sygn. III KK 401/14 22 stycznia 2015 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 22 stycznia 2015, sygn. III KK 401/14

Data orzeczenia 22 stycznia 2015
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział III
Przewodniczący SSN Andrzej Ryński
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Karna #postanowienie SN
Sygn. akt III KK 401/14
POSTANOWIENIE
Dnia 22 stycznia 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Ryński
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 kpk
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 22 stycznia 2015 r.,
sprawy A. R.
skazanego z art. 286 § 1 kk przy zast. art. 91 § 1 kk
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Okręgowego w T.
z dnia 5 czerwca 2014 r.,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w T.
z dnia 22 stycznia 2014 r.,
p o s t a n o w i ł
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. zwolnić skazanego od ponoszenia kosztów postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 22 stycznia 2014 r., uznał oskarżonego A.
R. za winnego tego, że:
1) w dniu 28 kwietnia 2009 r., w salonie O., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej,
doprowadził do zawarcia przez J. B., mającą zarejestrowaną działalność
gospodarczą – P., umowy świadczenia usług telekomunikacyjnych w ramach
promocji „50 % więcej w ofercie dla firm”, wprowadzając J. B. w błąd co do zamiaru
zapłaty należności wynikających z zawartej umowy, czym doprowadził operatora
sieci telefonii komórkowej O. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez
2
wydanie telefonu komórkowego NOKIA E 71/3G za kwotę 1,22 zł, o faktycznej
wartości 1.499 zł oraz Nokia N95 8 za kwotę 1,22 zł, o faktycznej wartości 2.099 zł,
przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat od odbycia w okresie od
27.07.2006 r. do 26.02.2009 r. kary łącznej orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego
w sprawie IV K 1222/08 obejmującym m.in. wyroki w sprawach III K 919/04 i IV KI
99/05 z art. 286 § 1 k.k. i inne,
2) w dniu 29 kwietnia 2009 r., w salonie O., doprowadził do zawarcia przez J. B.,
mającą zarejestrowaną działalność gospodarczą – P., umów świadczenia usług
telekomunikacyjnych nr […] w ramach promocji 50 % więcej w ofercie dla firm,
wprowadzając J. B. w błąd co do zamiaru zapłaty należności wynikających z
zawartych umów, czym doprowadził operatora sieci telefonii komórkowej O. do
niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wydanie telefonu komórkowego
NOKIA E 71/3G za kwotę 1,22 zł, o wartości 1.499 zł oraz telefonu komórkowego
Nokia N95 za kwotę 1,22 zł, o wartości 2.099 zł, przy czym czynu tego dopuścił się
w ciągu pięciu lat od odbycia w okresie od 27.07.2006 r. do 26.02.2009 r. kary
łącznej orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w sprawie IV K 1222/08
obejmującym m.in. wyroki w sprawach III K 919/04 i IV K 199/05 z art. 286 § 1 k.k. i
inne,
3) w dniu 8 maja 2009 r., w punkcie sprzedaży W. Sp. z o.o. doprowadził do
zawarcia przez J. B., mającą zarejestrowaną działalność gospodarczą – P., umowy
świadczenia usług telekomunikacyjnych w pakiecie dla firm, wprowadzając J. B. w
błąd co do zamiaru zapłaty należności wynikających z zawartej umowy, czym
doprowadził P. S. A. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wydanie
telefonu komórkowego Samsung 900i za kwotę 1,22 zł, o faktycznej wartości 2.269
zł, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat od odbycia w okresie od
27.07.2006 r. do 26. 02. 2009 r. kary łącznej orzeczonej wyrokiem Sądu
Rejonowego w sprawie IV K 1222/08 obejmującym m.in. wyroki w sprawach III K
919/04 i IV K 199/05 z art. 286 § 1 k.k. i inne,
4) w dniu 8 maja 2009 r., w salonie firmowym E., doprowadził do zawarcia przez J.
