowne określają świadczenia główne umowy, sankcja nieważności całej umowy będzie mieć podstawę w art. 58 § 1 kc.

W konsekwencji przedmiotową umowę uznać należało za nieważną na podstawie art. 58 § 1 kc, o czym Sąd orzekł w punkcie pierwszym wyroku.

Jednocześnie brak jest podstaw do uznania umowy kredytu za bezwzględnie nieważną. Zawieranie umów kredytu powiązanych z walutą obcą (indeksowanych i denominowanych) jest i było dopuszczalne w świetle art. 353 1 kc i art. 69 ustawy Prawo bankowe w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy.

Sąd uwzględnił powództwo o ustalenie.

Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. zachodzi, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów w tym znaczeniu, że zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości. Zasada ta nie powinna jednak być pojmowana abstrakcyjnie, zwłaszcza w celu zawężającej interpretacji tej przesłanki do wytoczenia powództwa o ustalenie, lecz ze względu na konstytucyjnie gwarantowane prawo do sądu zawsze konieczna jest ocena istnienia interesu prawnego do wytoczenia tego powództwa na tle okoliczności faktycznych konkretnych spraw. Wprost wskazuje się, że pod rządami aktualnej Konstytucji RP (art. 8 ust. 2, art. 45 ust. 1, art. 241 ust. 1) oraz postanowień aktów prawa międzynarodowego (art. 14 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych - Dz.U. 1977/38/167), koniecznym jest odstąpienie od dawniej przyjmowanej ścieśniającej wykładni przesłanki „interesu prawnego", a pojęcie to należy obecnie wykładać z uwzględnieniem jak najszerzej rozumianego dostępu do sądów. Wobec tego należy także dodać, że przyjmuje się istnienie interesu prawnego zawsze, „gdy istnieje niepewność stanu prawnego" lub „gdy stronie nie stoi otworem droga procesu o świadczenie, a strona przeciwna kwestionuje jej prawo lub stosunek prawny".

Zdaniem Sądu strona powodowa posiada interes prawny w ustaleniu treści stosunku prawnego łączącego ją z pozwanym bankiem w zakresie w jakim domaga się uznania, że umowa kredytu jest nieważna.

Wprawdzie kredytobiorca jest uprawniony do wystąpienia przeciwko bankowi z roszczeniem o zapłatę kwoty z tytułu nienależnego świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej czynności prawnej. Zauważyć należy jednak, że przedmiotowa umowa nadal jest w okresie wykonywania, a zatem niniejsze powództwo o ustalenie dotyczy okresu de facto na przyszłość. Brak ustalenia na przyszłość faktu niezwiązania kredytobiorcy sporną umową spowoduje, że w świetle stanowiska banku istnieje bardzo znaczne ryzyko, iż będzie musiał w dalszym ciągu ponosić koszt kredytu. Dopiero stwierdzenie w wyroku, iż umowa kredytu jest nieważna gwarantuje zwolnienie strony powodowej od obowiązku regulowania rat kredytu w przyszłości. Na dzień dzisiejszy nie jest możliwe ze strony konsumenta wytoczenie żadnego innego powództwa, które zwalniałoby go z obowiązku dalszego płacenia rat kredytu. Gdyby uznać, że kredytobiorca nie posiada interesu prawnego w przedmiotowym ustaleniu, to strona powodowa musiałaby płacić nienależne raty i za każdy okres wytaczać nowe, kolejne powództwo o zapłatę. Sytuacji takiej nie można zaakceptować jako zgodnej z obowiązującym porządkiem prawnym.

Tak więc po stronie powodowej występuje obecnie obiektywnie stan niepewności, co do kształtu stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu, zaś wydanie rozstrzygnięcia o ustaleniu zgodnie z wnioskiem kredytobiorcy doprowadzi do usunięcia tej niepewności i zapewni mu ochronę prawnie uzasadnionych interesów.

