Postanowienie SN z 25 sierpnia 2015, sygn. III KK 42/15
Data orzeczenia
25 sierpnia 2015
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział III
Przewodniczący
Prezes SN Lech Paprzycki
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (6)
POSTANOWIENIE
Dnia 25 sierpnia 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
Prezes SN Lech Paprzycki
w sprawie J. K.
skazanego z art.280§1 k.k. w zw. z art. 64§1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 25 sierpnia 2015 r.,
kasacji, wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Okręgowego w B.
z dnia 7 października 2014 r.
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w B.
z dnia 26 maja 2014 r.,
postanowił:
1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2) zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. Z. D. Kancelaria
Adwokacka w B. 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote
osiemdziesiąt groszy) w tym 23% podatku VAT za sporządzenie i
wniesienie kasacji przez obrońcę z urzędu,
3. zwolnić skazanego J. K. od ponoszenia kosztów sądowych
postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w B., wyrokiem z dnia 7 października 2014 r. w sprawie […],
utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 26 maja 2014 r. wydany w
sprawie […], którym J. K. za czyn zakwalifikowany z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 64
§ 1 k.k. i na podstawie tych przepisów skazany został na karę trzech lat
pozbawienia wolności.
2
Od powyższego wyroku Sądu Okręgowego, kasację na korzyść skazanego
wniósł jego obrońca i, zarzucając „rażące naruszenie wskazanych przepisów prawa
procesowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia: 1.
naruszenie art.42 ustęp 2 Konstytucji RP oraz art. 6 pkt 3 lit. c EKPCz w zw. z art. 6
k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. przez zaakceptowanie w toku kontroli
instancyjnej naruszenia stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą
polegającego na pozbawieniu oskarżonego prawa do korzystania z obrońcy z
urzędu wobec odstąpienia przez Sąd I instancji od ustanowienia mu obrońcy z
urzędu na etapie postępowania przygotowawczego i sądowego I instancji, pomimo
istnienia uzasadnionych wątpliwości co do jego poczytalności, na co wskazywało
dopuszczenie przez prokuratora dowodu z opinii biegłych psychiatrów celem oceny
stanu zdrowia psychicznego skazanego, w szczególności wobec wniosków opinii
potwierdzających oskarżonego padaczkę; 2. naruszenie art. 42 ustęp 2 Konstytucji
RP oraz art. 6 pkt 3 lit. c EKPCz zw. z art. 6 k.p.k. w zw. z art. 79 § 2 k.p.k. i art. 78
§ 1 k.p.k. przez zaakceptowanie w toku kontroli instancyjnej naruszenia
stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą polegającego na odstąpieniu
od ustanowienia obrońcy z urzędu pomimo istnienia okoliczności utrudniających
skazanemu obronę takich jak: - stan psychiczny opisany w opinii biegłych
psychiatrów, w tym uzależnienie od alkoholu, wyraźne objawy wynikające z
odstawienia alkoholu, padaczkę; - charakter sprawy, wymagający inicjatywy
dowodowej skazanego z uwagi na śmierć pozostałych uczestników zajścia oraz
fakt, że wszyscy uczestnicy - włączając; pokrzywdzonego - byli pod wpływem
alkoholu, co nasuwa poważne wątpliwość co do ich zdolności postrzegania; - fakt,
że w trakcie procesu skazany pozbawiony był wolności, co ograniczało jego
możliwości skorzystania z pomocy obrońcy, ponadto jego stan majątkowy (jest
osobą bezdomną, bezrobotną) uniemożliwiał ustanowienie obrońcy z wyboru; 3.
naruszenie art. 6 k.p.k. w zw. z art. 452 § 2 w zw. z art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k poprzez
oddalenie wniosku dowodowego zgłoszonego w postępowaniu II-instancyjnym
przez ustanowionego obrońcę o przesłuchanie pozostałego żyjącego jeszcze
uczestnika zajścia w charakterze świadka z powołaniem się, że wniosek ten w
sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania, mimo że okoliczności
sprawy wskazują, że sąd I instancji oparł swoje ustalenia na niepełnym materiale
3
dowodowym, wyjaśnieniach podejrzanych którzy już zmarli więc poza
pokrzywdzonym był to jedyny żyjący; uczestnik zajścia; oparcie się na jego
wyjaśnieniach złożonych w dochodzeniu narusza zasadę bezpośredniości
przeprowadzenia dowodu i budzi uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości
oceny dowodów dokonanej przez Sąd, ponieważ osoba ta była przesłuchiwana
wyłącznie w charakterze podejrzanego, a przesłuchanie jej w charakterze świadka
miałoby istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; 4. naruszenie art. 433 § 2
k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez odstąpienie od rozpoznania zawartego w
apelacji sporządzonej samodzielnie przez skazanego zarzutu dotyczącego nie
udzielenia mu pomocy prawnej z urzędu naruszającego jego prawo do obrony, a w
konsekwencji utrzymanie w mocy wyroku rażąco naruszającego prawa skazanego;
5. naruszenie art. 4 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. przez zaakceptowanie w toku
kontroli instancyjnej naruszenia przez Sąd I instancji polegającego na odstąpieniu
od przeprowadzenia wszystkich możliwych dowodów i oparcie rozstrzygnięcia o
niepełny materiał dowodowy, gdy zasadne było przeprowadzenie dowodów
potwierdzających wersję pokrzywdzonego przez przesłuchanie osób z którymi w
dniu zdarzenia spożywał alkohol, w szczególności celem ustalenia czy mógł on
dysponować pieniędzmi które mu skradziono; 6. naruszenie art. 174 k.p.k. przez
zaakceptowanie w toku kontroli instancyjnej naruszenia zakazu wykorzystania jako
dowodu treści notatek urzędowych dotyczących okoliczności wymagających
przeprowadzenia dowodu z przesłuchania i dokonywania w oparciu o ich treść
ustaleń faktycznych”, wniósł o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i
przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania.