B., mającą zarejestrowaną działalność gospodarczą – P., umów świadczenia usług
telekomunikacyjnych nr […] uzyskując kolejno numery abonenckie: […],
wprowadzając J. B. w błąd co do zamiaru zapłaty należności wynikających z
3
zawartych umów, czym doprowadził operatora sieci E. do niekorzystnego
rozporządzenia mieniem przez wydanie telefonów komórkowych w postaci dwóch
aparatów NOKIA E71 za kwoty 1,22 zł, o faktycznej wartości każdy z nich 1.899 zł,
telefonu komórkowego marki Samsung S8300 za 58,56 zł, o faktycznej wartości
1.869 zł, modemu ICON 225 za 1 zł, o faktycznej wartości 369 zł, przy czym czynu
tego dopuścił się w ciągu pięciu lat od odbycia w okresie od 27.07.2006 r. do
26.02.2009 r. kary łącznej orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w sprawie IV K
1222/08 obejmującym m.in. wyroki w sprawach III K 919/04 i IV K 199/05 z art. 286
§ 1 k.k. i inne,
5) w dniu 22 maja 2009 r., w salonie O., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej,
doprowadził do zawarcia przez J. B., mającą zarejestrowaną działalność
gospodarczą – P., umowy świadczenia usług telekomunikacyjnych w ramach
promocji „Ekstra Minuty do Wszystkich w ofercie dla firm”, wprowadzając J. B. w
błąd co do zamiaru zapłaty należności wynikających z zawartej umowy, czym
doprowadził operatora sieci telefonii komórkowej O. do niekorzystnego
rozporządzenia mieniem przez wydanie telefonów komórkowych o numerach
abonenckich […]: Sony Ericsson XI 8GB z pakietem nawigacyjnym za kwotę 1,22
zł, o faktycznej wartości 2.499 zł oraz HTC Touch HD za kwotę 1,22 zł, o faktycznej
wartości 2.499 zł, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat od odbycia
w okresie od 27.07.2006 r. do 26. 02. 2009 r. kary łącznej orzeczonej wyrokiem
Sądu Rejonowego w sprawie IV K 1222/08 obejmującym m.in. wyroki w sprawach
III K 919/04 i IV K 199/05 z art. 286 § 1 k.k. i inne, z tym ustaleniem, że czyny te
stanowiły ciąg przestępstw, z których każde wyczerpało znamiona występku z art.
286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to, po zastosowaniu art. 91 § 1 k.k., na
podstawie art. 286 § 1 k.k. wymierzył A. R. karę 3 lat pozbawienia wolności (pkt. I).
Oskarżonego A. R. uznał nadto za winnego tego, że w dniu 1 czerwca 2009
r., w T. działając z nieustaloną osobą zmusił J. B. do określonego zachowania w
ten sposób, że groził pozbawieniem życia jej i jej rodzinie w celu zmuszenia jej
wykorzystania faktu założenia firmy P. do wyłudzenia telefonów komórkowych od
operatora sieci telefonii komórkowej O., a następnie wspólnie i w porozumieniu z
inną osobą usiłował doprowadzić operatora sieci telefonii komórkowej O. do
niekorzystnego rozporządzenia mieniem wykorzystując dane firmy P. i składając
4
wniosek o zakup dwóch telefonów komórkowych marki IPhone 16 Gb, o łącznej
wartości 4.000 zł, wprowadzając operatora sieci telefonii komórkowej O. w błąd co
do zamiaru wywiązania się z warunków umowy, lecz nie osiągnął zamierzonego
celu z uwagi na zatrzymanie przez funkcjonariuszy Policji, przy czym czynu tego
dopuścił się w ciągu pięciu lat od odbycia w okresie od 27.07.2006 r. do 26.02.2009
r. kary łącznej orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w sprawie IV K 1222/08
obejmującym m.in. wyroki w sprawach III K 919/04 i IV K 199/05 z art. 286 § 1 k.k. i
inne, tj. występku z art. 191 § 1 k.k. w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k.,
w zw. z art. 11 § 2 k.k., w zw. z art. 12 k.k., w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to, po
zastosowaniu art. 11 § 3 k.k. i art. 14 § 1 k.k., na podstawie art. 286 § 1 k.k.
wymierzył mu karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt. II).
W konsekwencji na podstawie art. art. 91 § 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w miejsce
jednostkowych kar pozbawienia wolności orzeczonych w punktach I i II wyroku
orzekł wobec oskarżonego A. R. karę łączną 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia
wolności, zaś na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego A. R. środek
kamy w postaci obowiązku naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę :
kwoty 2.267,78 zł na rzecz P. SA, kwoty 5.974 zł na rzecz T. i kwoty 12.186,68 zł
na rzecz O.
Oskarżonego A. R. uniewinnił od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa
z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 245 k.k. i w tym zakresie kosztami postępowania
obciążył Skarb Państwa. Nadto rozstrzygnął w przedmiocie kosztów procesu, w tym
wynagrodzenia obrońcy oskarżonego z urzędu, zwalniając A. R. od ponoszenia
kosztów sądowych.
