Wyrok z 22 grudnia 2025, sygn. I ACa 2218/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dnia 22 grudnia 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Paweł Rygiel

Sędziowie: -

Protokolant: -

po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2025 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) (...) Funduszu (...) w C. (poprzednio: (...) (...) Fundusz (...) w C.)

przeciwko D. O.

o zapłatę

na skutek apelacji strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 19 maja 2023 r. sygn. akt I C 1318/21

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanego, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, kwotę 8.100 zł (osiem tysięcy sto złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia niniejszego postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania do dnia zapłaty.

sygn. akt I ACa 2218/23

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 22 grudnia 2025 r.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy:

- oddalił powództwo o zapłatę;

- zasądził od strony powodowej (...) Funduszu (...) (...) (...)w C. na rzecz pozwanego D. O. kwotę 10.817 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem kosztów procesu.

Sąd I instancji ustalił, że w dniu 8 listopada 2001 r. (...) Bank(...) S.A.
w C. oraz pozwany D. O. i I. Ł. zawarli Umowę Kredytu na cele mieszkaniowe nr (...). W umowie tej strony w szczególności postanowiły, że Bank udziela pozwanemu i I. Ł. kredytu w kwocie 200.000 zł denominowanego (waloryzowanego) w walucie CHF na dokończenie budowy domu mieszkalnego. Kredyt udzielony został na 300 miesięcy. Kwota kredytu miała zostać wypłacona w złotych w transzach wg kursu kupna waluty CHF, zgodnie
z Tabelą kursów walut obowiązującą w banku, natomiast spłata kredytu miała następować w walucie polskiej jako równowartość kwoty przeliczonej wg kursu sprzedaży waluty CHF zgodnie z Tabelą kursów walut obowiązującą w banku. Kredyt oprocentowany był w oparciu o stawkę LIBOR. Zabezpieczeniem kredytu była hipoteka umowna kaucyjna do kwoty 340.000 zł na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) (obecny numer: (...)).

Treść umowy opierała się na wzorcu umownym Banku. Pracownik Banku przedstawił kredyt indeksowany (waloryzowany) do waluty franka szwajcarskiego jako produkt bezpieczny i korzystny, stwierdzając, że waluta CHF jest najbardziej stabilną walutą.

W dniu 29 kwietnia 2002 r. (...) S.A. w C. oraz pozwany i I. Ł. zawarli aneks nr (...) do ww. umowy kredytu,
w którym podwyższyli kwotę kredytu do 300.000 zł, pozostawiając jego waloryzację do waluty CHF, a nadto ustanowili dodatkowe zabezpieczenie kredytu poprzez ustanowienie drugiej hipoteki kaucyjnej na ww. nieruchomości do kwoty 170.000 zł.

Kredyt został wypłacony powodowi i I. Ł. w kwocie 200.000 zł w dniu 9 listopada 2001 r. oraz w kwocie 100.000 zł w dniu 30 kwietnia 2002 r.

Na podstawie wyroku orzekającego rozwód z dnia 1 grudnia 2005 r. własność nieruchomości objętej (...) nr (...) została wpisana na rzecz pozwanego D. O. w miejsce wspólności ustawowej małżeńskiej pozwanego i I. Ł..

Pismem z dnia 26 lipca 2016 r. Bank (...) S.A. we C., będący następcą prawnym (...) S.A., wypowiedział pozwanemu umowę kredytu z uwagi na zaległości w jego spłacie, po wcześniejszym skierowaniu do pozwanego wezwania do zapłaty zadłużenia przeterminowanego i złożeniu propozycji restrukturyzacji kredytu w piśmie z dnia 1 kwietnia 2016r.

Umową przelewu wierzytelności z dnia 20 września 2018 r. (...) S.A. w C., będący następcą prawnym Banku (...) S.A. we C., przeniósł na powodowy Fundusz wierzytelność wobec pozwanego i I. Ł. z tytułu przedmiotowej umowy kredytu.