W ocenie Sądu strona powodowa skutecznie wykazała, że wydanie rozstrzygnięcia o ustaleniu wywoła skutki, w następstwie których sytuacja prawna stron zostanie określona w sposób jednoznaczny, eliminując tym samym ryzyko naruszenia określonych praw kredytobiorcy w przyszłości. Przez interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. należy rozumieć istniejącą po stronie powoda potrzebę uzyskania określonej korzyści w sferze jego sytuacji prawnej. Przy żądaniu ustalenia niezwiązania konsumenta umową na skutej jej nieważności sąd wydaje orzeczenie deklaratoryjne, potwierdzające ten fakt ex tunc, czyli stwierdzające, że umowa nie wiązała konsumenta od momentu zawarcia umowy kredytu.

Jednocześnie Sąd nie podzielił poglądu wyrażonego w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15.07.21 r. (VI ACa 32/19, L.), zgodnie z którym strona nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego, jeśli o spełnienie świadczenia z tego stosunku prawnego toczy się postepowanie przed sądem. W uzasadnieniu tego poglądu wskazano, iż kwestia ważności łączącej strony umowy jest rozstrzygana jako przesłanka istnienia podstawy prawnej zgłoszonego żądania o zapłatę, a uwzględnienie tego żądania wiążąco rozstrzyga także kwestię nieważności umowy na podstawie której spełniane było świadczenie uznane za nienależne. Sąd ten przyjął, iż zgodnie z art. 366 kpc zachodzi stan związania prawomocnym wyrokiem uwzględniającym takie powództwo o zapłatę, co oznacza, że nie ma możliwości zignorowania zarówno ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, jak i podstawy prawnej, wobec czego nie jest dopuszczalne odmienne ustalenie zaistnienia, przebiegu i oceny istotnych dla danego stosunku prawnego zdarzeń faktycznych między tymi samymi stronami, choćby przedmiot tych spraw się różnił.

W ocenie Sądu z wyżej zaprezentowanym poglądem nie można się zgodzić, albowiem nie uwzględnia on tego, iż orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych w przedmiocie zakresu przedmiotowych granic prawomocności materialnej nie jest jednolite. Prezentowana jest także wykładnia restrykcyjna zakresu mocy obowiązującej wyroków w ramach której motywy rozstrzygnięcia i poglądy interpretacyjne sądu nie są uznawane za wiążące w przyszłości (zob. wyrok SN z 26.01.2018r., II CSK 124/17, Legalis 1715898).

Dokonując analizy w tym zakresie nie można również pomijać, iż potencjalny stan związania ustaleniami faktycznymi i podstawą prawną rozstrzygnięcia mógłby zachodzić realnie tylko wówczas gdy do wyroku zostanie sporządzone pisemne uzasadnienie (lub gdy zostanie wygłoszone ustnie). Tymczasem Sąd nie ma obowiązku wygłoszenia ustnego uzasadnienia, a uzasadnienie pisemne zostaje sporządzone wyłącznie na wniosek strony procesu. W przypadku braku sporządzenia pisemnego uzasadnienia i braku wygłoszenia ustnego uzasadnienia w ogóle nie zaistnieje dokument mogący stanowić podstawę odniesień co do stanu związania ustaleniami faktycznymi i podstawą prawną rozstrzygnięcia. Sąd ogłaszając wyrok nie ma pewności, iż wniosek o pisemne uzasadnienie wyroku zostanie złożony w skuteczny sposób. W rezultacie nie można wykluczyć sytuacji, w której pisemne uzasadnienie wyroku nie powstanie. Tym samym sam wyrok zasądzający świadczenie z tytułu nienależnego świadczenia na skutek nieważności umowy bez jednoczesnego uwzględnienia roszczenia o ustalenie nieważności umowy nie zaspokoi w pełni uzasadnionego interesu prawnego strony powodowej. Jako przykład należy wskazać, iż w sytuacji opisanej w niniejszym akapicie kredytobiorcy nie będą mogli dokonać wykreślenia hipoteki związanej z umową kredytu. W tym zakresie Sąd nie podzielił poglądu, że w sytuacji braku sporządzenia uzasadnienia wyroku strona mogłaby wnosić o wykładnię wyroku (zob. orzeczenie SN z 22.10.1936 r., C.II 1255/36, postanowienie SN z 25.02.1998 r., II UKN 594/97). Pogląd taki należy uznać za oczywiście nieuzasadniony. Zgodnie z przepisem art. 352 kpc instytucja wykładni wyroku służy jedynie wyjaśnieniu wątpliwości co do treści wyroku. Nie ulega wątpliwości, iż wyrok sądu zawierający sformułowanie wskazujące na oddalenie powództwa w zakresie roszczenia o ustalenie nie budziłby jakichkolwiek wątpliwości w rozumieniu art. 352 kpc. Treść takiego byłaby jasna i wynikałoby z niej jednoznacznie, że Sąd oddalił powództwo w tym zakresie. W takim stanie rzeczy wniosek o wykładnię podlegałby oddaleniu. Należy podkreślić, iż instytucja wykładni wyroku w żadnym przypadku nie służy wyjaśnieniu przyczyn, dla których sąd oddalił powództwo. Odmienne uznanie prowadziłoby do obejścia instytucji wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Zaakceptowanie takiej sytuacji jest proceduralnie niedopuszczalne.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 189 KPC orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

