Wyrok z 2 lipca 2014, sygn. I ACa 273/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 lipca 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu Wydział I Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSA Jan Futro (spr.)

Sędziowie: SA Mariola Głowacka,

SA Małgorzata Gulczyńska

Protokolant: st. sekr. sąd. Sylwia Woźniak

po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2014 r. w Poznaniu

na rozprawie

sprawy z powództwa Centrum (...) S. A. z siedzibą w W.

przeciwko R. O.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda

od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie z dnia 4 września 2013 r.

sygn. akt I C 598/12

oddala apelację.

Małgorzata Gulczyńska Jan Futro Mariola Głowacka

I A Ca 273/14

UZASADNIENIE

Powód Centrum (...)” S. A. z siedzibą w W. w pozwie skierowanym przeciwko R. O. wniósł o zasądzenie od pozwanej kwoty 318 603,72 złotych z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów sądowych w kwocie 3 983,00 złotych i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W dniu 28.12.2011 roku Sąd Rejonowy Lublin–Zachód w Lublinie wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.

Pozwana wniosła sprzeciw od tego nakazu domagając się jego uchylenia w całości, oddalenia powództwa oraz zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu m. in. zarzuciła, że roszczenie jest przedawnione.

Wyrokiem z dnia 4 września 2013 r. Sąd Okręgowy w Koninie oddalił powództwo.

Jako podstawy rozstrzygnięcia Sąd I instancji powołał następujące ustalenia.

Pomiędzy stronami niesporne jest, że w dniu 11.03.2004 roku pozwana zawarła z Bankiem (...) S.A z siedzibą w W. umowę nr (...) o kredyt rewolwingowy na kwotę 80 000 złotych, na okres od dnia zawarcia umowy do dnia 3.05.2005 roku. W celu zabezpieczenia spłaty tego kredytu umową tą dokonano przewłaszczenia zapasów opisanych w umowie przewłaszczenia nr (...)/ (...) (...) (...) oraz cesji praw z polisy ubezpieczeniowej w/w zapasów. W tym samym dniu pozwana zawarła z w/w Bankiem jeszcze jedną umowę o kredyt rewolwingowy. Umowa ta została zawarta za nr (...)/ (...) (...) (...) na kwotę 36 000 zł, na okres od dnia zawarcia umowy do dnia 3.05.2005 roku. Następnie w dniu 28.05.2004 roku pozwana zawarła ze wskazanym Bankiem umowę nr (...) o kredyt płatniczy na kwotę 57 000 zł., na okres od dnia zawarcia umowy do dnia 19.05.2005 roku.

Postanowieniem z dnia 1.06.2005 roku Sąd Rejonowy w Koninie nadał klauzulę wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu z dnia 11.03.2005 roku nr (...), wystawionemu przez wierzyciela Bank (...) S.A. na podstawie ksiąg banku, w związku z wymagalnym zadłużeniem pozwanej wobec tego Banku z tytułu zaciągniętego kredytu płatniczego z dnia 11.03.2004 roku nr (...)/ (...)/KR- (...) (sygn. akt I Co 727/05). Kolejnym postanowieniem z dnia 30.11.2005 roku Sąd Rejonowy w Koninie nadał klauzulę wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu z dnia 10.05.2005 roku Nr (...), wystawionemu przez wierzyciela Bank (...) S.A. na podstawie ksiąg banku w związku z wymagalnym zadłużeniem pozwanej wobec tego Banku, z tytułu zaciągniętego kredytu płatniczego z dnia 28.05.2005 roku nr (...)/ (...) (...) (...) (sygn. akt I Co 2409). W sprawie I Co 725/05 Sąd Rejonowy w Koninie postanowieniem z dnia 29.07.2005 roku zapatrzył w klauzulę wykonalności bankowy tytuł egzekucyjny z dnia 11.03.2005 roku nr (...) w związku z wymagalną wierzytelnością z umowy rewolwingowej nr (...)/ (...) (...) (...).

W dniu 10.12.2010 roku Centrum (...) S. A. z siedzibą w W. wniósł do Sądu Rejonowego w Koninie wniosek o zawezwanie dłużniczki R. O. do próby ugodowej w związku z nabytą przez niego od Banku (...) w W. wierzytelnością w wysokości 318 603,72 zł. (sygn. akt I Co 7195/10). Na posiedzeniu wyznaczony na dzień 25.02.2011 roku nie doszło do zawarcia ugody pomiędzy stronami.