Od powyższego wyroku apelację wywiódł obrońca oskarżonego A. R., w
zakresie rozstrzygnięć zawartych w pkt. I, II, III, który zaskarżonemu wyrokowi
zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i prawa procesowego,
mogących mieć istotny wpływ na treść wyroku, a to: art. 202 § 1 k.p.k. w zw. z art.
1 § 3 k.k., art. 6 k.p.k., art. 7 i 410 k.p.k., art. 170 § 1 pkt. 2 k.p.k., art. 285 § 2
k.p.k., zaś alternatywnie podniósł zarzut rażącej niewspółmierności kary.
Powołując się na powyższe wniósł on o uchylenie wyroku w zaskarżonej
części i przekazanie tej sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o
5
wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności w dolnej granicy jej
ustawowego zagrożenia.
Natomiast oskarżony w swojej osobistej apelacji zarzucił orzeczeniu Sądu I
instancji obrazę art. 170 k.p.k. mająca istotny wpływ na treść wyroku przez
bezpodstawną rezygnację z przeprowadzenia wskazanych przez niego dowodów
zmierzających do wyjaśnienia ważkich okoliczności sprawy. W związku z tym
domagał się on uchylenia zaskarżonego wyroku.
Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt IX Ka
155/14, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając obie apelacje za oczywiście
bezzasadne. Poza tym zwolnił A. R. od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
Wyrok Sądu Okręgowego został w całości zaskarżony kasacją obrońcy
skazanego, który na podstawie art. 523 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił orzeczeniu Sądu
odwoławczego:
1. rażące naruszenie przepisów kodeksu postępowania karnego, tj. art. 437
§ 1 i 2. k.p.k., które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez jego
niewłaściwe zastosowanie w sprawie, polegające na utrzymaniu w mocy
zaskarżonego orzeczenia Sądu Rejonowego w T. z dnia 22 stycznia 2014 r. mimo,
że przeciwko w/w orzeczeniu oskarżony skierował skuteczne zarzuty zawarte w
petitum apelacji z dnia 17 lutego 2014 r., które wymagały uwzględnienia, a w
dalszej kolejności uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania
sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania;
2. rażące naruszenie przepisów kodeksu postępowania karnego, tj. art. 202
§ 1 k.p.k. w zw. z art. 1 § 3 k.k., które mogło mieć istotny wpływ na treść
rozstrzygnięcia, w tym decydować o możliwości przypisania A. R. winy i
odpowiedzialności karnej, poprzez ich niezastosowane w sprawie ujawniające się w
braku poddania A. R. w toku całego procesu, badaniu przez dwóch biegłych lekarzy
psychiatrów, celem ustalenia poczytalności oskarżonego a tempore criminis, które
mogło wiązać się z ustaleniem jego niepoczytalności wykluczającej możliwość
popełnienia przez niego przestępstwa (art. 1 § 3 kk) mimo, że A. R. informował
organy ścigania o przebytym leczeniu psychiatrycznym, która to okoliczność
wymagała przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów z tej racji,
że tylko oni dysponowali wiadomościami specjalnymi oraz wiedzą i
6
doświadczeniem, które pozwalają na ustalenie stanu zdrowia psychicznego
oskarżonego;
3. rażące naruszenie przepisów kodeksu postępowania karnego, tj. art. 156
§ 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k., które mogło mieć istotny wpływ na treść
rozstrzygnięcia, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie, polegające na
braku umożliwienia oskarżonemu dostępu do akt sprawy, co zmaterializowało się
brakiem reakcji Sądu meriti, a w dalszej kolejności Sądu ad quem, który nie
uwzględnił zarzutu oskarżonego w tej materii, na prawidłowo złożony wniosek A. R.