Prokurator Prokuratury Okręgowej w B., w odpowiedzi na kasację, wniósł o
jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja obrońcy skazanego jest, w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k., oczywiście
bezzasadna i jako taka została oddalona, natomiast J. K. na podstawie art. 624 § 1
k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., wobec jego aktualnej sytuacji majątkowej i
ograniczonych możliwości uzyskiwania zarobku w związku z odbywaniem kary
pozbawienia wolności, został zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych
postępowania kasacyjnego. Sporządzenie i wniesienie kasacji w tej sprawie przez
4
obrońcę z urzędu, uzasadniało zasądzenie z tego tytułu stosownego
wynagrodzenia.
Oczywiście bezzasadne są, ściśle ze sobą powiązane, zarzuty z pkt 1 i 2
kasacji. W sprawie tej, w toku postępowania przygotowawczego prokurator nie tylko
wydał postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii psychiatrów (k - 126,127), ale
również zainicjował wydanie przez upoważnionego sędziego Sądu Rejonowego w
B. zarządzenia o wyznaczeniu obrońcy z urzędu (k - 132), które zasadnie, po
uzyskaniu opinii tych biegłych, zostało cofnięte (k - 145). Równie niezasadny jest
zarzut naruszenia rt. 79 § 2 k.k., gdyż w tej sprawie jeżeli chodzi o J. K. nie
wystąpiły okoliczności utrudniające mu obronę, gdyż takiego utrudnienia nie
stanowił jego stan zdrowia wynikający z nadużywania alkoholu, co wynika także z
opinii biegłych psychiatrów (k - 136) stwierdzającej wprost, że może on brać
„czynny” udział w postępowaniu karnym. Zatem, po cofnięciu J. K. wyznaczonego
obrońcy w związku z okolicznościami wskazanymi w art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. nie było
podstaw do wyznaczenia mu takiego obrońcy na podstawie art. 79 § 2 k.p.k.
Tak samo niezasadny jest zarzut z pkt 3 kasacji. Zwrócić należało uwagę na
to, że wskazany przez obrońcę K. B. w toku tego postępowania został dwukrotnie
przesłuchany w toku postępowania przygotowawczego (k - 34,35 i 50,51), pierwszy
raz odmówił składania wyjaśnień, a przesłuchany ponownie stwierdził, że nie
widział „czy tamci dwaj go bili, albo żeby mu coś zabierali. To wszystko co mam do
powiedzenia” (k - 50,51). W tej sytuacji trafna była decyzja Sądu odwoławczego o
oddaleniu wniosku dowodowego obrońcy oskarżonego o przesłuchanie tego
świadka, jako w oczywisty sposób zmierzającego do przedłużenia postępowania.
Tym bardziej, że w chwili składania tego wniosku dowodowego oczywiste było, że
K. B. w tym czasie ukrywał się (k - 318,319).
Równie bezzasadny jest zarzut z punktu 4 kasacji, gdyż oskarżony J. K. w
toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji nie występował z wnioskiem o
wyznaczenie mu obrońcy z urzędu, a uczynił to dopiero po wydaniu przez ten Sąd
wyroku (k - 300) i obrońca taki został wyznaczony (k - 301). Wniosek taki nie został
natomiast sformułowany w osobistej apelacji oskarżonego (k - 283,284).
Tak samo niezasadny jest zarzut z pkt 5 kasacji. Zwrócić bowiem należało
uwagę na to, że, co prawda, pokrzywdzony – świadek Z. T. w czasie tego
5
zdarzenia był pod wpływem alkoholu, jednak w tak nieznacznym stopniu, że nie
mogło to mieć wpływu na zapamiętanie przez niego co do tego ile i skąd miał
posiadane wówczas pieniądze.
Niezasadny jest i, to w stopniu oczywistym, zarzut z pkt 6 kasacji, gdyż, co
prawda, bezzasadnie Sąd zaliczył do materiału dowodowego (k - 252) dwie notatki
urzędowe dotyczące dwóch osób: Z. T. (k - 15), K. B. (k - 33), które to osoby nie
zostały następnie przesłuchane, ale, co najistotniejsze, informacje zawarte w tych
notatkach nie pozostają w sprzeczności z wyjaśnieniami K. B. i zeznaniami Z. T., co
pozwala stwierdzić, że notatki te nie stanowiły samodzielnej podstawy ustaleń
faktycznych. Wobec tego, treść tych notatek nie mogła mieć wpływu na treść
orzeczenia w tej sprawie.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.