Wyrok z 11 lutego 2026, sygn. III AUa 987/25
W skrócie
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
Sygn. akt III AUa 987/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 lutego 2026 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska
Protokolant: Emilia Wielgus
po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2026 r. wP.na posiedzeniu niejawnym
sprawy H. M.
przeciwko Prezesowi kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o wysokość emerytury rolniczej
na skutek apelacji H. M.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 11 czerwca 2025 r. sygn. akt VII U 3146/24
1. oddala apelację,
2. zasądza od H. M. na rzecz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego kwotę 270 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.
|
sędzia Marta Sawińska |
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 11 września 2024 r., znak: (...), Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznał H. M. prawo do emerytury rolniczej od dnia 1 września 2024 r. w kwocie przysługującej do wypłaty 2170,86 zł miesięcznie.
W pkt II decyzji organ rentowy wskazał, że emerytura rolnicza składa się z części składkowej i części uzupełniającej, których wysokości od dnia 1 września 2024 r. wynoszą:
1. część składkowa : 879,17,14 zł.
Do ustalenia części składkowej przyjęto:
1) 5,50 lat opłacania składki na Fundusz Emerytalny Rolników w okresie od 1 lipca 1977r. do 31 grudnia 1982 r. po 1% emerytury podstawowej za każdy rok,
2) 17,40 lat opłacania składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników w okresie od 1 stycznia 1983 r. do 31 grudnia 1990 r. łącznie po 1% emerytury podstawowej za każdy rok,
3) 31,95 lat podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu po dniu 31 grudnia 1990 r. po 1% emerytury podstawowej za każdy rok,
4) wskaźnik wymiaru części składkowej wyniósł 0,55.
2. część uzupełniająca: 1362,43 zł, wskaźnik wymiaru części uzupełniającej wyniósł 0,85.
3. łącznie emerytura rolnicza wyniosła 2241,60 zł.
W pkt III decyzji organ rentowy wskazał, że do emerytury rolniczej przysługuje dodatek za wyższą składkę w kwocie 144,26 zł.
Podstawę opodatkowania emerytury rolniczej stanowi miesięczna kwota 2385,86 zł (pkt IV decyzji).
Odwołanie od powyższej decyzji złożył H. M., wnosząc o ponowne przeliczenie świadczenia bądź wskazanie błędów, które wywołują różnicę w kwocie 303,15 zł, jak i uzasadnienie wyliczeń za okres od 1 stycznia 1983 r. do 31 grudnia 1998 r., nadto pominięcie istotnej kwestii działów specjalnych produkcji rolnej, za które składki były opłacane przez 10 lat.
W piśmie z dnia 10 lutego 2025 r. odwołujący wskazał, że organ niepoprawnie obliczył emeryturę rolniczą, ponieważ:
- nie uwzględnił okresu uczęszczania do szkoły zawodowej od 1 czerwca 1974 r. do 30 czerwca 1976 r.,
- w latach 1982-1992 odwołujący opłacał składki z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej,
- organ niesłusznie uznał, że składka emerytalna została umorzona w okresie od 1 lipca 2008 r. do 31 grudnia 2008 r., ponieważ cały rok 2008 został opłacony.
Ponadto odwołujący podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 5 listopada 2024 r. wraz z wyliczeniami od 1 września 1977 r. do 11 września 2024 r.
Wyrokiem z 11 czerwca 2024 r., Sąd Okręgowy w Poznaniu w sprawie VII U 3146/24 oddalił odwołanie (pkt 1 wyroku) oraz zasądził od odwołującego na rzecz organu rentowego 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (pkt 2 wyroku).
Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:
H. M. urodził się w dniu (...) Odwołujący od urodzenia jest zameldowany na pobyt stały w miejscowości (...) w gminie P..
Od 1 września 1974 r. do 18 czerwca 1976 r. odwołujący uczył się w Technikum (...) w B.. W miesiącach letnich dojeżdżał do szkoły, a w okresie zimowym przebywał w internacie. Odległość ze szkoły do domu odwołującego wynosiła ok. 12 km. Zajęcia w szkole odbywały się cztery razy w tygodniu i trwały 7-8 godzin. Dwa dni w tygodniu uczniowie odbywali także praktyczną naukę zawodu, za co nie byli oddzielnie wynagradzani.
Rodzice odwołującego – J. i I. M. prowadzili gospodarstwo rolne w miejscowościach M. i J. o powierzchni 20,21 hektara. J. M. był właścicielem gospodarstwa od 1962 r.