Na podstawie powyższej umowy przelewu wierzytelności powodowy Fundusz został wpisany w księdze (...) nr (...) jako wierzyciel hipoteczny w miejsce (...) S.A. w zakresie dwóch hipotek ustanowionych na podstawie umowy kredytu z dnia 8 listopada 2001r. i aneksu do tej umowy z dnia 29 kwietnia 2002r.

Zarówno (...) S.A., jak i powodowy Fundusz zawiadomili pozwanego o cesji.

W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał zgłoszone w sprawie roszczenie za bezzasadne.

Strona powodowa wywodziła swoje roszczenia z umowy kredytu, która została zawarta pomiędzy (...) S.A., a pozwanym i I. Ł., co nie było przez strony kwestionowane. Rozbieżna była natomiast ocena stron w zakresie jej ważności. I tak, Sąd I instancji uznał, że zawarta przez strony umowa kredytu jest nieważna.

Sąd Okręgowy, przywołując obszerną argumentację, odwołując się do art. 385 ¹ i nast. k.c. oraz art. 353 ¹ k.c., a także art. 58 k.c. uznał, że zawarta przez strony umowa kredytu zawiera niedozwolone postanowienia umowne kształtujące mechanizm waloryzacji świadczeń stron z tytułu umowy według miernika, jakim są kursy waluty obcej – CHF. W związku z tym, że umowa kredytu nie może istnieć bez tych postanowień, należy ją uznać za nieważną.

Sąd wskazał, że kredyty, w których stosuje się mechanizm indeksacji i waloryzacji są co do zasady dopuszczalne w relacji z konsumentem, w związku z czym możliwe jest obciążenie konsumenta ryzykiem walutowym, o ile ten wyrazi zgodę. Rozważenia jednak wymaga kwestia oceny wiedzy konsumentów o ryzyku kursowym. Banki praktykowały informowanie kredytobiorców o ryzyku walutowym, jednak nie spełniały przy tym wymogu starannego działania. Pouczenia w tym zakresie nie były dla kredytobiorców przejrzyste i zrozumiałe.

Klauzula przeliczeniowa ma natomiast charakter abuzywny. Niedopuszczalne jest swobodne jednostronne określanie treści zobowiązań stron przez bank. Postanowienia umowy wprowadzające takie uprawnienie banku i odpowiadający mu obowiązek kredytobiorcy kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie ulega także wątpliwości, że warunki umowy w przeważającej części (poza wybraniem kwoty, waluty, terminu spłaty) nie były negocjowalne, a były sformułowane przez bank, natomiast kredytobiorca mógł wyłącznie podpisać umowę z tymi warunkami bądź zrezygnować z jej zawarcia. Określenie w umowie zawartej przez strony w niniejszej sprawie, że przeliczenia będą następowały w oparciu o kurs ustalany przez bank nie zostało powiązane ze wskazaniem sposobu ustalania tego kursu, nie przewidziano bowiem wyraźnych i jednoznacznych kryteriów determinujących sposób ustalania tego kursu.

Postanowienia umowy stanowiące klauzulę przeliczeniową należy zaliczyć do regulujących główne świadczenia stron. W oparciu o powyższe Sąd uznał te postanowienia umowy kredytu za niedozwolone.

Sąd I instancji uznał za niemożliwe utrzymanie umowy po wyeliminowaniu
z niej postanowień niedozwolonych lub zastąpienie umownej klauzuli przeliczeniowej średnim kursem NBP, podając obszerną argumentację opartą na poglądach doktryny
i orzecznictwa Sądu Najwyższego i TSUE w tym zakresie.

Sąd uznał wreszcie, że nieważność umowy kredytu pociąga za sobą nieważność ustanowionych zabezpieczeń jego spłaty poprzez ustanowienie hipoteki.
W konsekwencji hipoteki kaucyjne ustanowione w umowie i w aneksie do tej umowy w rzeczywistości nie powstały. Nadto powoda nie chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych z uwagi na zasadę starannego działania w obrocie gospodarczym. Fundusz winien zapoznać się i zbadać treść umowy kredytu.

Bezskuteczne było także wypowiedzenie umowy kredytu.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c.

Od powyższego orzeczenia apelacje wniosła strona powodowa zaskarżając wyrok w całości.

