Postanowienie SN z 15 kwietnia 2014, sygn. I CSK 455/13
Data orzeczenia
15 kwietnia 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział I
Przewodniczący
SSN Wojciech Katner
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 15 kwietnia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Wojciech Katner
w sprawie z powództwa G. P., H. G. i M. G.
przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie […]
o zapłatę,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 kwietnia 2014 r.,
na skutek skargi kasacyjnej powodów
od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 11 grudnia 2012 r.,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej powodów
do rozpoznania,
2) zasądza od każdego z powodów po 1 200,- (jeden tysiąc
dwieście) złotych (łącznie 3 600,-, trzy tysiące sześćset
złotych) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego,
należnych Skarbowi Państwa - Prokuratorii Generalnej
Skarbu Państwa.
UZASADNIENIE
2
Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację od
wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 24 lutego 2012 r., uwzględniającym w
części powództwo o zapłatę odszkodowania za wydanie niezgodnej z prawem
decyzji o odmowie przyznania własności czasowej nieruchomości. Podstawę
oddalenia powództwa stanowiło uwzględnienie zgłoszonego w sprawie zarzutu
przedawnienia. Po wniesieniu pozwu, jednak przed doręczeniem jego odpisu
stronie pozwanej, powodowie ograniczyli wysokość roszczenia – następnie zaś, po
sporządzeniu przez biegłego wyceny nieruchomości, rozszerzyli powództwo.
Zdaniem Sądów obu instancji, działanie powodów oznaczało cofnięcie powództwa,
sprawiając, że w tym zakresie nie przerwało ono biegu przedawnienia roszczenia –
późniejsze rozszerzenie żądania nastąpiło natomiast już po upływie jego terminu co
do tej części roszczenia.
Wyrok ten został zaskarżony skargą kasacyjną przez powodów, którzy
zarzucili wydanie go z naruszeniem: art. 123 § 1 pkt. 1 i art. 124 § 2 k.c.; art. 5 k.c.;
art. 363 § 2 k.c.; art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz art. 203 § 2 k.p.c.,
wnosząc na tej podstawie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, ewentualnie o uchylenie
zaskarżonego orzeczenia i orzeczenie co do istoty sprawy. W odpowiedzi na
skargę kasacyjną pozwany wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania,
ewentualnie o jej oddalenie – a w każdym wypadku, o zasądzenie kosztów
postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W sprawie nie występują przesłanki uzasadniające przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania. Brak jest zwłaszcza istotnych zagadnień prawnych, na
których istnienie powołali się skarżący. Pod pojęciem tym, o którym mowa w art.
3989
§ 1 pkt. 1 k.p.c., zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego
rozumieć należy problem z zakresu wykładni prawa o ogólnym charakterze, który
nie został wyjaśniony w dotychczasowym orzecznictwie, a którego rozstrzygnięcie
przez Sąd Najwyższy mogłoby przyczynić się do rozwoju prawa; problem ten musi
przy tym pozostawać w związku z rozpoznawaną skargą kasacyjną (por. m.in.
3
postanowienia: z dnia 23 marca 2012 r., I CSK 496/11, nie publ., z dnia 21 maja
2013 r., IV CSK 53/13, nie publ., z dnia 5 grudnia 2013 r., II CSK 244/13, nie publ.).
Żadna z kwestii wskazywanych przez skarżących nie posiada jednak takiego
charakteru.
Pierwsze dwa ze wskazanych problemów dotyczą, najogólniej rzecz ujmując,
możliwości przerwania biegu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie (którego
wysokość nie jest w pełni określona w chwili występowania na drogę sądową) przez
dochodzenie jedynie jego części. Skarżący formułują obie kwestie w sposób
niespójny – jedną z nich odnoszą bowiem do sytuacji wytoczenia powództwa
jedynie o część dochodzonej kwoty, drugą zaś do częściowego cofnięcia
powództwa, bez zrzeczenia się roszczenia, przed powstaniem stanu zawisłości
sporu. Jedynie drugi z tych problemów dotyczy przy tym bezpośrednio stanu, jaki
powstał w rozpoznawanej sprawie (pierwszy ma dla niej znaczenie co najwyżej
pomocnicze). Pytanie to nie budzi jednak żadnych poważnych wątpliwości, przede
wszystkim wobec treści art. 203 § 2 k.p.c. (którą skarżący pomija uzasadniając
istnienie tego zagadnienia prawnego). Na istnienie wątpliwości tego rodzaju,
odpowiadających przesłance art. 3989
§ 1 pkt. 1 k.p.c., nie wskazuje także
argumentacja Sądu Apelacyjnego w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Za istotne zagadnienie prawne nie można uznać także pytania, czy w razie
dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa zasadom współżycia
społecznego odpowiada wniosek, że rozszerzenie powództwa po ustaleniu
w postępowaniu wysokości szkody nie prowadzi do przerwania biegu
przedawnienia w zakresie szerszym, niż wynikający z pierwotnie wytoczonego
powództwa. Mimo złożonego sformułowania tego problemu, sprowadza się on do
odpowiedzi na pytanie, czy w sytuacji, jaka zaistniała w rozpoznawanej sprawie,
istnieją przesłanki do uznania zgłoszenia zarzutu przedawnienia za nadużycie
prawa podmiotowego. Na interpretację taką wskazuje zarówno uzasadnienie
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i treść zarzutów
sformułowanych w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej. Kwestia ta pozostaje
jednak zbyt ściśle związana z okolicznościami sprawy, by jej wyjaśnienie mogło
w istotny sposób przyczynić się do rozwoju prawa. Konstrukcja art. 5 k.c., oparta
o klauzule generalne, z założenia pozostawia sądom rozpoznającym sprawę
4
znaczną swobodę w ocenie, czy dane zachowanie stanowi nadużycie prawa
podmiotowego. Jednocześnie, z uwagi na szczególny charakter tej instytucji, jej
stosowanie zawsze wymaga oceny konkretnych okoliczności danego wypadku.
Z tych powodów, formułowanie w tym zakresie jakichkolwiek bardziej ogólnych
konkluzji – sprawdzalnych we wszystkich sprawach tego rodzaju – byłoby
bezcelowe.
W końcowej części wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący powołali się także na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej
w rozumieniu art. 3989
§ 1 pkt. 4 k.p.c. Pod pojęciem tym w orzecznictwie Sądu
Najwyższego rozumie się ewidentną, kwalifikowaną oczywistość wniesionej skargi,
która może zostać stwierdzona bez konieczności prowadzenia złożonych
rozumowań (por. m.in. por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 lipca
2011 r., II CSK 59/11, nie publ. oraz z dnia 18 września 2012 r., II CSK 179/12, nie
publ.). Przesłanka ta została jednak powołana przez skarżących jedynie w sposób
hasłowy i bez wskazania jakichkolwiek argumentów, które przemawiałyby za
wystąpieniem takiego właśnie, szczególnego wypadku, odpowiadającego
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989
§ 2 k.p.c. orzeczono jak
w postanowieniu, o kosztach postępowania orzekając na podstawie art. 98 i art.
109 § 1 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821
k.p.c. Od obciążania skarżących
kosztami postępowania kasacyjnego odstąpiono częściowo, z uwagi na ich
sytuację materialną, na podstawie art. 102 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821
k.p.c.