Przedmiotowa wierzytelność nie została w żadnej części zaspokojona z przedmiotu przewłaszczenia albowiem przewłaszczone rzeczy nie zostały sprzedane i nadal znajdują się w dyspozycji komornika.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy wskazał, że podniesiony przez pozwaną zarzut przedawnienia jest uzasadniony. Pomiędzy zaopatrzeniem przez Sąd Rejonowy w Koninie każdego z w/w bankowych tytułów egzekucyjnych w klauzulę wykonalności, (co miało miejsce w 2005 roku) a nabyciem przez powoda spornych wierzytelności (w dniu 13.10.2010 roku) minął okres prawie pięciu lat. W sprawie brak było dowodów, aby w ciągu tego okresu Bank (...) w W., będący wierzycielem pierwotnym, przedsięwziął wobec dłużniczki (pozwanej) jakiekolwiek czynności określone w art. 123 k.c., które dotyczyłyby wierzytelności objętych przedmiotową umową sprzedaży z dnia 13.10.2010 roku. Wprawdzie powód w odpowiedzi na podnoszony zarzut przedawnienia powołuje, że bieg terminu przedawnienia dochodzonych roszczeń został przerwany przez postępowanie egzekucyjne prowadzone na wniosek Banku (...) w W. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Koninie - M. W. w sprawie Km 1852/07, lecz ta okoliczność nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Z dokumentów akt wskazanego postępowania egzekucyjnego wynika, że dotyczyło ono egzekucji wierzytelności, ale wynikającej z tytułu wykonawczego w postaci bankowego tytułu egzekucyjnego z dnia 20.03.2006 roku, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy w Koninie postanowieniem z dnia 12.05.2006 roku, w sprawie I Co 629/06, a więc wierzytelności innej niż wskazane przez powoda w podstawie faktycznej dochodzonego roszczenia

Sąd Okręgowy wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma zastosowania przepis art. 125 § 1 k.c. Zawarta w nim regulacja prawna nie ma bowiem zastosowania do roszczeń objętych bankowymi tytułami egzekucyjnymi albo aktami notarialnymi, stanowiącymi tytuły egzekucyjne, o jakich mowa w art. 777 § 1 pkt 4 i 5 k.p.c. Są to, co prawda tytuły egzekucyjne ale nie są to orzeczenia organów powołanych do rozpoznawania spraw cywilnych, ani ugody w rozumieniu art. 125 § 1 k.c. (por. A. Marciniak, „Podstawa egzekucji sądowej z przedmiotu zastawu lub hipoteki”, Problemy Egzekucji 2000, nr 5, poz. 5; A. Janiak, „O przywilejach bankowych”, Pr. Bank. 2000, nr 11, s. 47-60).

Pozwana zawarła umowę pożyczki, jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą na cele tej działalności. Wnioski z 2005 r. o nadanie klauzuli wykonalności wskazanym wyżej bankowym tytułom egzekucyjnym przerwał bieg przedawnienia. Po przerwie wywołanej tą czynnością - zgodnie z art. 124 § 1 k.c. - przedawnienie biegło na nowo: od daty prawomocności postanowienia z dnia 1.06.2005 roku, tj. co do zaciągniętego kredytu płatniczego nr (...)/ (...) (...) (...) (sygn. akt I Co 727/05) w stosunku do wierzyciela od dnia 17.06.2005 roku; od daty prawomocności postanowienia z dnia 30.11.2005 roku, tj. z tytułu zaciągniętego kredytu płatniczego z dnia 28.05.2005 roku nr (...)/ (...) (...) (...) (sygn. akt I Co 2409/05) od dnia 15.12.2005 roku; od daty prawomocności orzeczenia z dnia 29.07.2005 roku, tj. w związku z wymagalną wierzytelnością z umowy rewolwingowej nr (...)/ (...) (...) (...) od dnia 29.08. 2005 roku. Termin przedawnienia każdego z tych roszczeń nastąpił więc już w 2008 roku. I tak co do: kredytu płatniczego nr (...)/ (...) (...) (...) w dniu 18.06.2008, nr (...)/ (...) (...) (...) w dniu 16.12.2008 roku, nr (...)/ (...) (...) (...) z dniem 30.08.2008 roku.

Powód nabył przedmiotową wierzytelność dopiero w dniu 13.10.2010 roku i w dniu 10.12.2010 roku złożył wniosek o zawezwanie pozwanej do próby ugodowej i do zawarcia ugody nie doszło.

W świetle powyższego podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwaną ma ten skutek, że powództwo podlega oddaleniu na podstawie art. 117 § 2 k.c.