Powodowie żądali zwrotu świadczeń, które świadczyli na podstawie nieważnej umowy.

Dla ostatecznego rozliczenia stron zastosowanie znajdą przepisy art. 405 – 410 kc regulujące zasady rozliczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia i nienależnego świadczenia.

Zgodnie z art. 405 kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Szczególnym rodzajem bezpodstawnego wzbogacenia jest tzw. świadczenie nienależne. Przepis art. 410 § 2 kc stanowi zaś, że świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Dla aktualizacji roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia wystarczające jest wykazanie samego przesunięcia majątkowego pomiędzy zubożonym a wzbogaconym będącego następstwem spełnienia nienależnego świadczenia, gdyż ze swej istoty spełnienie tego świadczenia spełnia przesłankę zubożenia, zaś jego otrzymanie - kryteria wzbogacenia. Bez znaczenia w sprawie pozostawało więc to, czy pozwany faktycznie rozporządził środkami finansowymi otrzymanymi w ramach spłat rat kredytu, choćby na pokrycie własnych zobowiązań i nie zachodzi w tym wypadku potrzeba ustalenia, czy wzbogaciło ono odbiorcę. Samo bowiem spełnienie świadczenie nienależnego jest źródłem roszczenia restytucyjnego.

Brak zastrzeżenia przez kredytobiorców zwrotu spełnianego świadczenia (rat kredytu) nie niweczył skuteczności roszczenia, gdyż jak wynika z art. 411 pkt 1 kc spełnienie świadczenia w wykonaniu nieważnej czynności prawnej rodzi obowiązek zwrotu, nawet jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie jest do tego zobowiązany. W niniejszej sprawie podstawą prawną świadczenia była nieważna czynność prawna, która nie stała się ważna mimo spełnienia świadczenia, a w takim wypadku wiedza spełniającego świadczenie, że nie był do świadczenia zobowiązany, nie zwalnia odbiorcy świadczenia do jego zwrotu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2018 r., I CSK 575/17).

W sprawie nie znajduje również zastosowania wyłączenie z art. 411 pkt 2 kc (zasady współżycia społecznego), albowiem skutki stosowania przez bank niedozwolonych postanowień umownych nie mogą podlegać ochronie prawnej. Świadczenie spełnione przez stronę powodową w następstwie nieważnej umowy kredytowej nie może być kwalifikowane jako czyniące zadość zasadom współżycia społecznego, skoro to właśnie zastosowanie przez bank wzorca umownego zawierającego klauzule abuzywne należało oceniać w kontekście naruszenia dobrych obyczajów.

Kwota wpłat dokonanych przez stronę powodową wynika z zaświadczeń pozwanego Banku, a więc nie budzi wątpliwości Sądu.

W związku z powyższym Sąd uwzględnił żądanie powodów o zapłatę w całości i orzekł jak w punkcie drugim wyroku.

