Postanowienie SN z 30 października 2013, sygn. II CZ 59/13
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
wnioskodawca / wnioskodawczyni
uczestnik postępowania
wnioskodawca
uczestnik
Data orzeczenia
30 października 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Henryk Pietrzkowski
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 30 października 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)
SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)
SSN Dariusz Zawistowski
w sprawie z wniosku T.M .przy uczestnictwie Spółdzielni Mieszkaniowej "Ś." w S.
o zobowiązanie Spółdzielni do udostępnienia dokumentów,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 30 października 2013 r.,
zażalenia uczestnika postępowania
na postanowienie Sądu Okręgowego w S.
z dnia 14 lutego 2013 r.,
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
2
Postanowieniem z 14 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy w S. odrzucił skargę
kasacyjną Spółdzielni Mieszkaniowej „Ś.”– uczestniczki postępowania w sprawie z
wniosku T. M. o zobowiązanie Spółdzielni do udostępnienia dokumentów. Sąd
Okręgowy wskazał, że postępowanie w sprawie, mimo iż podlega rozpoznaniu
przez sąd rejestrowy, nie jest sprawą rejestrową w rozumieniu art. 694¹ k.p.c. W
takiej sprawie skarga kasacyjna nie jest dopuszczalna ze względu na treść art.
519¹ k.p.c. Powołany przepis wskazując rodzaje spraw, w których w postępowaniu
nieprocesowym przysługuje skarga kasacyjna, pomija tzw. postępowania
pomocnicze i nadzorcze rozpoznawane przez sąd rejestrowy, do których należy
niniejsza sprawa.
W zażaleniu Spółdzielnia domagała się uchylenia zaskarżonego
postanowienia i przekazania jej skargi kasacyjnej Sądowi Najwyższemu do
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W postępowaniu przed Sądem Rejonowym wnioskodawczyni realizowała
uprawienie materialnoprawne, zagwarantowane jej w art. 8¹ ust. 1 ustawy z dnia
15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r.,
nr 119, poz. 1116 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, członek spółdzielni
mieszkaniowej ma prawo otrzymania odpisu statutu i regulaminów oraz kopii
uchwał organów spółdzielni i protokołów obrad organów spółdzielni, protokołów
lustracji, rocznych sprawozdań finansowych oraz faktur i umów zawieranych przez
spółdzielnię z osobami trzecimi. Zakres uprawnień członka spółdzielni
mieszkaniowej jest wprawdzie szerszy w porównaniu do uprawnień członków
innych spółdzielni, ale podlega ograniczeniom przewidzianym w art. 18 § 3 ustawy
z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 188,
poz. 1848, ze zm.) - spółdzielnia może odmówić członkowi wglądu do umów
zawieranych z osobami trzecimi, jeżeli naruszałoby to prawa tych osób lub jeżeli
istnieje uzasadniona obawa, że członek wykorzysta pozyskane informacje w celach
sprzecznych z interesem spółdzielni i przez to wyrządzi spółdzielni szkodę;
odmowa powinna być wyrażona na piśmie; członek, któremu odmówiono wglądu do
3
umów zawieranych z osobami trzecimi, może złożyć wniosek do sądu rejestrowego
o zobowiązanie spółdzielni do udostępnienia tych umów.