Skarżący powód w pierwszej kolejności podniósł naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 233 k.p.c. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny i sprzeczny z zasadami logiki oraz obiektywizmu poprzez przyjęcie, że: postanowienia umowy nie zostały z Pozwanym indywidulanie uzgodnione co skutkowało uznaniem za niedozwolone postanowień umownych w zakresie zakwestionowanym przez Pozwanego; zapisy umowy kredytu są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego; pominięcie dowodu z opinii biegłego sporządzonej w przedmiotowej sprawie.

Apelujący zarzucił naruszenie prawa materialnego, w tym:

- art. 58 k.c. w związku z art. 385 k.c. poprzez uznanie, że umowa łącząca strony jest nieważna;

- art. 58 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 353 ¹ k.c. poprzez uznanie, że umowa kredytu zawarta między wierzycielem pierwotnym a Pozwanym jest nieważna z uwagi na to, iż narusza zasadę swobody umów oraz jest ona sprzeczna z zasadami współżycia społecznego;

- art. 385 ¹ § 2 k.c. w zw. art. 58 § 3 k.c. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie
i stwierdzenie nieważności Umowy na ww. podstawie, podczas gdy
w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające zastosowanie ww. przepisów, a także poprzez przyjęcie, iż bez postanowień uznanych za abuzywne Umowa nie może istnieć;

- art. 385 ^` § 1 - 4 k.c. w zw. art. 385 ¹ k.c. w zw. art. 58 § 3 k.c. poprzez nieprawidłowe zastosowanie w sprawie, co doprowadziło do zaniechania uzupełnienia przez Sąd
I instancji powstałej (po eliminacji klauzuli abuzywnej) w Umowie luki
(a w konsekwencji niedokonanie rozliczenia świadczeń stron), pomimo że jak wynika z pozostałych postanowień umownych (więżących strony) oraz doświadczenia życiowego, zgodną wolą stron było zawarcie umowy kredytu waloryzowanego do CHF ze wszelkimi dobrodziejstwami oraz konsekwencjami
z niej płynących;

- art. 2 k.c. w zw. 65 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. oraz w zw. art. 41 ustawy z 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe poprzez niezastosowanie, co doprowadziło do nieuzupełnienia powstałej luki w Umowie (a w konsekwencji niedokonanie rozliczenia świadczeń stron), kiedy to przy uznaniu abuzywności postanowienia dotyczącego sposobu ustalania przez Powoda wysokości kursu waluty, a nie całego mechanizmu waloryzacji, pozostałe postanowienia umowne, powinny nadal obowiązywać przy zachowaniu samego mechanizmu waloryzacji, a miejsce wadliwych postanowień umownych powinno zostać uzupełnione właściwym przelicznikiem tj. średnim kursem ogłaszanym przez NBP, na podstawie
ww. przepisów, które to stanowią przepisy dyspozytywne i mogą znaleźć zastosowanie w miejsce postanowienia uznanego za abuzywne;

- art. 69 prawa bankowego w zw. z art. 353 ¹ k.c. poprzez uznanie, że umowa kredytu po wyeliminowaniu z niej kwestionowanych przez stronę pozwaną postanowień nie może funkcjonować, tj. nie spełnia ona warunków umowy kredytu z art. 69 prawa bankowego;

- art. 385 ¹ k.c. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy w kontekście uzasadnienia motywów wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 03.20.2019 roku w sprawie C- 260/18 oraz z dnia 29.04.2021 roku w sprawie C-19/20 i uchwał Sądu Najwyższego z dnia 07.05.2021 roku w sprawie III CZP 6/21 (zasada prawna), poprzez uznanie, iż w kontekście niniejszej sprawy ewentualna wadą umowy określać należy jako nieważność, podczas gdy zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem naruszenie art. 385 ¹ powoduje bezskuteczność klauzuli i może w wypadku braku możliwości utrzymania umowy w mocy spowodować bezskuteczność częściową lub całkowitą umowy lub jej sądowe unieważnienie;

