Wyrok z 11 grudnia 2025, sygn. V U 442/25
Sygn. akt VU 442/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 grudnia 2025 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Agnieszka Leżańska
Protokolant: sekretarz sądowy Monika Daras
po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2025 roku w Piotrkowie Trybunalskim
na rozprawie
sprawy z odwołania Miasta B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia (...), nr (...)
w zakresie odpowiedzialności następców prawnych zmarłego J. S.
za składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż ustala że odpowiedzialność Miasta B. z tytułu objętych zaskarżoną decyzją składek ogranicza się do wartości stanu czynnego spadku po zmarłym w dniu (...) J. S., ustalonej w spisie inwentarza, dokonanym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Bełchatowie w sprawie Kmn 11/24 i oddala odwołanie w pozostałej części;
2. zasądza od Miasta B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. kwotę 2.70 0,00 (dwa tysiące siedemset ) złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty z tytułu częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sygn. akt V U 442/25
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia (...), znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., orzekł, że Miasto B. jako spadkobierca po zmarłym w dniu (...) J. S. ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spadkodawcy z tytułu niepłaconych składek w kwocie 107.463,22 zł, w tym na:
1) ubezpieczenia społeczne:
•39.972,78 zł- z tytułu nieopłaconych składek za 03-04.2007, 11-12.2007, 01.2008-09.2009, 06.2010-05.2011, 07-10.2011;
•35.750,00 zł - z tytułu odsetek za zwłokę od ww. składek liczonymi na dzień zgonu tj. 10.03.2018r.;
•334,40 zł - z tytułu kosztów upomnienia;
•359,78 zł - z tytułu kosztów egzekucyjnych;
2) ubezpieczenie zdrowotne:
•12.561,01 zł- z tytułu nieopłaconych składek za okres: 11.2007-09.2009, 06-11.2010, 01-05.2011, 07-10.2011
•11.079,00 zł - z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych od ww. składek liczonymi na dzień zgonu tj. 10.03.2018r.
•292,70 zł- z tytułu kosztów upomnienia;
•152,10 zł- z tytułu kosztów egzekucyjnych;
3) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych:
•3.480,95 zł - z tytułu nieopłaconych składek za okres: 03-04.2007, 11.2007-09.2009, 06.2010-05.2011, 07-10.2011;
•3.097,00 zł- z tytułu odsetek za zwłokę ww. składek liczonych na dzień zgonu, tj. 10.03.2018r.;
•343,20 zł - z tytułu kosztów upomnienia;
•40,30 zł - z tytułu kosztów egzekucyjnych.
W odwołaniu Miasto B.wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie braku podstaw do odpowiedzialności za zobowiązania zmarłego J. S. z tytułu niepłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń pracowniczych, z uwagi na upływ okresów przedawnienia, ewentualnie o zmianę decyzji poprzez:-określenie, że skarżący ponosi odpowiedzialność za zobowiązania zmarłego proporcjonalnie do wysokości ustalonego w spisie inwentarza stanu czynnego spadku do swojej wysokości
z wierzycielem tej samej kategorii,
-określenie, że zobowiązania zmarłego z tytułu nieopłaconych składek mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki, ustanowionej na udziale 1/2 w nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Bełchatowie Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr KW (...);
- uchylenie następującego sentencji decyzji: „Powyższe zadłużenie spadkobierca winien uregulować w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji. Po tym terminie zostaną naliczone dalsze odsetki za zwłokę do dnia zapłaty włącznie. Po upływie tego terminu należność dochodzona będzie w trybie egzekucji”.
Zaskarżonej decyzji odwołujący zarzucił naruszenie przepisów:
1. art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego niezastosowanie i tym samym nieuwzględnienie przedawnienia zobowiązań zmarłego J. S. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotnie oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych;
2. art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie w sentencji zaskarżonej decyzji, iż zobowiązania zmarłego J. S. z tytułu nieopłaconych składek mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki, ustanowionej na udziale 1/2 w nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Bełchatowie Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr KW (...);
3. art. 1012 oraz art. 1031 k.c. poprzez ich niezastosowanie skutkujące wydaniem zaskarżonej decyzji bez uwzględnienia w jej sentencji faktu, iż odpowiedzialność Skarżącego ograniczona jest do stanu czynnego spadku;
4. art. 1025 oraz art. 1026 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie w sentencji zaskarżonej decyzji, iż Skarżący odpowiada za zobowiązania zmarłego J. S. proporcjonalnie do wartości czynnej spadku określonej w spisie inwentarza do swojej wysokości z wierzycielami tej samej kategorii.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