Okoliczność, że przeprowadzenie postępowania w tego rodzaju sprawie
należy do sądu rejestrowego nie uzasadnia wniosku co do rejestrowego charakteru
samego postępowania. Postępowaniem rejestrowym sensu stricto jest
postępowanie w sprawach rejestrowych, tj. w sprawach o wpis w Krajowym
Rejestrze Sądowym (art. 6941
§ 1 i 2 k.p.c.), a pozostałe postępowania toczące się
przed sądami rejestrowymi można nazwać postępowaniami rejestrowymi
w szerokim tego słowa znaczeniu, tylko z tej przyczyny, że toczą się przed sądem
rejestrowym (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 27 czerwca 2002 r., IV
CZ 63/02, OSNC 2003, nr 10, poz. 138; z dnia 15 czerwca 2007 r., II CZ 41/07,
niepubl., z dnia 15 kwietnia 2010 r., V CSK 409/09, niepubl.). Postępowanie
rejestrowe sensu stricto jest uregulowane w dziale VI tytułu II księgi drugiej części
pierwszej k.p.c. (art. 6941
-6948
), a zatem tytuł I tej księgi – „Przepisy ogólne”
znajduje zastosowanie w sprawach nieuregulowanych w dziale VI, natomiast
postępowanie rejestrowe sensu largo toczy się według przepisów ogólnych
zawartych w tytule I (art. 509-525 k.p.c.).
Postępowanie w sprawie o zobowiązanie Spółdzielni do udostępnienia
dokumentów prowadzone jest wprawdzie przez sąd rejestrowy, ale ma ono
charakter postępowania rejestrowego sensu largo.
Określenie w art. 5191
k.p.c. rodzaju spraw, w których przysługuje lub nie
przysługuje skarga kasacyjna, bezpośrednio nawiązuje do systematyki spraw
poddanych rozpoznaniu w postępowaniu nieprocesowym w poszczególnych
działach części pierwszej księgi drugiej tytułu II kodeksu postępowania cywilnego.
Przez sprawy - określone według ich rodzaju - w których według art. 5191
k.p.c.
skarga kasacyjna przysługuje lub nie przysługuje, należy zatem rozumieć sprawy,
które odpowiadają tej systematyce (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z 25 stycznia 2001 r., III CKN 1454/00, OSNC 2001, nr 7-8, poz. 116). Przepis art.
5191
§ 3 k.p.c. dotyczy zatem jedynie spraw, które rozpoznawane są przez sąd
rejestrowy w postępowaniu rejestrowym sensu stricto, a zatem nie dotyczy
rozpoznawanych przez sąd spraw z zakresu postępowania nadzorczego
i porządkowego, prowadzonego przez sąd rejestrowy w stosunku do podmiotu
4
wpisanego do rejestru, np. o upoważnienie do zwołania nadzwyczajnego walnego
akcjonariuszy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2002 r.,
IV CZ 63/02, OSNC 2003, nr 10, poz. 138), o zobowiązanie zarządu do
udostępnienia dokumentów i ksiąg spółki (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 15 czerwca 2007 r., II CZ 41/07, niepubl.), a także spraw o zobowiązanie
Spółdzielni do udostępnienia dokumentów prowadzonych na podstawie art. 18 § 3
ustawy z dnia 16 września 1982 r.- Prawo spółdzielcze.
Art. 5191
k.p.c. reguluje samodzielnie dopuszczalność skargi kasacyjnej
w postępowaniu nieprocesowym. Przepisy wymienionego artykułu przewidują od
jakich postanowień i wydanych w jakich sprawach przysługuje skarga kasacyjna.
Zastrzegają przy tym przypadki, w których ona nie przysługuje i dopuszczają
możliwość dalszego wyłączenia dopuszczalności skargi przez przepis szczególny.
Takie uregulowanie powoduje, że w sprawach, w których art. 5191
k.p.c. nie
przewiduje skargi kasacyjnej, nie przysługuje ona, chyba że jej dopuszczalność
wynika z innego, szczególnego, przepisu ustawy. Sprawy o zobowiązanie
Spółdzielni do udostępnienia dokumentów nie należą do żadnego z rodzajów spraw,
w których art. 5191
k.p.c. przewiduje skargę kasacyjną. W szczególności sprawy te ,
jak była mowa, nie należą do postępowania rejestrowego, którego dotyczy art.
5191
§ 3 k.p.c. Nie ma też innego przepisu ustawy, który przewidywałby
dopuszczalność skargi kasacyjnej w tych sprawach.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814
k.p.c. w zw. z art.
