Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.2) Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki
2) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 września 2016 r. w sprawie stanowiska mającego istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej oraz inspektorów ochrony radio- logicznej (Dz. U. poz. 1513), które traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe oraz ustawy o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. poz. 1593 oraz z 2020 r. poz. 284). Dziennik Ustaw –4– Poz. 640 Załączniki do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 marca 2021 r. (poz. 640) Załącznik nr 1 TYPY UPRAWNIEŃ INSPEKTORA OCHRONY RADIOLOGICZNEJ, RODZAJE DZIAŁALNOŚCI, DO KTÓRYCH NADZOROWANIA UPRAWNIAJĄ, ORAZ SZCZEGÓŁOWE WARUNKI NADAWANIA UPRAWNIEŃ INSPEKTORA OCHRONY RADIOLOGICZNEJ OKREŚLONEGO TYPU Staż pracy w warunkach narażenia Typ uprawnień (w latach) Rodzaje działalności, inspektora Lp. do których nadzorowania wykształcenie ochrony inspektor ochrony radiologicznej uzyskuje uprawnienie średnie wykształcenie radiologicznej lub średnie wyższe branżowe 1 2 3 4 5 Przechowywanie, transport, obrót i stosowanie zamkniętych 1 0 źródeł promieniotwórczych oraz instalowanie, stosowanie i obsługa urządzeń zawierających źródła promieniotwórcze 1 IOR-1Z o aktywności mniejszej niż wartość P2, o której mowa w załączniku nr 2 do ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 623), z wyłączeniem stosowania źródeł promieniotwórczych w celach medycznych. Uruchamianie i stosowanie urządzeń wytwarzających 1 0 promieniowanie jonizujące do celów innych niż medyczne wraz 2 IOR-1R z uruchamianiem pracowni, w których mają być one stosowane, w tym pracowni, w których mają być stosowane aparaty rentgenowskie. Działalności, do których nadzorowania są uprawnione osoby 3 1 posiadające uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej typu IOR-1Z i IOR-1R. Wytwarzanie, przetwarzanie, przechowywanie, transport lub stosowanie materiałów jądrowych, materiałów promieniotwórczych lub źródeł promieniotwórczych oraz obrót tymi materiałami lub źródłami, przechowywanie, transport, przetwarzanie lub składowanie odpadów promieniotwórczych, z wyłączeniem stosowania źródeł promieniotwórczych w celach medycznych oraz przechowywania, transportu lub przerobu wypalonego paliwa jądrowego. Eksploatacja lub zamknięcie kopalni rudy uranu. Produkowanie, instalowanie, stosowanie lub obsługa urządzeń zawierających źródła promieniotwórcze oraz obrót tymi urządzeniami, z wyłączeniem urządzeń zawierających źródła promieniotwórcze 3 IOR-1 stosowanych w celach medycznych. Uruchamianie pracowni, w których mają być stosowane źródła promieniotwórcze lub urządzenia zawierające takie źródła, z wyłączeniem źródeł i urządzeń stosowanych w celach medycznych. Budowa, eksploatacja i zamknięcie składowisk odpadów promieniotwórczych, z wyjątkiem składowisk odpadów promieniotwórczych przeznaczonych do składowania wypalonego paliwa jądrowego. Zamierzone dodawanie substancji promieniotwórczych w procesie produkcyjnym wyrobów powszechnego użytku oraz wyrobów medycznych, wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro, wyposażenia wyrobów medycznych, wyposażenia wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro lub aktywnych wyrobów medycznych do implantacji, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 186, Dziennik Ustaw –5– Poz. 640 z późn. zm.), obrót tymi wyrobami lub wyposażeniem oraz przywóz na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wywóz z tego terytorium tych wyrobów lub wyposażenia oraz wyrobów powszechnego użytku, do których dodano substancje promieniotwórcze. Aktywacja materiału powodująca wzrost aktywności w wyrobie powszechnego użytku, której w czasie wprowadzania tego wyrobu