Wyrok z 17 marca 2026, sygn. I C 286/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 marca 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Bożena Chłopecka

Protokolant: Agnieszka Lichocka

po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2026 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa J. G.

przeciwko (...) S.A. z siedzibą wW.

o zapłatę i ustalenie ewentualnie o ustalenie

I.  zasądza od pozwanego banku na rzecz powoda kwotę 35.120,22 CHF ( trzydzieści pięć tysięcy sto dwadzieścia franków szwajcarskich i dwadzieścia dwa centymy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 7 lipca 2020r. do dnia zapłaty,

II.  ustala istnienie stosunku prawnego wynikającego z treści umowy kredytu z dnia 16 lutego 2007r. zawartej przez powoda z poprzednikiem prawnym pozwanego banku, w brzmieniu nadanym jej na mocy Aneksu nr (...) z 18 kwietnia 2008r., z wyłączeniem bezskutecznych postanowień zawartych w § 2 ust. 2, § 4 ust. 1a, § 9 ust. 2 i 6 oraz § 12 ust. 2 umowy kredytu, a także § 5 ust. 4, § 8 ust. 5 pkt 1 oraz § 17 ust. 1 i 4 OWKM i jednocześnie z zastosowaniem postanowień dotyczących oprocentowania kredytu zawartych w § 8 umowy kredytu,

III.  ustala, że pozwany bank w całości ponosi koszty postępowania, z tym, że ich wyliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu.

Sygn. akt I C 286/25

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 18 czerwca 2020 roku skierowanym przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. powód J. G. wniósł o :

1)  zasądzenie od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda J. G. kwoty 35.120,22 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty;

2)  ustalenie:

a)  istnienia stosunku prawnego wynikającego z treści umowy kredytu z dnia 16 lutego 2007 roku zawartej przez powoda z poprzednikiem prawnym pozwanego tj. (...) S.A. , w brzmieniu nadanym jej na mocy Aneksu nr (...) z dnia 18 kwietnia 2008 roku, z wyłączeniem bezskutecznych postanowień zawartych w § 2 ust. 2, § 4 ust. 1 a, § 9 ust. 2 i 6, oraz § 12 ust. 2 Umowy kredytu , a także § 5 ust. 4, § 8 ust. 5 pkt 1 oraz § 17 ust. 1 i 4 OWKM i jednocześnie z zastosowaniem postanowień dotyczących oprocentowania kredytu zawartych w § 8 umowy kredytu;

ewentualnie tj. w razie uznania, że pozostałe postanowienia Aneksu nr (...) z 18 kwietnia 2008 roku nie dają się pogodzić z istotą kredytu złotowego i jego konstrukcją, a w konsekwencji stwierdzenia nieważności Aneksu nr (...) w całości:

b)  istnienia stosunku prawnego wynikającego z treści umowy kredytu z dnia 16 lutego 2007 roku zawartej przez powoda z poprzednikiem prawnym pozwanej tj. (...) S.A. z wyłączeniem Aneksu nr (...) z dnia 18 kwietnia 2008 roku jako dotkniętego nieważnością w całości.

W każdym przypadku powód wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych /pozew – k. 3-34/.

Pozwany (...) S.A. z siedzibą w J. w odpowiedzi na pozew z dnia 5 sierpnia 2020 roku wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto pozwany podniósł ewentualny zarzut potrącenia na wypadek gdyby objęta żądaniem pozwu wierzytelność została uznana przez Sąd za uzasadnioną oraz ewentualny zarzut zatrzymania na wypadek unieważnienia umowy kredytu /odpowiedź na pozew k. 84-123/.

Wyrokiem z dnia 15 listopada 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził
od (...) S.A. z siedzibą w W.na rzecz J. G. 35.120,22 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 7 lipca 2020 r. do dnia zapłaty (pkt I); ustalił, że aneks nr (...) z 18 kwietnia 2018 r., zawarty do umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) z 16 lutego 2007 r., jest nieważny w całości (pkt II); ustalił, że pozwany ponosi w całości koszty postępowania, z tym, że ich rozliczenie pozostawił referendarzowi sądowemu (pkt III) /wyrok k. 370/.

Na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie wyrokiem z dnia 18 października 2023 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego /apelacja k. 405-420 i k. 429-444, wyrok k. 496, uzasadnienie wyroku k. 510-520/.

Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania strony podtrzymały dotychczasowe stanowisko w sprawie /pismo powoda k. 557-563, załącznik do protokołu rozprawy k. 580-596, protokół – k. 597-597v./.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwany (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. jest następcą prawnym Banku (...) S.A. z siedzibą we W., który to bank był z kolei następcą prawnym (...) S.A. z siedzibą w J. (bezsporne).