W ramach prowadzonego gospodarstwa uprawiano zboże, hodowano ok. 50 sztuk bydła, trzodę, konie. Prace w gospodarstwie były wykonywane ręcznie oraz z użyciem ciągnika i podstawowych narzędzi takich jak: łuk, brony, kultywator, walce, kosiarka listwowa, zgrabiarka do siana.
Od dnia 1 lipca 1977 r. odwołujący podlegał ubezpieczeniom społecznym rolników.
Od 30 kwietnia 1984 r. odwołujący stał się właścicielem gospodarstwa rolnego, w którym dotychczas pracował (J. M. przekazał gospodarstwo odwołującemu). Odwołujący rozpoczął wówczas na terenie gospodarstwa prowadzenie działu specjalnego produkcji rolnej – uprawiał pomidory w dwóch tunelach foliowych o długości 20 metrów i szerokości 7 metrów.
Odwołujący był zobowiązany do opłacania podatku rolnego z działów specjalnych produkcji rolnej w związku z uprawą pomidorów w tunelach foliowych (k. 28-50).
Za odwołującego zostały opłacone składki na ubezpieczenia społeczne rolników:
1. na Fundusz Emerytalny za okres od 1 lipca 1977 r. do 31 grudnia 1982 r.,
2. na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników za okres od 1 stycznia 1983 r. do 31 grudnia 1990 r., tj.:
- za rok 1983 w wysokości 1200,00 zł,
- za rok 1984 w wysokości 11176,00 zł,
- za rok 1985 w wysokości 12380,00 zł,
- za rok 1986 w wysokości 13576,00 zł,
- za rok 1987 w wysokości 31807,00 zł,
- za rok 1988 w wysokości 37980,00 zł,
- za rok 1989 w wysokości 97970,00 zł,
- za rok 1990 w wysokości 1122800,00 zł.
Zgodnie z kartą gospodarstwa przejętą z Urzędu(...) P.kwoty opłacanych składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników zostały zwiększone o kwoty opłacanych składek z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej za lata:
- 1984 – kwota składki 2100 zł,
- 1985 – kwota składki 2912 zł,
- 1986 – kwota składki 2100 zł,
3. składki na ubezpieczenia emerytalno-rentowe rolników za okres od 1 stycznia 1991 r. do 30 czerwca 2008 r., od 1 stycznia 2009 r. do 30 września 2018 r., od 1 stycznia 2020 r. do 11 września 2024 r.
Składki na ubezpieczenia społeczne rolników za okres od kwietnia 2007 r. do lutego 2008 r. zostały rozłożone na raty decyzją Prezesa KRUS z dnia 28 maja 2008 r., nr (...) (k. 53-61).
W dniu 14 października 2008 r. odwołujący złożył wniosek o umorzenie składki za III i IV kwartał 2008 r. (tj. okres od 1 lipca 2008 r. do 31 grudnia 2008 r.).
Decyzją Prezesa KRUS z dnia 18 grudnia 2008 r., znak: (...), należności na ubezpieczenie społeczne rolników za III i IV kwartał 2008 r. zostały umorzone z uwagi na suszę, która wpłynęła na zbiory żniw, obniżając plony. Decyzja stała się prawomocna i składka została umorzona.
W dniu 31 października 2018 r. odwołujący złożył wniosek o umorzenie składki za IV kwartał 2018 r. (tj. okres od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2018 r.). Decyzją Prezesa KRUS z dnia 26 listopada 2018 r., znak: (...), należności na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. zostały umorzone z uwagi na suszę, która obniżyła dochód z produkcji roślinnej i zdolności płatnicze w gospodarstwie rolnym. Decyzja stała się prawomocna i składka została umorzona.
W dniu 25 stycznia 2019 r. odwołujący złożył wniosek o umorzenie składki za I kwartał 2019r. (tj. okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 marca 2019 r.). Decyzją Prezesa KRUS z dnia 25 stycznia 2019 r., znak: (...), należności na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 marca 2019 r. zostały umorzone z uwagi na suszę, która obniżyła dochód z produkcji roślinnej i zdolności płatnicze w gospodarstwie rolnym. Decyzja stała się prawomocna i składka została umorzona.
W dniu 30 kwietnia 2019 r. odwołujący złożył wniosek o umorzenie składki za II kwartał 2019r. (tj. okres od 1 kwietnia 2019 r. do 30 czerwca 2019 r.). Decyzją Prezesa KRUS z dnia 30 kwietnia 2019 r., znak: (...) należności na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 kwietnia 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. zostały umorzone z uwagi na suszę, która obniżyła dochód z produkcji roślinnej i zdolności płatnicze w gospodarstwie rolnym. Decyzja stała się prawomocna i składka została umorzona.