do obrotu nie można pominąć z punktu widzenia ochrony radiologicznej. Działalności, do których nadzorowania są uprawnione osoby 4 2 posiadające uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej typu IOR-1. Przechowywanie, transport lub przerób wypalonego paliwa jądrowego, obrót tym paliwem oraz wzbogacanie 4 IOR-2 izotopowe. Budowa, rozruch, eksploatacja i likwidacja obiektów jądrowych. Budowa, eksploatacja i zamknięcie składowisk odpadów promieniotwórczych przeznaczonych do składowania wypalonego paliwa jądrowego. Działalności, do których nadzorowania są uprawnione osoby 4 2 posiadające uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej typu IOR-1. Stosowanie źródeł promieniotwórczych w celach medycznych, produkowanie, instalowanie, stosowanie i obsługa w celach medycznych urządzeń zawierających źródła promieniotwórcze, obrót tymi urządzeniami oraz uruchamianie i stosowanie urządzeń wytwarzających promieniowanie jonizujące w celach medycznych, a także uruchamianie pracowni, w których mają być stosowane takie źródła 5 IOR-3 i urządzenia, z wyłączeniem uruchamiania lub stosowania aparatów rentgenowskich w medycznej pracowni rentgenowskiej, uruchamiania medycznej pracowni rentgenowskiej, uruchamiania lub stosowania aparatów rentgenowskich do celów rentgenodiagnostyki, radiologii zabiegowej, radioterapii powierzchniowej lub radioterapii schorzeń nienowotworowych poza pracownią. Zamierzone podawanie substancji promieniotwórczych ludziom i zwierzętom w celach medycznej lub weterynaryjnej diagnostyki, leczenia lub badań naukowych. Dziennik Ustaw –6– Poz. 640 Załącznik nr 2 ZAKRESY SZKOLEŃ DLA OSÓB UBIEGAJĄCYCH SIĘ O NADANIE UPRAWNIEŃ INSPEKTORA OCHRONY RADIOLOGICZNEJ 1. Uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej typu IOR-1Z Tematy wykładów (min. 30 godzin):
1) wybrane podstawowe zagadnienia z fizyki atomowej i jądrowej; rozpady promieniotwórcze;
2) naturalne i sztuczne izotopy promieniotwórcze;
3) oddziaływanie promieniowania z materią;
4) biologiczne skutki promieniowania jonizującego;
5) detektory promieniowania jonizującego;
6) podstawowe wielkości dozymetrii promieniowania jonizującego, jednostki;
7) przyrządy dozymetryczne;
8) podstawowe zasady ochrony radiologicznej, w tym uzasadnianie, optymalizacja, ograniczanie narażenia;
9) system zarządzania sytuacjami zdarzeń radiacyjnych, opisy znanych zdarzeń radiacyjnych;
10) przepisy ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe i aktów wykonawczych do tej ustawy, podstawowe przepisy międzynarodowe w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, w tym przepisy Unii Euro- pejskiej;
11) zezwolenia na działalność związaną z narażeniem, zgłaszanie i powiadamianie o takiej działalności, wyłączenia dzia- łalności z reglamentacji, uprawnienia inspektorów dozoru jądrowego;
12) zasady bezpiecznej pracy z zamkniętymi źródłami promieniotwórczymi w pracowniach i poza pracowniami;
13) pomiary mocy dawki i skażeń promieniotwórczych;
14) kontrola narażenia pracowników i osób z ogółu ludności, w tym na promieniowanie jonizujące od źródeł naturalnych;
15) kontrola i ewidencja zamkniętych źródeł promieniotwórczych;
16) zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych;
17) ogólne informacje o postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi;
18) podstawowe zasady transportu towarów niebezpiecznych klasy 7;
19) organizacja ochrony radiologicznej w jednostce organizacyjnej, obowiązki i uprawnienia kierownika jednostki, inspektora ochrony radiologicznej i pracowników, w tym pracowników zewnętrznych;
20) przygotowanie dokumentów w jednostce organizacyjnej: regulamin pracy, instrukcje pracy, rejestry dawek, rejestry źródeł, plan postępowania awaryjnego, plan zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych;