Dnia 16 lutego 2007 roku powód J. G., jako kredytobiorca, zawarł z poprzednikiem prawnym pozwanego, tj. (...) S.A. z siedzibą w W., jako kredytodawcą, umowę kredytu na cele mieszkaniowe (...) (dalej jako: umowa/umowa kredytu). Zawierając niniejszą umowę powód działał jako konsument / dowód: Umowa k. 38-41/.

Stosownie do § 1 ust. 2 Umowy jej integralną częścią były „Ogólne Warunki Kredytowania w Zakresie Udzielania Kredytów na Cele Mieszkaniowe i Pożyczek hipotecznych” (dalej także jako „OWKM”), stanowiące załącznik nr 1 do Umowy, co do których kredytobiorca oświadczył, że je otrzymał, zapoznał się z ich treścią i na ich stosowanie wyraża zgodę .

Zgodnie z § 2 ust. 1 Umowy Bank udzielił kredytobiorcy kredytu złotowego w kwocie 300.000,00 zł na okres 360 miesięcy, tj. od dnia zawarcia umowy do dnia 3 lutego 2037 roku, na zasadach określonych w umowie i OWKM. Jednocześnie zgodnie z § 11 ust. 3 Umowy odwołujących się w swoim brzmieniu do tzw. Ogólnych Warunków Kredytowania w Zakresie Udzielania Kredytów na Cele Mieszkaniowe i Pożyczek Hipotecznych w (...) S.A. (dalej jako OWKM) na pisemny wniosek kredytobiorcy mogła nastąpić zmiana indeksacji kredytu. Zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 OWKM na pisemny wniosek kredytobiorcy Bank może wyrazić zgodę na przekształcenie kredytu złotowego w kredyt denominowany (waloryzowany) , które nastąpi po przeliczeniu kwoty kredytu pozostającej do spłaty wraz z należnymi odsetkami według kursu kupna dewiz dla nowo wybranej waluty zgodnie z Tabelą Kursów obowiązującą w Banku w dniu przekształcenia.

Na podstawie powołanych wyżej postanowień Umowy i OWKM oraz wniosku powoda z dnia 12 marca 2008 roku, dnia 18 kwietnia 2008 roku powód zawarł z poprzednikiem prawnym pozwanego Banku Aneks nr (...) do Umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) z dnia 16 lutego 2007 roku. Aneksem nadano nowe brzmienie postanowieniom Umowy z dnia 16 lutego 2007 roku. Na podstawie Aneksu dokonano przekształcenia kredytu złotowego w kredyt indeksowany w walucie CHF.

W § 2 ust. 2 wskazano, że kwota kredytu denominowanego (waloryzowanego) w CHF lub transzy kredytu zostanie określona według kursu kupna dewiz dla wyżej wymienionej waluty zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w Banku, w dniu wykorzystania kredytu lub transzy kredytu. W § 2 ust. 3 ustalono, że o wysokości wykorzystanego kredytu denominowanego (waloryzowanego) wyrażonej w walucie CHF, wysokości odsetek w okresie karencji oraz wysokości rat kapitałowo-odsetkowych w wyżej wymienionej walucie bank poinformuje kredytobiorcę w terminie 7 dni od dnia całkowitego wykorzystania kredytu na zasadach określonych w OWKM. Wartość kredytu udzielonego powodowi przeliczono na kwotę 142.951,99 CHF, jednakże w brzmieniu nadanym Aneksem nr (...) wyrażał kwotę kredytu w PLN.

Stosownie do § 3 ust. 1 Umowy kredyt miał być przeznaczony na zakup lokalu mieszkalnego od dewelopera.

Uruchomienie kredytu miało nastąpić jednorazowo, w formie przelewu na wskazany, w treści § 4 ust. 1 umowy numer rachunku bankowego.

Wypłata kredytu uregulowana została w § 4 Umowy Kredytu. Zgodnie z ww. postanowieniem wypłata nastąpić miała w 6 transzach w okresie od 23 lutego 2007 roku do 5 września 2008 roku w formie przelewu na rachunek Powoda prowadzony przez Bank (...) S.A. (8 4 ust. 1). Na mocy Aneksu nr (...) do Umowy Kredytu dodano do § 4 Umowy Kredytu ust. la, który stanowił, że od dnia zawarcia Aneksu nr (...) każda transza kredytu wykorzystywana jest w złotych, przy jednoczesnym przeliczeniu wysokości transzy według kursu kupna dewiz dla CHF zgodnie z „Tabelą Kursów” obowiązującą w Banku w dniu wykorzystania danej transzy.