J. S. prowadził działalność gospodarczą i z tego tytułu był płatnikiem składek (okoliczności bezsporne).
J. S. był dłużnikiem wobec ZUS z tytułu nieopłaconych składek w kwocie 107.463,22 zł (dowód: decyzja ZUS k.5-6, tytuły wykonawcze k.19-20, k.170-171, k.173-174, k.176-177, k.179-180, k.182-183, k.185-186 t. 1, k.2-3, k.5-12 t.2, k.1-86 t.3, k.13-15, k.19-21, k.25-27, k.31-33, k.37-39, k.43-45, k.49-51 t.4, k.4-6, k.7-9, k.10-12, k.13-15, k.22-27, k.32-33 t.5, k.2-3, k.5-6, k.8-9, k.19-20, k.22-23, k.25-26, k.30-31, k.33-34, k.36-37, k.42-43, k.45-46, k.48-49, k.53-54, k.56-57, k.59-60, k.69-70, k.72-73, k.75-76, k.92-93, k.95-96 t.6, k.28-67, k.72-182 t.7, k.1-157 t.8, k.1-323 t.9, k.13-137, k.149-315 t.10, k.5-159, k.170-180 t.11, k.4-14, k.16-17, k.33-127, k.172-183, k.194-208, k.223-231, k.242-250, t.12-akt ZUS)
Spadkodawca J. S. zmarł w dniu (...) (dowód: odpis skrócony aktu zgonu k.64-akt ZUS)
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 21 grudnia 2023 roku w sprawie sygn. akt I Ns 322/17, spadek po J. S., którego ostatnim miejscem stałego pobytu był B., na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza w całości nabyło Miasto B.. Postanowienie uprawomocniło się w dniu 29 grudnia 2023 roku (dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Bełchatowie z 21 grudnia 2023 roku sygn. akt I Ns 322/21 k.24-akt ZUS)
Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził zaległość z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Na koncie płatnika J. S. figuruje zadłużenie:
1) na ubezpieczenia społeczne za okres 06/2003, 08-12/2003, 04-06/2005, 11/2005-09/2009, 06/2010-05/2014, 05/2016-02/2017 z tytułu:
-składek- 103 769,23 zł,
-kosztów upomnienia - 628,53 zł,
-kosztów egzekucyjnych - 5 424,37 zł,
2) na ubezpieczenie zdrowotne za okres 10-12/2003, 04-06/2005, 11/2005-03/2006, 06-11/2006, 02/2007, 05/2007-09/2009, 06/2010-11/2010, 01/2011-01/2013, 05-
09/2013, 11/2013, 03/2014, 03/2016, 05/2016-02/2017 z tytułu:
-składek - 25 877,12 zł,
-kosztów upomnienia - 368,70 zł,
-kosztów egzekucyjnych - 1 349,40 zł,
3) na FP i FGŚP za okres 10-12/2003, 04-05/2005, 11/2005-09/2009, 01/2010, 06/2010-05/2014, 05/2016-01/2017 z tytułu:
-składek- 8 367,57 zł,
-kosztów upomnienia - 524,80 zł,
-kosztów egzekucyjnych - 436,37 zł (okoliczności bezsporne)
Zmarły był współużytkownikiem wieczystym w udziale ½ działki nr (...) o powierzchni 190 m2 zabudowanej budynkiem mieszkalno-użytkowym o powierzchni użytkowej 173m2. Dla nieruchomości urządzona jest księga wieczysta o numerze (...). Wartość rynkowa prawa wraz z budynkiem mieszkalnym określona została przez biegłego na kwotę 769.00, 00 zł. Przedmiotowa nieruchomość stanowi własność w udziałach po ½ (...) w B. oraz A. S..
Aktywa na dzień sporządzenia spisu inwentarza to:
-udział w użytkowaniu wieczystym nieruchomości wraz z budynkiem o wartości 384.500,00 zł;
-wyposażenie gabinetu stomatologicznego;
Stan bierny spadku obejmuje zadłużenie wobec Gminy Miasta B., ZUS, Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. oraz w B. w łącznej kwocie 1.281.794,41 zł.
