sygn. I CZ 76/13 29 sierpnia 2013 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 29 sierpnia 2013, sygn. I CZ 76/13

Data orzeczenia 29 sierpnia 2013
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Cywilna, Wydział I
Przewodniczący SSN Grzegorz Misiurek
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Cywilna #postanowienie SN
Sygn. akt I CZ 76/13
POSTANOWIENIE
Dnia 29 sierpnia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)
SSN Barbara Myszka
SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa W. M. i R. M.
przeciwko T.Ł., L. L., T. L.
i W. L.
o odszkodowanie i zadośćuczynienie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 29 sierpnia 2013 r.,
zażalenia pozwanych na wyrok Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 11 lutego 2013 r.,
1. oddala zażalenie;
2. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego
pozostawia sądowi wydającemu orzeczenie kończące
postępowanie w sprawie.
2
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2011 roku Sąd Okręgowy w W. oddalił
powództwo J. M. o zasądzenie od pozwanych […] kwoty 120.000 złotych tytułem
zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz odszkodowania w kwocie 14.800
złotych, ustalając, że pozwani są właścicielami lokalu mieszkalnego nr 13/13a,
położonego w budynku przy ul. K. […] w W., którego najemcą do dnia 31 marca
2008 r. był powód. Wyrokiem z dnia 25 listopada 2008 r. Sąd Rejonowy orzekł
eksmisję powoda oraz członków jego rodziny z tego mieszkania, nakazując
przeniesienie się do lokalu zamiennego przy ul. S. […] w W. Po wydaniu wyroku
eksmisyjnego przez sąd pierwszej instancji, od którego powód złożył apelację,
pozwani odcięli powodowi dostawę energii elektrycznej, cieplnej oraz gazu do nadal
zajmowanego przez niego mieszkania. Sąd pierwszej instancji uznał, że powód nie
wykazał, aby jakiekolwiek jego dobro osobiste zostało naruszone bezprawnym i
zawinionym postępowaniem pozwanych. Wręcz przeciwnie, powód roszczenia
oparł na okolicznościach, które mieściły się w granicach korzystania z lokalu przez
właścicieli w sposób zgodny z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Sąd
Okręgowy wskazał dalej, że to powód świadomie naruszył prawo, odmawiając
wyprowadzenia się z mieszkania, do którego utracił uprawnienie, wynikające z
umowy najmu i naruszając konstytucyjne prawo własności pozwanych, którym nie
sposób przypisywać nadużycia przysługującego im prawa. Powód nie udowodnił
ponadto poniesienia krzywdy i szkody, której naprawienia dochodził.
W apelacji od tego wyroku, powód zarzucając naruszenie art. 20 i art. 21
Konstytucji R.P., art. 5, 140, 24 § 1 i 2, art. 415, art. 444, art. 445 i art. 448 k.c.,
a także naruszenie art. 233 k.p.c., art. 217 w zw. z art. 227 k.p.c., art. 236 k.p.c., art.
342 k.c. i art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych
wolności (Dz. U. nr 61 z 1993 r., poz. 284 ze zm.), wniósł o zmianę zaskarżonego
wyroku i uwzględnienie powództwa, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o przyznanie
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 11 lutego 2013 roku, uchylił wyrok i
przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, wskazując, że Sąd
3
Okręgowy pominął twierdzenia i oddalił wszystkie wnioski dowodowe powoda, za
pomocą których powód starał się wykazać bezprawne i zawinione postępowanie
pozwanych oraz rozmiar doznanej przez niego krzywdy i szkody. Konieczność
przeprowadzenia postępowania dowodowego praktycznie w całości oraz nie
rozpoznanie istoty sprawy uzasadniają więc, zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c.
orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji.
W zażaleniu na to orzeczenie, pozwani zarzucili naruszenie art. 386 § 4
k.p.c., wnieśli o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego przez Sąd
Apelacyjny.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3941
§11
k.p.c. - w brzmieniu nadanym ustawą z dnia
16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381), która weszła w życie z dniem
3 maja 2012 r. - zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje stronie także w razie
uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania
sprawy do ponownego rozpoznania.
Obowiązujący aktualnie model apelacji pełnej zakłada, że sąd drugiej
instancji rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, dokonuje własnych ustaleń
faktycznych, bazując na materiale zebranym w pierwszej instancji i prowadząc
w razie potrzeby własne postępowanie dowodowe oraz stosuje właściwe przepisy
prawa materialnego. Postępowanie apelacyjne powinno więc co do zasady
zakończyć się wydaniem merytorycznego orzeczenia rozstrzygającego definitywnie
spór między stronami. Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c., poza wypadkami określonymi
w § 2 i 3, sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę
do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej
instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia
postępowania dowodowego w całości.
Przewidziane w art. 3941
§ 11
k.p.c. zażalenie jest skierowane przeciwko
uchyleniu przez Sąd II instancji wyroku lub postanowienia co do istoty sprawy
i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, a więc ocenie Sądu
4
Najwyższego może być poddany jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego przy
kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej jako odpowiadającej powołanej
podstawie orzeczenia kasatoryjnego. Ustawowe przesłanki uchylenia orzeczenia
Sądu i instancji zostały zakreślone wąsko, stąd w przypadku wniesienia zażalenia
kognicja Sądu Najwyższego ogranicza się do skontrolowania, czy istotnie doszło do
nierozpoznania istoty sprawy lub też czy faktycznie istnieje w realiach
rozpoznawanej sprawy konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego
w całości. W rozpatrywanej sprawie orzeczenie kasatoryjne Sądu Apelacyjnego
uznać należy za prawidłowe i zgodne z art. 386 § 4 k.p.c., albowiem wobec
oddalenia wszystkich wniosków dowodowych powoda, podstawa faktyczna
rozstrzygnięcia jest niepełna, a Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty roszczeń
dochodzonych przez powoda. Brak jest przy tym uzasadnionych podstaw do
przenoszenia całości postępowania dowodowego do Sądu Odwoławczego, choćby
z uwagi na gwarancje procesowe stron, a uchylenie wyroku mające na celu
rekonstrukcję wszystkich faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sporu, nie przesądza,
rzecz jasna, ostatecznego merytorycznego wyniku sprawy. W tym stanie rzeczy,
podzielając motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Sąd Najwyższy
oddalił zażalenie pozwanych jako bezzasadne (art. 3941
§ 3 k.p.c. w zw. z art. 39814
k.p.c. w zw. z art. 108 § 2 k.p.c.).
db