Kwestia oprocentowania kredytu była przedmiotem § 8 Umowy. Oprocentowanie (stopa procentowa) kredytu w całym okresie kredytowania miało być zmienne i stanowiło sumę zmiennej stawki odniesienia oraz stałej marży banku w wysokości 0,90 % punktów procentowych, z zastrzeżeniem ust. 6 umowy. W dniu zawarcia Umowy kredytu jego oprocentowanie ustalone zostało przez Bank na poziomie 5,09 %, którą była stawka rynku pieniężnego WIBOR 3 miesięczny z zaokrągleniem dwóch miejsc do przecinku, z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc zawarcia Umowy publikowaną na stronie serwisu R. lub też na jakimkolwiek ekranie zastępczym. Druga, jak i każda kolejna zmiana oprocentowania miały być dokonywane w 3 miesięcznych okresach odsetkowych, odpowiednio do zmiany stawki odniesienia, każdorazowo w dniu będącym terminem płatności raty kapitałowo-odsetkowej (§ 8 ust. 4 Umowy Kredytu), przy zastosowaniu stawki rynku pieniężnego WIBOR 3-miesięczny, publikowanej w dniu roboczym poprzedzającym dzień dokonywanej zmiany (§ 8 ust. 5 Umowy Kredytu). W chwili zawarcia Aneksu nr (...), zgodnie z § 1 ust. 3 tego dokumentu, dokonano zmiany brzmienia § 8 Umowy Kredytu, w związku z czym przyjęto:

1)  zmienne oprocentowanie przez cały okres kredytowania, stanowiące: sumę
zmiennej stawki odniesienia oraz stałej marży Banku w wysokości 1,25
punktów procentowych (zmiana brzmienia § 8 ust. 1 Umowy);

2)  stawkę rynku pieniężnego LIBOR 3-miesięczny z zaokrągleniem do dwóch miejsc do przecinku, z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc
zawarcia Aneksu nr (...) publikowaną na stronie serwisu R. lub też na jakimkolwiek ekranie zastępczym (zmiana brzmienia § 8 ust. 2 Umowy);

3)  pierwsza zmiana oprocentowania miała nastąpić w miesiącu kalendarzowym następującym po miesiącu w którym został zawarty Aneks nr (...) w dniu ustalonym jako dzień płatności raty kapitałowo-odsetkowej, tj. 5.05.2008 r
(zmiana brzmienia § 8 ust. 3 Umowy);

4)  każda kolejna zmiana oprocentowania miała być natomiast dokonywana w
3-miesięczych okresach odsetkowych, odpowiednio do zmiany stawki odniesienia, każdorazowo w dniu będącym terminem płatności raty kapitałowo-odsetkowej, przy zastosowaniu stawki rynku pieniężnego LIBOR
3-miesięczny, publikowanej w dniu roboczym poprzedzającym dzień dokonywanej zmiany (zmiana brzmienia § 8 ust. 5 Umowy).

W umowie wskazano także, że rzeczywista roczna stopa oprocentowania kredytu wynosi w dniu zawarcia Umowy 5,83 % (§ 8 ust. 10 Umowy), a całkowity koszt kredytu w dniu zawarcia Umowy wynosi 291.011,64 zł (§ 8 ust. 11 Umowy). Szacunkowa łączna kwota wszystkich kosztów, opłat i prowizji, do których zapłaty zobowiązany jest kredytobiorca, na dzień zawarcia Umowy wyniosła 311.423,48 zł (§ 8 ust. 13 Umowy).

Mechanizm spłaty kredytu uregulowany został natomiast w § 9 Umowy Kredytu, w brzmieniu nadanym jej Aneksem nr (...). Zgodnie z § 9 ust. 3 miesięczne raty kapitałowo - odsetkowe miały być ustalane w tzw. równej wysokości. Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych miała być wyrażona w CHF, a ich spłata miała być dokonywana w złotych po uprzednim przeliczeniu rat kapitałowo-odsetkowych według kursu sprzedaży dewiz dla CHF zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w Banku w dniu spłaty” (§ 9 ust. 2 Umowy Kredytu). W analogiczny sposób uregulowana została tak wysokość, jak i spłata odsetek (§ 9 ust. 6 Umowy Kredytu w brzmieniu nadanym jej Aneksem nr (...)).

Prawne zabezpieczenie spłaty udzielonego kredytu, a także innych związanych z kredytem należności miała stanowić hipoteka zwykła do wysokości 300.000,00 zł ustanowiona na zabezpieczenie kapitału i hipoteka kaucyjna w wysokości 600.000 ustanowiona na kredytowanej nieruchomości oraz cesja na rzecz banku praw z umowy ubezpieczenia lokalu mieszkalnego od ognia i innych zdarzeń losowych (§ 10 ust. 1 Umowy).