21) podstawowe zagadnienia z zakresu prawa pracy. Ćwiczenia obliczeniowe (min. 4 godziny): obliczanie zmiany aktywności w czasie, obliczanie dawek, obliczanie osłon, optymalizacja warunków pracy w warunkach narażenia, ocena dawek indywidualnych na podstawie dozymetrycz- nych pomiarów w środowisku pracy, oszacowanie dopuszczalnego czasu przebywania w pomieszczeniu o podwyższonym promieniowaniu. Ćwiczenia laboratoryjne (min. 4 godziny): dobór parametrów przyrządu dozymetrycznego, pomiary mocy dawki, wy- znaczanie izodoz, pomiary skażeń promieniotwórczych. 2. Uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej typu IOR-1R Tematy wykładów (min. 20 godzin):
1) wybrane podstawowe zagadnienia z fizyki atomowej i jądrowej;
2) oddziaływanie promieniowania z materią;
3) biologiczne skutki promieniowania jonizującego; Dziennik Ustaw –7– Poz. 640
4) detektory promieniowania jonizującego;
5) podstawowe wielkości dozymetrii promieniowania jonizującego, jednostki;
6) przyrządy dozymetryczne;
7) podstawowe zasady ochrony radiologicznej, w tym uzasadnianie, optymalizacja, ograniczanie narażenia;
8) system zarządzania sytuacjami zdarzeń radiacyjnych, opisy znanych zdarzeń radiacyjnych;
9) przepisy ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe i aktów wykonawczych do tej ustawy, podstawowe przepisy międzynarodowe w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, w tym przepisy Unii Euro- pejskiej;
10) zezwolenia na działalność związaną z narażeniem, zgłaszanie i powiadamianie o takiej działalności, wyłączenia dzia- łalności z reglamentacji, uprawnienia inspektorów dozoru jądrowego;
11) zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami wytwarzającymi promieniowanie jonizujące w pracowniach i poza pracow- niami;
12) pomiary mocy dawki;
13) kontrola narażenia pracowników i osób z ogółu ludności;
14) podstawy fizyki i techniki lamp rentgenowskich oraz akceleratorów;
15) zasady bezpiecznej pracy w pracowniach rentgenowskich i pracowniach akceleratorowych;
16) organizacja ochrony radiologicznej w jednostce organizacyjnej, obowiązki i uprawnienia kierownika jednostki, inspektora ochrony radiologicznej i pracowników, w tym pracowników zewnętrznych;
17) przygotowanie dokumentów w jednostce organizacyjnej: regulamin pracy, instrukcje pracy, rejestry dawek, plan postępowania awaryjnego;
18) podstawowe zagadnienia z zakresu prawa pracy. Ćwiczenia obliczeniowe (min. 3 godziny): obliczanie dawek, obliczanie osłon, optymalizacja warunków pracy w warunkach narażenia, ocena dawek indywidualnych na podstawie dozymetrycznych pomiarów w środowisku pracy, oszacowanie dopuszczalnego czasu przebywania w pomieszczeniu o podwyższonym promieniowaniu. Ćwiczenia laboratoryjne (min. 3 godziny): dobór parametrów przyrządu dozymetrycznego, pomiary widma promie- niowania X, pomiary mocy dawki i pomiary dawki, wyznaczanie izodoz. 3. Uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej typu IOR-1 Tematy wykładów jak w szkoleniach dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej typów IOR-1Z i IOR-1R oraz (łącznie min. 60 godzin):
1) wykonywanie działalności związanej z narażeniem, w tym narażeniem na promieniowanie naturalne, w szczególności na radon;
2) zasady bezpiecznej pracy z otwartymi źródłami promieniotwórczymi w pracowniach i poza pracowniami, kontrola uwolnień, ograniczniki dawek (limity użytkowe dawek);
3) zasady postępowania z materiałami promieniotwórczymi niebędącymi źródłami promieniotwórczymi;
4) zasady pomiarów dozymetrycznych w środowisku pracy, wytyczanie granic terenów kontrolowanych i nadzorowa- nych;
5) ocena narażenia osób z ogółu ludności, pojęcie grup odniesienia;
6) narażenie wewnętrzne;
7) dekontaminacja powierzchni roboczych, sprzętu, skażeń osobistych;
