Wyrok z 23 października 2025, sygn. I C 2105/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. w (...) na rozprawie

sprawy z powództwa Banku (...) S.A. z siedzibą w W.

przeciwko M. G., A. G.

o zapłatę

I.  oddala powództwo,

II.  zasądza od powoda solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 6417 zł (sześć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia
o kosztach procesu do dnia zapłaty.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt I C 2105/24

UZASADNIENIE

Powód Bank (...) S.A. w W. w pozwie skierowanym przeciwko M. G. i A. G. wniósł o zasądzenie łącznie od pozwanych na jego rzecz kwoty 105 009,70 zł z tytułu zwrotu nominalnej kwoty odpowiadającej sumie kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy o (...) nr (...)/ (...) z 5 czerwca 2006 r.
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następnego po dniu doręczenia odpisu pozwu do dnia zapłaty. W przypadku braku podstaw do zasądzenia ww. kwoty łącznie powód wniósł o zasądzenie jej w częściach równych od każdego z pozwanych.

Powód wskazał następujące twierdzenia:

a) niespornym jest, że strony zawarły umowę kredytu, a strona pozwana wystąpiła z pozwem przeciwko bankowi podnosząc zawarcie w umowie klauzul abuzywnych - sprawa zawisła jest aktualnie przed Sądem Apelacyjnym w (...) sygn. akt (...), w chwili wniesienia pozwu postępowanie sprawie z powództwa kredytobiorców nie zostało prawomocnie zakończone;

b) niespornym jest, że bank wypłacił na podstawie umowy stronie pozwanej kapitał w kwocie wskazanej w petitum, który w przypadku unieważnienia Umowy powinien być zwrócony bankowi przynajmniej w jego wysokości nominalnej;

c) żądanie zgłoszone pozwem nie jest przedawnione, zgłoszone pozwem nie są przedawnione, gdyż Bank mógł najwcześniej wystąpić z pozwem, dopiero
w dniu oznajmienia przez konsumenta świadomości niekorzystnych skutków stwierdzenia nieważności umowy (konieczność rozliczenia wzajemnych roszczeń) oraz złożenia przez konsumenta oświadczenia w przedmiocie akceptacji tych skutków. W okolicznościach niniejszej sprawy, uwzględniając również wnioski
z orzecznictwa SN i (...), należy przyjąć, że termin przedawnienia w niniejszej sprawie nie upłynął. Ponadto, uznanie roszczenia Banku za przedawnione byłoby bezzasadne równie z punktu widzenia przesłanek art. 117 ¹ § 2 pkt 3 k.c., zgodnie z którym rozpoznając zarzut przedawnienia, Sąd powinien wziąć pod uwagę charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie przez uprawnionego roszczenia.

W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości. Przyznała, że strony zawarły umowę o (...) oraz że wystąpiła z pozwem o ustalenie nieważności umowy kredytu, natomiast zaprzeczyła, aby:

- na dzień sporządzenia odpowiedzi na pozew była dłużnikiem powoda z tytułu nienależnego świadczenia w jakiejkolwiek kwocie,

- pozostawała w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia z tytułu zwrotu kapitału kredytu,

- dała powody do wytoczenia powództwa,

- była bezpodstawnie wzbogacona kosztem powoda – na jakiejkolwiek podstawie faktycznej i prawnej.

Ponadto podniosła następujące zarzuty:

a) nieistnienia lub wygaśnięcia roszczenia powoda o zwrot świadczenia nienależnego w postaci kapitału kredytu dochodzonego w niniejszym postępowaniu na skutek materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu złożonego jeszcze przed postawieniem w stan wymagalności roszczeń banku,

b) potrącenia wierzytelności powoda o zapłatę kwoty 105 009,70 zł z tytułu zwrotu świadczenia nienależnego w wysokości kwoty wypłaconego kapitału kredytu, z wzajemną wierzytelnością strony p0ozwanej o zapłatę kwoty 129 969,08 zł z tytułu zwrotu świadczenia nienależnego spełnionego w oparciu o nieważną umowę kredytu (na podstawie art. 203 ¹ k.p.c.,)

c) nadużycia prawa podmiotowego oraz sprzeczności powództwa
z zasadami współżycia, albowiem bank w dalszym ciągu nie rozliczył się z kredytobiorcą ze zwrotu świadczenia nienależnego i w dalszym ciągu dysponuje świadczeniem nienależnym poczynionym na rzecz banku, co wyklucza - zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości (...) z dnia 19 czerwca 2025 г. - C-396/24 pozwanie kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu.