3941
§ 3 k.p.c. oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej
jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.
jwSygn. akt II CZ 59/13
POSTANOWIENIE
Dnia 30 października 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)
SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)
SSN Dariusz Zawistowski
w sprawie z wniosku T.M .przy uczestnictwie Spółdzielni Mieszkaniowej "Ś." w S.
o zobowiązanie Spółdzielni do udostępnienia dokumentów,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 30 października 2013 r.,
zażalenia uczestnika postępowania
na postanowienie Sądu Okręgowego w S.
z dnia 14 lutego 2013 r.,
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
2
Postanowieniem z 14 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy w S. odrzucił skargę
kasacyjną Spółdzielni Mieszkaniowej „Ś.”– uczestniczki postępowania w sprawie z
wniosku T. M. o zobowiązanie Spółdzielni do udostępnienia dokumentów. Sąd
Okręgowy wskazał, że postępowanie w sprawie, mimo iż podlega rozpoznaniu
przez sąd rejestrowy, nie jest sprawą rejestrową w rozumieniu art. 694¹ k.p.c. W
takiej sprawie skarga kasacyjna nie jest dopuszczalna ze względu na treść art.
519¹ k.p.c. Powołany przepis wskazując rodzaje spraw, w których w postępowaniu
nieprocesowym przysługuje skarga kasacyjna, pomija tzw. postępowania
pomocnicze i nadzorcze rozpoznawane przez sąd rejestrowy, do których należy
niniejsza sprawa.
W zażaleniu Spółdzielnia domagała się uchylenia zaskarżonego
postanowienia i przekazania jej skargi kasacyjnej Sądowi Najwyższemu do
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W postępowaniu przed Sądem Rejonowym wnioskodawczyni realizowała
uprawienie materialnoprawne, zagwarantowane jej w art. 8¹ ust. 1 ustawy z dnia
15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r.,
nr 119, poz. 1116 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, członek spółdzielni
mieszkaniowej ma prawo otrzymania odpisu statutu i regulaminów oraz kopii
uchwał organów spółdzielni i protokołów obrad organów spółdzielni, protokołów
lustracji, rocznych sprawozdań finansowych oraz faktur i umów zawieranych przez
spółdzielnię z osobami trzecimi. Zakres uprawnień członka spółdzielni
mieszkaniowej jest wprawdzie szerszy w porównaniu do uprawnień członków
innych spółdzielni, ale podlega ograniczeniom przewidzianym w art. 18 § 3 ustawy
z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 188,
poz. 1848, ze zm.) - spółdzielnia może odmówić członkowi wglądu do umów
zawieranych z osobami trzecimi, jeżeli naruszałoby to prawa tych osób lub jeżeli
istnieje uzasadniona obawa, że członek wykorzysta pozyskane informacje w celach
sprzecznych z interesem spółdzielni i przez to wyrządzi spółdzielni szkodę;
odmowa powinna być wyrażona na piśmie; członek, któremu odmówiono wglądu do
3
umów zawieranych z osobami trzecimi, może złożyć wniosek do sądu rejestrowego
o zobowiązanie spółdzielni do udostępnienia tych umów.
Okoliczność, że przeprowadzenie postępowania w tego rodzaju sprawie
należy do sądu rejestrowego nie uzasadnia wniosku co do rejestrowego charakteru
samego postępowania. Postępowaniem rejestrowym sensu stricto jest
postępowanie w sprawach rejestrowych, tj. w sprawach o wpis w Krajowym
Rejestrze Sądowym (art. 6941
§ 1 i 2 k.p.c.), a pozostałe postępowania toczące się
przed sądami rejestrowymi można nazwać postępowaniami rejestrowymi
w szerokim tego słowa znaczeniu, tylko z tej przyczyny, że toczą się przed sądem
rejestrowym (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 27 czerwca 2002 r., IV
CZ 63/02, OSNC 2003, nr 10, poz. 138; z dnia 15 czerwca 2007 r., II CZ 41/07,
niepubl., z dnia 15 kwietnia 2010 r., V CSK 409/09, niepubl.). Postępowanie
rejestrowe sensu stricto jest uregulowane w dziale VI tytułu II księgi drugiej części
pierwszej k.p.c. (art. 6941
-6948
), a zatem tytuł I tej księgi – „Przepisy ogólne”
znajduje zastosowanie w sprawach nieuregulowanych w dziale VI, natomiast
postępowanie rejestrowe sensu largo toczy się według przepisów ogólnych
zawartych w tytule I (art. 509-525 k.p.c.).