Wartość aktywów masy spadkowej zmarłego wynosi 384.500,00 zł, natomiast wartość rynkowa pasywów-1.281.794,41 zł (dowód: protokół spisu inwentarza k.16-17-akt ZUS)
Pismem z dnia 14 stycznia 2025 roku organ rentowy zawiadomił Miasto B. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności na Miasto B. jako spadkobiercę zmarłego J. S. za należności z tytułu nieopłaconych składek. W odpowiedzi, Miasto B. poinformowało ZUS, że nabyło spadek z dobrodziejstwem inwentarza po zmarłym J. S. (dowód: zawiadomienie k.14, odpowiedz k.12-akt ZUS)
Pismem z dnia 28 stycznia 2025 roku ZUS zawiadomił Miasto B. o zakończeniu postepowania z urzędu (dowód: zawiadomienie k.11-akt ZUS)
Następnie ZUS wydał zaskarżoną w sprawie decyzję (dowód: decyzja ZUS k.5-akt ZUS)
Okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia dla poszczególnych miesięcy długu uwzględnionego w decyzji ZUS:
1) za okres 03/2007 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki;
- od 16.07.2009 r. (data doręczenia upomnienia) do 22.02.2010 r. (wycofanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Zakład z rachunku bankowego);
-od 26.02.2010 r. (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
- od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 27.09.2007 r. wpis hipoteki;
2) za okres 04/2007 termin przedawnienia: 11.03.2025 r.
- dług zabezpieczony wpisem hipoteki od 16.07.2009 r. (data doręczenia upomnienia) do 22.02.2010 r. (wycofanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Zakład z rachunku bankowego);
-od 26.02.2010 r. (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r, (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 27.09.2007 r. wpis hipoteki;
3) za okres 11/2007 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 15.04.2009 r. (data doręczenia upomnienia) do 29.01.2010 r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.);
-od 26.02.2010 r. (data wydanie postanowienia o B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 (abolicja)
-od 22.12.2016 (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
- od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 27.09.2007 r. wpis hipoteki;
4)za okres 12/2007 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 15.04.2009r. (data doręczenia upomnienia) do 29.10.2010r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US Ł.)
-od 26.02.2010 (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
5)za okres 01/2008 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki :
-od 15.04.2009r. (data doręczenia upomnienia) do 29.10.2010r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US Ł.)
-od 26.02.2010 (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
6)za okres 02/2008 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 15.04.2009r. (data doręczenia upomnienia) do 29.10.2010r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US Ł.)
-od 26.02.2010 (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
7)za okres 03/2008 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 15.04.2009r. (data doręczenia upomnienia) do 29.10.2010r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US Ł.)
-od 26.02.2010 (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
8) za okres 04/2008 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 15.04.2009r. (data doręczenia upomnienia) do 29.10.2010r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US Ł.)
-od 26.02.2010 (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
9) za okres 05/2008 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem -od 15.04.2009r. (data doręczenia upomnienia) do 29.10.2010r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US Ł.)
-od 26.02.2010 (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
10) za okres 06/2008 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 15.04.2009r. (data doręczenia upomnienia) do 29.10.2010r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US Ł.)
-od 26.02.2010 (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
11) za okres 07/2008 r. termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 15.04.2009r. (data doręczenia upomnienia) do 29.10.2010r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US Ł.)
-od 26.02.2010 (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
12) za okres 08/2008 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki :
-od 15.04.2009r. (data doręczenia upomnienia) do 29.10.2010r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US Ł.)
-od 26.02.2010 (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
14) za okres 09/2008 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 15.04.2009r. (data doręczenia upomnienia) do 29.10.2010r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US Ł.)
-od 26.02.2010 (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
15) za okres 10/2008 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 15.04.2009r. (data doręczenia upomnienia) do 29.10.2010r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US Ł.)
-od 26.02.2010 (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
16) za okres 11/2008 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 15.04.2009r. (data doręczenia upomnienia) do 29.10.2010r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US Ł.)
-od 26.02.2010 (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
17) za okres 12/2008 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 15.04.2009r. (data doręczenia upomnienia) do 29.10.2010r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US Ł.)
-od 26.02.2010 (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
18) za okres 01/2009 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
- od 15.04.2009r. (data doręczenia upomnienia) do 29.10.2010r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US Ł.)
-od 26.02.2010 (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
19) za okres 02/2009 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki :
- od 15.04.2009r. (data doręczenia upomnienia) do 29.10.2010r. (zakończenie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US Ł.)