8) identyfikacja substancji promieniotwórczych, w tym materiałów jądrowych;
9) postępowanie z odpadami promieniotwórczymi;
10) składowiska odpadów promieniotwórczych;
11) przykłady typowych zastosowań technik jądrowych oraz związane z nimi zagrożenie. Dziennik Ustaw –8– Poz. 640 Ćwiczenia obliczeniowe jak w szkoleniu dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radio- logicznej typu IOR-1Z oraz (łącznie min. 8 godzin): obliczanie osłon, obliczanie aktywności i stężenia izotopów promienio- twórczych w odpadach promieniotwórczych, ocena narażenia wewnętrznego, oszacowanie dopuszczalnego czasu przeby- wania w polu podwyższonego promieniowania, ocena dawki dla grupy odniesienia. Ćwiczenia laboratoryjne jak w szkoleniu dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radio- logicznej typu IOR-1Z oraz (łącznie min. 8 godzin): pomiary widma promieniowania gamma, pomiary strumienia neutronów, pomiar i ocena skażeń indywidualnych. 4. Uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej typu IOR-2 Tematy wykładów jak w szkoleniu dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej typu IOR-1 oraz (łącznie min. 84 godziny):
1) podstawy fizyki reakcji rozszczepienia, fizyki reaktorowej i wymiany ciepła w reaktorach jądrowych;
2) elementy fizyki i chemii jądrowego cyklu paliwowego;
3) zasady bezpiecznej gospodarki odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym;
4) składowiska odpadów promieniotwórczych przeznaczonych do składowania wypalonego paliwa jądrowego oraz przechowalniki wypalonego paliwa jądrowego;
5) źródła zagrożenia w reaktorze jądrowym pochodzące z rdzenia reaktora, obiegów chłodzenia, układów filtracji wody i powietrza, wypalonego paliwa jądrowego, materiałów po aktywacji i odpadów promieniotwórczych;
6) zagadnienia dozymetrii reaktorowej;
7) ocena zagrożenia w obiekcie jądrowym i okolicy (normalna eksploatacja, przewidywane zdarzenia radiacyjne i wa- runki awaryjne);
8) potencjalne awarie w obiektach jądrowych;
9) plany postępowania awaryjnego w wybranych obiektach jądrowych;
10) zasady ochrony fizycznej i ewidencji materiałów jądrowych. Ćwiczenia obliczeniowe jak w szkoleniu dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radio- logicznej typu IOR-1 oraz (łącznie min. 12 godzin): oszacowanie aktywności napromienionego materiału tarczowego, oszacowanie współczynnika mnożenia napromienionego paliwa jądrowego. Ćwiczenia laboratoryjne jak w szkoleniu dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radio- logicznej typu IOR-1 oraz (łącznie min. 12 godzin): ustalanie progów ostrzegawczych i awaryjnych w systemie zabezpie- czeń. 5. Uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej typu IOR-3 Tematy wykładów jak w szkoleniu dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej typu IOR-1 oraz (łącznie min. 72 godziny):
1) podstawy wykorzystania promieniowania jonizującego w diagnostyce i terapii medycznej, rodzaje procedur w tele- radioterapii, brachyterapii i medycynie nuklearnej, typowe zagrożenia;
2) podstawowe zasady ochrony radiologicznej pacjentów;
3) zadania inspektorów ochrony radiologicznej w placówkach służby zdrowia, zasady współpracy z personelem me- dycznym;
4) opis znanych zdarzeń radiacyjnych w postępowaniu medycznym z wykorzystaniem źródeł promieniowania jonizują- cego. Ćwiczenia obliczeniowe jak w szkoleniu dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radio- logicznej typu IOR-1 oraz (łącznie min. 12 godzin): obliczanie mocy dawki i dawki osłon i czasu pracy w typowych pra- cowniach radioterapeutycznych, obliczanie aktywności i stężeń izotopów promieniotwórczych w odpadach promieniotwór- czych dla typowych procedur medycyny nuklearnej. Ćwiczenia laboratoryjne jak w szkoleniu dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radio- logicznej typu IOR-1.