o dostęp do akt sprawy, który to wniosek znajduje się w aktach, a którego
pominięcie przez Sąd wiązało się w szerszym kontekście z naruszeniem prawa
oskarżonego do czynnej obrony;
4. rażące naruszenie przepisu postępowania karnego, tj. art. 285 § 2 k.p.k.,
które mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku, poprzez jego niezastosowanie w
stosunku do świadka R. K., który to nie stawiał się na kolejnych terminach rozpraw,
a mimo to Sąd instancji a quo nie wydał postanowienia o jego zatrzymaniu i
przymusowym doprowadzeniu, co nie spotkało się z dezaprobatą Sądu instancji ad
quem, w sytuacji, gdy zeznania w/w świadka były istotne dla udowodnienia zamiaru
prowadzenia działalności gospodarczej przez oskarżonego;
5. rażące naruszenie przepisów kodeksu postępowania karnego, które miało
istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:
a) art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., polegające na dokonaniu przez Sąd II
instancji dowolnej oraz jednostronnej oceny zgromadzonych dowodów w sprawie,
uchybiającej zasadom prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i
doświadczenia życiowego, skutkującej odmową przyznania waloru wiarygodności
wyjaśnieniom A. R. oraz rekonstrukcją okoliczności sprawy z ich pominięciem, w
sytuacji, gdy depozycje A. R. były spójne, niezmienne i konsekwentne przez co
zasługiwały na uznanie za wiarygodne i były miarodajne dla oparcia na ich kanwie
istotnych ustaleń faktycznych sprawy, zwłaszcza w zakresie relacji A. R. i J. B. oraz
negowania wprowadzenia w błąd J. B. co do zamiaru zapłaty należności
wynikających z zawartych umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych, jak i
zaprzeczenia przez A. R. kierowania przeciwko niej i jej rodzinie gróźb pozbawienia
życia,
7
b) przepisu art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k., poprzez oddalenie przez Sąd Rejonowy
postanowieniem z dnia 8 grudnia 2010 r. (k. 1384 akt postępowania, str. 16
uzasadnienia SR) wniosku oskarżonego o przesłuchanie w charakterze świadków
osób objętych wnioskiem, a także poprzez oddalenie przez Sąd Rejonowy wniosku
oskarżonego o przesłuchanie w charakterze świadka P. S. w związku z przyjęciem,
że okoliczności, które mają być udowodnione ich zeznaniami, nie mają znaczenia
dla rozstrzygnięcia sprawy podczas, gdy były to okoliczności niezbędne dla
ustalenia, że telefony komórkowe oraz modem zostały zakupione w celu
prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na handlu stalą, którą zamierzał
rozpocząć A. R., a z której to działalności miały być pokrywane rachunki za
świadczenie usług telekomunikacyjnych.
Nadto, w nawiązaniu do treści art. 523 § 1 k.p.k. in fine niniejszą kasacją
skarżący zarzucił orzeczeniu Sądu Okręgowego rażącą niewspółmierność kary
orzeczonej w punkcie I sentencji wyroku, tj. kary 3 lat pozbawienia wolności, kary
orzeczonej w punkcie II sentencji wyroku, tj. kary roku i 6 miesięcy pozbawienia
wolności, które to kary zostały połączone w punkcie III sentencji wyroku w karę
łączną 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, do stopnia społecznej szkodliwości
czynów zarzucanych oskarżonemu oraz stopnia jego winy.
Powołując się na powyższe skarżący na podstawie art. 537 § 1 i 2 k.p.k.
wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w postępowaniu odwoławczym.
Prokurator Prokuratury Okręgowej, w odpowiedzi na kasację wniósł o jej
oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja obrońcy skazanego okazała się oczywiście bezzasadna, dlatego
została rozpoznana na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd odwoławczy nie mógł
naruszyć art. 437 § 1 i 2 k.p.k., albowiem rodzaj orzeczenia jakie w tej sprawie
wydał mieści się w katalogu orzeczeń sądu odwoławczego wskazanych tym
przepisem.
Natomiast pozostałe zarzuty podniesione w kasacji stanowią wierne
powtórzenie swoich odpowiedników z wnoszonego uprzednio zwyczajnego środka
8
odwoławczego. Należy zwrócić uwagę, że część z nich została powielona w
sposób, w zasadzie tożsamy, bez wskazania w normatywnej podstawie zarzutu
przepisów statuujących zasadę rzetelnej kontroli odwoławczej. Odnosi się to do:
zarzutu nr 2 kasacji, którego odpowiednikiem jest zarzut nr 1 apelacji, zarzutu nr
3 kasacji stanowiącego powielenie zarzutu nr 2 apelacji, zarzutu nr 4 kasacji,
któremu odpowiada zarzut nr 6 apelacji, zarzutu kasacyjnego nr 5, którego
odpowiednikami są zarzuty nr 4 i 5 apelacji. Powielony został także zarzut
dotyczący podstawy względnej z art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażącej niewspółmierności
kary.
Już taka konstrukcja skargi kasacyjnej, bez powołania konkretnych uchybień,
które miałyby – zdaniem skarżącego – zapaść na etapie postępowania
odwoławczego, ogranicza samą zasadność wniesionego środka zaskarżenia.