-od 26.02.2010 (data doręczenia tytułów do zobowiązanego) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
20) za okres 03/2009 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. – dług zabepzieczony wpisem hipoteki:
- od 17.06.2009 r. (data doręczenia upomnienia) do 08.04.2011 r. (wycofanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Zakład z rachunku bankowego);
- od 13.04.2011 r. (data doręczenia tytułów zobowiązanemu) do 16.11.2011 r. (wycofanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Zakład z rachunku bankowego);
-od 18.11.2011 (data doręczenia upomnienia) do 19.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora ZUS);
- od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
- od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
21) za okres 04/2009 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. — dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
- od 17.06.2009 r. (data doręczenia upomnienia) do 08.04.2011 r. (wycofanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Zakład z rachunku bankowego);
- od 13.04.2011 r. (data doręczenia tytułów zobowiązanemu) do 16.11.2011 r. (wycofanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Zakład z rachunku bankowego);
-od 18.11.2011 (data doręczenia upomnienia) do 19.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora ZUS);
- od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
- od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
22) za okres 05/2009 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki
-od 09.11.2009 r. (data doręczenia upomnienia) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
- od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie) ;
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
23) za okres 06/2009 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. — dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 09.11.2009 r (data doręczenia upomnienia) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie) ;
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
24) za okres 07/2009 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. — dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 09.11.2009 r (data doręczenia upomnienia) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie) ;
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
25) za okres 08/2009 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. — dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 09.11.2009 r (data doręczenia upomnienia) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie) ;
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
26) za okres 09/2009 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki termin przedawnienia: 11.03.2025 r. — dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 09.11.2009 r (data doręczenia upomnienia) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie) ;
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
27) za okres 06/2010 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki :
-od 16.02.2011 r. (data doręczenia upomnienia) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
- od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
28) za okres 07/2010 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki :
- od 18.02.2011 r. (data doręczenia tytułów zobowiązanemu) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
- od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja); o
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
- od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
29) za okres 08/2010 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki :
- od 18.02.2011 r. (data doręczenia tytułów zobowiązanemu) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
- od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja); o
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
- od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
30) za okres 09/2010 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
- od 18.02.2011 r. (data doręczenia tytułów zobowiązanemu) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
- od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja); o
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
- od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
31) za okres 10/2010 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
- od 18.02.2011 r. (data doręczenia tytułów zobowiązanemu) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
- od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
- od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
32) za okres 11/2010 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki :
-od 17.01.2011 r. (data doręczenia upomnienia) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10 03.2020 r (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
33) za okres 12/2010 termin przedawnienia: 1 1.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 16.02.2011 r. (data doręczenia upomnienia) do 16.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS w B.);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22 12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 1.0.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
34) za okres 01/2011 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki
-od 16.03.2011 r. (data doręczenia upomnienia) do 19.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora ZUS);
-od 22 12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 1.0.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
35) za okres 02/2011 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 18.04.2011 (data doręczenia upomnienia) do 19.03 2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora ZUS);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r, wpis hipoteki,
36) za okres 03/2011 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki :
- od 13.05.2011 r. (data doręczenia upomnienia) do 19.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora ZUS);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
37) za okres 04/2011 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki :
-od 17.06.2011 r. (data doręczenia upomnienia) do 19.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora ZUS);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
38) za okres 05/2011 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki:
-od 22.07.2011 (data doręczenia upomnienia) do 19.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora ZUS);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 13.10.2011 r. wpis hipoteki;
39) za okres 07/2011 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki
-od 16.09.2011 r. (data doręczenia upomnienia) do 19.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora ZUS);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja); o
-d 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 27.06.2012 r. wpis hipoteki;
40) za okres 08/2011 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki :
-od 19.10.2011 r. (data doręczenia upomnienia) do 19.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora ZUS);
-14.04.2014 do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 27.06.2012 r. wpis hipoteki;
41) za okres 09/2011 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki
-od 16.11.201 1. r. (data doręczenia upomnienia) do 19.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora ZUS);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-0d 22 12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 27.06.2012 r. wpis hipoteki;
42) za okres 10/2011 termin przedawnienia: 11.03.2025 r. - dług zabezpieczony wpisem hipoteki
-od 15.12.2011 r. (data doręczenia upomnienia) do 19.03.2018 r. (wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora ZUS);
-od 14.04.2014 r. do 06.10.2015 r. (abolicja);
-od 22.12.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do 03.03.2017 r. (data uprawomocnienia decyzji stwierdzającej zadłużenie);
-od 10.03.2018 r. do 10.03.2020 r. (zgon płatnika);
-od 27.06.2012 r. wpis hipoteki;
Całe zadłużenie figurujące na koncie płatnika S. J. jest zabezpieczone wpisem hipoteki. Zadłużenie wykazane w decyzji przeniesienia odpowiedzialności nie uległo przedawnieniu w dniu wydania decyzji, tj. (...) (dowód: dokumentacja ZUS- w aktach ZUS).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie jest zasadne jedynie w części dotyczącej zasady odpowiedzialności Miasta B. za zobowiązania spadkodawcy z tytułu niepłaconych składek. W pozostałej zaś części podlega oddaleniu.