W dniu 29 lipca 2019 r. odwołujący złożył wniosek o umorzenie składki za III kwartał 2019r. (tj. okres od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r.). Decyzją Prezesa KRUS z dnia 29 lipca 2019 r., znak: (...), należności na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. zostały umorzone z uwagi na suszę, która obniżyła dochód z produkcji roślinnej i zdolności płatnicze w gospodarstwie rolnym. Decyzja stała się prawomocna i składka została umorzona.
W dniu 18 listopada 2019 r. odwołujący złożył wniosek o umorzenie składki za IV kwartał 2019r. (tj. okres od 1 października 2019 r. do 31 grudnia 2019 r.). Decyzją Prezesa KRUS z dnia 18 listopada 2019 r., znak: (...), należności na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 października 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. zostały umorzone z uwagi na suszę, która obniżyła dochód z produkcji roślinnej i zdolności płatnicze w gospodarstwie rolnym. Decyzja stała się prawomocna i składka została umorzona.
Odwołujący od 1 kwietnia 1998 r. prowadzi również pozarolniczą działalność gospodarczą - sklep ze środkami ochrony roślin, a obecnie prowadzi masarnię.
Odwołujący opłacił składki z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za okresy: od 1 stycznia 2004 r. do 30 czerwca 2008 r., od 1 października 2009 r. do 30 września 2018 r., od 1 stycznia 2020 r. do 30 września 2024 r.
W dniu 2 września 2024 r. odwołujący złożył w organie rentowym wniosek o emeryturę rolniczą. W oświadczeniu w sprawie zatrudnienia w gospodarstwie rolnym dołączonym do wniosku o emeryturę odwołujący wskazał, że w okresie nauki od 1 września 1974 r. do 18 czerwca 1976 r. przebywał w internacie. Do wniosku o emeryturę odwołujący dołączył także oświadczenie z dnia 2 września 2024 r., w którym wskazał, że w okresie od 1984 r. do 1994 r. prowadził działy specjalne produkcji rolnej.
Decyzją z dnia 11 września 2024 r., znak: (...) Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznał H. M. prawo do emerytury rolniczej od dnia 1 września 2024 r. w kwocie przysługującej do wypłaty 2170,86 zł miesięcznie.
Do ustalenia prawa do świadczenia organ przyjął okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców i okres prowadzenia własnego gospodarstwa rolnego od 19 czerwca 1976 r. do 11 września 2024r., tj. w wymiarze 48 lat.
Do ustalenia wysokości świadczenia organ przyjął okresy:
1. od 1 lipca 1977 r. do 31 grudnia 1982 r., tj. 1980 dni, co stanowi 5 lat, 6 miesięcy,
2. od 1 stycznia 1983 r. do 31 grudnia 1990 r., tj. 2880 dni, co stanowi 8 lat,
3. od 1 stycznia 1991 r. do 30 czerwca 2008 r., tj. 6300 dni, co stanowi 17 lat i 6 miesięcy,
4. od 1 stycznia 2009 r. do 30 września 2018 r., tj. 3510 dni, co stanowi 9 lat i 9 miesięcy,
5. od 1 stycznia 2020 r. do 11 września 2024 r., tj. 1691 dni, co stanowi 4 lata, 8 miesięcy i 11 dni.
Część składkowa wyniosła 879,17,14 zł. Do ustalenia części składkowej przyjęto:
1) 5,50 lat opłacania składki na Fundusz Emerytalny Rolników w okresie od 1 lipca 1977r. do 31 grudnia 1982 r. po 1% emerytury podstawowej za każdy rok, tj. 5,50 % części składkowej emerytury:
- 5 lat x 1% emerytury podstawowej wskaźnik 5,00%,
- 6 miesięcy x (6 miesięcy : 12 miesięcy w roku) wskaźnik 0,50%,
Łącznie 5,50%,
2) 17,40 lat opłacania składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników
w okresie od 1 stycznia 1983 r. do 31 grudnia 1990 r. łącznie po 1% emerytury podstawowej za każdy rok, tj.