Od wyroku tego zaskarżając go w całości apelację wniósł powód zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 212 § 1 k.p.c. poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy i naruszenia zasad logicznego rozumowania, w szczególności poprzez zaniechanie rozważenia i wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy wskazanym przez powoda wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z dokumentów postępowania komorniczego z wniosku poprzednika prawnego Powoda Banku (...) S.A., a okolicznością, iż dowody z dokumentów w sprawie KM 1852/07 dotyczą wniosku egzekucyjnego (...) S.A. z siedzibą w P., art. 130 § 1 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie – jak wynika z uzasadnienia apelacji– poprzez pominięcie, że z przepisu tego wynika dyrektywa rozpoznania pisma zgodnie z jego treścią także wówczas, gdy zostanie ono mylnie oznaczone lub dotknięte innymi oczywistymi niedokładnościami a więc Sąd I instancji winien wezwać powoda do wskazania prawidłowej sygnatury akt postępowania komorniczego pod rygorem oddalenia wniosku dowodowego, bądź zwrócić się do komornika o przesłanie akt z wniosku Banku (...) S.A. czego Sąd jednakże zaniechał.

W konsekwencji tych błędów proceduralnych zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez ustalenie, iż nie doszło do przerwania biegu przedawnienia roszczenia dochodzonego przez powoda, podczas gdy w istocie termin przedawnienia został przerwany poprzez złożenie wniosku egzekucyjnego w sprawie o sygn. akt IV KM 67/07, prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Koninie W. P..

Zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 117 § 2 w zw. z art. 118 k.c. poprzez ich zastosowanie i uznanie, iż w niniejszej sprawie
doszło do przedawnienia roszczenia dochodzonego przez stronę powodową.

W konsekwencji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania w I instancji ewentualnie uchylenie go i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

Nadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Koninie W. P., ul. (...), (...)-(...) K., sygn. akt IV KM 67/07, w szczególności z tytułów wykonawczych znajdujących się w aktach sprawy, wniosku egzekucyjnego, wniosków o rozszerzenie egzekucji, postanowienia o umorzeniu egzekucji, na okoliczność przerwania biegu przedawnienia roszczenia i wniósł o ich dołączenie do akt niniejszej sprawy. Uzasadniając powyższy wniosek powód podniósł, że wcześniejsze przeprowadzenie dowodu z dokumentów nie było możliwe z uwagi na brak świadomości strony powodowej, iż popełniła błąd przy wskazania sygnatury akt postępowania komorniczego. Dopiero z treści uzasadnienia wyroku strona powodowa dowiedziała się, iż do pisma z dnia 14 listopada 2012 r. wdarł się błąd w postaci niewłaściwego wskazania sygnatury akt postępowania komorniczego. Powód zatem nie mógł wcześniej wyjaśnić tej rozbieżności i wskazać prawidłowej sygnatury akt, a w konsekwencji nie było możliwe wcześniejsze przeprowadzenie przedmiotowego dowodu, a konieczność jego przeprowadzenia pojawiła się dopiero na etapie postępowania apelacyjnego.

S ą d Apelacyjny zwa ż y ł , co nast ę puje:

Apelacja okazała się niezasadna.

W szczególności nie ma podstaw do przeprowadzania dowodu z dokumentów wskazanych w apelacji akt komorniczych.

Regułą, wynikającą z uregulowań kodeksowych i zgodną z wiążącymi Polskę zaleceniami Rady Europy, jest traktowanie sądu pierwszej instancji jako sądu faktu (m.in. art. 3, 217 § 1 i art. 232 k.p.c.). Konstytucyjna zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego wiąże się jedynie z prawem każdej ze stron do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji, w ustawowo określonym trybie (art. 78 i 175 ust. 1 Konstytucji RP). Nie oznacza, zatem, że z istoty zasady dwuinstancyjności wynikać ma bezwzględny obowiązek powtórnego rozpoznawania sprawy przez sąd odwoławczy, to jest z uwzględnieniem nie tylko nowych zarzutów, ale i nowych faktów czy dowodów (w całości "na nowo"). Niekorzystne skutki zaniechania przedstawienia dowodów obciążają stronę, która z określonych faktów zamierzała wyprowadzić korzystne dla siebie skutki prawne. Dlatego możliwość późniejszego zgłaszania dowodów mających podważyć stan faktyczny stanowiący podstawę wydania zaskarżonego wyroku musi mieć szczególnie wyjątkowy charakter. W przeciwnym razie stanie się skutecznym sposobem na przewlekanie postępowania. Prawidłowa wykładnia - poprzednio jedynie art. 381 - a obecnie także art. 368 pkt 4 k.p.c. musi, więc prowadzić do wniosku, że dopuszczalne jest jedynie oparcie apelacji na szczególnej, wyjątkowej podstawie nowości, wyraźnie uzależnionej od powstania takiej potrzeby i wymagającej odpowiedniego uzasadnienia. Strona powołująca nowe fakty i dowody oferowane przez nią dopiero przed sądem drugiej instancji powinna wykazać, że nie mogła ich przedstawić w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (gdyż wówczas jeszcze nie istniały lub o nich nie wiedziała, albo też zachodziły istotne przyczyny usprawiedliwiające niemożność ich przedstawienia) lub, że potrzeba ich oferowania powstała dopiero później.

W niniejszy przypadku sytuacja taka nie zachodzi. Wskazane przez powoda akta KM 1852/07 znajdowały się w Sądzie od 4 lutego 2013 r. (k. 160). Na rozprawie 10 maja 2013 r. dokumenty z tych akt zostały odczytane (k. 187). Już wówczas było wiadomym, że nie dotyczą one wniosku egzekucyjnego wskazanego przez powoda. Pełnomocnik powoda miał możliwość przez ponad 7 miesięcy przed wydaniem wyroku zapoznać się z tymi aktami i sprostować swój błąd. Nie uczynił tego.

Brak także podstaw do przyjęcia, że zachodzi naruszenie wskazanych przepisów prawa procesowego.

Nie zachodzi naruszenie art. 130 k.p.c. dotyczącego uzupełnienia braków formalnych pisma. Braki formalne pism procesowych są wynikiem niezachowania właściwych wymagań przewidzianych ogólnie (art. 126) dla wszystkich pism procesowych lub dla szczególnego ich rodzaju (np. art. 127, 187, 368, 398 ⁴ ). Art. 130 ma za­stosowanie jednak wyłącznie w razie takich braków formalnych, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu, tj. wywołanie przez nie właściwych skutków proceso­wych zarówno w stosunku do sądu, jak i pozostałych podmiotów uczestniczących w postępowaniu. Pismo powoda zawierające wniosek dowodowy nie zawierało takich braków. Bieg temu pismu został nadany i zgłoszony wniosek został przez Sąd Okręgowy zrealizowany.

Nie zachodzi także naruszenie przepisów art. 212 § 1 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. Ten pierwszy przepis dotyczy działań Przewodniczącego mających wyjaśnić, poprzez zadawanie pytań, jakie okoliczności są sporne. W tym przypadku okolicznością istotną była kwestia przedawnienia roszczenia. Zgłoszone zostały też dowody mające zasadność tego zarzutu wyjaśnić. Przepis z kolei art. 233 § 1 k.p.c. dotyczy oceny dowodów. Stosownie do tego przepisu sąd I instancji ocenia wiarygodność i moc zgromadzonych w postępowaniu dowodów według własnego przekonania, przy czym winien to jednak czynić na podstawie wszechstronnego rozważenia całego zebranego materiału dowodowego. Powód nie wskazuje by Sąd Okręgowy dowód z dokumentów znajdujących się w aktach KM 1852/07 ocenił wadliwie.

Powód natomiast zarzucił Sądowi Okręgowemu zaniechanie rozważenia i wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy wskazanym przez powoda wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z dokumentów postępowania komorniczego, z wniosku poprzednika prawnego powoda Banku (...) S.A. a okolicznością, iż dowody z dokumentów w sprawie KM 1852/07, dołączone do akt niniejszego postępowania, dotyczyły wniosku egzekucyjnego (...) S.A. z siedzibą w P.. W rzeczywistości Sąd Okręgowy nie zaniechał także wyjaśnienia tych rozbieżności. Zauważył je, prawidłowo ocenił i wyciągnął z tych dokumentów właściwe wnioski.

Zauważyć też należy, że – czego nie zauważa albo nie wie powód - Sąd z własnej inicjatywy zwrócił się do wskazanego przez powoda Komornika M. W. o informację, jakie sprawy egzekucyjne prowadził z wniosku Banku (...) SA w W. przeciwko pozwanej i o nadesłanie akt KM 162/08 (k. 189) Komornika wskazał takie sprawy i na rozprawie 2 września 2013 r. Sąd Okręgowy przeprowadził także dowód z dokumentów akt Km 162/08, Km 1035/06. Km 316/06 i Km 127/07 (k. 197). Dowody te nie doprowadziły jednak do ustalenia, że roszczenie powoda jest nieprzedawnione.

Nie było natomiast najmniejszych przesłanek do szukania przez Sąd I instancji akt z wniosku Banku (...) S.A. także u innych komorników.

Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.

Orzekanie o kosztach postępowania apelacyjnego było zbędne skoro pozwana, która sprawę wygrała, kosztów nie poniosła i nie pozostały nieuiszczone koszty sądowe podlegające ściągnięciu.

Małgorzata Gulczyńska Jan Futro Mariola Głowacka