- art. 58 § 3 k.c. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, ponieważ zgodnie
z ustaloną wykładnią stanowi ona inną podstawę niż art. 385 ¹ k.c., a zatem nie może w wypadku ustalenia abuzywności klauzul stanowić podstawy nieważności,

- art. 385 ¹ k.c. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i brak rzeczywistego zweryfikowania, czy wystąpienie wady w postaci abuzywności klauzuli umownej
w niniejszym konkretnie - indywidualnym wypadku powoduje brak możliwości wykonania całej umowy, tj. brak zbadania poszczególnych klauzul,

- art. 385 ¹ k.c., poprzez jego nie zastosowanie w wymiarze ustalania, czy wydanie wyroku oddalającego i uznanie, iż w przedmiotowych okolicznościach unieważnienie umowy będzie korzystniejsze dla Pozwanego w kontekście wartości przedmiotu sporu, choć za przeciwnym wnioskiem przemawiają względy praktyczne, jak też prawne, skoro warunkiem korzystniejszym dla Pozwanego będzie realizowanie odpowiedzialności rzeczowej z umowy w zakreślonej w pozwie wartości, niż ewentualnie przyszłościowo odpowiedzialności nieograniczonej majątkowo odpowiedzialności z tytułu zwrotu nienależnego świadczenia z zakresu całego mienia i praw.

W konsekwencji podniesionych zarzutów powodowy Fundusz wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty dochodzonej pozwem, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie do Sądu I instancji celem ponownego rozpoznania. Nadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów procesu.

W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji
i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Apelacja strony powodowej nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustalenia dokonane w pierwszej instancji Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne. Dokonane zostały w oparciu o przeprowadzone dowody, których ocena mieści się w granicach wyznaczonych art. 233 § 1 k.p.c. W przeważającej mierze ustalenia te sprowadzają się do przytoczenia okoliczności niespornych, odwołujących się do treści zalegających w aktach dokumentów.

Z uwagi na fakt, że roszczenia powoda wynikać mają z Umowy Kredytu na cele mieszkaniowe nr (...)-(...), która została zawarta w dniu 8 listopada 2001 r. pomiędzy (...) Bank (...)S.A. z siedzibą w C. a pozwanym D. O. i I. Ł., rozważania Sądu w głównej mierze będą oscylować w zakresie ustalenia, czy niniejsza umowa jest skuteczna względem kredytobiorców.

Odnosząc się do twierdzenia powoda, że postanowienia umowy były indywidualnie ustalane z pozwanym, w sprawie nie wykazano, by doszło do jakichkolwiek negocjacji – pozwany wraz z I. Ł. zawarli umowę według wzoru przygotowanego przez stronę powodową i standardu stosowanego w Banku. Podkreślenia wymaga, iż sama treść umowy nie budzi wątpliwości,
a przytoczone w tym zakresie ustalenia Sądu wprost wynikają z przedłożonych dokumentów. Brak również było podstaw do odmowy wiarygodności zeznaniom pozwanego co do sposobu zawarcia umowy, zakresu informacji udzielonych kredytobiorcom przez pracowników Banku oraz ich świadomości co do treści klauzul indeksacyjnych i ryzyka walutowego. Powyższe okoliczności nie świadczą o tym, aby z kredytobiorcami były przeprowadzane jakiekolwiek negocjacje, czy dokonywane indywidualne ustalenia.

Sąd pierwszej instancji słusznie pominął dowód z opinii biegłego z zakresu bankowości i rachunkowości. W świetle dokonanej oceny prawnej, w tym dalszych ocen Sądu Apelacyjnego, prowadzenie dowodu z opinii biegłego dla końcowego dokonania rozliczenia roszczeń pomiędzy stronami oraz wykazywania zasad ustalenia kursu walutowego przez bank było bezprzedmiotowe. Okoliczności mające być wykazane poprzez przeprowadzenie tego dowodu nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd Apelacyjny podziela ocenę prawną Sądu Okręgowego co do bezskuteczności umowy względem pozwanego z uwagi na abuzywność zawartych w niej postanowień umownych.

Przede wszystkim nie budzi wątpliwości ocena, że zawarte w zapisach umownych postanowienia umowne mają charakter abuzywny. Jednakże trzeba zaznaczyć, że Sąd Apelacyjny nie podziela poglądu Sądu Okręgowego jakoby przedmiotowa umowa była nieważna na podstawie art. 58 § 2 i 3 k.c. W niniejszej sprawie wystarczające było ubezskutecznienie abuzywnych postanowień umownych co w konsekwencji prowadziło do bezskuteczności całej umowy względem kredytobiorców, co w istocie prowadzi do jednakowych skutków.

Skoro nie ulega wątpliwości, że umowa zawarta pomiędzy kredytobiorcami a Bankiem zawiera klauzule o charakterze niedozwolonym - czego nie kwestionował również skarżący, to ocenie podlega jedynie kwestia jakie skutki niesie ze sobą występowanie w umowie postanowień niedozwolonych.

Stosownie do treści art. 385 ¹ § 1 i 2 k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, a w takim przypadku strony są związane umową w pozostałym zakresie. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Na tle stosowania przedmiotowego przepisu Sąd Najwyższy przyjmuje jednolicie, że brak związania konsumenta niedozwolonym postanowieniem umownym oznacza, iż nie wywołuje ono skutków prawnych od samego początku i z mocy samego prawa, co sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu (tak m.in. w uchwale z dnia 29 czerwca 2007 r., III CZP 62/07, OSNC z 2008 r., z. 7-8, poz. 87; uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC z 2019 r., z.1, poz.2).

Nie ma przy tym znaczenia, że strony zgodziły się na zawarcie przedmiotowej umowy, akceptując konsekwencje z jakimi wiąże się zaciągnięcie kredytu waloryzowanego do CHF. Istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie ma okoliczność, czy nieuczciwe postanowienia umowne były sformułowane w sposób przejrzysty i zrozumiały. Niezbędne jest spełnienie wymagania, by umowa przedstawiała w sposób jasny konkretne działanie mechanizmu, do którego odnosi się postanowienie, tak aby właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny
i rozsądny przeciętny konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne
i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne (tak; TSUE w wyroku z 26 lutego 2015 r., C-143/13). Warunek ten nie został dopełniony, co wynika z materiału dowodowego, a w głównej mierze z zeznań pozwanego.

Istotne znaczenie ma ocena, czy wyeliminowanie postanowienia niedozwolonego wpływa na pozostałą część umowy, czy też bez klauzuli abuzywnej umowa może obowiązywać. W szczególności – z oczywistych względów - umowa nie może dalej obowiązywać, o ile niedozwolone postanowienia umowne dotyczą głównego przedmiotu umowy. Jakkolwiek – stosowanie do treści art. 4 ust.2 dyrektywy Rady 93/13/EWG jak i art. 485 ¹ § 1 k.c. – ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy postanowień określających główne świadczenia stron, ale wyłączenie to nie znajduje zastosowania jeżeli postanowienia te nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Przypomnieć zatem należy, że – zgodnie z poglądem wyrażonym przez TSUE – za postanowienia odnoszące się do głównego przedmiotu umowy należy uważać te, które określają podstawowe świadczenia w ramach danej umowy i które z tego względu charakteryzują tę umowę, a więc definiują samą istotę konkretnego stosunku umownego (tak TSUE w: wyroku z dnia 30 kwietnia 2014 r., C-26/13, wyroku z dnia 26 lutego 2015 r., C-143/13, wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r., C-96/14). Podobnie, w orzecznictwie sądów polskich pojęcie postanowień określających główne świadczenia stron wiązane jest ze świadczeniami charakteryzującymi daną umowę, określającymi jej istotę, czyli tzw. essentialia negotii, rozumiane jako cechy, według których dokonuje się kwalifikacji konkretnej czynności prawnej do ustawowo wyróżnionych typów czynności.

Stwierdzić zatem należy, że kryteria kwalifikacji przesłanki głównych świadczeń stron odnoszą się do elementów przedmiotowo istotnych, przy uwzględnieniu podziału na świadczenia główne (w tym świadczenia o zasadniczym znaczeniu dla danego stosunku prawnego) i uboczne. Nadto odnoszą się do tego, czy dane postanowienie jest charakterystyczne dla danego stosunku prawnego oraz, czy reguluje typowe dla danego stosunku prawnego świadczenia.