Postępowanie w sprawie o zobowiązanie Spółdzielni do udostępnienia
dokumentów prowadzone jest wprawdzie przez sąd rejestrowy, ale ma ono
charakter postępowania rejestrowego sensu largo.
Określenie w art. 5191
k.p.c. rodzaju spraw, w których przysługuje lub nie
przysługuje skarga kasacyjna, bezpośrednio nawiązuje do systematyki spraw
poddanych rozpoznaniu w postępowaniu nieprocesowym w poszczególnych
działach części pierwszej księgi drugiej tytułu II kodeksu postępowania cywilnego.
Przez sprawy - określone według ich rodzaju - w których według art. 5191
k.p.c.
skarga kasacyjna przysługuje lub nie przysługuje, należy zatem rozumieć sprawy,
które odpowiadają tej systematyce (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z 25 stycznia 2001 r., III CKN 1454/00, OSNC 2001, nr 7-8, poz. 116). Przepis art.
5191
§ 3 k.p.c. dotyczy zatem jedynie spraw, które rozpoznawane są przez sąd
rejestrowy w postępowaniu rejestrowym sensu stricto, a zatem nie dotyczy
rozpoznawanych przez sąd spraw z zakresu postępowania nadzorczego
i porządkowego, prowadzonego przez sąd rejestrowy w stosunku do podmiotu
4
wpisanego do rejestru, np. o upoważnienie do zwołania nadzwyczajnego walnego
akcjonariuszy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2002 r.,
IV CZ 63/02, OSNC 2003, nr 10, poz. 138), o zobowiązanie zarządu do
udostępnienia dokumentów i ksiąg spółki (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 15 czerwca 2007 r., II CZ 41/07, niepubl.), a także spraw o zobowiązanie
Spółdzielni do udostępnienia dokumentów prowadzonych na podstawie art. 18 § 3
ustawy z dnia 16 września 1982 r.- Prawo spółdzielcze.
Art. 5191
k.p.c. reguluje samodzielnie dopuszczalność skargi kasacyjnej
w postępowaniu nieprocesowym. Przepisy wymienionego artykułu przewidują od
jakich postanowień i wydanych w jakich sprawach przysługuje skarga kasacyjna.
Zastrzegają przy tym przypadki, w których ona nie przysługuje i dopuszczają
możliwość dalszego wyłączenia dopuszczalności skargi przez przepis szczególny.
Takie uregulowanie powoduje, że w sprawach, w których art. 5191
k.p.c. nie
przewiduje skargi kasacyjnej, nie przysługuje ona, chyba że jej dopuszczalność
wynika z innego, szczególnego, przepisu ustawy. Sprawy o zobowiązanie
Spółdzielni do udostępnienia dokumentów nie należą do żadnego z rodzajów spraw,
w których art. 5191
k.p.c. przewiduje skargę kasacyjną. W szczególności sprawy te ,
jak była mowa, nie należą do postępowania rejestrowego, którego dotyczy art.
5191
§ 3 k.p.c. Nie ma też innego przepisu ustawy, który przewidywałby
dopuszczalność skargi kasacyjnej w tych sprawach.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814
k.p.c. w zw. z art.
3941
§ 3 k.p.c. oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej
jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.
jw