Pozwany w swej osobnej odpowiedzi na pozew wniósł również o oddalenie powództwa w całości. Przyznał, że strony zawarły umowę o (...), na podstawie której powód udostępnił jej kwotę 105 009,70 zł. Zaprzeczył, aby był dłużnikiem powoda z tytułu nienależnego świadczenia w jakiejkolwiek kwocie oraz aby był bezpodstawnie wzbogacony kosztem powoda – na jakiejkolwiek podstawie fizycznej i prawnej. Pozwany podniósł zarzut nadużycia prawa podmiotowego oraz zarzut potrącenia dochodzonej przez bank kwoty 105 009,70 zł tytułem zwrotu kwoty kapitału z roszczeniem pozwanego o zapłatę kwoty 129 969,08 zł tytułem zwrotu świadczeń pieniężnych spełnionych przez pozwanego w wykonaniu nieważnej umowy kredytu, której roszczenie banku dotyczy, a także tytułem odsetek należnych pozwanemu od tych kwot.

W piśmie procesowym z 13.08.2025 r. (data wpływu) powód podtrzymał powództwo w całości. Zaprzeczył, jakoby jego żądanie było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, bowiem pozwani w żaden sposób nie udowodnili, aby jakiekolwiek działanie banku stanowiło nadużycie podstawowych zasad etycznego i uczciwego postępowania. Ponadto wskazał, że zarzut potrącenia podniesiony przez pozwanych należy uznać za nieskuteczny, bowiem w sprawie z powództwa kredytobiorców nie zapadł prawomocny wyrok stwierdzający nieważność umowy, skutkiem czego jest brak zaktualizowania się roszczeń pieniężnych objętych potrąceniem, które to roszczenia oparte są na reżimie bezpodstawnego wzbogacenia, ponadto potrącenie nie powinno być składane pod warunkiem. Zdaniem powoda, uwzględnienie przez Sąd zarzutu potrącenia może doprowadzić do powstania sytuacji, w której bank będzie dwukrotnie zobowiązany do zapłaty tych samych kwot. Podkreślił również, że dokonanie przez pozwanych potrącenia implikuje przyjęcie, że pozwani uznają wierzytelność banku co najmniej o zwrot kapitału kredytu.

Fakty istotne dla rozstrzygnięcia

Porównanie pozwu, odpowiedzi na pozew prowadzi do wniosku, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty w istocie nie są sporne. Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, Sąd posłużył się ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd Okręgowy w (...) w sprawie o sygn. akt (...), prowadzonej pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tej samej umowy kredytu. Ustalenia te zachowują pełną aktualność, a stan faktyczny w obu postępowaniach jest zbieżny, wobec czego Sąd przyjął je odpowiednio również na potrzeby niniejszego postępowania.

