Postanowienie SN z 14 marca 2013, sygn. I CZ 8/13
Data orzeczenia
14 marca 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział I
Przewodniczący
SSN Krzysztof Pietrzykowski
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 14 marca 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)
SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)
SSN Agnieszka Piotrowska
w sprawie z wniosku K. W.
przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta […]
i Przedsiębiorstwa Handlu Opałem i Materiałami Budowlanymi
w W., obecnie w likwidacji
o wpis,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 14 marca 2013 r.,
zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w W.
z dnia 21 listopada 2012 r.,
1) uchyla zaskarżone postanowienie;
2) zasądza od uczestników postępowania na rzecz
wnioskodawczyni kwotę 150 zł (sto pięćdziesiąt złotych)
tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
2
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy
w W. odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawczyni od postanowienia tego Sądu z
dnia 5 czerwca 2012 r. oddalającego apelację wnioskodawczyni od postanowienia
Sądu pierwszej instancji oddalającego wniosek o wpisanie w dziale III określonej
księgi wieczystej roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego opisanej we
wniosku nieruchomości, przysługującego wnioskodawczyni na podstawie art. 7
dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na
obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm. - dalej: „dekret
warszawski”).
Sąd Okręgowy stwierdził, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, bowiem
zaskarżone postanowienie nie jest postanowieniem „co do istoty sprawy”
w rozumieniu art. 5191
§ 1 k.p.c., gdyż dotyczy wpisu w dziale III księgi wieczystej
roszczenia przewidzianego w dekrecie warszawskim, a zgodnie z postanowieniem
Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2002 r. III CKN 1289/00 (niepubl.),
rozstrzygnięcie na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 2 u.k.w.h. w przedmiocie wpisu
roszczenia o przeniesienie własności nieruchomości jest orzeczeniem jedynie
w kwestii wpadkowej i wydane postanowienie nie jest postanowieniem kończącym
postępowanie w sprawie, a zatem skarga kasacyjna od niego nie przysługuje.
W zażaleniu wnioskodawczyni, zarzucając naruszenie art. 5191
§ 1 k.p.c.,
art. 3986
§ 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 16 ust. 2 pkt 2 u.k.w.h., wnosiła
o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi II instancji
do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania
zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 5191
§ 1 k.p.c. w sprawach wieczystoksięgowych skarga
kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia
co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia
wniosku i umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie.
Ocena zaskarżonego postanowienia zależy zatem od rozstrzygnięcia kwestii,
3
czy postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 5 czerwca 2012 r., od którego
wniesiona została skarga kasacyjna, jest postanowieniem co do istoty, kończącym
postępowanie w sprawie.
Odpowiadając na to pytanie przecząco, Sąd Okręgowy powołał się na
stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w postanowieniu z dnia 10 maja 2002 r.
III CKN 1289/00, jednak przeoczył, że zostało ono wyrażone na tle innego stanu
prawnego. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 29 czerwca
2004 r. II CK 541/03 (OSNC 2005/6/112) oraz z dnia 26 listopada 2009 r. I CZ
72/09 (niepubl.), wejście w życie ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o zmianie ustawy
o księgach wieczystych i hipotece, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego,
ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy - Prawo
o notariacie (Dz. U. Nr 63, poz. 635) zmieniło stan prawny i uczyniło nieaktualnym
stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w postanowieniu z dnia 10 maja 2002 r.
III CKN 1289/00.
Rozważając co, w zmienionym stanie prawnym, należy rozumieć pod
pojęciem „istoty sprawy” w postępowaniu wieczystoksięgowym, Sąd Najwyższy
w powołanych wyżej postanowieniach z dnia 29 czerwca 2004 r. i z dnia
26 listopada 2009 r. wskazał, że istotę sprawy w tym postępowaniu określają
przesłanki materialnoprawne wniosku o wpis. Rozstrzygnięcia wydane
w przedmiocie określonym w art. 16 ust. 1 i 2 u.k.w.h. dotyczą skuteczności praw
osobistych i roszczeń. Wpis dotyczący roszczenia o przeniesienie własności lub
użytkowania wieczystego jest rozstrzygnięciem materialnoprawnym, gdyż kreuje
określony stosunek prawny między uprawnionym a każdorazowym właścicielem
nieruchomości, przez co służy ustaleniu stanu prawnego nieruchomości, o którym
mowa w art. 1 ust. 1 u.k.w.h. Dlatego taki wpis nie może być uznany jedynie
za rozstrzygnięcie kwestii wpadkowej w postępowaniu wieczystoksięgowym.
Postanowienie sądu drugiej instancji w sprawie o wpis roszczenia o ustanowienie
(przeniesienie) użytkowania wieczystego jest zatem postanowieniem co do istoty,
kończącym postępowanie w sprawie, od którego przysługuje skarga kasacyjna do
Sądu Najwyższego (porównaj także postanowienie tego Sądu z dnia 21 maja
2004 r. V CZ 42/04, OSNC 2005/5/93).
4
Skarga kasacyjna przysługuje zatem również od postanowienia Sądu drugiej
instancji oddalającego apelację od postanowienia wydanego w przedmiocie
wniosku o dokonanie na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 2 u.k.w.h. wpisu w dziale
III księgi wieczystej roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego
przysługującego w oparciu o art. 7 dekretu warszawskiego.
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 39816
w zw. z art.
3941
§ 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie, a na podstawie art. 98 w zw.
z art. 108 § 1, art. 397 § 3, art. 391 § 1 i art. 39821
k.p.c. orzekł o kosztach
postępowania zażaleniowego.
jw