17,40 % części składkowej emerytury, w tym za lata 1984-1986 kwoty opłaconych składek z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej (za rok 1984 w kwocie 2100 zł, za rok 1985 w kwocie 2912 zł, za rok 1986 w kwocie 2100 zł):
|
Rok |
Opłacona składka w danym roku |
Kwota bazowa stanowi 120% przeciętnej emerytury podstawowej |
Wyliczony % wskaźnika w roku |
|
1983 |
1200,00 |
6000,00 |
1,00 |
|
1984 |
11176,00 |
6000,00 |
1,86 |
|
1985 |
12380,00 |
6000,00 |
2,06 |
|
1986 |
13576,00 |
8000,00 |
1,70 |
|
1987 |
31807,00 |
8400,00 |
3,79 |
|
1988 |
37980,00 |
14400,00 |
2,63 |
|
1989 |
97970,00 |
59500,00 |
1,65 |
|
1990 |
1122800,00 |
414000,00 |
2,71 |
|
razem |
17,40 |
3) 31,95 lat podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu po dniu 31 grudnia 1990 r. po 1% emerytury podstawowej za każdy rok, tj. 31,95 % części składkowej emerytury:
- 31 lat x 1% emerytury podstawowej wskaźnik 31,00%,
- 11 miesięcy x (11 miesięcy : 12 miesięcy w roku) wskaźnik 0,92%,
- 11 dni (11 dni : 460 dni w roku) wskaźnik 0.03%,
Łącznie 31,95%,
Na podstawie ustalonego wskaźnika wymiaru część składkowa emerytury wyniosła 54,85% emerytury podstawowej (5,50% + 17,40% + 31,95%).
Do wyliczenia części składkowej przyjęto: emerytura podstawowa 1602,86 zł x 0,5485 (wskaźnik) = 879,17 zł.
Część uzupełniająca wyniosła 1362,43 zł. Do ustalenia części uzupełniającej przyjęto:
- 95% emerytury podstawowej pomniejszone o 0,5% emerytury podstawowej za każdy pełny rok od 20 lat,
- 95% emerytury podstawowej po umniejszeniu o 10% = 85% emerytury podstawowej,
- emerytura podstawowa 1602,86 zł x 0,85 (wskaźnik) = 1362,43 zł.
Łącznie emerytura rolnicza wyniosła 2241,60 zł (879,17 + 1362,43).
Do emerytury rolniczej organ rentowy doliczył również dodatek za okresy opłacenia podwójnej składki z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 144,26 zł, tj. za okresy:
- od 1 stycznia 2004 r. do 30 czerwca 2008 r., tj. 4 lata i 3 miesiące,
- od 1 października 2009 r. do 30 września 2018 r., tj. 9 lat i 9 miesięcy,
- od 1 stycznia 2020 r. do 30 września 2024 r., tj. 4 lata i 9 miesięcy, tj. łącznie 6731 dni,
czyli 18 pełnych lat opłacania składki, a zatem 0,5% x 1602,86 zł x 18 lat = 144,26 zł.
Podstawę opodatkowania emerytury rolniczej stanowiła miesięczna kwota 2385,86 zł (pkt IV decyzji).
Urząd (...) P. nie dysponuje dokumentami na potwierdzenie, czy H. M. opłacał składki na ubezpieczenie społeczne rolników w latach 1981-1990 z tytułu działów specjalnych produkcji rolnej.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok, w którym oddalił odwołanie (pkt 1 wyroku) oraz zasądził od odwołującego na rzecz organu rentowego 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (pkt 2 wyroku).
Na wstępie rozważań prawnych Sąd I instancji podkreślił, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy organ rentowy zasadnie obliczył wysokość emerytury rolniczej odwołującego H. M..
Podniósł, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie.
Zaznaczył, że odwołujący kwestionował:
- brak zaliczenia przy ustalaniu wysokości emerytury rolniczej okresu nauki w szkole średniej (Szkoła (...)w B.) w okresie 1 września 1974 r. – 30 czerwca 1976 r.,
- prawidłowe wyliczenie wysokości emerytury rolniczej za okres 1983-1998, w tym prawidłowość zwiększenia składek i emerytury z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej,
- nieprawidłowe pominięcie składek, które miał opłacić w okresach, za które organ rentowy twierdził, iż zostały umorzone (w 2008 r., 2018 r. i 2019 r.).
Tak wyznaczony zakres odwołania stanowił przedmiot rozstrzygnięcia sądu.
Przed sądem odwołujący się może więc żądać jedynie korekty stanowiska zajętego przez organ rentowy i wykazywać swoją rację, odnosząc się do przedmiotu sporu objętego zaskarżoną decyzją, natomiast nie może żądać czegoś, o czym organ rentowy nie decydował. Wynika z tego, że postępowanie sądowe zmierza do kontroli prawidłowości lub zasadności zaskarżonej decyzji, a w związku z tym wykluczone jest rozstrzyganie przez sąd, niejako w zastępstwie organu rentowego, żądań zgłaszanych w toku postępowania odwoławczego, które nie były przedmiotem zaskarżonej decyzji. Przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego ogranicza się do okoliczności uwzględnionych w decyzji, a spornych między stronami; poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może zaistnieć (postanowienie SN z dnia 5 czerwca 2020r., II UK 38/19).
