sygn. I CZ 28/14 28 maja 2014 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 28 maja 2014, sygn. I CZ 28/14

Data orzeczenia 28 maja 2014
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Cywilna, Wydział I
Przewodniczący SSN Tadeusz Wiśniewski
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Cywilna #postanowienie SN
Sygn. akt I CZ 28/14
POSTANOWIENIE
Dnia 28 maja 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)
SSN Jan Górowski
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa D. S.
przeciwko małoletniemu M. K. i S. K.
o ustalenie ojcostwa,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 maja 2014 r.,
na skutek zażalenia powoda
na postanowienie Sądu Okręgowego w R.
z dnia 20 stycznia 2014 r.,
oddala zażalenie.
2
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w R. odrzucił skargę
kasacyjną powoda od wyroku tego Sądu z dnia 20 września 2013 r., którym
orzeczono o zawieszeniu władzy rodzicielskiej powoda względem małoletniego
syna M. K., przyjmując że możliwość wniesienia tego środka nie została
przewidziana w art. 5192
§ 2 k.p.c.
W zażaleniu powód zarzucił postanowieniu naruszenie art. 5191
§ 2
w związku z art. 577 k.p.c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie ich
do orzeczenia o władzy rodzicielskiej, zawartego w wyroku, wydanym
w postępowaniu procesowym. Ponadto podał, że art. 5191
§ 2 k.p.c. jako przepis
szczególny w stosunku do przepisów art. 3981
i art. 3982
k.p.c., które nie wyłączają
dopuszczalności zaskarżenia rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej, objętego
wyrokiem ustalającym ojcostwo, został rozszerzająco zinterpretowany, co jest
niedopuszczalne. Naruszenie art. 5191
§ 2 w związku z art. 577 k.p.c. oraz art. 45
ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP pozbawiło go prawa do zaskarżenia rozstrzygnięcia
wydanego po raz pierwszy przez Sąd drugiej instancji. Powód domagał się
uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Dopuszczalność wniesienia skargi kasacyjnej od orzeczeń sądu drugiej
instancji uregulowana została odrębnie w sprawach rozpoznawanych
w postępowaniu procesowym w art. 3981
i art. 3982
k.p.c. oraz w postępowaniu
nieprocesowym w art. 5191
k.p.c. Analiza tych uregulowań wskazuje, że objęte nimi
kryteria odnoszą się do formy orzeczeń kończących postępowanie w sprawie
(wyroki, postanowienia orzekające co do istoty sprawy, postanowienia
w przedmiocie odrzucenia pozwu lub wniosku albo umorzenia postępowania) oraz
do przedmiotu sprawy lub wartości przedmiotu zaskarżenia.
Orzeczenia, których przedmiotem rozstrzygnięcia są zarówno roszczenia
rozpoznawane w trybie procesowym, jak i żądania należące do trybu
nieprocesowego, podlegają samodzielnemu zaskarżeniu skargą kasacyjną, jeżeli
3
dopuszczają je przepisy regulujące właściwy dla tego przedmiotu sprawy tryb
postępowania. Nie ma zatem znaczenia to, że zaskarżone orzeczenie stanowiło
element sprawy, w której, w odniesieniu do rozstrzygnięcia o głównym jej
przedmiocie skarga kasacyjna byłaby dopuszczalna.
Nie jest trafny argument powoda, że skoro przepis art.3982
§ 2 pkt 1 k.p.c.
wyłączył dopuszczalność złożenia skargi kasacyjnej w sprawie o alimenty,
zawartej także w wyroku ustalającym ojcostwo, a nie dokonał tego w odniesieniu
do orzeczenia o władzy rodzicielskiej, to w tym zakresie skargę kasacyjną
należy uznać za dopuszczalną. Uregulowanie art. 3982
k.p.c. dotyczy jedynie
spraw rozpoznawanych w trybie postępowania procesowego. Wyłączenie
dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o alimenty, objęte art. 3982
§ 2 pkt 2
k.p.c., dotyczy wszelkich orzeczeń, które dotyczą tego przedmiotu, rozpatrywanego
w trybie postępowania procesowego.
Dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach rozpoznawanych
w postępowaniu nieprocesowym objęta jest samodzielną regulacją, przewidzianą
w art. 5191
k.p.c., a spraw z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli
dotyczy jej § 2, który stanowi, że skarga przysługuje tylko w sprawach
o przysposobienie oraz o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności
majątkowej między małżonkami, chyba że wartość przedmiotu zaskarżenia jest
niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych. Znaczenie rodzajów spraw, do których
odwołuje się art. 5191
k.p.c., określa się przy zastosowaniu systematyki
i nazewnictwa przyjętych w kodeksie postępowania cywilnego (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2004 r., III CZ 102/04, niepubl.). Sprawami
z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli, rozpoznawanymi
w postępowaniu nieprocesowym są zatem sprawy uregulowane w art. 561 do 605
k.p.c. Należą do nich również sprawy objęte oddziałem drugim działu II kodeksu
postępowania cywilnego z zakresu stosunków między rodzicami i dziećmi,
wymienione w art. 579 k.p.c., w tym sprawa o zawieszenie władzy rodzicielskiej.
Oznacza to, że od orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego sprawę
w przedmiocie zawieszenia władzy rodzicielskiej skarga kasacyjna jest
niedopuszczalna. Wyrażony został w orzecznictwie pogląd (por. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 1998 r., II CKN 780/97, z dnia 17 grudnia
4
1999 r., III CZ 150/99 i z dnia 28 maja 2013 r., V CZ 163/12, niepublikowane),
że przeciwko dopuszczalności skargi kasacyjnej od orzeczeń w sprawach
opiekuńczych przemawia również możliwość ich zmiany na podstawie art. 577 k.p.c.
Podniesiony w tych orzeczeniach argument natury aksjologicznej, wskazującej na
naturę orzeczeń w sprawach opiekuńczych i możliwość oraz potrzebę szybkiego
dostosowywania orzeczenia do zaistniałej sytuacji, uwzględniającej dobro osoby,
której postępowanie dotyczy, wspiera racje, które zadecydowały o treści art. 5191
§ 2 k.p.c., wyłączającej dopuszczalność skargi kasacyjnej. Nie ma podstaw i nie
wskazuje ich zażalenie, do kwestionowania trafności tego argumentu.
Zarzut pozbawienia powoda prawa do rozpoznania sprawy
w dwuinstancyjnym postępowaniu i odmowy uprawnienia do wniesienia skargi
kasacyjnej, oparty na wymienionych przepisach Konstytucji nie miał znaczenia dla
oceny zażalenia, dotyczącego kontroli prawidłowości odrzucenia skargi kasacyjnej.
Przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi o prawie do sądu, wyrażonym jako
prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej
zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Z art. 78 wynika
prawo do zaskarżenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji. Żaden z tych
przepisów nie odnosi się zatem do kwestii dopuszczalności skargi kasacyjnej w
ogólności, jak też od orzeczenia sądu drugiej instancji w sprawie o zawieszenie
władzy rodzicielskiej jednego z rodziców. Nie mogło zatem dojść do ich naruszenia.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art.
39814
w związku z art. 3941
§ 1 i 3 k.p.c.