Kredytobiorcy w dniu 4.04.2006 r. podpisali wniosek kredytowy o kredyt w wysokości 105 000 zł na okres 420 miesięcy. Jako walutę kredytu wskazali walutę szwajcarską ( (...)). W tym samym dniu, złożyli oświadczenie, że zapoznali się z informacją dla osób ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej. W informacji tej wskazano, że wybierając zadłużenie w walucie obcej, kredytobiorcy korzystają aktualnie z oprocentowania niższego w porównaniu z kredytem złotowym
i spłacają miesięcznie niższą ratę kredytu. Podkreślono przy tym, że zaciągając zobowiązanie w walucie obcej, kredytobiorcy narażeni są na ryzyko zmiany kursów walutowych, co sprawia, że zarówno rata spłaty jak i wysokość zadłużenia tytułem zaciągniętego kredytu przeliczona na (...) na dany dzień podlega ciągłym wahaniom, w zależności od aktualnego kursu waluty. Ryzyko kursowe jest znacznie mniejsze, jeżeli o kredyt walutowy ubiega się kredytobiorca osiągający dochody w tej samej walucie obcej. W informacji tej, zachęcono również do rozważania zaciągnięcia długoterminowego kredytu w (...) jako korzystniejszą alternatywę w stosunku do kredytów walutowych, które mimo atrakcyjnych aktualnie warunków cenowych w długim okresie mogą okazać się droższe na skutek wzrostu kursów walutowych. W dniu 2 czerwca 2006 r. kredytobiorcy jako konsumenci oraz bank podpisali sporną umowę o (...). W umowie powodowie oświadczyli, że otrzymali regulamin i akceptują postanowienia w nim zawarte (§ 1 umowy k. 14). Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy, pozwany udzielił powodom kredytu w kwocie 105 009,70 (...), zaś zgodnie z § 2 ust. 2 kredyt był indeksowany do (...) po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna (...) według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...)
w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Celem kredytu był zakup nieruchomości
i pokrycie refinansowania kosztów (§ 2 ust. 3 umowy k. 14). Stosownie do § 7 ust. 1 umowy, kredytobiorcy zobowiązali się spłacić kwotę kredytu w (...) ustaloną zgodnie z § 2 w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży (...), obowiązującego w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z tabelą kursów walut obcych Banku (...) S.A. Spłata kredytu miała być dokonana w 420 ratach miesięcznych obejmujących malejącą część odsetek oraz rosnącą część raty kapitałowej (§ 7 ust. 2 umowy). Spłata kredytu następować miała przez bezpośrednie potrącanie przez bank należnych mu kwot z rachunku, o którym mowa w § 7 ust. 3. Zgodnie z postanowieniami § 6 umowy, kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy procentowej i wynosił 2,4992 % w stosunku rocznym, co stanowiło sumę stopy referencyjnej (...) ( (...)) obowiązującej w dniu sporządzenia umowy oraz marży w wysokości 1,25 p.p., stałej w całym okresie kredytowania. Zgodnie z § 11 ust. 2 umowy, integralną część umowy stanowił między innymi Regulamin oraz cennik (...). Stosownie do Regulaminu, w przypadku kredytu indeksowanego w walucie obcej (a takim po myśli § 2 pkt 19 Regulaminu był również sporny kredyt) rata spłaty obliczana była według aktualnego kursu sprzedaży dewiz dla danej waluty, obowiązującego w Tabeli kursów walut obcych banku w dniu spłaty raty (§ 8 ust. 3 Regulaminu). Z kolei, w przypadku kredytu indeksowanego w walucie obcej kredytobiorca mógł zastrzec w umowie kredytu, iż bank będzie pobierał ratę spłaty z rachunku w walucie, do jakiej kredyt jest indeksowany, o ile ten rachunek jest dostępny w aktualnej ofercie banku (§ 8 ust. 4 Regulaminu). W myśl § 9 ust. 4 Regulaminu, w przypadku kredytu indeksowanego w walucie obcej, bank
w następnym dniu po upływie terminu wymagalności kredytu, dokonywał przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na (...) z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz, określonego przez bank w tabeli kursów walut obcych. Od wymagalnego kapitału wyrażonego w (...) bank naliczał dalsze odsetki w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych. W Regulaminie w § 3 ust. 1 i 2 wskazano, że kredyt jest udzielany w (...), natomiast może być indeksowany kursem waluty obcej na podstawie obowiązującej w banku tabeli kursów walut obcych. Z kolei zgodnie z § 2 pkt 19 regulaminu, kredyt indeksowany w walucie obcej to kredyt udzielony w (...), indeksowany kursem waluty wg Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku. Kredytobiorca mógł dokonać wcześniejszej spłaty kredytu po uprzednim złożeniu pisemnej dyspozycji spłaty kredytu.
W przypadku kredytu w walucie obcej kwota wcześniejszej spłaty miała być obliczana według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku tabeli kursów walut obcych z dnia realizacji, wskazanego przez kredytobiorcę
w dyspozycji o dokonanie wcześniejszej spłaty (§ 10 ust. 1, 4 Regulaminu). Ani
w umowie, a w Regulaminie nie wyjaśniono jak konstruowana jest tabela kursów walut obcych. Nie informowano również strony powodowej o sposobie ustalania kursów walut w ramach wymienionej wyżej tabeli.

(dowód: umowa k. 14-16v.)

Kredyt został wypłacony kredytobiorcom w dwóch transzach tj. 56 321,48 zł i 48 688,22 zł.

(dowód: zaświadczenie o udzieleniu kredytu hipotecznego k. 13)

Kredytobiorcy złożyli do banku reklamację - wezwanie do zapłaty kwoty 300 000 zł dotyczącą spornej umowy kredytu w zakresie nienależnie pobranych od kredytobiorców rat kapitałowo-odsetkowych w okresie wskazanym w reklamacji w związku z zawarciem w treści umowy niedozwolonych postanowień umownych, jednakże bezskutecznie.

(dowód: wezwanie do zapłaty k.113v.-114)

Dodatkowego ustalenia wymagały więc tylko fakty zaistniałe później.

Sąd Okręgowy w (...) w sprawie z powództwa kredytobiorców prowadzonej pod sygn. akt (...), wyrokiem z dnia 10 stycznia 2024 r. oddalił żądanie główne o ustalenie nieważności umowy i związane z tym żądanie zapłaty. Ustalił, że postanowienia § 2 ust. 2, § 7 ust. 1 umowy o (...) (...)/ (...) z dnia 2 czerwca 2006 r. w zakresie w jakim indeksacja i przeliczenie obowiązującego w dniu uruchomienia kredytu i w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z Tabelą Kursów Walut Obcych Banku (...) są bezskuteczne (nieobowiązujące) względem kredytobiorców. Ponadto zasądził od banku na ich rzecz kwotę 20 078,54 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 10 stycznia 2024 r. do dnia zapłaty.