Następnie Sąd Okręgowy przytoczył treść art. 19 ust. 1 i 2 oraz art. 20 ust. 1 – 3, art. 21a oraz art. 24 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Podkreślił, że część składkową ustala się przyjmując po 1% emerytury podstawowej za każdy rok podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, z uwzględnieniem ust. 2-7. Niepełne lata przelicza się odpowiednio, z uwzględnieniem art. 21a (art. 25 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Do liczby lat, o których mowa w ust. 1, dolicza się liczbę lat:
1) podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w okresie od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 31 grudnia 1990 r.;
2) prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym w okresie od dnia 1 lipca 1977 r. do dnia 31 grudnia 1982 r., za który była opłacana składka na Fundusz Emerytalny Rolników;
3) (uchylony)
4) prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym - bez podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu - po ukończeniu 16. roku życia, przypadających przed dniem 1 lipca 1977 r., jednak nie wcześniej niż 25 lat przed spełnieniem warunków nabycia prawa do emerytury rolniczej lub renty inwalidzkiej rolniczej (art. 25 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Do liczby lat, o których mowa w ust. 1, dolicza się również liczbę lat:
1) podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu przed dniem 1 stycznia 1999 r. oraz podlegania zaopatrzeniu emerytalnemu przypadającemu po tej dacie,
2) działalności kombatanckiej, działalności równorzędnej z tą działalnością, a także okresy zaliczane do okresów tej działalności oraz podlegania represjom wojennym i okresu powojennego, określone w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego,
3) odbywania czynnej służby wojskowej w Wojsku Polskim lub okresy jej równorzędne albo zastępczych form tej służby, przypadających przed dniem 1 stycznia 1999 r.
- jeżeli z tego tytułu ubezpieczonemu nie przyznano emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów (art. 25 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Przepisu ust. 2a nie stosuje się przy ustalaniu wysokości emerytury rolniczej dla osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., z tym że przy ustalaniu wysokości emerytury rolniczej dla osób urodzonych po tej dacie, które nie mają ustalonego prawa do emerytury na podstawie art. 24 ust. 1, art. 24a lub art. 184 przepisów emerytalnych, stosuje się przepis ust. 2a pkt 3 (art. 25 ust. 2b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 (tj. podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w okresie od dnia 1 stycznia 1983r. do dnia 31 grudnia 1990 r.), za rolnika i jego małżonka opłacono roczną składkę na ubezpieczenie społeczne rolników indywidualnych i członków ich rodzin w wysokości wyższej niż 120% przeciętnej emerytury podstawowej w danym roku, zamiast jednego roku przyjmuje się okres dłuższy, odpowiadający wskaźnikowi indywidualnego wymiaru składki w danym roku. Wskaźnik ten oblicza się w następujący sposób:
1) kwotę opłaconej składki rocznej wymierzonej od hektarów przeliczeniowych i działów specjalnych oraz od osób ubezpieczonych w danym gospodarstwie rolnym, z wyjątkiem domowników, dzieli się przez liczbę tych osób; przy ustalaniu kwoty opłaconej składki wlicza się również kwoty przyznanych ulg i zwolnień, nie wlicza się jednak nieopłaconej części składki za 1990 r., jeżeli jej opłacenie było dobrowolne;
2) tak obliczoną kwotę dzieli się przez 120% przeciętnej emerytury podstawowej w danym roku (art. 25 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Okresy, o których mowa w ust. 2a pkt 1, przelicza się w wymiarze półtorakrotnym. Nie dotyczy to jednak okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pobierania świadczeń dla bezrobotnych. (art. 25 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Za każdy rok przypadający w okresie, o którym mowa w ust. 2 pkt 4, przyjmuje się 0,5% emerytury podstawowej (art. 25 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Część uzupełniająca wynosi 95% emerytury podstawowej, jeżeli liczba lat przyjęta do ustalenia części składkowej, lecz bez uwzględnienia skutków art. 25 ust. 3, jest mniejsza od 20; przy każdym pełnym roku od 20 lat część uzupełniającą zmniejsza się o 0,5% emerytury podstawowej. Część uzupełniająca nie może wynosić mniej niż 85% emerytury podstawowej, a suma części uzupełniającej i części składkowej nie może być mniejsza od emerytury podstawowej, z zastrzeżeniem ust. 3 (art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Do emerytury rolniczej przysługuje dodatek z tytułu opłacania składki, o której mowa w art. 17 ust. 2 lub 4 (chodzi o: rolnika, który rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej i od którego odprowadzono składkę do KRUS w podwójnej wysokości oraz rolnika, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 50 ha przeliczeniowych i któremu w związku z tym wymierzono dodatkową składkę), w wysokości 0,5% emerytury podstawowej za każdy rok opłacania takiej składki (art. 27a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd Okręgowy wskazał, że organ rentowy prawidłowo ustalił wysokość emerytury rolniczej odwołującego.
Zaznaczył, że nie było podstaw do zaliczenia odwołującemu do stażu pracy okresu nauki w Technikum (...) w B. od 1 czerwca 1974 r. do 30 czerwca 1976 r. Okres nauki w szkole średniej nie jest okresem ubezpieczenia w rozumieniu art. 20 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Okres ten nie został również wymieniony w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (art. 6-7 ustawy) jako okres składkowy, ani nieskładkowy. Ponadto możliwość zaliczenia tego okresu wyłączałby w przypadku odwołującego przepis art. 20 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ponieważ odwołujący urodził się po dniu (...) r.
Odwołujący nie wykazał również, że szkoła do której uczęszczał została przekształcona w szkołę zawodową. Mimo zobowiązania sądu odwołujący nie przedłożył dokumentów, które wskazywałyby na pracę w ramach odbywania nauki zawodu, ani tym bardziej, by zawarł umowę o naukę zawodu i otrzymywał z tego tytułu wynagrodzenie, korzystając z tego tytułu z urlopu wypoczynkowego, a także by był kierowany do lekarza medycyny pracy.
Następnie sąd podkreślił, że w powszechnym systemie emerytalnym okres nauki w zasadniczej szkole zawodowej podlegał zaliczeniu do okresu składkowego jedynie wówczas, gdy wnioskodawca był w tym okresie osobiście zatrudniony przez zakład pracy. W wyroku z dnia 19 maja 2016 r., sygn. II UK 269/15 Sąd Najwyższy wskazał, że do stażu emerytalnego zalicza się okres zatrudnienia młodocianego, a nie okres nauki w szkole zawodowej. System oświaty przewidywał, że zasadnicze szkoły zawodowe były prowadzone przez zakłady pracy. Był to wtedy administracyjny stosunek ucznia szkoły a nie pracowniczy stosunek pracy.
W zasadniczej szkole zawodowej uczeń zdobywał wykształcenie na poziomie szkoły zawodowej i uczył się zawodu, co łączyło się z praktyką zawodową przewidzianą w programie nauczania. Naturalnym było, że uczeń odbywał praktykę, w ramach której wykonywał określone czynności, jednak nie była to praca w ramach pracowniczego zatrudnienia. Instruktor nauki zawodu czyli praktycznej nauki zwodu nie reprezentował pracodawcy jako kierownik zakładu pracy i nie realizował jego zadań produkcyjnych tylko program praktycznej nauki zawodu uczniów zasadniczej szkoły zawodowej. Od takiej nauki w szkole należy odróżnić zatrudnienie młodocianego na podstawie ustawy z 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu (...). Wówczas relacje były odwrócone. Zadaniem młodocianego było przede wszystkim wykonywanie określonej pracy (zatrudnienia). Mógł być dokształcany, ale nie wtedy gdyż uzyskał już kwalifikacje w szkole zawodowej (art. 12 ustawy z 2 lipca 1958 r.), a więc wynikający z zatrudniania młodocianego obowiązek nie polegał na zdobyciu wykształcenia na poziomie zasadniczej szkoły zawodowej. Ta różnica w statusach ucznia i pracownika (młodocianego) może tłumaczyć też znaczenie dowodów zebranych w sprawie. Inna może być sytuacja tego, który zawarł umowę o praktyczną naukę zawodu i pracował jako pracownik
i inna jest sytuacja ucznia, który uczył się w zasadniczej przyzakładowej szkole zawodowej
i odbywał tylko praktyki w zakładzie pracy.
Nie ma więc podstawy prawnej, która pozwalałaby na uwzględnienie okresu od 1 czerwca 1974 r. do 30 czerwca 1976 r. przy ustalaniu prawa do emerytury rolniczej. Niezależnie od tego, że przy ustalaniu wysokości emerytury rolniczej osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. nie uwzględnia się okresów podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu przed dniem 1 stycznia 1999 r. oraz podlegania zaopatrzeniu emerytalnemu przepadającemu po tej dacie (art. 25 ust. 2b ustawy).
Nie było też podstaw do uwzględnienia przy ustalaniu wysokości emerytury rolniczej odwołującego okresów prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej za lata 1982-1983, 1987-1992. Okresy, za które te składki zostały opłacone wynikały z karty ewidencji odwołującego prowadzonej przez Urząd (...) P.. Z treści tego dokumentu jednoznacznie wynikało, że składki z działu specjalnego produkcji rolnej zostały opłacone tylko za lata 1984-1986 (za rok 1984 w wysokości 2100 zł, za rok 1985 w wysokości 2912 zł i za rok 1986 w wysokości 2100 zł). Dokumenty, które przedłożył odwołujący w postaci decyzji i zeznań w sprawie wymiaru podatku rolnego od dochodów z działów specjalnych, nakazów płatniczych, dowodów wpłat nie wskazują jaka była wysokość dodatkowych składek i czy zostały one opłacone. Dokumenty te dotyczyły wyłącznie podatku rolnego. Na podstawie zeznań świadków również nie można było ustalić wysokości składki i faktu jej opłacenia, tym bardziej, że świadkowie sami przyznali, że nie dysponują żadną wiedzą w tym zakresie.
Ponadto organ rentowy trafnie zauważył, że w oświadczeniu z dnia 2 września 2024 r., dołączonym do wniosku o emeryturę rolniczą odwołujący podał inny okres prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej, ponieważ wskazał, że działy specjalne prowadził w latach 1984-1994. W piśmie z dnia 10 lutego 2025r. odwołujący wskazywał, że działy specjalne prowadziła w okresie 1982-1992. To zauważalna rozbieżność, która osłabia próbę zakwestionowania oryginalnych dokumentów potwierdzających opłacanie składek z działów specjalnych jedynie w latach 1984-1986.
Sąd Okręgowy podkreślił, że zgodnie z art. 25 ust. 3 ustawy korzystniejsze przeliczenie może mieć miejsce wyłącznie w razie opłacenia rocznej składki na ubezpieczenie społeczne rolników indywidualnych i członków ich rodzin w wysokości wyższej niż 120% przeciętnej emerytury podstawowej w danym roku. Nie wystarczy zatem udowodnić prowadzenia działalności rolniczej (gospodarstwa rolnego), czy obok tego działów specjalnych produkcji rolnej, ale ustawowo wymagane jest udowodnienie opłacania składek w określonej wysokości przekraczającej wskazane minimum.
Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Do wysokości świadczenia odwołującego nie można też było uwzględnić okresów od 1 lipca 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. oraz od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2019 r., ponieważ za te okresy składka na ubezpieczenie emerytalne została umorzona, co wynikało z decyzji KRUS znajdujących się w aktach emerytalnych odwołującego. Składki za ten okres nie zostały opłacone, a przedłożone przez odwołującego dowody wpłat dotyczyły spłaty zaległych składek z tytułu układu ratalnego nr(...) w związku z rozłożeniem na raty zaległych składek za I i II kwartał 2008 r.
Zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przez okresy podlegania określonemu ubezpieczeniu społecznemu - rozumie się tylko takie okresy, za które opłacono przewidziane w odpowiednich przepisach składki na to ubezpieczenie, chyba że w myśl tych przepisów nie istniał obowiązek opłacania składek.
Skoro przepis art. 25 ust. 1 cyt. ustawy dotyczący ustalania części składkowej emerytury dotyczy tylko okresów podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, oznacza to zgodnie z powyżej przytoczonym art. 6 pkt 14 ustawy tylko okresy za które opłacono składki na to ubezpieczenie, chyba że w myśl tych przepisów nie istniał obowiązek opłacania składek.
Umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników składkowych nie jest objęte treścią przepisu art. 6 pkt 14 ustawy. Umorzenie składek oznacza jedynie, że składki, które były należne nie zostały za dany okres uiszczone.
Organ rentowy prawidłowo obliczył również, zgodnie z art. 27a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, dodatek z tytułu opłacania dodatkowej składki w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Uwzględnione zostały okresy opłacania składek od 1 stycznia 2004 r. do 30 czerwca 2008 r., od 1 stycznia 2009 r. do 30 września 2018 r., od 1 stycznia 2020 r. do 30 września 2024r., co dało 6731 dni, a zatem 18 pełnych lat opłacania składki. Odwołujący nie wykazał, by składki zostały opłacone również za inne okresy. W przypadku odwołującego artykuł ten przewiduje możliwość zwiększenia wymiaru emerytury rolniczej za okresy, gdy - podlegając ubezpieczeniu społecznemu rolników - odwołujący rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej i pozostając w ubezpieczeniu społecznym rolników opłacił składkę do KRUS w podwójnej wysokości. W okresach, za które składka ta została, na podstawie decyzji Prezesa KRUS umorzona, nie doszło do jej opłacenia w podwójnej wysokości, a zatem za te okresy nie było podstaw do wyliczenia dodatku, o którym mowa w art. 27a ustawy.