Wskazać bowiem wypada, że kasacja jako nadzwyczajny środek zaskarżenia
może być skierowana wyłącznie do prawomocnych wyroków sądu odwoławczego
(art. 519 k.p.k.). Dodatkowo, strona zobowiązana jest do precyzyjnego wykazania
na czym uchybienie rangi kasacyjnej polega (por. art. 523 § 1 k.p.k. w zw. z art.
526 k.p.k.). Sąd Najwyższy wielokrotnie podnosił, że kasacja nie służy ponawianiu
(dublowaniu) kontroli odwoławczej prowadzonej w trybie zwyczajnym, a wszelkie
uchybienia z postępowania rozpoznawczego – poza podstawami bezwzględnymi
środków odwoławczych (art. 439 k.p.k.), oraz okolicznościami wskazanymi w art.
435 i 455 k.p.k. – podlegają przez Sąd Najwyższy rozpoznaniu w granicach
zaskarżenia i podniesionych zarzutów, (a nie jak w postępowaniu apelacyjnym w
granicach środka odwoławczego - por. art. 433§1 k.p.k. w zw. z art. 447§1 k.p.k.),
jedynie poprzez wykazanie przeniesienia (transponowania) takiego uchybienia
wskutek niewłaściwej kontroli instancyjnej do orzeczenia sądu odwoławczego (art.
536 k.p.k.). Treść wniesionej kasacji wyraźnie dowodzi, że powyższych obostrzeń
jej autor nie dostrzega.
Nawet bez wnikliwej analizy uzasadnienia Sądu odwoławczego wyraźnie
można wyprowadzić wniosek, że kontrola odwoławcza niniejszej sprawy
przeprowadzona została zgodnie z wymogami reguł z art. 433 § 2 k.p.k. Natomiast
pewne uogólnienia zawarte uzasadnieniu Sądu odwoławczego, w szczególności w
9
zakresie zarzutu 5 apelacji obrońcy, nie stanowią rażącego naruszenia art. 457 § 3
k.p.k.
Podniesione obecnie w kasacji zarzuty odnoszące się do wskazanych wyżej
konkretnych uchybień Sądu meriti, Sąd odwoławczy rozpoznawał już w ramach
zarzutów apelacyjnych, poczynając od kwestii badania psychiatrycznego
oskarżonego (s.8 uzasadnienia SO), a kończąc na odniesieniu się do zarzutu
rażącej niewspółmierności kary (s. 12 uzasadnienia SO).
W szczególności Sąd ten trafnie wskazał znaną orzecznictwu Sądu
Najwyższego tezę, że o zasadności wątpliwości w przedmiocie stanu zdrowia
psychicznego oskarżonego nie mógł decydować zgłoszony przez niego w fakt, że w
przeszłości, leczył się w poradni zdrowia psychicznego na bliżej nieokreślone
dolegliwości (k.149), gdy się zważy na szerszy kontekst właściwości podmiotowych
oskarżonego, które ujawniły się w tej sprawie w toku całego postępowania, m.in. w
ramach realizowanego przez niego prawa do obrony. Sąd odwoławczy powołał
zresztą na tę okoliczność stosowne orzecznictwo SN, co – jak widać – nie jest
wystarczającym argumentem dla skarżącego.
Warto również zaakcentować, że A. R. był uprzednio wielokrotnie karany
głównie za przestępstwa przeciwko mieniu i w żadnym z prawomocnych wyroków
nie zastosowano wobec niego chociażby art. 31 § 2 k.k. (k. 1463 – 1464).
Natomiast dokumentacja medyczna w postaci karty informacyjnej leczenia
szpitalnego A. R. z dnia 26 czerwca 2001 r. w Klinice Chirurgii i Naczyń w B. oraz
karty konsultacji z dnia 30 stycznia 2005 r. nie mogły mieć wpływu na treść
orzeczenia Sądu Najwyższego, ponieważ dokumenty te wpłynęły do instancji
kasacyjnej po dacie jego wydania. Marginalnie trzeba zauważyć, że nie
podważają one trafności stanowiska obu Sądów co do braku wątpliwości w
zakresie poczytalności oskarżonego w krytycznym czasie wobec faktu, że
dokumentują zdarzenia odległe od daty przypisanych skazanemu przestępstw, zaś
ich treść merytoryczna nie wskazuje, aby w tej sprawie, na etapie postępowania
jurysdykcyjnego, zachodziły podstawy określone w art. 202 i 203 k.p.k. do
zasięgnięcia opinii biegłych psychiatrów ( k. 26 - 31 akt SN). W tej sytuacji
zasadność podniesionego w kasacji zarzutu rażącego naruszenia art. 202 § 1 k.p.k.
i to w powiązaniu z art. 1 § 3 k.k., nie została w żaden sposób wykazana.