Spór w niniejszej sprawie koncentrował się na kwestii przeniesienia odpowiedzialności za zadłużenie spadkowe zmarłego J. S. na odwołującego Miasto B.. Na podstawie skarżonej decyzji organ rentowy ustalił wysokość zadłużenia zmarłego J. S. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz orzekł, że odpowiedzialność za nie ponosi odwołujący jako spadkobierca. Skarżący wnosił o stwierdzenie braku podstaw do odpowiedzialności za zobowiązania zmarłego J. S. z tytułu niepłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń pracowniczych, z uwagi na upływ okresów przedawnienia, ewentualnie o zmianę decyzji poprzez określenie, że skarżący ponosi odpowiedzialność za zobowiązania zmarłego proporcjonalnie do wysokości ustalonego w spisie inwentarza stanu czynnego spadku do swojej wysokości z wierzycielem tej samej kategorii.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024r., poz. 497) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności przebiegu ubezpieczeń oraz ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek.
Stosownie do dyspozycji art. 100 § 1 i § 2 ustawy z 29.09.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111) organ podatkowy, orzeka w jednej decyzji o zakresie odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców na podstawie decyzji ostatecznych wydanych wobec spadkodawcy oraz jego zobowiązań wynikających z prawidłowych deklaracji. Jeżeli deklaracja złożona przez spadkodawcę jest nieprawidłowa lub deklaracji nie złożono, orzekając o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień spadkobierców, organ podatkowy jednocześnie ustala lub określa kwoty zobowiązania.
W myśl. art. 101§ 1 ustawy Ordynacja podatkowa odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy oraz oprocentowanie niezwróconych zaliczek naliczonego podatku od towarów i usług naliczane są do dnia otwarcia spadku
Na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać, należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy.
Zasady przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wynikają z uregulowań art. 24 ust. 4 w związku z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zwanej dalej ustawą systemową, obowiązująca od dnia 1 stycznia 1999 roku, która przewidywała pierwotnie 5-letni okres przedawnienia, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie zaś z treścią
art. 24 ust. 5 ustawy bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Bieg przedawnienia terminów określonych w ust. 4 i 5 ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy. Odnosząc się treści art. 24 ust.5 b wskazać należy, iż przy zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, wszczęcie postępowania egzekucyjnego do swej skuteczności wymaga zawiadomienia o nim dłużnika. Brak wiedzy dłużnika na temat podjętej czynności zmierzającej do ściągnięcia należności powoduje, że przesłanka ta nie może skutecznie przerwać biegu przedawnienia. Podkreślić przy tym należy, iż za czynności zmierzające do ściągnięcia należności mogą być uznane tylko takie czynności, tj. orzeczenia, pisma kierowane do strony, itp., z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności, a więc będzie to na pewno tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi, upomnienie ( tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2009 r., V SA/Wa 347/09, legalis, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 lipca 2011 r.
I SA/Po 829/10). W wyroku z dnia 12.07.2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, iż czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek.
Z dniem 1 stycznia 2003 roku doszło jednak do zmiany przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, albowiem zgodnie z art. 24 ust. 4, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, a bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem (ust. 5b).W myśl uchwały Sądu Najwyższego z 2 lipca 2008 r., II UZP 5/08, dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r., znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych, co oznacza, iż przedawnienie „najstarszych” należności objętych zaskarżoną decyzją nastąpiłoby ewentualnie w miesiącu lipcu 2012 roku, gdyby nie istotne okoliczności w sprawie, mające wpływ na bieg przedawnienia roszczeń organu rentowego, które zostaną omówieni poniżej. Zauważyć przy tym należy, iż z dniem 1 stycznia 2012 r., na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378) - zmieniającego treść art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, skrócony został okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z treścią wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2013 roku w sprawie o sygn. akt I UK 613/12 ww. pięcioletni okres przedawnienia stosowany do składek nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 roku nie może upłynąć wcześniej niż z dniem 1 stycznia 2017 roku, zaś wydanie przez organ rentowy decyzji ustalającej podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia rozpoczyna zawieszenia biegi terminu przedawnienia składek objętych tą decyzją i stan ten kończy się z dniem jej uprawomocnienia.
