Wyrok SN z 16 lipca 2014, sygn. III KK 199/14
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono orzeczenie
Typ sprawy
sprawa wykroczeniowa
Etap
postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym
Tematy
przywłaszczenie / art. 284 § 2 k.k.
kradzież / art. 278 § 1 k.k.
naprawienie szkody
Role w sprawie
oskarżony
pokrzywdzony
prokurator
skazany
skazani
Data orzeczenia
16 lipca 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Michał Laskowski
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (11)
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 lipca 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Michał Laskowski (przewodniczący)
SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca)
SSN Andrzej Ryński
Protokolant Teresa Jarosławska
w sprawie T. P.
skazanego z art. 278 § 1 kk,
oraz K. S.
skazanego z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 16 lipca 2014 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanych
od wyroku Sądu Rejonowego w S.
z dnia 14 stycznia 2014 r.,
1. uchyla wyrok w zaskarżonej części, tj. skazującej
oskarżonych za kradzież rzeczy na szkodę J. Z. i w tym zakresie
sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi
Rejonowemu w S.;
2. wydatkami związanymi z rozpoznaniem kasacji obciąża
Skarb Państwa.
2
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w S., w uwzględnieniu złożonych na rozprawie przez
oskarżonych T. P. i K. S. na podstawie art. 387 § 1 k.p.k. wniosków o dobrowolne
poddanie się karze, wyrokiem z dnia 14 stycznia 2014 r., skazał ich za czyny: z art.
278 § 1 k.k. oraz z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. (w przypadku K. S.
każdorazowo w zw. z art. 64 § 1 k.k.), przy czym pierwszy z nich polegał na
dokonaniu w nocy z 29 na 30 stycznia 2013 r. w miejscowości J., wspólnie i w
porozumieniu, zaboru w celu przywłaszczenia pieca centralnego ogrzewania o
wartości 300 zł na szkodę J. Z. Za ten czyn Sąd wymierzył T.P. karę 8 miesięcy
pozbawienia wolności, a K. S. karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, natomiast za
drugi z zarzucanych im czynów T. P. karę roku pozbawienia wolności, a K. S. karę
8 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k.
połączył orzeczone wobec oskarżonych kary jednostkowe i wymierzył kary łączne:
T. P. roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił
na okres 4 lat tytułem próby, a K. S. roku pozbawienia wolności. Na podstawie art.
46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonych obowiązek naprawienia szkody, przy czym w
odniesieniu do pokrzywdzonego J. Z. poprzez zapłatę kwot po 100 zł. Nadto orzekł
o kosztach postępowania.
Wyrok ten nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w
dniu 22 stycznia 2014 r.
Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny. Na podstawie art. 521
§ 1 k.p.k. zaskarżył wyrok na korzyść skazanych, w części dotyczącej skazania za
czyny z art. 278 § 1 k.k. oraz z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., tj.
polegające na dokonaniu kradzieży szkodę J. Z., zarzucając rażące i mające istotny
wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego art. 387
§ 2 i 3 k.p.k., polegające na uwzględnieniu przez sąd sprzecznych z wymogami
prawa wniosków oskarżonych w zakresie jednego z zarzucanych im przestępstw
kradzieży mienia o wartości 300 zł, dokonanego w nocy z 29 na 30 stycznia 2013
r., i skazaniu T. P. oraz K. S. zgodnie z wnioskami – za popełnienie czynu z art. 278
§ 1 k.k. – z pominięciem reguł intertemporalnych określonych w art. 4 § 1 k.k.
pomimo, iż w dacie orzekania obowiązywała ustawa nowa, względniejsza dla
sprawcy , na mocy której zmieniony został przepis art. 119 § 1 k.w. w zakresie
3
statuującym znamię wartości mienia i odpowiedzialności oskarżonych powinna
zostać ukształtowana jedynie w oparciu o treść art. 119 § 1 k.w.
Wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy
Sądowi Rejonowemu w S. do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniesiona na korzyść skazanych kasacja jest oczywiście zasadna, co
zgodnie z art. 535 § 5 k.p.k. dało możliwość uwzględnienia jej w całości na
posiedzeniu bez udziału stron.
W dacie czynu oraz kierowania do sądu aktu oskarżenia kradzież dokonana
przez oskarżonych na szkodę J. Z. była przestępstwem, w typie podstawowym
określonym w art. 278 § 1 k.k. Sąd orzekający nie dostrzegł jednak, że w dacie
wyrokowania czyn ten nie może być kwalifikowany jako przestępstwo, a to wobec
wejścia w życie w dniu 9 listopada 2013 r. części przepisów, w tym art. 2, ustawy z
dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1247). Na mocy wspomnianego art.
2 tej ustawy zmianie uległo szereg przepisów Kodeksu wykroczeń, m.in. art. 119 §
1, dotychczas mający zastosowanie do sprawców kradzieży lub przywłaszczenia
cudzej rzeczy ruchomej, której wartość nie przekraczała 250 zł. Z dniem 9 listopada
2013 r. odpowiedzialności z art. 119 § 1 Kodeksu wykroczeń podlega sprawca
kradzieży lub przywłaszczenia takiej rzeczy, jeżeli jej wartość nie przekracza ¼
minimalnego wynagrodzenia. Z kolei w myśl obowiązującego również od 9
listopada 2013 r. art. 47 § 9 k.w. minimalnym wynagrodzeniem jest wynagrodzenie
za pracę ustalane na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o
minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679 ze zm.). Zgodnie z
wydanym na podstawie art. 2 ust. 5 tej ustawy rozporządzeniem Rady Ministrów z
dnia 11 września 2013 r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2014
roku (Dz. U. z 2013 r., poz. 1074) od dnia 1 stycznia 2014 r., a po tej dacie orzekał
w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy, wynagrodzenie to zostało ustalone w
wysokości 1.680 zł, skoro zatem ¼ tej wartości stanowi 420 zł, nie ulega
wątpliwości, że przypisana skazanym kradzież rzeczy o wartości 300 zł powinna
zostać uznana za wykroczenie z art. 119 § 1 k.k. Na marginesie celowe będzie
zauważyć, że autor kasacji odwołał się do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14
4
września 2012 r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2013 roku (Dz.
U. z 2013 r., poz. 1074), które ustalało wysokość tego wynagrodzenia od dnia 1
stycznia 2013 r. na kwotę 1.600 zł. Sugerowałoby to, że skarżący stoi na
stanowisku, iż przy orzekaniu w sprawie Sąd meriti powinien uwzględnić wysokość
minimalnego wynagrodzenia z daty czynu (nie byłoby to zasadne; szerzej w tym
względzie zob. postanowienie SN z dnia 16 lipca 2014 r., III KK 211/14, wydane w
uwzględnieniu kasacji Prokuratora Generalnego, kwestionującej taki pogląd
wyrażony przez jeden z sądów), względnie z daty wejścia w życie wspomnianej
ustawy nowelizującej z dnia 27 września 2013 r. W realiach niniejszej sprawy
kwestia ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, jednak w świetle art. 4 § 1 k.k. za
prawidłowe należy uznać, że minimalne wynagrodzenie, o którym mowa w art. 119
§ 1 i innych przepisach Kodeksu wykroczeń, jest wynagrodzeniem obowiązującym
w dacie orzekania w sprawie.
Zasadnie skarżący podniósł, że procedując w opisany sposób Sąd Rejonowy
w S. rażąco naruszył szereg przepisów prawa. W pierwszej kolejności art. 387 § 2 i
3 k.p.k., uwzględniając, bez wezwania ówcześnie oskarżonych do dokonania
stosownej zmiany, wadliwe już w dacie złożenia na rozprawie (21 listopada 2013 r.)
wnioski o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzania postępowania
dowodowego. Doszło też do naruszenia przez Sąd art. 4 § 1 k.k., skoro nie
zastosował obowiązującej w czasie orzekania ustawy nowej, względniejsza dla
sprawców, nadto – co wskazano w uzasadnieniu kasacji – do naruszenia art. 119 §
1 k.w. poprzez jego niezastosowanie i art. 278 § 1 k.k. poprzez jego zastosowanie i
przyjęcie za podstawę skazania i wymiaru kary.
Stwierdzenie opisanych uchybień nakazywało postąpić zgodnie z wnioskiem
kasacji, tj. uchylić wyrok Sądu Rejonowego w S. w części skazującej T. P. i K. S. za
kradzież rzeczy na szkodę J. Z. i w tym zakresie sprawę przekazać temu Sądowi
do ponownego rozpoznania. Dla jasności należy zaznaczyć, że uchylenie wyroku
odnosi się do wszystkich rozstrzygnięć związanych ze wspomnianym skazaniem, tj.
także do orzeczenia o środku karnym oraz o kosztach sądowych. Z mocy samego
prawa uległy rozwiązaniu orzeczone wobec skazanych kary łączne pozbawienia
wolności, co wynika z art. 575 § 2 k.p.k., który ma zastosowanie również do kary
łącznej orzeczonej w tym samym postępowaniu (zob. wyroki SN: z dnia 26
5
listopada 2008 r., II KK 69/08, LEX nr 470997; z dnia 6 kwietnia 2011 r., V KK
368/10, LEX nr 795219), zatem zbędne byłoby uchylanie zawartych pkt III i VII
zaskarżonego wyroku rozstrzygnięć o karach łącznych, co postulowano w
uzasadnieniu kasacji.
Ponownie rozpoznając sprawę w zakresie wynikającym z wyroku Sądu
kasacyjnego, Sąd Rejonowy uwzględni obowiązujący stan prawny, jak też wymóg
respektowania art. 443 k.p.k., zatem wyda orzeczenie, w następstwie którego
sytuacja skazanych, zwłaszcza T. P., korzystającego z warunkowego zawieszenia
wykonania pierwotnie orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności, nie ulegnie
pogorszeniu. Rzecz jasna, rozwiązanie tej kary nie uchyla probacji w odniesieniu do
prawomocnie orzeczonej kary pozbawienia wolności wymierzonej wymienionemu
skazanemu za czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku, o wydatkach
związanych z rozpoznaniem kasacji rozstrzygając zgodnie z art. 638 k.p.k..