10
Sąd odwoławczy rozpoznał w dalszej kolejności zarzuty dotyczące
naruszenia art. 6 k.p.k. poprzez rzekomy brak dostępu oskarżonego do akt sprawy
(s.9 uzasadnienia SO) oraz zarzuty dotyczące prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu
Rejonowego w zakresie stosowania art. 7 i art. 410 k.p.k. – por. s. 9-10
uzasadnienia SO (obecnie zarzut 5-a kasacji). W kontekście pierwszego z
zarzutów, Sąd wskazał jakkolwiek na zaistniałe uchybienie po stronie Sądu
Rejonowego, to wszakże skazany z możliwości zapoznawania się z aktami sprawy
korzystał wielokrotnie, co powołuje w odpowiedzi na kasację prokurator: (k. 15252 -
tom VII) i następnie w dniach 24 czerwca 2010 r. (k. 1299 i 1316 - tom VII), 16
listopada 2010 r. (k. 1355 i k. 160 - tom VII), 5 stycznia 2011 r. (k. 1394 i k. 1395
tom VII), 2 lutego 2011 r. (k. 1426 i k. 1430 - tom VIII), 8 września 2011 r. (k. 1466),
5 października 2011 r. (k. 1493 i k. 1498), 3 listopada 2011 r. (k. 1511 i k. 1513), 14
grudnia 2011 r. (k. 1529 i k. 1532 - tom VIII), 20 marca 2012 r. (k. 1537 k. 1558), 25
kwietnia 2012 r. (k. 1593 - tom VIII).
Sąd odwoławczy odnosząc się do zarzutów 5 i 6 apelacji obrońcy
oskarżonego oraz zarzutów podniesionych w osobistej apelacji oskarżonego A. R.
dotyczących zaniechania przeprowadzenia przez Sąd I instancji dowodów z
zeznań szeregu świadków, w tym R. K. wnioskowanego przez oskarżonego -
k.1747 i P. S. o przesłuchanie którego postulował obrońca oskarżonego – k.1817
(s. 9-10 uzasadnienia SO), przedstawił rozważania, które nawiązują do zarzutów
nr 4 i 5b kasacji. Wspomniane zarzuty kasacyjne są na granicy dopuszczalności,
ponieważ z ich treści wynika, iż adresowane są wprost do Sądu I instancji.
Marginalnie należy podkreślić w kontekście podniesionego w kasacji zarzutu
rażącego naruszenia art. 285 § 2 k.p.k., że Sąd odwoławczy trafnie zaakceptował
sposób procedowania Sąd meriti w odniesieniu do czynności podejmowanych
przez ten Sąd w celu przesłuchania świadka R. K. (s. 10 uzasadnienia SO), do
nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 285 § 1 k.p.k. włącznie (k.1794).
Natomiast stosowanie wobec R. K. bardziej restrykcyjnych środków przymusu
uniemożliwiły nadsyłane do Sądu I instancji usprawiedliwienia jego
niestawiennictwa (k. 1779, 1796 - 1797, 1802, 1820). W tej sytuacji Sąd
odwoławczy w żadnym układzie procesowym – także na zasadzie akceptacji
11
uchybienia Sądu meriti z przeniesienia, nie mógł naruszyć co do tego świadka i to
w sposób rażący art. 285 § 2 k.p.k.
Natomiast zarzut dotyczący odstąpienia od przesłuchania w charakterze
świadka P. S., poprzez naruszenie art. 170 § 1 pkt. 2 k.p.k., w istocie nie odnosi się
do sytuacji procesowej towarzyszącej wskazanemu wnioskowi dowodowemu
obrońcy. Należy przypomnieć, że na rozprawie w dniu 15 stycznia 2014 r. Sąd I
instancji, na podstawie art. 411 § 1 k.p.k., odroczył wydanie wyroku do dnia 22
stycznia 2014 r. (k.1816). Natomiast obrońca oskarżonego w dniu 19 stycznia
2014 r. złożył do Sądu meriti wniosek o wznowienie przewodu sądowego w trybie
art. 409 k.p.k., celem zastosowania wobec R. K. art. 285 § 2 k.p.k. oraz
przesłuchania w charakterze świadka P. S. posługującego się ps. „D.” na
okoliczności „…dotyczące zaboru telefonów, wprowadzenia w błąd oskarżonego i
inne okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy…” (k.1817).