O odsetkach od zasądzonej kwoty należności głównej Sąd orzekł zgodnie z art. 481 § 1 i 2 kc, uznając, przy uwzględnieniu treści art. 455 kc, że w przypadku świadczenia nienależnego obowiązany do jego zwrotu pozostaje w opóźnieniu dopiero, gdy nie spełni świadczenia po wezwaniu. Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego stanowi roszczenie bezterminowe, a zatem staje się wymagalne po wezwaniach do zapłaty.

Strona powodowa zażądała odsetek od dnia 31 po odebraniu przez stronę pozwaną reklamacji, dlatego Sąd zasądził odsetki zgodnie z żądaniem pozwu.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Powództwo zostało uwzględnione w całości, dlatego też Sąd zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej całość poniesionych przez nich kosztów procesu. Na zasądzoną kwotę złożyły się: opłata od pozwu – 1.000 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 34 zł (2 x 17 zł), koszty zastępstwa procesowego – 5.400 zł. Zasądzone na rzecz strony powodowej kwoty tytułem zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika zostały ustalone w wysokości jednej stawki minimalnej określonej w § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).

Sąd uwzględnił również w całości powództwo wzajemne.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł powództwo wzajemne żądając zasądzenia solidarnie od strony powodowej (pozwanej wzajemnie) na rzecz Banku kwoty 91.000,01 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia stronie powodowej pozwu wzajemnego do dnia zapłaty

ewentualnie - gdyby Sąd uznał, że nie ma podstaw do zasądzenia ww. kwoty solidarnie - zasądzenie jej łącznie, ewentualnie zaś w częściach równych od każdego z powodów. Bank wnosił również o zasądzenie od strony powodowej (pozwanego wzajemnie) na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych - należnych w przypadku oddalenia roszczenia strony powodowej/ewentualnego uwzględnienia powództwa wzajemnego.

W odpowiedzi na pozew wzajemny, powodowie (pozwani wzajemnie) wnieśli o odrzucenie w całości pozwu o zapłatę na podstawie art. 199 § 1 k.p.c. z powodu jego niedopuszczalności oraz podnieśli zarzut nadużycia prawa procesowego, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku z pkt 1 oddalenie w całości powództwa na podstawie art. 191 1 § 1 i 3 k.p.c. jako oczywiście bezzasadnego, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku z pkt 1 lub pkt 2 oddalenie w całości powództwa. Dodatkowo powodowie (pozwani wzajemnie) wnieśli o zasądzenie od powoda wzajemnego na rzecz każdego z pozwanych wzajemnych zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej na podstawie art. 226 2 § 2 pkt 3 lit. a k.p.c.;

Pozwany Bank na wypadek ustalenia przez Sąd nieważności umowy zażądał zwrotu kapitału, który świadczył na podstawie nieważnej umowy.

Zgodnie z treścią art. 199 § 1. 1) Sąd odrzuci pozew jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna.

W ocenie Sądu droga sądowa w zakresie żądania zwrotu kapitału przez Bank jest dopuszczalna w analizowanej sprawie.

Dla ostatecznego rozliczenia stron zastosowanie znajdą przepisy art. 405 – 410 kc regulujące zasady rozliczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia i nienależnego świadczenia.

Zgodnie z art. 405 kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Szczególnym rodzajem bezpodstawnego wzbogacenia jest tzw. świadczenie nienależne. Przepis art. 410 § 2 kc stanowi zaś, że świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Dla aktualizacji roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia wystarczające jest wykazanie samego przesunięcia majątkowego pomiędzy zubożonym a wzbogaconym będącego następstwem spełnienia nienależnego świadczenia, gdyż ze swej istoty spełnienie tego świadczenia spełnia przesłankę zubożenia, zaś jego otrzymanie - kryteria wzbogacenia. Bez znaczenia w sprawie pozostawało więc to, czy pozwany faktycznie rozporządził środkami finansowymi otrzymanymi w ramach spłat rat kredytu, choćby na pokrycie własnych zobowiązań i nie zachodzi w tym wypadku potrzeba ustalenia, czy wzbogaciło ono odbiorcę. Samo bowiem spełnienie świadczenie nienależnego jest źródłem roszczenia restytucyjnego.