(dowód: Wyrok Sądu Okręgowego w (...) z 10.01.2024 r. sygn. akt
(...) k.163)

Dnia 21.07.2025 r. kredytobiorcy złożyli bankowi oświadczenie o potrąceniu wierzytelności im przysługującej w kwocie 129 969,08 zł z wierzytelnością banku o zwrot wypłaconego kapitału w kwocie 105 009,70 zł.

(dowód: oświadczenie o potrąceniu wierzytelności wraz z dowodem nadania i potwierdzeniem odbioru k. 116-117)

Ponieważ powód w replice – piśmie procesowym z 13.08.2025 r. nie odniósł się krytycznie do wysokości wierzytelności kredytobiorców przedstawionej do potrącenia, a jedynie kwestionował potrącenie co do zasady (jego skuteczność), Sąd przyjmuje za bezsporne, że na datę oświadczenia o potrąceniu suma świadczeń spełnionych przez pozwanych w wykonaniu spornej umowy wynosiła 129 969,08 zł.

Sąd pominął na podstawie w art. 235 ² §1 pkt 2 k.p.c. wniosek
stron o przesłuchanie strony pozwanej. Stosownie do art. 299 k.p.c., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron. Zgromadzone w sprawie dowody w postaci dokumentów w pełni pozwalają na dokonanie prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy, zaś wniosek dowodowy o przesłuchanie pozwanych Sąd potraktował z uwagi na powyższe jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W ocenie Sądu pozwani skutecznie złożyli zarzut potrącenia swych wierzytelności z wierzytelnością banku o zwrot wypłaconego kapitału – do pełnej jej wysokości. Mając to na uwadze, wobec spełnienia przez pozwanych przesłanek formalnych zarzutu potrącenia poprzez dołączenie materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu przesłanym za pośrednictwem poczty
z potwierdzeniem nadania oraz potwierdzeniem otrzymania oświadczenia przez powoda (k. 116-117), jak również przesłanek materialnych poprzez wykazanie, że przysługiwała im wierzytelność wzajemna, należało uznać, że doszło do umorzenia wierzytelności banku w całości, zaś wierzytelności pozwanych do tej samej wysokości. Sąd nie podzielił argumentacji powoda sprzeciwiającej się skuteczności potrącenia. Nieważność umowy zachodzi bez względu na wyrok deklaratywny. Do skuteczności potrącenia nie jest potrzebne oczekiwanie na wyrok ustalający nieważność umowy. Potrącenie może być dokonane jako kolejny zarzut procesowy. Sąd nie podziela zarzutów powoda o warunkowym charakterze zarzutu potrącenia. Zresztą z takiego samego charakteru potrącenia w podobnych sprawach zwykle korzystają banki i Sąd w obecnym tu składzie na równi traktuje ich zarzuty potrącenia. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 410 w zw. z art. 405 i w zw. z art. 498-499 k.c. oddalił powództwo
o zasądzenie zwrotu kapitału kredytu z odsetkami.

Gdyby nawet podzielić stanowisko powoda, wyrok byłby i tak oddalający powództwo.

W świetle najnowszego orzecznictwa (...) – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C‑396/24 (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami ‑ jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Wyrok C‑396/24 (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa również w zakresie podstawowymi – dotyczącym zwrotu kapitału kredytu z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy (...), w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorców, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy
(a w tej sprawie nie przekracza). Suma świadczeń kredytobiorców w tej sprawie to wynik przekraczający kwotę kapitału kredytu, niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie) – na podstawie art. 410 i art. 405 k.c. oraz art. 481 k.c.

Należy przy tym krytycznie odnieść się do zarzutu pozwanych dotyczącego nadużycia prawa podmiotowego oraz sprzeczności powództwa z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). Jego uwzględnienie zabierałoby bankowi możliwość sądowego dochodzenia swoich należności.

W ocenie Sądu nie było potrzeby utrzymywania stanu zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy
z powództwa kredytobiorcy, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli powództwo kredytobiorcy zostanie oddalone lub w inny sposób potraktowane przy założeniu, że umowa kredytu jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy). Jeśli zaś apelacja banku zostanie oddalona (umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną), pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez bank w pozwie – że umowa kredytu jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne.

Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu wynika stąd, że stronę powodową (bezzasadnie upierającą się przy stanowisku) trzeba uznać za przegrywającą proces w całości. Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 5417 zł. Sąd omyłkowo ujął w punkcie II wyroku dodatkowe 1000 zł. Sąd przyznał pozwanym tylko jedną stawkę minimalną zastępstwa procesowego, ponieważ zwrot kosztów procesu obejmuje nie wszystkie koszty, lecz tylko niezbędne do celowej obrony. Nic nie usprawiedliwia celowości zatrudnienia przez kredytobiorców – małżonków dwóch różnych radców prawnych. Pozwani nie wskazywali, by dzielił ich konflikt wymuszający takie rozwiązanie.

sędzia Rafał Kubicki