Sąd ten jednak nie wznowił przewodu sądowego lecz ogłosił wyrok w terminie
publikacyjnym, tj. w dniu 22 stycznia 2014 r. W ten sposób wystąpiła sytuacja
tożsama z oddaleniem wniosku obrońcy, chociaż postanowienie dowodowe w tym
przedmiocie nie zostało wydane.
Należy jednocześnie przypomnieć, że wprawdzie termin do zgłaszania
wniosków dowodowych przez stronę na etapie postępowania jurysdykcyjnego, w
aktualnym stanie prawnym, ogranicza jedynie data orzeczenia sądu odwoławczego,
o ile kończy ono prawomocnie to postępowanie, jednak przesłuchanie świadka jest
czynnością procesową, która przed sądem I instancji, po rozpoczęciu rozprawy
może być dokonana tylko w toku przewodu sądowego, ewentualnie w ramach
uzupełnienia postępowania dowodowego przed sądem odwoławczym, w trybie art.
452 § 2 k.p.k. (zob. też wyrok SN z dnia 26 maja 2004 r., V KK 15/04, LEX nr
109510).
W związku z tym należało przede wszystkim rozstrzygnąć, czy Sąd I
instancji miał podstawy do wznowienia przewodu sądowego w rozumieniu art. 409
k.p.k., aby rozpoznać przedmioty wniosek i przeprowadzić wskazane w nim
dowody. Wprawdzie Sąd odwoławczy nie w pełni odniósł się do tych zagadnień,
jednak trafnie wskazał, że dowody z zeznań świadków P. S. i R. K. były
irrelewantne z punktu widzenia odpowiedzialności A. R. w kontekście postawionych
12
mu zarzutów (s. 9 uzasadnienia SO), reagując w ten sposób na nieprecyzyjnie
podniesiony, w tym układzie procesowym, zarzut apelacyjny obrazy art. 170 § 1
pkt. 2 k.p.k. W odniesieniu do argumentacji obrońcy zwraca uwagę bardzo ogólna
teza przedmiotowego wniosku dowodowego, która w żaden sposób co do P. S. na
etapie postępowania przed Sądem Rejonowym nie została skonkretyzowana,
chociażby poprzez jej uzasadnienie. Nie wskazano również adresu potencjalnego
świadka. W tym kontekście należy stwierdzić, że katalog przyczyn uzasadniających
wznowienie przewodu sądowego nie jest ograniczony, a jego wyliczenie należy
uznać za przykładowe. Jednak w omawianej sytuacji procesowej brak było podstaw
do zastosowania art. 409 k.p.k. zważywszy na widoczną niezasadność
wskazanego wniosku dowodowego oraz fakt trafnego przyjęcia przez Sąd I
instancji, że wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego wyrokowania zostały
w tej sprawie wyjaśnione. Dlatego też zignorowanie przedmiotowego wniosku
dowodowego przez Sąd I instancji nie miało istotnego wpływu na treść orzeczenia,
tym bardziej, że skarżący w kasacji nie wykazał, aby jego następstwem było
pominięcie okoliczności, których on dotyczył, zaś Sąd odwoławczy akceptując
sposób procedowania Sądu I instancji przetransponował to uchybienie do swojego
orzeczenia.
Jednocześnie Sąd II instancji nie mógł naruszyć art. 170 § 1 pkt. 2 k.p.k.
skoro wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka P. S. powtórnie nie został
zgłoszony w postępowaniu odwoławczym. Natomiast autor kasacji w aspekcie
treści osobistej apelacji oskarżonego (k.1871) nie czyni Sądowi odwoławczemu
zarzutu, że powinien on przeprowadzić ten dowód z urzędu w oparciu o przepis art.
167 k.p.k., w ramach realizacji zasady prawdy materialnej (art. 2 § 2 k.p.k.).
Sąd odwoławczy dokonał poprawnej kontroli instancyjnej oceny
zgromadzonego materiału dowodowego zaprezentowanej przez Sąd meriti (por. s.
10-12 uzasadnienia SO). Sąd II instancji wskazał, że argumentacja przytoczona w
apelacjach - osobistej oskarżonego oraz jego obrońcy, w istocie pozostawała
niezależna od głównych tez dowodowych oskarżenia. Trafnie oceniono, że nie jest
istotne dla sprawy kto używał zakupionych przez pokrzywdzoną telefonów
komórkowych - osobiście oskarżony czy inne osoby, którym je przekazał. W
zakresie treści zeznań pokrzywdzonej J. B. oraz z dokumentów działalności firmy
13
tak pokrzywdzonej jak i oskarżonego, Sąd meriti władny był przyjąć, że wyjaśnienia
oskarżonego na okoliczność czynów, o które był oskarżony, pozostawały
niewiarygodne i ta ocena korzysta z ochrony art. 7 k.p.k. Sąd odwoławczy wskazał
bowiem, że w momencie nakłaniania pokrzywdzonej do nabycia kolejnych
abonamentów u operatorów telefonii komórkowych oskarżony wiedział, że nie
dysponuje ona środkami na realizację płatności wynikłych z tych zobowiązań, co -
jak słusznie wnioskuje Sąd Okręgowy - już samo w sobie wskazuje na umyślność
działania oskarżonego, a teza o tym, że być może w przyszłości nabędzie on
środki do spłaty tych zobowiązań nie mogła prowadzić do odrzucenia zarzutów
oskarżenia (por. s.11 uzasadnienia SO). Tym samym sygnalizowana przez
skarżącego w kasacji potrzeba przesłuchania w charakterze świadka R K. oraz
osób objętych postanowieniem dowodowym Sądu I instancji z dnia 8 grudnia 2010
r. (k.1384) dla udowodnienia zamiaru prowadzenia przyszłej działalności
gospodarczej przez oskarżonego nie występowała, skoro poczynienie ustaleń w
tym zakresie nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (s. 16
uzasadnienia SR). Również przesłuchanie P. S. na okoliczność domniemanego
wprowadzania w błąd M. R. i jego udziału w groźbach kierowanych pod adresem J.
B. w kontekście opisu poszczególnych czynów przyjętych przez Sąd I instancji było
zbędne, skoro Sądy obu instancji m. in. na podstawie zeznań bezpośredniego
świadka tych zdarzeń J. B. skonkretyzowały sposób zachowania się oskarżonego
przy dokonywaniu poszczególnych transakcji, a w zakresie zdarzenia z dnia 2
czerwca 2009 r. słusznie przyjęły, że współdziałał on z inną osobą (s. 9-10
uzasadnienia SO). Należy podkreślić że wymowa poczynionych przez Sąd I
instancji ustaleń, które nie mogą być w kasacji kwestionowane, jest jednoznaczna,
albowiem oskarżony osobiście, brał czynny udział w transakcjach zawieranych
przez J. B. z operatorami sieci telefonii komórkowej, zaś w dniu 1 czerwca 2009 r.
aktywnie uczestniczył także w formułowaniu gróźb pod jej adresem, posługując się
do tego celu telefonem komórkowym (s. 6 uzasadnienia SR). Również ocena
prawna poszczególnych czynów oskarżonego w sferze przedmiotowej i
podmiotowej, przy przyjęciu konstrukcji współsprawstwa w odniesieniu do czynu z
dnia 1 czerwca 2009 r. przypisanego oskarżonemu w pkt. II wyroku Sądu I instancji
nie budzi zastrzeżeń.
14
Natomiast zarzut 6 kasacji należy uznać za niedopuszczalny mimo
odmiennego w tym zakresie subiektywnego odczucia skarżącego.
Przepis art. 523 k.p.k. (po średniku) należy rozumieć w ten w sposób, iż nie
jest dopuszczalne zaskarżenie kasacją wyroku w części dotyczącej rozstrzygnięcia
o karze, jeśli podnosi się jedynie zarzut jej niewspółmierności, bez jednoczesnego
podniesienia zarzutu rażącej obrazy prawa materialnego lub procesowego, która
mogła mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia o karze. Zatem, z przepisu tego nie
wynika aby zarzut rażącej niewspółmierności kary mógł towarzyszyć innym
podniesionym w kasacji zarzutom na zasadzie alternatywy (zob. też postanowienie
SN z dnia 4 stycznia 2007 r., V KK 284/06, OSNwSK 2007/1/73, wyrok SN z dnia 3
listopada 1999 r., IV KKN 206/99, OSNKW 2000/1-2/15).
Z tych przyczyn, nie znajdując podstaw do uwzględnienia kasacji, Sąd
Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia, zwalniając skazanego
od ponoszenia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego na podstawie art.
624 k.p.k., albowiem uznał, że uiszczenie ich byłoby dla zobowiązanego zbyt
uciążliwe z uwagi na jego złą sytuację majątkową dowiedzioną w postanowieniu
Sądu Okręgowego z dnia 4 września 2014 r. (k.8 akt SN).