Brak zastrzeżenia przez kredytobiorców zwrotu spełnianego świadczenia (rat kredytu) nie niweczył skuteczności roszczenia, gdyż jak wynika z art. 411 pkt 1 kc spełnienie świadczenia w wykonaniu nieważnej czynności prawnej rodzi obowiązek zwrotu, nawet jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie jest do tego zobowiązany. W niniejszej sprawie podstawą prawną świadczenia była nieważna czynność prawna, która nie stała się ważna mimo spełnienia świadczenia, a w takim wypadku wiedza spełniającego świadczenie, że nie był do świadczenia zobowiązany, nie zwalnia odbiorcy świadczenia do jego zwrotu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2018 r., I CSK 575/17).

Niezasadny jest zarzut przedawnienia żądania Banku.

W uchwale całej izby z 25 kwietnia 2024 r. (sygn. akt III CZP 25/22) Sąd Najwyższy przyjął, że bieg przedawnienia roszczeń banku rozpoczyna się już przy pierwszym zamanifestowaniu przez konsumenta (kredytobiorcę) braku woli bycia związanym postanowieniem niedozwolonym, którego eliminacja skutkuje brakiem możliwości dalszego obowiązywania umowy.

Roszczenie banku o zwrot kwoty odpowiadającej kapitałowi udzielonego kredytu, jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przedawnia się z upływem trzech lat od dnia wymagalności, przy czym koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 k.c. w zw. z art. 120 § 1k.c.).

W analizowanej sprawie powodowie złożyli reklamację powołując się na nieważność umowy, która została doręczona Bankowi 22.09.2023 roku (k. 85verte), a więc nie doszło do przedawnienia roszczenia Banku o zwrot kapitału.

W sprawie nie znajduje również zastosowania wyłączenie z art. 411 pkt 2 kc (zasady współżycia społecznego), albowiem wystarczającą sankcją za stosowanie niedozwolonych klauzul umownych w tzw. kredytach frankowych jest pozbawienie banków odsetek, prowizji, marży czy innych należności związanych z udostępnionym kapitałem. Pozbawienie banku możliwości dochodzenia zwrotu postawionego do dyspozycji pozwanych kapitału kredytu w prowadziłoby do sytuacji, w której ciężar spłaty tego zobowiązania przerzucony zostałby na innych klientów powodowego banku, co jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Kwota wpłaconego kapitału nie była kwestionowana, wynika z zaświadczeń pozwanego Banku, a więc nie budzi wątpliwości Sądu.

W związku z powyższym Sąd uwzględnił żądanie pozwanego Banku (powoda wzajemnego) o zwrot kapitału w całości i orzekł jak w punkcie II. 1. wyroku.

O odsetkach od zasądzonej kwoty należności głównej Sąd orzekł zgodnie z art. 481 § 1 i 2 kc, uznając, przy uwzględnieniu treści art. 455 kc, że w przypadku świadczenia nienależnego obowiązany do jego zwrotu pozostaje w opóźnieniu dopiero, gdy nie spełni świadczenia po wezwaniu. Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego stanowi roszczenie bezterminowe, a zatem staje się wymagalne po wezwaniach do zapłaty.

Strona powodowa zażądała odsetek od dnia następującego po dniu doręczenia stronie powodowej odpisu pozwu wzajemnego, co jest zasadne, dlatego Sąd zasądził odsetki zgodnie z żądaniem pozwu.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Powództwo zostało uwzględnione w całości, dlatego też Sąd zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej całość poniesionych przez nich kosztów procesu. Na zasądzoną kwotę złożyły się: opłata od pozwu – 4.551,00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł, koszty zastępstwa procesowego – 5.400 zł. Zasądzone na rzecz strony powodowej kwoty tytułem zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika zostały ustalone w wysokości jednej stawki minimalnej określonej w § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).

Sędzia Dorota Krawczyk

Z/ odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron.