Wyrok z 23 października 2025, sygn. III AUa 940/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 października 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska

Protokolant: Emilia Wielgus

po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym

sprawy D. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P.

o emeryturę pomostową

na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P.

od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie

z dnia 26 czerwca 2025 r. sygn. akt III U 52/25

1.  zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie,

2.  zasądza od D. B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. kwotę 360 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od doręczenia odpisu orzeczenia zobowiązanemu do zapłaty do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

3.  zasądza od D. B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. kwotę 270 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

sędzia Marta Sawińska

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 grudnia 2024 r. znak: (...) (...) II Oddział w P. odmówił wnioskodawcy D. B. prawa do emerytury pomostowej wskazując, że wnioskodawca nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat oraz po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Organ rentowy do stażu pracy w warunkach szczególnych nie uwzględnił żadnego okresu ponieważ wnioskodawca nie przedłożył świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze.

Odwołanie od decyzji złożył D. B. zarzucając naruszenie § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U.83.8.43), poprzez przyjęcie, że ubezpieczony nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, pomimo że ubezpieczony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w tych warunkach i w tym charakterze - przy na pracach związanych z przeglądaniem konserwacją i naprawą suwnic w szkodliwych i uciążliwych warunkach ze zmiennym mikroklimatem hałasem i pyłem, a także wykonywaniem prac związanych z obsługą pras przesiewarek, obsługą kruszarek separatorów młyna szkodliwymi i uciążliwymi zmiennymi warunkami hałasem i pyłem oraz błędną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie poprzez nieuwzględnienie przez organ rentowy, że Ubezpieczony pracował w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze o jakim mowa w dziale III pod poz. 86 oraz w dziale IV poz. 40 ww. rozporządzenia.

W oparciu o powyższe odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie poprzez uwzględnienie, że ubezpieczony wykonywał prace w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze w dziale III pod poz. 86 oraz w dziale IV poz. 40 ww. rozporządzenia, a tym samym przyznanie emerytury pomostowej.

Wyrokiem z 26 czerwca 2025 r. Sąd Okręgowy w Koninie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt III U 52/25 zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury pomostowej.

Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

D. B. urodził się (...)

W dniu 25 listopada 2024 r. złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury pomostowej. Do wniosku dołączył świadectwo pracy z dnia 14 października 2024 r. wystawione przez (...) Sp. z o.o., w którym stwierdzono, że D. B. był zatrudniony w ww. zakładzie pracy:

- w okresie od 1 grudnia 1996 r. do 14 lutego 2009 r. w pełnym wymiarze czasu pracy,

- w okresie od 15 lutego 2009 ro do 31 maja 2009 r. w wymiarze 0,8 etatu,

-w okresie od 1 czerwca 2009 r. do 30 kwietnia 2020 r. w pełnym wymiarze czasu pracy,

- w okresie od 1 maja 2020 r. do 17 maja 2020 r. w wymiarze 0,8 etatu,

- w okresie od 18 maja 2020 r. do 14 października 2024 r. w pełnym wymiarze czasu pracy.

W okresie zatrudnienia D. B. wykonywał pracę na stanowiskach:

- od 1 grudnia 1996 r. do 31 grudnia 2000 r. aparatowy urządzeń półtechniki,

- od 1 stycznia 2001 r. do 31 stycznia 2012 r. konfekcjoner materiałów nasypowych,

- od 1 lutego 2012 r. do 14 października 2024 r. operator urządzeń.

W pkt 14 świadectwa pracy zapisano, że D. B. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.

Odwołujący przedłożył także odpis świadectwa pracy z dnia 4 listopada 2024 r. wystawiony przez (...) Sp. z o.o., w którym stwierdzono, że D. B. był zatrudniony w Fabryce (...) S.A. w K. (następca prawny (...) Sp. z o.o.) w okresie od 1 października 1984 r. do 31 stycznia 1996 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku mechanik – suwnicowy.

Ponadto odwołujący przedłożył charakterystykę stanowiska pracy z dnia 13 sierpnia 2024 r., w której wskazano, że analizie został poddany okres od 1984 do 2000 r.

W analizie przedstawiony został czas pracy na poszczególnych stanowiskach z uwzględnieniem zagrożeń środowiska pracy:

	Stanowisko pracy	Czas pracy	Hałas	Pył całkowity	Mikroklimat
1.	Mechanik— suwnicowy	1984-1989	69-88 dB	1,2-3,2 mg/m3	6,5-26 TE
2.	Mechanik— suwnicowy	1990-1993	74-89 dB	4,03-12 mg/m3	5,0-16,1 WGBT
3.	Mechanik suwnicowy	1994-1996	80-82 dB	6,3-7,8 mg/m3	15,2 - 21,2 WGBT
	Aparatowy urządzeń półtechniki	1996-2000	85,2-92 dB	1,59-8,14 mg/m3	5,21-7,89 ppD

Podano także, że odwołujący na stanowisku mechanik — suwnicowy wykonywał pracę związaną z przeglądami, konserwacją oraz naprawą suwnic. Czynnikami szkodliwymi i uciążliwymi dla stanowiska mechanik — suwnicowy był kontakt z zmiennym mikroklimatem, hałasem i pyłem.

Na stanowisku aparatowy urządzeń półtechniki odwołujący wykonywał pracę związaną z obsługą pras i przesiewarek, obsługą kruszarki, separatora, młyna. Czynnikami szkodliwymi i uciążliwymi dla stanowiska aparatowy urządzeń półtechniki to kontakt z zmiennym mikroklimatem, hałasem i pyłem.

Wobec powyższego podniesiono, iż należy uznać, że praca wykonywana przy przekroczeniu norm hałasu i pyłu była pracą w warunkach szkodliwych.

Zaskarżoną decyzją z dnia z dnia 4 grudnia 2024 r. znak: (...) (...) II Oddział w P. odmówił wnioskodawcy D. B. prawa do emerytury pomostowej wskazując, że wnioskodawca nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat oraz po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Organ rentowy do stażu pracy w warunkach szczególnych nie uwzględnił żadnego okresu ponieważ wnioskodawca nie przedłożył świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze.

Na podstawie zeznań świadków A. K., A. R., M. C. J. Ł. oraz wnioskodawcy Sąd I instancji ustalił, że odwołujący od 1 października 1984 r. rozpoczął pracę w Fabryce (...) i wyrobów (...) S.A. jako mechanik suwnicowy. Pracował tam w brygadzie 9-10 osobowej w systemie zmianowym. Praca polegała na usuwaniu awarii wózków widłowych i spalinowych na oddziale P4, P1, P2, (...), T5. Gdy nie było możliwości usunięcia awarii na miejscu specjalnym wózkiem ściągano wózek na warsztat, który mieścił się na zajezdni wózków. Wówczas zgłaszano mistrzowi, że istnieje okoliczność naprawy wózka. Jeżeli był na to czas to bieżąca zmiana naprawiała wózek, jeżeli nie to robiła to zmiana następna.

Bateria od wózka widłowego wazy w granicach 450 kg. W sytuacji, gdy była rozładowana brano ja na ładownice wózków. Początkowo zalewano woda wszystkie ogniowa, następnie przy zlewaniu był duży odór kwasów w środku. Po zalaniu wózek był podłączany do ładowania. Było około 100 sztuk wózków. Oprócz wózków akumulatorowych były również wózki spalinowe, do tych wózków było przeznaczone inne stanowisko na tej samej hali.

Gdy odwołujący pracował przy remoncie wózków do jego obowiązków należała praca w kanale remontowym.

Do obowiązków odwołującego należało również spawanie baterii od wózków akumulatorowych, wszystkie naprawy mechaniczne wózków i awarii. Po każdej zmianie wózki akumulatorowe były przeprowadzane na halę gdzie były ładowane akumulatory, wózki spalinowe były przewożone na warsztat.

Na hali panował duży hałas, duża kwasowość, duże zapylenie. Nie można było oddychać przez ulatniające się gazy. Odwołujący od tej pracy utracił słuch. Pracownicy otrzymywali ubrania kwasoodporne.

Po 1996 r. odwołujący przeszedł do pracy jako pracownik aparatowy, gdzie pracował do 2000 r. Odwołujący wykonywał prace przy produkcji kostek do szlifowania o rożnych grubościach i wielkościach. Były kostki proste, skośne z otworami w środku. Prace te odwołujący wykonywał na dwóch prasach. Do obowiązku odwołującego należało także urabianie ziarna ze spoiwem następnie mieszano to w specjalnej mieszarce i wsypywano do specjalnego pojemnika na okres 20 minut po czym brano to do produkcji zgodnie ze zleceniem. Wycinano z tego odpowiednią formę.

W 2000 r. odwołujący zaczął pracę jako konfekcjoner materiałów nasypowych. Do jego obowiązków należało wycinanie z rolek elektrokorundu długich pasów, które służyły do szlifowania drewna, pomników. Materiały były cięte na tasiemkę i na zakład. Na tasiemkę składało się materiał czoło do czoła, a na zakład w ten sposób, że jedną stronę należało założyć na druga na 9 mm. Materiał był bardzo szkodliwy, śmierdzący, przy cięciu powstawał pył. Na hali panował hałas, zapylenie. Na trzech zmianach na hali odwołującego pracowało 160 osób (na jednej zmianie po 50 osób). Na hali tej pracowały również osoby, które szlifowały, kleiły materiał, prasowały materiał.

Od 2012 r. do 2018 r. i następnie do 14 października 2024 r. odwołujący pracował jako operator urządzeń. Odwołujący ciął materiał pod wymiar, wykonywał te same prace co wcześniej.

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok, w którym uwzględnił odwołanie.

Na wstępie Sąd Okręgowy wskazał, że przedmiotem sporu było ustalenie czy wnioskodawcy przysługuje prawo do emerytury pomostowej w myśl przepisów ustawy z 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych w szczególności czy wykonywał ja przez okres 15 lat oraz czy po 31 grudnia 2008 r. wykonywał prace w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze.

Następnie przytoczył treść art. 4 oraz art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.

Podkreślił, że w zaskarżonej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych podnosił, że do pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze nie uwzględnił żadnego zatrudnienia ponieważ wnioskodawca nie przedłożył świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Zaznaczył jednocześnie, że ustalenia Sądu poczynione w przedmiotowej sprawie wykazują, że w świadectwie pracy z dnia 14 października 2024 r. pracodawca w pkt 14 wskazał, iż wnioskodawca nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Wskazał też, że dla uzyskania uprawnienia do emerytury pomostowej istotne znaczenie ma fakt wykazania pracy w warunkach szczególnych. Fakt, że płatnik składek, mimo obowiązku nałożonego w art. 51 ustawy o emeryturach pomostowych, nie wystawił stosowanego zaświadczenia o okresach pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie uniemożliwia przyznania tego świadczenia (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 19 lutego 2020 r., III AUa 1200/19, LEX nr 297725). Podobnie, nie uniemożliwia przyznania ubezpieczonemu świadczenia to, że płatnik nie uiszczał składki na Fundusz Emerytur Pomostowych, jeżeli praca wykonywa przez ubezpieczonego rzeczywiście należałaby do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Mając na względzie powyższe, Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe celem ustalenia rzeczywistego charakteru i rodzaju pracy wykonywanej przez skarżącego w spornym okresie. W tym celu przesłuchał powołanych świadków, samego wnioskodawcę, a także dokonał analizy dokumentów z oryginalnych akt osobowych odwołującego z tego okresu zatrudnienia.

Zaakcentował, że w niniejszym postępowaniu, niesporne było, iż wnioskodawca urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r., osiągnął wiek 60 lat, udowodnił ogólny staż pracy w wymiarze 42 lat, 11 miesięcy i 1 dnia. Jednocześnie z zebranych dowodów jednoznacznie wynika, że ubezpieczony w okresie od 1 grudnia 1996 r. do 10 października 2024 r. był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. (następca prawny Fabryki (...) i wyrobów (...) S.A.). W okresie od 1 grudnia 1996 r. do 31 grudnia 2000 r. odwołujący był zatrudniony na stanowisku – aparatowy urządzeń półtechnik. Na stanowisku tym odwołujący wykonywał prace przy produkcji kostek do szlifowania o rożnych grubościach i wielkościach. Były kostki proste, skośne z otworami w środku. Prace te odwołujący wykonywał na dwóch prasach. Do obowiązku odwołującego należało także urabianie ziarna ze spoiwem następnie mieszano to w specjalnej mieszarce i wsypywano do specjalnego pojemnika na okres 20 minut po czym brano to do produkcji zgodnie ze zleceniem. Wycinano z tego odpowiednią formę.

W okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 stycznia 2012 r. odwołujący pracował jako konfekcjoner materiałów nasypowych. Do jego obowiązków należało wycinanie z rolek elektrokorundu długich pasów, które służyły do szlifowania drewna, pomników. Materiały były cięte na tasiemkę i na zakład. Na tasiemkę składało się materiał czoło do czoła, a na zakład w ten sposób, że jedną stronę należało założyć na druga na 9 mm. Materiał był bardzo szkodliwy, śmierdzący, przy cięciu powstawał pył. Na hali panował hałas, zapylenie. Na trzech zmianach na hali odwołującego pracowało 160 osób (na jednej zmianie po 50 osób). Na hali tej pracowały również osoby, które szlifowały, kleiły materiał, prasowały materiał. Natomiast w okresie od 1 lutego 2012 r. do 14 października 2024 r. odwołujący pracował jako operator urządzeń. Odwołujący na stanowisku tym ciął materiał pod wymiar, wykonywał te same prace co wcześniej.

Prace w szczególnych warunkach - zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych - to prace związane z czynnikami ryzyka wymienionymi w art. 3 ust. 2 ustawy, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.

Wśród prac wymienionych przez ustawodawcę w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych pod pozycją 19 wskazane są prace przy ręcznym formowaniu, odlewaniu, czyszczeniu lub szkliwieniu wyrobów ceramicznych. Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie tj. akt osobowych wnioskodawcy jego zeznań, zeznań świadków Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawca wykazał, że wykonywał prace określone w załączniku nr 1 pod pozycja 19, a co za tym idzie wykazał, że wykonywał przez co najmniej 15 lat pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze oraz że prace tą wykonywał po 31 grudnia 2008 r. w rozumieniu przepisów ustawy pomostowej.

Wobec powyższego wnioskodawca wykazał, że wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez okres co najmniej 15 lat, wykonywał ją po dniu 31 grudnia 2008 r. w rozumieniu nowo obowiązujących przepisów a więc art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych i tym samym spełnił wszystkie przesłanki, od których zależy prawo do emerytury pomostowej.

Z tych też względów, Sąd Okręgowy uznając odwołanie za uzasadnione, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury pomostowej.

Apelację od powyższego wyroku wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P., zaskarżając go w całości i zarzucając:

1.  naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i wyciągnięcie z zebranego w sprawie materiału dowodowego wniosków z niego niewypływających, polegające na przyjęciu, że odwołujący po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał prace w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1696 ze zm.),

2.  naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych poprzez jego zastosowanie w sprawie i przyznanie odwołującemu prawa do emerytury pomostowej począwszy od daty złożenia wniosku.

Jednocześnie podkreślił, że Sąd Okręgowy w Koninie niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy ustalił, że odwołujący po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał prace w warunkach szczególnych wymienione w załączniku numer 1 poz. 19 do ustawy o emeryturach pomostowych, tj. prace przy ręcznym formowaniu, odlewaniu, czyszczeniu lub szkliwieniu wyrobów ceramicznych.

Wskazując na powyższe wniósł o:

1.  zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania, ewentualnie

2.  uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji,

3.  zasądzenie od odwołującego na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje.

W odpowiedzi na apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. odwołujący wniósł m.in. o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty za postępowanie przed sądem II instancji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja organu rentowego jest zasadna, a jej uwzględnienie skutkuje zmianą zaskarżonego wyroku i oddaleniem odwołania.

Spór w analizowanej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia czy prawidłowo pozwany organ rentowy odmówił D. B. prawa do emerytury pomostowej.

Przed przystąpieniem do analizy prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia wypada zwrócić uwagę, że ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych stanowi jeden z elementów reformy systemu emerytalnego, którego podstawowym celem jest stopniowa likwidacja odrębności zasad przechodzenia na emeryturę różnych grup zawodowych oraz ujednolicenie wieku emerytalnego wszystkich ubezpieczonych. Zaznaczyć należy, że emerytury pomostowe zastąpiły emerytury przysługujące w obniżonym wieku pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze, przyznawane na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Co do zasady prawo do tego ostatniego świadczenia ubezpieczony nabywał z reguły w niższym wieku, niż powszechny wiek emerytalny (wynoszący wówczas 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn) pod warunkiem wykazania 15-letniego okresu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Cechą charakterystyczną emerytur pomostowych jest ich przejściowy charakter. Stanowią pomost pomiędzy świadczeniami nabytymi przed osiągnięciem wieku emerytalnego a prawem do emerytury przyznawanej na ogólnych zasadach systemu powszechnego. Ustawa o emeryturach pomostowych znacząco ograniczyła rodzaj prac uznawanych za prace w szczególnych warunkach. Charakter emerytur w niższym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze i emerytur pomostowych jest odrębny, a zatem nie wszyscy uprawnieni do emerytur w niższym wieku z racji wykonywania tego rodzaju prac nabyliby obecnie prawo do emerytur pomostowych (zob. wyroki: SA w B. z dnia 20 czerwca 2017 r. w sprawie III AUa 1185/16 oraz SA w G. z dnia 27 czerwca 2017 r. w sprawie III AUa 314/17).

Odnosząc wskazane wyżej uwagi do okoliczności rozpoznawanej sprawy, zważywszy na wiek wnioskodawcy oraz charakter wykonywanego przez niego zatrudnienia, wynikającego z przedłożonego świadectwa pracy, nabycie przez niego prawa do emerytury pomostowej należy rozważać przy uwzględnieniu regulacji art. 4 (względnie art. 49) ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.

Na wstępie przypomnieć należy, że przepis art. 4 ustawy stanowi, że prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5) (uchylony 1 stycznia 2023r.)

6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy;

7) (uchylony 20 kwietnia 2022r.).

Natomiast na podstawie art. 49 ww. ustawy prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-4 i 7 i art. 5-12;

3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

W świetle przywołanych powyżej przepisów warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową jest legitymowanie się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze (w rozumieniu tej ustawy lub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy o emeryturach pomostowych, a więc po 1 stycznia 2009 r. Osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową, która nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do tej emerytury jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych). Jeśli więc prace wykonywane przez uprawnionego we wskazanych przez niego okresach nie były ani pracami w warunkach szczególnych, ani w szczególnym charakterze w rozumieniu aktualnie obowiązujących przepisów art. 3 ust. 1 i 3 powyższej ustawy, to ubezpieczonemu nie przysługuje prawo do emerytury pomostowej.

W tym kontekście należy wskazać, że ujęcie prac kwalifikowanych w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, odbiega od regulacji prac w szczególnych warunkach oraz w szczególnym charakterze zawartej w art. 32 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 ze zm.) oraz w rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego. Prace w szczególnych warunkach zostały określone poprzez: 1) definicję zawartą w art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, 2) wyliczenie rodzajów prac związanych z czynnikami ryzyka występującymi w szczególnych warunkach pracy zawarte w art. 3 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych i 3) wykaz takich prac zawarty w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych. Prace o szczególnym charakterze zostały zdefiniowane w art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych i wyliczone w załączniku nr 2 do tej ustawy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych warunkiem zaliczenia określonego rodzaju pracy do kategorii prac w szczególnych warunkach jest: 1) wykonywanie jej w szczególnych warunkach środowiska pracy determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, 2) występowanie czynników ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, 3) stawianie przed pracownikami wymagań przekraczających poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej. Dopełnieniem definicji zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych jest wyliczenie rodzajów prac wykonywanych w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, z którymi związane są wspomniane czynniki ryzyka. Do pierwszej kategorii należą prace wykonywane po ziemią, na wodzie, pod wodą i w powietrzu. Do drugiej kategorii - prace wykonywane w warunkach gorącego i zimnego mikroklimatu, bardzo ciężkie prace fizyczne, prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego i ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała. Na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych warunkiem zaliczenia określonego rodzaju pracy do kategorii prac o szczególnym charakterze jest: 1) szczególna odpowiedzialność i szczególna sprawność psychofizyczna wymagana przy jej wykonywaniu, 2) zmniejszenie się możliwości należytego wykonywania pracy w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu i życiu innych osób na skutek pogorszenia się sprawności psychofizycznej związanej z procesem starzenia się. Definicje prac w szczególnych warunkach oraz o szczególnym charakterze nie znajdują bezpośredniego zastosowania przy ocenie prawa do emerytury pomostowej. Ich znaczenie prawne sprowadza się jedynie do wskazania kryteriów, w oparciu o które zostały ustanowione wykazy takich prac zawarte w załącznikach nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. O nabyciu prawa do emerytury pomostowej decyduje umieszczenie danego rodzaju pracy w wykazach prac w szczególnych warunkach lub prac o szczególnym charakterze.

Z przywołanych powyżej regulacji jednoznacznie wynika, że kryteria wymienione w art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych nie mogą być stosowane samodzielnie przy ocenie wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, w oderwaniu od ustalenia, czy praca na danym stanowisku została wymieniona w załączniku nr 1 lub 2 do tej ustawy. Zatem decydującą rolę przy analizie charakteru pracy ubezpieczonego z punktu widzenia uprawnień do emerytury pomostowej ma możliwość jej zakwalifikowania pod jedną z pozycji załączników 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Należy ponownie podkreślić, że prawo do emerytury pomostowej podobnie jak prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach są regulacjami wyjątkowymi, stanowiącymi uprzywilejowanie określonych grup pracowników, a przepisy wprowadzające wyjątek od ogólnych zasad nabywania prawa do emerytury nie powinny być wykładane w sposób rozszerzający. W prawie ubezpieczeń społecznych z zasady przepisy powinny być wykładane w sposób ścisły z wyraźną dominacją wykładni literalnej. Nie powinno się więc stosować do nich zasadniczo wykładni celowościowej, funkcjonalnej lub aksjologicznej w opozycji do wykładni językowej, jeżeli ta ostatnia prowadzi do jednoznacznych rezultatów interpretacyjnych, a zatem nie można ich poddawać ani wykładni rozszerzającej, ani zwężającej, modyfikującej (por. w tym zakresie wyroki Sadu Najwyższego z: z dnia 8 stycznia 1993 r., III ARN 84/92, OSNC 1993 Nr 10, poz. 183; z dnia 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, OSNC 1999 Nr 1, poz. 7; z dnia 25 kwietnia 2003 r., III CZP 8/03, OSNC 2004 Nr 1, poz. 1; z dnia 16 sierpnia 2005 r., I UK 378/04, OSNP 2006 nr 13-14, poz. 218; z dnia 23 października 2006 r., wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 9 listopada 1999 r., II UKN 187/99, OSNAPiUS 2001 Nr 4, poz. 121; wyrok z 16 sierpnia 2005 r., I UK 378/04, OSNP 2006 nr 13-14, poz. 218 i z dnia 25 czerwca 2008 r., II UK 315/07, LEX nr 496396, I UK 128/06, OSNP 2007 nr 23-24, poz. 359; z dnia 29 stycznia 2008 r., I UK 239/07, OSNP 2009 nr 7-8, poz. 103; z dnia 4 marca 2008 r., II UK 129/07, OSNP 2009 nr 11-12, poz. 155; z dnia 19 maja 2009 r., III UK 6/09, LEX nr 509028; z dnia 25 października 2016 r., I UK 386/15, LEX nr 2169474).

Przypomnieć należy, że organ rentowy do stażu pracy w warunkach szczególnych nie uwzględnił żadnego okresu, ponieważ odwołujący nie przedłożył świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze. Z kolei Sąd I instancji stwierdził, że odwołujący po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał prace w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, wymienione w załączniku numer 1 poz. 19 do ustawy o emeryturach pomostowych, tj. prace przy ręcznym formowaniu, odlewaniu, czyszczeniu lub szkliwieniu wyrobów ceramicznych, a co za tym idzie wykazał, że wykonywał przez co najmniej 15 lat pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze oraz że pracę tę wykonywał po 31 grudnia 2008 r. w rozumieniu przepisów ustawy pomostowej.

W ocenie Sądu Odwoławczego nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, gdyż okoliczność ta (tj. wykonywanie pracy z zał. nr 1 poz. 19) nie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że jak ustalono w postępowaniu przed Sądem I instancji odwołujący od 1984 r. był zatrudniony w Fabryce (...) w K., która została przekształcona w (...) Sp. z o.o. (później (...) Sp. z o.o.). Pracował na stanowiskach: mechanik-suwnicowy, aparatowy urządzeń półtechniki (od 1996 r. do 31 grudnia 2000 r.), konfekcjoner materiałów nasypowych (w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 stycznia 2012 r.), a od 1 grudnia 2012 r. do 14 października 2024 r. - operator urządzeń. Praca odwołującego w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 stycznia 2012 r. na stanowisku konfekcjonera materiałów nasypowy polegała na wycinaniu z rolek elektrokorundu długich pasów, które służy do szlifowania drewna, pomników. Materiały były cięte na tasiemkę i zakład. Na hali panował hałas, zapylenie. Z kolei od 1 lutego 2012 r. odwołujący pracował jako operator urządzeń. Na tym stanowisku ww. ciął materiał pod wymiar, wykonywał te same prace co wcześniej.

W ocenie Sądu Odwoławczego z powyższego wynika, że w spornych okresach odwołujący nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prac wymienionych w załączniku numer 1 poz. 19 do ustawy o emeryturach pomostowych, tj. prac przy ręcznym formowaniu, odlewaniu, czyszczeniu lub szkliwieniu wyrobów ceramicznych . Zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie nie było sporu co do tego, na czym polegała praca odwołującego, gdyż sposób oraz charakter pracy został szczegółowo opisany zarówno przez przesłuchanych w sprawie świadków jak i samego odwołującego. Jak wynika z zeznań świadka A. R., odwołujący po 2008r. wykonywał prace przy cięciu za pomocą gilotyny pasów z papieru ściernego i tak było do 2024r. Z kolei odwołujący składając zeznania wyjaśnił, że do jego obowiązków jako konfekcjonera materiałów nasypowych należało wycinanie z rolek elektrokorundu długich pasów, które służyły do szlifowania drewna, pomników. Odwołujący nie wykonywał zatem prac ręcznym formowaniu, odlewaniu, czyszczeniu lub szkliwieniu wyrobów ceramicznych. Nie można pomijać też, że (...) Sp. z o.o. zajmuje się produkcją narzędzi i materiałów ściernych, wykorzystywanych w różnych gałęziach przemysłu, a nie wyrobów ceramicznych.

Prace we wskazanym wyżej charakterze, które wykonywał w spornym okresie odwołujący nie zostały ujęte ani w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych jako prace na stanowiskach w szczególnych warunkach ani w załączniku nr 2 do ustawy jako prace na stanowiskach w szczególnym charakterze.

Z powyższego wynika zatem, że Sąd I instancji niezasadnie rozszerzył pojęcie prac przy ręcznym formowaniu, odlewaniu, czyszczeniu lub szkliwieniu wyrobów ceramicznych, albowiem jak wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego (m.in. z zeznań odwołującego oraz świadków) odwołujący w spornym okresie takich prac nie wykonywał. W powołanym przepisie chodzi o wyroby ceramiczne, a (...) Sp. z o.o. produkuje narzędzia i materiały ścierne, stosowane przede wszystkim w budownictwie.

Zdaniem Sądu Odwoławczego, występowanie na danym stanowisku pracy czynników ryzyka, o których mowa w art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych nie jest jednak wystarczające do zaliczenia danych prac do prac warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy, jeżeli nie zostały one wymienione w załączniku numer 1 do ustawy o emeryturach pomostowych.

W załączniku nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych do kategorii prac w szczególnych warunkach zaliczono 40 rodzajów prac, zaś do kategorii prac w szczególnym charakterze – 24 rodzaje prac. Oznacza to istotne ograniczenie zakresu podmiotowego prawa do wcześniejszego przejścia na emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w porównaniu z regulacją zawartą w art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS lub prac wynikających z wykazu A stanowiącego załącznik do cytowanego wyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. (Dz. U z 1983 r. nr 8, poz. 43 z późn. zm.)

Zgodność pominięcia przez ustawodawcę niektórych rodzajów prac w katalogach prac uprawniających do emerytury pomostowej z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa była przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego np. w wyroku z dnia 25 listopada 2010 r. K 27/09 (publ. OTK- A 2010 z. 9, poz. 109), w którym stwierdził, że nie narusza konstytucyjnej zasady równości wobec prawa pominięcie w definicji prac w szczególnych warunkach zawartej w art. 3 ust. 1 i 2 oraz 3 Ustawy o emeryturach pomostowych oraz w załączniku nr 1 i 2 tej Ustawy min. czynników fizycznych i chemicznych, czy pracy w warunkach narażenia na zapylenie, promieniowanie jonizujące i działanie pól elektromagnetycznych. (por. też wyrok TK z dnia 3.03.2011 r., K.23/09, opubl. (...) 2011 z 2, poz. 8 czy 16.03.2010 r., K. 17/09 opubl. w OTK – A z 2010 r., z 3, poz. 21)

Podkreślić zaś należy, że przepisy przewidujące prawo do emerytur pomostowych są przepisami szczególnymi, stanowiącymi wyjątek od przepisów dotyczących prawa do emerytury powszechnej, ich wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna, podlegają one wykładni ścisłej.

W świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2005 r., I UK 104/05, który Sąd Odwoławczy w pełni podziela, „przepisy prawa ubezpieczenia społecznego mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Tworzą system prawa ścisłego, zamkniętego. Nie mogą być interpretowane rozszerzająco, zwłaszcza przy zastosowaniu wykładni aksjologicznej.”

Wykaz prac określonych w art. 3 ust. 1 i 3 Ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych jest zamknięty i nie podlega uzupełnieniu w toku działalności orzeczniczej, a to oznacza, że cech pracy o szczególnym charakterze lub w szczególnych warunkach nie mogą posiadać inne prace, chociażby zbliżone rodzajowo, których sposób wykonania i jakość mogły obniżyć się z wiekiem . (vide min.: wyrok SA w Szczecinie z dnia 14.05.2015 r., wyrok SA w Szczecinie z dnia 23.01.2014 r., III AUa 604/13, opubl. LEX nr 1441544, III AUa 715/14, opubl. LEX nr 1843148, wyrok NSA w Warszawie z dnia 19.12.2014 r., I OSK 1867/13, opubl. LEX nr 1771927, wyrok SA w Białymstoku z dnia 14.05.2014 r., III AUa 1850/13, opubl. LEX nr 1463774)

Z uwagi na powyższe nie są dopuszczalne żadne odstępstwa od treści przepisów cytowanej wyżej ustawy o emeryturach pomostowych.

Przypomnieć też trzeba, że zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Taka ocena dokonywana jest na podstawie przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego doświadczenia życiowego, a ponadto powinna uwzględniać wymagania prawa procesowego oraz reguły logicznego myślenia, według których Sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i - ważąc ich moc oraz wiarygodność - odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r., sygn. akt II UKN 685/98, OSNP 2000/17/655, LEX nr 41437).

Mając na uwadze reguły ww. dotyczące postępowania w sprawach o emeryturę w warunkach szczególnych oraz wytyczne dowodów, zdaniem Sądu Apelacyjnego brak jest podstaw do przyznania ubezpieczonemu żądanego świadczenia emerytalnego (emerytury pomostowej). W ocenie Sądu II instancji, tak jak wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia, zaoferowany przez odwołującego materiał dowodowy nie daje kategorycznej podstawy do zaaprobowania stanowiska ubezpieczonego o świadczeniu przez niego w spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych.

Zgodnie z zasadą kontradyktoryjności ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania cywilnego. To one, a nie sąd, są wyłącznym dysponentem toczącego się postępowania i one wreszcie ponoszą odpowiedzialność za jego wynik. Stosownie do treści art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przepis art. 232 § 1 zd. 1 k.p.c. stanowi natomiast odpowiednio, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.

Sąd Najwyższy charakteryzując art. 232, stwierdził, że na sądzie rozpoznającym sprawę nie spoczywa powinność zarządzania dochodzeń mających na celu uzupełnienie i wyjaśnienie twierdzeń stron oraz poszukiwanie dowodów na ich udowodnienie. Do sądu nie należy przeprowadzanie z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne - art. 6 k.c. (zob. wyroki SN: z dnia 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96, OSNC 1997, nr 5-6, poz. 76, wyrok SA w Poznaniu z dnia 29 grudnia 2003 r., I ACa 1457/03, OSA 2005, z. 3, poz. 12, wyroki SN: z dnia 11 lipca 2001 r., V CKN 406/00, Lex nr 52321, z dnia 12 kwietnia 2000 r., IV CKN 22/00, Lex nr 52438).

Obowiązek udowodnienia faktów spoczywa na osobie, która wywodzi z nich skutki prawne (art. 232 k.p.c.), stąd też na odwołującym ciąży obowiązek przedstawienia dowodów dla udowodnienia podnoszonych okoliczności (w tej sprawie przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń, że faktycznie spełnił warunki do przyznania mu emerytury pomostowej, m.in. że legitymował się 15-letnim stażem pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze). Sąd Apelacyjny nadmienia, że muszą to być jednak środki dowodowe, które pozwolą na wiarygodne ustalenie okoliczności faktycznych, a nie tylko ew. dopełnienie formalności związanych z zatrudnieniem (np. wystawienie świadectwa pracy itp.). Nie można również pominąć ogólną regułą dowodową wyrażoną w art. 6 k.c., iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Ciężar dowodu wiąże się z obowiązkiem twierdzenia (ciężarem twierdzenia) i obowiązkiem dowodzenia tych wszystkich okoliczności, które mogą być stosownie do treści art. 227 k.p.c. przedmiotem dowodu. Zatem to na odwołującym spoczywał ciężar udowodnienia m. in. że podczas pracy (...) Sp. z o.o. pracował stale i w pełnym wymiarze w warunkach szczególnych i że odwołujący spełnił przesłanki, o których mowa w art. 4 lub art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych.

Sąd Apelacyjny podkreśla, że samo twierdzenie strony nie jest dowodem, a twierdzenie dotyczące istotnej dla sprawy okoliczności powinno być udowodnione przez stronę zgłaszającą to twierdzenie – art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.11.2001 r., I PKN 660/00). Jak wspomniano wyżej przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) i strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne (art. 232 zdanie pierwsze k.p.c.).

Jednocześnie Sąd Odwoławczy zaznacza, że Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, iż z prawa przejścia na emeryturę w niższym wieku emerytalnym, przysługującego pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, mogą korzystać wyłącznie pracownicy, który byli rzeczywiście zatrudnieni stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szkodliwych warunkach pracy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 15 grudnia 1997 r., II UKN 417/97, OSNP 1998/21/638; 21 listopada 2001 r., II UKN 598/00, OSNP 2003/17/419; 4 czerwca 2008 r., II UK 306/07, LEX nr 494129). Stanowisko to pozostaje aktualne w odniesieniu do emerytury pomostowej, która została wprowadzona w miejsce emerytury w wieku obniżonym z tytułu pracy w szczególnych warunkach.

Spełnienie przez osobę ubiegającą się o emeryturę pomostową wszystkich ustawowych warunków do nabycia tego prawa (art. 4 lub art. 49 ustawy) nie może budzić wątpliwości. Świadczenie to, jak na wstępie rozważań zaznaczono, może przysługiwać tylko takiej osobie, która rzeczywiście wykonywała prace objęte ustawą o emeryturach pomostowych i w warunkach w niej ustalonych (stale i w pełnym wymiarze).

Prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym to przywilej, stąd przesłanki przyznania tego prawa muszą być udowodnione w sposób niebudzący żadnych wątpliwości

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - zdaniem Sądu Apelacyjnego - nie daje podstaw do przyjęcia, iż w spornym okresie odwołujący świadczył pracę w szczególnych warunkach, a zatem nie spełnia on łącznie wszystkich przesłanek do przyznania spornego świadczenia.

Odmienne stanowisko Sądu I instancji nie jest zasadne. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, odwołujący nie spełnia warunków określonych w art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, tj. po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał prac w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Wbrew stanowisku Sądu Okręgowego, odwołujący nie pracował przy ręcznym formowaniu, odlewaniu, czyszczeniu lub szkliwieniu wyrobów ceramicznych.

Na marginesie zauważyć należy, że (...) Sp. z o.o. w świadectwie pracy z dnia 14 października 2024 r. nie potwierdził, że odwołujący wykonywał pracę w warunkach szczególnych po dniu 31 grudnia 2008 r., a w piśmie z dnia 22 maja 2025 r. ww. zakład pracy wyjaśnił, że pracy odwołującego nie może zakwalifikować do rodzaju prac wymienionych w wykazach stanowiących załącznik do ustawy o emeryturach pomostowych.

Powyższe dodatkowo wskazuje zatem, że odwołujący po 31 grudnia 2008 r. nie pracował przy ręcznym formowaniu, odlewaniu, czyszczeniu lub szkliwieniu wyrobów ceramicznych.

Wobec niespełnienia wszystkich przesłanek niezbędnych do nabycia prawa do emerytury pomostowej Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie.

Zmiana zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji co do meritum powodowała także konieczność zmiany zawartego w nim postanowienia o kosztach procesu i zasądzenia od odwołującego (jako strony przegrywającej sprawę) na rzecz pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwrotu kosztów zastępstwa procesowego – pkt 2 wyroku.

O kosztach postępowania Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹, 3 i 4 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Mając powyższe na względzie, tytułem zwrotu kosztów procesu (kosztów zastępstwa procesowego) zasądzono od odwołującego D. B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. kwotę 270 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej (punkt 3 wyroku).

sędzia Marta Sawińska