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia sprawia zaś, że w terminie przedawnienia nie uwzględnia się, co prawda okresu, w którym bieg przedawnienia był zawieszony, ale uwzględnia się okres przedawnienia, który poprzedzał okres zawieszenia (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 lipca 2014 r., III AUa 175/14). Podkreślić przy tym należy, iż skutki zdarzeń mających wpływ na bieg terminu przedawnienia (przerwanie, zawieszenie), także w zakresie należności za składki na ubezpieczenie, należy oceniać według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2015 r., III AUa 306/14).
Organ rentowy przedstawił całokształt dokumentacji dotyczącej przebiegu postępowania skierowanego przeciwko J. S. z której wynika, iż skutecznie zawiadomił J. S. o wszczęciu przeciwko niemu postępowania zmierzającego do wyegzekwowania należnych od niego składek, a następnie doręczył mu wystawione tytuły wykonawcze. Nadto organ rentowy uwzględnił wszystkie okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Wszystkie okresy, nie widząc potrzeby ich powtórnego przytaczania, zostały wskazane w stanie faktycznym sprawy. Okresy te obejmują okresy podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, okres abolicji, okres od dnia śmierci spadkodawcy do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy. Nadto, mając na uwadze treść art. 24 ust. 5 ustawy systemowej, nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.
Dlatego też, mając na uwadze powyższe okoliczności, uznać należy, iż wbrew stanowisku skarżącego, roszczenia organu rentowego wobec J. S. nie uległy przedawnieniu.
W kwestii natomiast przedawnienia objętych zaskarżoną decyzją należności względem spadkobiercy – Miasto B. wskazać należy, iż źródło zobowiązań spadkobierców wynika wprost z przepisów ordynacji podatkowej oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Śmierć osoby fizycznej jest zdarzeniem prawnym, powodującym sukcesję administracyjną uniwersalną. Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej, który znajduje zastosowanie do należności składkowych, poprzez odesłanie z art. 31 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 497), prawa i obowiązki majątkowe spadkodawcy przejmują jego spadkobiercy w rozumieniu prawa cywilnego. Odpowiedzialność spadkodawców ocenia się według stanu prawnego na dzień otwarcia i nabycia spadku, a na zakres odpowiedzialności za długi spadkowe w sposób bezpośredni rzutuje sposób przyjęcia spadku przez spadkobierców. Podkreślić jednak należy, że choć odpowiedzialność spadkodawcy za zobowiązania składkowe powstaje z mocy prawa ( art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej), a decyzja organu podatkowego wydawana w tym zakresie, choć ma charakter deklaratoryjny ( art. 100 Ordynacji podatkowej) - to jednak jest ona niezbędna. Art. 100 ustawy stanowi bowiem, że właściwe organy orzekają w odrębnych decyzjach o zakresie odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców lub określają wysokość nadpłaty albo zwrotu podatku - nie jest więc możliwe „wejście” spadkobierców w miejsce zmarłego adresata decyzji, wydanej na podstawie art. 83 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Decyzja organu rentowego musi więc określać wysokość kwot, o których mowa w art. 100 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, ale także, biorąc pod uwagę art. 98 § 1 tej ustawy - zakres odpowiedzialności spadkobierców zależny od sposobu przyjęcia spadku. Zakres odpowiedzialności powinien być określony w rozstrzygnięciu, skoro ma pozwolić na określenie obowiązku bez konieczności dodatkowego wyjaśniania treści decyzji przy wykonywaniu dobrowolnym lub przymusowym decyzji. Wskazanie w uzasadnieniu decyzji na ograniczoną do stanu czynnego spadku odpowiedzialność spadkobierców nie jest wystarczające (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2023 r., II FSK 2835/20, Legalis nr 2929034).
Spadkodawca J. S. zmarł w dniu (...). Postanowieniem Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 21 grudnia 2023 roku w sprawie sygn. akt I Ns 322/17, spadek po J. S., którego ostatnim miejscem stałego pobytu był B., na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza w całości nabyło Miasto B.. Postanowienie uprawomocniło się w dniu 29 grudnia 2023 roku.
Zaskarżoną decyzją z dnia (...), znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., orzekł, że Miasto B. jako spadkobierca po zmarłym w dniu (...) J. S. ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spadkodawcy z tytułu niepłaconych składek w kwocie 107.463,22zł. Organ rentowy prawidłowo więc, opierając się na treści prawomocnego postanowienia Sądu, orzekł o przejściu zobowiązań zmarłego w dniu (...) J. S. na spadkobiercę Miasto B..
W zakresie przedawnienia w stosunku do Miasta B. roszczeń objętych zaskarżoną decyzją wskazać należy, iż w sprawach dotyczących zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej ma zastosowanie szczególny przepis regulujący termin przedawnienia i jego bieg tj. art. 24 ust. 5d ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 300). Ustawodawca we wskazanym przepisie przewidział odrębną regulację odnośnie terminu przedawnienia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, stanowiącą wyjątek od generalnej reguły wynikającej z art. 24 ust. 4 ustawy, że należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przepis art. 24 ust. 5d ustawy przewiduje bowiem, że przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie regulują kwestii przerwania, czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, gdyż w tym zakresie nie mają zastosowania ani art. 24 ust. 5a i ust. 5b, ani art. 24 ust. 5c ustawy, gdyż regulacje te dotyczą zobowiązań płatnika składek, a nie osoby trzeciej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 30 września 2015 r., I SA/O. 359/15). Artykuł 24 ust. 5d ustawy dotyczy wykonania decyzji i jego działanie aktualizuje się dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego (przedawnienie egzekucji), gdy chodzi o wykonanie zobowiązania wynikającego z prawomocnej decyzji dotyczącej obciążenia odpowiedzialnością osoby trzeciej. Jest on natomiast obojętny dla wydania powyższej decyzji (tak wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 9 czerwca 2010 r., II UK 37/10, legalis). Powyższa okoliczność skutkuje uznaniem, iż w postępowaniu, w którym zarzuca się wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej z naruszeniem prawa, sąd nie ocenia przedawnienia (wygaśnięcia) zobowiązania wynikającego z tej decyzji. Przedawnienie bowiem zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, o którym mowa w art. 24 ust. 5d ustawy, nie stanowi elementu stosunku prawnego będącego przedmiotem decyzji ustalającej taką odpowiedzialność. Termin przedawnienia zobowiązania objętego decyzją o odpowiedzialności osoby trzeciej może się więc rozpocząć dopiero po jej wydaniu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego, dotyczącym co prawda decyzji ustalającej odpowiedzialność członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości składkowe tej spółki, prezentowany jest pogląd, że sąd rozpoznający odwołanie od decyzji ustalającej odpowiedzialność członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości składkowe tej spółki nie ma nie tylko obowiązku, ale i uprawnienia, do badania kwestii przedawnienia zobowiązania wynikającego z tej decyzji, albowiem wykracza to poza ramy przedmiotu sporu podanego mu pod osąd (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 15 lipca 2014 r., II UK 492/13, OSNP 2015 nr 11, poz. 252; z dnia z dnia 23 kwietnia 2010 r., II UK 309/09, LEX nr 604210; z dnia 14 grudnia 2009 r., III UK 44/09, LEX nr 578157). Powyższe stanowisko, w ocenie Sądu, ma adekwatne zastosowanie do odpowiedzialności następców prawnych zobowiązanego.
Kwestia przedawnienia należności składkowych aktualizuje się więc dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, czyli w sytuacji, gdy chodzi o wykonanie zobowiązania wynikającego z prawomocnej decyzji dotyczącej obciążenia osoby trzeciej, w tym przypadku spadkobiercy J. S. za zaległości składkowe, a zatem dopiero po prawomocnym rozstrzygnięciu sporu sądowego, co do prawidłowości orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości składkowe (zob. także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 2011 r., II UK 360/10, LEX nr 901610 oraz z dnia 9 czerwca 2010 r., II UK 37/10, OSNP 2011 nr 23-24, poz. 302
Mając na uwadze, iż powyższe rozważania oraz fakt, iż przedmiotowa decyzja została wydana w dniu (...) stwierdzić należy, iż bieg przedawnienia objętego nim roszczenia biegnie od końca 2025 roku.
Reasumując uznać należy, iż decyzja organu rentowego jest prawidłowa, zaś odwołanie i podniesione w nim zarzuty, zwłaszcza zarzut przedawnienia, są bezzasadne i dlatego też, odwołanie podlega oddaleniu na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c.
Sąd dokonał jedynie korekty decyzji w zakresie ograniczenia odpowiedzialności spadkobiercy. Należności z tytułu niezapłaconych przez spadkodawcę składek – według ich stanu na dzień otwarcia spadku – przechodzą, jako obowiązek majątkowy zmarłego w rozumieniu art. 922 § 1 i 3 KC, a więc jako dług spadku, na spadkobiercę, który przyjął spadek, w granicach jego odpowiedzialności za długi spadku, przy czym spełnienie tego obowiązku majątkowego jako zobowiązania publicznoprawnego następuje na zasadach określonych w ordynacji podatkowej, a więc po wydaniu przez organ rentowy (wierzyciela) decyzji określającej zobowiązanie konkretnego spadkobiercy, podlegającej kontroli właściwego sądu ubezpieczeń społecznych. Pobór tego rodzaju składek i należności z nimi związanych, według stanu na dzień otwarcia spadku dłużnika organu rentowego, w znaczeniu art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jest niemożliwy bez uprzedniego wydania przez organ rentowy decyzji określającej zobowiązanie konkretnego spadkobiercy z powołaniem się na odpowiednie przepisy ordynacji podatkowej, te same, jakie stanowią podstawę dla określenia zobowiązania spadkobiercy dłużnika organu rentowego w zakresie w jakim nie zostały opłacone przez spadkodawcę, a więc niezapłaconych do dnia otwarcia spadku, należności z tytułu składek, do których to przepisów odsyła art. 31 ustawy systemowej, a poprzez ten przepis, także do art. 32 tej ustawy (uchwała Sądu Najwyższego z 7.05.2008 r. II UZP 1/08).
Zgodnie z art. 98 § 1 i 2 pkt 1, 2, 5 i 7 ustawy Ordynacja podatkowa, do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe (składkowe) spadkodawcy stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.
Przepis art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej stosuje się również do odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe (składkowe) i odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy (art. 98 § 2 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej; tak ww. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7.05.2008 r., II UZP 1/08).
Na podstawie art. 935 KC, w braku spadkobierców powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu.
W myśl regulacji art. 1023 § 1 KC gmina nie może odrzucić spadku, który przypadł jej z mocy ustawy, zaś na podstawie art. 1023 § 2 KC, gmina nie składa oświadczenia o przyjęciu spadku, a spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza (art. 1031 § 2 KC), że spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku.
Decyzja organu rentowego ma charakter deklaratoryjny, nie kreuje bowiem nowego zdarzenia prawnego tylko przenosi już istniejące zobowiązanie składkowe spadkodawcy w obowiązek zapłaty w który wstąpił spadkobierca. Decyzja ta potwierdza istnienie zobowiązania po stronie spadkodawcy oraz określa zasady odpowiedzialności.
Odpowiedzialność gminy za dług spadkodawcy względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ustalona decyzją organu ubezpieczeń społecznych, istnieje w granicach wartości aktywów spadku ujętych w spisie inwentarza lub w wykazie (art. 1023 § 2 i art. 1031 § 2 KC) i nie ulega dalszemu ograniczeniu, bez względu na wartość długów spadkowych przewyższającą te aktywa.
W rozpoznawanej sprawie odpowiedzialność za długi spadkowe ponosi Miasto B. do wysokości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku, co wprost wynika z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 21 grudnia 2023 roku w sprawie sygn. akt I Ns 322/17, stwierdzający, że spadek po J. S., którego ostatnim miejscem stałego pobytu był B., na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza w całości nabyło Miasto B..
Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że odpowiedzialność Miasta B.
z tytułu objętych zaskarżoną decyzją składek ogranicza się do wartości stanu czynnego spadku po zmarłym w dniu (...) J. S., ustalonej w spisie inwentarza, dokonanym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Bełchatowie.
W punkcie 2 wyroku, Sąd o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 102 k.p.c., zasądzając od Miasta B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. kwotę 2.700,00 złotych z tytułu częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, co stanowi połowę stawki opłaty minimalnej za czynności radców prawnych, określonej w § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. ( Dz.U. z 2023 r. poz. 1935)
W pozostałej części odstąpił od obciążenia tymi kosztami przegrywającego Miasto B.. Odstępując od obciążania w pozostałej części Sąd miał na uwadze charakter dochodzonego roszczenia, jego znaczenie dla strony, jak również sytuację majątkowa odwołującego, gdyż na nim jako spadkobiercy ciąży zobowiązanie publicznoprawne z tytułu nieopłaconych składek.