Z tych względów aktualnie dominuje ocena, że zastrzeżone w umowie kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej klauzule kształtujące mechanizm indeksacji określają główne świadczenie kredytobiorcy (tak Sąd Najwyższy m.in.: w wyroku z dnia 30 września 2020 r., I CSK 556/18, lex nr 3126114; w wyrok z dnia 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17, OSP 2019, z. 12, poz. 115; w wyroku z dnia 9 maja 2019 r., I CSK 242/18, lex nr 2690299). W ostatnim z cyt. powołanych orzeczeń Sąd Najwyższy podkreślił, że „Obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach spłaty stanowi główne świadczenie kredytobiorców. Klauzula waloryzacyjna wpływa na wysokość tego świadczenia”. Przy ocenie zatem, że przedmiotowe klauzule, które są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interes konsumentów, zostały sformułowane w sposób niejednoznaczny, nie poddający się weryfikacji, to wypełniona jest przesłanka abuzywności postanowień określających główne świadczenia stron.

W tym stanie rzeczy uznać należy, iż takimi są postanowienia zawierające klauzule indeksacyjne, które były zawarte w przedmiotowej umowie. Określają bowiem świadczenia główne stron poprzez wskazanie podstaw do ich ustalenia, w sytuacji, gdy klauzule indeksacyjne nie odwoływały się do ustalonego w sposób obiektywny kursu waluty, do obiektywnych wskaźników, na które żadna ze stron nie miała wpływu, lecz poprzez nietransparentny mechanizm wymiany waluty pozwalały kształtować ten kurs w sposób dowolny.

Jak już wskazano, wyeliminowanie z łączącej strony umowy niedozwolonych postanowień umownych wymaga oceny, czy umowa w pozostałym zakresie jest możliwa do utrzymania. W świetle powyższych rozważań oczywista jest konkluzja, że eliminacja postanowienia umownego zawierającego taką klauzulę niedozwoloną prowadzić będzie do upadku umowy w całości. Na podstawie pozostałych postanowień umowy nie jest możliwe określenie praw i obowiązków stron. Nadto należy podkreślić, że zastąpienie niedozwolonego postanowienia innym mechanizmem przeliczeniowym prowadziłoby do nadmiernej ingerencji w treść umowy, w istocie służącej ochronie interesów profesjonalnego kontrahenta, który zastosował nieuczciwą klauzulę.

Niemożliwe było także zastosowanie norm o charakterze dyspozytywnym przewidzianych zarówno w kodeksie cywilnym, jak i przepisach ustawy o Narodowym Banku Polskim, prawa bankowego czy prawa wekslowego. Zgodzić należy się z poglądami doktryny i judykatury, że nieuczciwe postanowienia indeksacyjne nie powinny być zastępowane innym mechanizmem przeliczeniowym opartym na przepisach kodeksu cywilnego. Podobnie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje, że sąd krajowy co do zasady nie jest uprawniony do modyfikacji treści nieuczciwych postanowień umownych. Podkreśla się, że reakcja sądu wskutek stwierdzenia abuzywności winna mieć charakter sankcyjny, prowadzący do zniechęcenia profesjonalistów zawierających takie umowy z konsumentami. Taki efekt nie mógłby zostać osiągnięty, gdyby sąd mógł uzupełnić umowę poprzez wprowadzenie do umowy uczciwych postanowień. W takiej sytuacji kontrahent nie ponosiłby realnego ryzyka związanego ze stosowaniem postanowień abuzywnych, zakładając, że sąd zastąpi je prawidłowymi warunkami, które profesjonalista winien był zastosować od początku (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18, LEX nr 2744159).

W świetle powyższych rozważań uznać należy, że w związku z bezskutecznością umowy kredytu, z której powód wywodził swoje żądanie, roszczenie to było bezprzedmiotowe.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Na zasądzoną kwotę składa się opłata od wynagrodzenia pełnomocnika, ustalona na podstawie § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.