W § 11 ust. 7 Umowy, w związku z zaciągnięciem kredytu denominowanego (waloryzowanego) w walucie wymienialnej, kredytobiorca oświadczył, że został poinformowany przez bank o ryzyku związanym ze zmianą kursów walut oraz rozumie wynikające z tego konsekwencje. Jednocześnie w § 11 ust. 8 Umowy kredytobiorca zaakceptował zasady funkcjonowania kredytu denominowanego (waloryzowanego) w walucie wymienialnej, w szczególności zasady dotyczące określenia kwoty kredytu w walucie wskazanej w § 2 Umowy, sposobu uruchomienia i wykorzystania kredytu określone w § 4 Umowy oraz warunków jego spłaty określone w § 9 Umowy.

Do „Tabeli Kursów” odwoływał się również § 12 ust. 2 Umowy Kredytu (opłata za każdorazowe wysłanie upomnienia i wezwania do zapłaty) oraz § 5 ust. 4 (prowizja za udzielenie kredytu), 8 ust. 5 pkt 1 (zwolnienie od prowizji za wcześniejszą spłatę kredytu) i § 17 ust. 1 i 4 (zmiana sposobu indeksowania kredytu) OWKM.

/ dowody: umowa kredytu k. 38-41, Aneks nr (...) do umowy k. 50-53, Ogólne warunki kredytowania w zakresie udzielania kredytów na cele mieszkaniowe i pożyczek hipotecznych w (...) Banku S.A. k. 59-64/.

Dnia 6 marca 2009 roku powód z poprzednikiem prawnym pozwanego zawarli Aneks nr (...), na mocy którego od 6 marca 2009 roku (tj. dnia zawarcia Aneksu nr (...)) spłata kredytu następować miała w tzw. ratach kapitałowo-odsetkowych ustalanych w malejącej wysokości. Zgodnie z § 6 ust. 2a OWKM oznaczało to, iż od tej pory spłata rat odsetkowych miała odbywać się w wysokości malejącej, liczonej od aktualnego zadłużenia, przy czym rata kapitałowa miała pozostać w wysokości równej / dowód: Aneks nr (...) z dnia 6 marca 2009 roku k. 54-55 /.

W dniu 7 kwietnia 2014 roku strony zawarły, Aneks nr (...), na mocy którego w okresie od dnia zawarcia ww. Aneksu spłata należności Powoda względem Banku mogła następować bezpośrednio w walucie, w jakiej kredyt jest indeksowany (dodany na mocy Aneksu nr (...) - § 9 ust. 12 Umowy Kredytu), a spłata należności względem Banku określonych w CHF miała od tej pory następować, w pierwszej kolejności, z rachunku Bankowego prowadzonego w
CHF (§ 9b ust. 1 Umowy Kredytu w brzmieniu nadanym jej Aneksem nr (...)) / dowód: Aneks nr (...) z dnia 7 kwietnia 2014 roku k. 56-58/.

Bank wypłacił powodowi kwotę 300.000,00 zł, tytułem udzielonego kredytu, w dniu 16 lutego 2007 roku. W okresie od dnia 5 maja 2014 roku do dnia 4 czerwca 2020 roku powód uiścił na rzecz pozwanego Banku, w wykonaniu łączącej strony umowy kredytu, kwotę 35.120,22 CHF (zaświadczenie wystawione przez pozwanego k. 42-49).

Powód motywował chęć zaciągnięcia kredytu potrzebą sfinansowania zakupu mieszkania, w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. W tym celu powód udał się do poprzednika prawnego pozwanego. W toku procesu kredytowania powód nie korzystał z usług doradcy kredytowego. Zawarty Aneks nr (...) do Umowy kredytu został zaoferowany powodowi jako bezpieczny, standardowy i popularny w tamtym okresie. Bank przedstawił umowę i Aneks nr (...) w oparciu o przygotowane przez siebie standardowe formularze z naniesionymi elementami indywidualnymi w postaci: wysokości kredytu, okresu kredytowania, danych osobistych klienta, danych nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie. Powód nie miał możliwości ingerencji w treść przygotowanej umowy jak również Aneksu nr (...), a także nie miał możliwości negocjowania ich istotnych zapisów. Nie uzyskał również informacji związanych ze znaczeniem samej istoty Aneksu nr (...), ryzyka związanego z nim, konsekwencji, czy sposobu wykonywania umowy po zawarciu Aneksu. W szczególności Bank nie poinformował powoda o ryzyku walutowym i ryzyku stopy procentowej, a także o sposobie tworzenia tabel kursowych Banku i ustalania kursu kupna i sprzedaży CHF. Wskutek powyższego powód nie miał świadomości, że kredyt jest złotówkowy oraz że kapitał kredytu może wzrosnąć. W chwili zawarcia Aneksu nr (...) powód nie prowadził działalności gospodarczej. (zeznania powoda – k. 363-367).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił przede wszystkim na podstawie powołanych dokumentów związanych z zawarciem umowy kredytu hipotecznego znajdujących się w aktach sprawy, składanych przez strony postępowania. Dokumenty te nie były kwestionowane przez żadną ze stron, a w ocenie Sądu nie było podstaw, by poddawać w wątpliwość okoliczności faktyczne wynikające z ich treści. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że dowody z tych dokumentów tworzą spójny, nie budzący wątpliwości w świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a przez to w pełni zasługujący na wiarę materiał dowodowy.

Jeśli chodzi o pozostałe wnioski dowodowe (w zakresie dowodów z dokumentów), w tym wywiady, artykuły prasowe, będące jedynie wyrazem oceny ich autorów – Sąd potraktował je jedynie jako wyraz poglądów wzmacniających argumentację stron postępowania – nie były one bowiem istotne dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy. Sąd nie poczynił ustaleń faktycznych w oparciu o pozostałe, niewymienione a przedłożone przez strony dokumenty, pisemne ekspertyzy, opinie i raporty, które stanowiły dokumenty prywatne przedstawiające stanowiska stron składających je do akt sprawy, nie zawierały natomiast wiążącej Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wykładni przepisów prawa, dotyczyły kwestii niezwiązanych z tą konkretną umową kredytową, a zatem nie stanowiły w niniejszej sprawie faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia (art. 227 k.p.c.).

Przy ustalaniu stanu faktycznego Sąd oparł się także na zeznaniach powoda przesłuchanego w charakterze strony (k. 363-367). Nie uszło uwadze Sądu to, że przesłuchanie stron jest de facto dowodem wyłącznie posiłkowym, tym niemniej w niektórych wypadkach może się on okazać dowodem wręcz kluczowym dla odtworzenia istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia okoliczności. W niniejszej sprawie powód zrelacjonował przebieg zdarzeń związanych z zawarciem Aneksu nr (...) do umowy kredytu. Sąd uznał zeznania powoda za wiarygodne w całości. Z jego przesłuchania wynika jednoznacznie, że pozostawał on w przekonaniu, że produkt, który mu bank oferuje, jest produktem bezpiecznym, albowiem powoda zapewniano o stabilności i wysokiej korzystności waluty CHF, w okresie powzięcia przez niego kredytu.

Czyniąc ustalenia faktyczne, Sąd uwzględnił także zgodne twierdzenia stron w trybie art. 229 k.p.c. oraz twierdzenia strony, którym przeciwnik nie przeczył w trybie art. 230 k.p.c.

Ponadto Sąd ocenił w większości za nieprzydatne zeznania pisemne złożone przez świadków: P. M. (k. 320-324), H. E. (k. 328-329) i R. D. (k. 344-350). Z punktu widzenia oceny umowy banku z konsumentem nie ma bowiem znaczenia dla sprawy praktyka bankowa i obowiązujące u pozwanego procedury. Czyniąc bowiem incydentalną kontrolę konkretnej umowy zawartej przez konsumenta, konieczne jest zbadanie towarzyszących jej okoliczności, nie zaś generalny sposób funkcjonowania pozwanego. Trudno poprzez sformułowaną przez pozwanego tezę, dążyć do ustalenia reguł wykładni umowy określonych w art. 65 § 2 k.c., skoro powodowie nie negocjowali z pozwanym warunków umowy przed nawiązaniem spornego stosunku prawnego. Umowa ta została bowiem zawarta na zasadzie adhezyjnej, gdzie jej treść, została przedstawiona, czy wręcz narzucona powodom przez pozwanego. Zeznania ww. świadków ograniczały się do przedstawienia procedur dotyczących udzielania kredytów hipotecznych (a zarazem indeksowanych do waluty obcej CHF) w pozwanym Banku w 2007 roku i nie odnosiły się zarazem do przeprowadzonego, pomiędzy stronami niniejszego postępowania procesu kredytowania, wskutek czego należało uznać je za nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sporu zawisłego w niniejszej sprawie.

Sąd poczynił również pewne ustalenia na podstawie opinii biegłego z zakresu rachunkowości i finansów, tj. co do wysokości rat uiszczonych na rzecz pozwanego. Opinia ta nie była ostatecznie kwestionowana przez strony, dlatego też wnioski z niej płynące Sąd uznał za pełnowartościowy materiał dowodowy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powód J. G. opierał swe roszczenie na twierdzeniu, iż niektóre postanowienia Umowy kredytu z dnia 16 lutego 2007 roku zawartej z poprzednikiem prawnym pozwanej tj. (...) S.A. w brzmieniu nadanym jej na mocy Aneksu nr (...) z dnia 18 kwietnia 2008 tj. postanowień zawartych w § 2 ust. 2, § 4 ust. 1 a, § 9 ust. 2 i 6, oraz § 12 ust. 2 Umowy kredytu , a także § 5 ust. 4, § 8 ust. 5 pkt 1 oraz § 17 ust. 1 i 4 OWKM i jednocześnie z zastosowaniem postanowień dotyczących oprocentowania kredytu zawartych w § 8 umowy kredytu są abuzywne, co w konsekwencji miało skutkować tym, że pobrane przez pozwany bank z tytułu przedmiotowego aneksu kwoty są nienależne. Zapisy te dotyczyły głównie indeksacji kwoty i rat kredytu, przesłanek zmiany wysokości oprocentowania kredytu. Sąd zbadał te zapisy umowne pod kątem ich abuzywności i uznał, że w niniejszej sprawie bez wątpienia istniały podstawy do uznania, że te zapisy stanowiły niedozwolone klauzule umowne w rozumieniu przepisu art. 385 ^{( 1)} k.c.

Przechodząc do rozważań dotyczących zarzutu abuzywności klauzul zawartych w umowie kredytu w brzmieniu nadanym jej aneksem nr (...) z dnia 18 kwietnia 2008 r. podkreślić należy, że zgodnie z art. 385 ¹ § 1 i 2 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.

Przyjąć należy, że zawierając umowę kredytu, której dotyczy niniejsze postępowanie i aneks nr (...) do wskazanej wyżej umowy, powód działał jako konsument, bowiem takiemu twierdzeniu zawartemu w pozwie pozwany nie zaprzeczył i nie przedstawił dowodów przeczących konsumenckiemu charakterowi umowy, a za uznaniem powoda za konsumenta przemawia dodatkowo mieszkaniowy cel kredytu.

W ocenie Sądu abuzywne w rozumieniu art. 385 ¹ § 1 k.c. są te postanowienia umowne, które prowadziły przy spłacie kredytu do ustalenia w PLN równowartości raty wyrażonej w CHF przy zastosowaniu kursy sprzedaży CHF z tabeli banku.

Kredytobiorca nie miał wpływu na sposób ustalania przez bank kursu CHF, a czynniki obiektywne, sprawdzalne, jak wysokość rynkowych kursów wymiany CHF jedynie częściowo wpływały na wysokość kursu, bowiem kurs określony w tabeli banku zawierał także marżę, której wartość była zależna wyłącznie od woli banku. Taka regulacja stanowi, co do zasady, o naruszeniu dobrych obyczajów, bowiem daje jednej stronie umowy – bankowi dowolność w zakresie określania sytuacji prawnej i faktycznej drugiej strony – kredytobiorcy.

Powód zawarł Aneks nr (...) na podstawie wzorca sporządzonego przez pozwany bank, na których treść nie miał wpływu. W tych okolicznościach klauzule opierające przeliczenia świadczeń stron na kursie z tabeli banku nie wiążą powoda, skoro zaś, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów powszechnych, Sądu Najwyższego i (...), brak jest podstaw do zastąpienia kursu ustalanego przez bank innym kursem, należy przyjąć, że powoda nie wiążą w całości postanowienia umowne dotyczące denominacji kredytu w walucie obcej CHF.

Mając na uwadze treść art. 65 k.c., zgodnie z którym oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje, a w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu, a także biorąc pod uwagę fakt, że powodowi kredyt został wypłacony w PLN, spłaty również dokonywane były w PLN do czasu zawarcia Aneksu nr (...), przyjąć należało, że zgodny zamiar stron obejmował udzielenie kredytu w PLN, zaś jego modyfikacja poprzez denominację kredytu w walucie CHF miała na celu jedynie obniżenie kosztów jego obsługi.

Umowa kredytu może być wykonywana z pominięciem denominacji, a przy zachowaniu pozostałych postanowień umownych (w tym opierających zmienne oprocentowanie na stawce LIBOR), bowiem kontrakt ten zachowuje istotne warunki umowy kredytu, zgodnie z którymi bank oddaje kredytobiorcy określony kapitał za wynagrodzeniem w postaci odsetek. Wprawdzie w obrocie gospodarczym zasadniczo nie występują umowy o kredyt złotowy oprocentowany w oparciu o stopę bazową ustalaną dla waluty obcej, w tym CHF, jednakże funkcją instytucji prawnej uregulowanej w art. 385 ¹ k.c. nie jest przekształcenie umowy zawierającej postanowienia abuzywne w występującą w obrocie gospodarczym umowę pozbawioną tych postanowień, lecz eliminacja postanowień tego typu, co stanowi pewnego rodzaju dolegliwość dla przedsiębiorcy stosującego postanowienia abuzywne.

W ocenie Sądu wykładania i zastosowanie instytucji prawnej uregulowanej w art. 385 ¹ § 2 k.c. w sposób prowadzący do nieważności umowy kredytu nie znajdują uzasadnienia w treści tego przepisu i jego funkcji. Przepis ten jednoznacznie wskazuje na potrzebę utrzymania umowy z pominięciem klauzul abuzywnych, jeżeli umowa oczyszczona z postanowień niedozwolonych nadal zawiera istotne elementy umowy, którą strony zawarły. Jak wcześniej zaznaczono, umowa o kredyt złotowy oprocentowany wg stawki LIBOR nadal odpowiada typowi umowy uregulowanej w art. 69 ustawy – Prawo bankowe, a zatem nie ma przeszkód, aby utrzymać w mocy umowę na takich okrojonych warunkach.

Z powyższych względów uznał za zasadne roszczenie ustalenie istnienia stosunku prawnego wynikającego z treści umowy kredytu z dnia 16 lutego 2007 roku zawartej przez powoda z poprzednikiem prawnym pozwanego tj. (...) S.A. , w brzmieniu nadanym jej na mocy Aneksu nr (...) z dnia 18 kwietnia 2008 roku, z wyłączeniem bezskutecznych postanowień zawartych w § 2 ust. 2, § 4 ust. 1 a, § 9 ust. 2 i 6, oraz § 12 ust. 2 Umowy kredytu , a także § 5 ust. 4, § 8 ust. 5 pkt 1 oraz § 17 ust. 1 i 4 OWKM i jednocześnie z zastosowaniem postanowień dotyczących oprocentowania kredytu zawartych w § 8 umowy kredytu.

Uznając za bezskuteczne w/w postanowienia Umowy kredytu Sąd uwzględnił również roszczenie o zapłatę świadczenia nienależnego w kwocie 35.120,22 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 7 lipca 2020 roku (tj. od dnia następującego po doręczeniu pozwanemu odpisu pozwu) do dnia zapłaty. Kwota powyższa wynika z wpłat powoda dokonanych na rzecz pozwanego we frankach szwajcarskich w okresie od 5 maja 2014 roku do 4 czerwca 2020 roku. Po wprowadzeniu do Umowy mechanizmu indeksacji Aneksem nr (...), a potem na podstawie Aneksu nr (...) -spłat rat kapitałowo-odsetkowych w CHF powód uiszczał raty bezpośrednio w walucie CHF. Dlatego też uznając za abuzywne postanowienia Aneksu nr (...) do Umowy kredytu dotyczące indeksacji należało zwrócić na rzecz powoda wszystkie wpłacone przez niego na rzecz pozwanego zobowiązania w walucie CHF jako nienależne na podstawie art. 410 § 2 k.p.c.

Przedmiotem oceny Sądu była również skuteczność podniesionego przez pozwanego zarzutu potrącenia, w szczególności zaś skuteczność materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu, które – według twierdzeń pozwanego – zostało złożone wraz z odpowiedzią na pozew.

Na wstępie wskazać należy, że w orzecznictwie dopuszcza się możliwość uznania zarzutu potrącenia zgłoszonego w odpowiedzi na pozew za jednoczesne złożenie oświadczenia o potrąceniu w rozumieniu art. 498 i 499 k.c., o ile wcześniej takie oświadczenie nie zostało złożone poza procesem. Skuteczność takiego oświadczenia uzależniona jest jednak od spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 61 § 1 k.c., a więc od jego dojścia do adresata w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią.

W realiach niniejszej sprawy odpowiedź na pozew zawierająca oświadczenie o potrąceniu została doręczona wyłącznie pełnomocnikowi procesowemu powoda. Pełnomocnictwo udzielone temu pełnomocnikowi obejmowało jedynie umocowanie do reprezentowania strony przed sądami powszechnymi, a zatem stanowiło pełnomocnictwo procesowe w rozumieniu art. 91 k.p.c. Zgodnie z treścią tego przepisu zakres pełnomocnictwa procesowego co do zasady nie obejmuje umocowania do dokonywania ani odbioru czynności materialnoprawnych, z wyjątkiem czynności wyraźnie wskazanych w art. 91 pkt 4 k.p.c. (zawarcie ugody, uznanie powództwa, zrzeczenie się roszczenia). Brak jest podstaw do przyjęcia, że obejmuje ono również składanie lub odbiór oświadczeń o potrąceniu.

W konsekwencji należało uznać, że doręczenie odpowiedzi na pozew zawierającej oświadczenie o potrąceniu wyłącznie pełnomocnikowi procesowemu powoda nie doprowadziło do skutecznego złożenia tego oświadczenia w rozumieniu art. 61 § 1 k.c. Oświadczenie to nie dotarło bowiem do samego powoda ani do osoby uprawnionej do odbioru tego rodzaju oświadczeń w jego imieniu.

Niezależnie od powyższego, Sąd uznał, że oświadczenie o potrąceniu zostało przez pozwanego złożone w sposób ewentualny. Tymczasem oświadczenie o potrąceniu, jako jednostronna czynność prawnokształtująca, musi mieć charakter definitywny i stanowczy. Jego skutkiem – w przypadku spełnienia przesłanek ustawowych – jest umorzenie wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej.

Z tego względu niedopuszczalne jest składanie oświadczenia o potrąceniu pod warunkiem, z zastrzeżeniem terminu lub w sposób ewentualny. Oświadczenie takie nie wyraża bowiem stanowczej woli skorzystania z uprawnienia kształtującego, a tym samym nie może wywoływać skutków materialnoprawnych przewidzianych w art. 498 § 2 k.c.

Dodatkowo Sąd uznał, że wierzytelność przedstawiona przez pozwanego do potrącenia nie była w dacie składania oświadczenia wymagalna. Zgodnie z art. 498 § 1 k.c. potrąceniu podlegają wyłącznie wierzytelności wymagalne. W przypadku zobowiązań bezterminowych ich wymagalność powstaje dopiero z chwilą wezwania dłużnika do zapłaty (art. 455 k.c.). Pozwany nie wykazał, aby przed złożeniem oświadczenia o potrąceniu skierował do powoda wezwanie do zapłaty. W szczególności nie można uznać, aby samo złożenie oświadczenia o potrąceniu zawartego w odpowiedzi na pozew stanowiło wezwanie do zapłaty. Taka wykładnia nie znajduje oparcia ani w przepisach prawa, ani w utrwalonym orzecznictwie. Brak wymagalności wierzytelności przedstawionej do potrącenia w chwili składania oświadczenia powoduje, że oświadczenie to nie wywołuje skutków prawnych przewidzianych w art. 498 § 2 k.c.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że podniesiony przez pozwanego zarzut potrącenia jest nieskuteczny, albowiem: oświadczenie o potrąceniu nie zostało skutecznie złożone powodowi, zostało złożone w sposób ewentualny, a więc niedopuszczalny, ponadto dotyczyło wierzytelności niewymagalnej. Każda z powyższych okoliczności stanowi samodzielną podstawę do uznania zarzutu potrącenia za bezzasadny.

Poniesiony przez pozwanego zarzut zatrzymania również nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c., prawo zatrzymania przysługuje stronie zobowiązanej do świadczenia wzajemnego w przypadku istnienia po jej stronie wierzytelności względem drugiej strony, która pozostaje w związku ze świadczeniem wzajemnym. Dla wywołania skutków materialnoprawnych konieczne jest złożenie drugiej stronie oświadczenia o skorzystaniu z prawa zatrzymania. Oświadczenie to, jako oświadczenie woli, musi zostać złożone zgodnie z art. 61 § 1 k.c., a więc dojść do adresata w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią. W niniejszej sprawie pozwany podniósł zarzut zatrzymania w odpowiedzi na pozew, a następnie powtórzył go w toku rozprawy. Z treści tych wypowiedzi nie wynika jednak, aby zostało złożone jednoznaczne i stanowcze oświadczenie o skorzystaniu z prawa zatrzymania. Pozwany ograniczył się do podniesienia zarzutu procesowego, nie formułując wyraźnego oświadczenia materialnoprawnego. Niezależnie od powyższego, pozwany nie wykazał istnienia wierzytelności, która mogłaby stanowić podstawę skorzystania z prawa zatrzymania. Jak wynika z ustaleń Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, że po stronie pozwanego istnieje wymagalna wierzytelność wobec powoda, w szczególności wynikająca z obowiązku zwrotu kapitału jako świadczenia nienależnego. W konsekwencji należało uznać, że: pozwany nie złożył skutecznego oświadczenia o skorzystaniu z prawa zatrzymania, nie wykazał istnienia wierzytelności wzajemnej uzasadniającej to uprawnienie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zarówno zarzut potrącenia, jak i zarzut zatrzymania podniesione przez pozwanego są nieskuteczne i nie mogły odnieść zamierzonego skutku procesowego. W konsekwencji zarzuty te nie mogły prowadzić do oddalenia powództwa ani ograniczenia dochodzonego roszczenia.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd orzekł jak w pkt. I i II sentencji wyroku.

W pkt III sentencji wyroku Sąd ustalił, że pozwany jest zobowiązany do zwrotu powodowi całości poniesionych przez niego kosztów procesu, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu opisaną w art. 98 k.p.c., albowiem pozwany przegrał proces w całości, pozostawiając szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.