Nieprawidłowa była również sugestia odwołującego, by ustalając wymiar posiadanych okresów, czy to podlegania ubezpieczeniom, czy opłacania składek, przeliczać je na dni (ustalić sumę wszystkich dni), a następnie z powrotem przeliczyć je na lata, miesiące i dni. Przeczy to literalnej treści art. 21a ustawy, która nakazuje sumowanie lat, miesięcy i dni. Tylko okresy niepełnych miesięcy oblicza się w dniach i wtedy sumę dni zamienia się na miesiące, przyjmując za miesiąc 30 dni kalendarzowych, a sumę miesięcy zamienia się na lata.
Wyliczenia w zakresie ustalenia części składkowej i uzupełniającej zostały zawarte
w części faktycznej uzasadnienia i nie wymagają w tym miejscu powtórzenia. Organ rentowy w szczegółowy sposób wyjaśnił również w piśmie z dnia 10 kwietnia 2025 r. w jaki sposób zostały obliczone wskaźniki przyjęte do ustalenia emerytury i jej wysokości, co nastąpiło zgodnie z art. 21a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i nie budzi wątpliwości sądu.
Reasumując, organ rentowy prawidłowo ustalił wysokość przyznanej odwołującemu emerytury rolniczej.
Mając to na uwadze, Sąd I instancji na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oraz powołanych przepisów prawa materialnego oddalił odwołanie.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, mając na uwadze charakter sprawy i nakład pracy pełnomocnika.
Apelację od powyższego wyroku wywiódł odwołujący H. M. zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
1) sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, względnie - brak ustaleń koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy - polegający na braku dokładnego ustalenia czasokresu, w jakim odwołujący prowadził dział specjalny produkcji rolnej, w sytuacji, gdy jest to okoliczność kluczowa i ma to wpływ na treść orzeczenia,
2) sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegająca na ustaleniu, że odwołujący nie opłacił składek należnych do FUSR w wysokości umożliwiającej dziś obliczenie emerytury rolniczej z uwzględnieniem prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej za pełny podany przez siebie okres,
3) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodu z przedłożonych przez odwołującego dokumentów, obrazujących dokonywane przez niego wpłaty należności publicznoprawnych z tytułu prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej i ustalenie, że składki należne do FUSR nie były opłacone, podczas gdy prawidłowa ocena tych dowodów winna doprowadzić do przeciwnego ustalenia, a nadto - na podstawie tych dokumentów organ był w stanie ustalić wysokość składki należnej do FUSR z tego tytułu.
Jednocześnie odwołujący wniósł o:
⚫zwrócenie się z wywiadem urzędowym do Urzędu (...) w G. celem ustalenia, czy dysponuje danymi dotyczącymi wysokości dochodu odwołującego zgłoszonego do opodatkowania z tytułu prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej w latach 1982-1994, a następnie po uzyskaniu ww. informacji - w przypadku, gdy organ zakwestionuje swe możliwości co do wyliczenia składek z tytułu prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej w latach 1982-1994 z daleko posuniętej ostrożności procesowej,
⚫dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisemnej opinii biegłego z zakresu rachunkowości, celem ustalenia wysokości należnej składki z tytułu prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej zapłaconej przez odwołującego z tytułu prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej w latach 1982-1994, przy uwzględnieniu zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, wielkości gospodarstwa, wysokości dochodu uzyskiwanego z tego tytułu i zapłaconych przez odwołującego należności publicznoprawnych (podatków).
Wskazując na powyższe odwołujący wniósł o:
1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania od decyzji KRUS w zakresie, w jakim odwołujący podnosił opłacenie składek z tytułu prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej,
- ewentualnie
2. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,
3. zmianę zaskarżonego w punkcie 2 poprzez obciążenie kosztami postępowania przed Sądem I instancji organ rentowy,
4. zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego zwrotu kosztów postępowania przed Sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa w tym postępowaniu, według norm przepisanych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
W odpowiedzi na apelację odwołującego Prezes Kasy Rolniczej wniósł o oddalenie apelacji w całości, oddalenie wniosków dowodowych zawartych w apelacji oraz zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem II instancji według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Wniesioną przez odwołującego H. M. apelację uznać należy za bezzasadną.
Sąd I instancji rozpoznał sprawę prawidłowo i starannie, przeprowadzając właściwie postępowanie dowodowe, a ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego zasługuje na aprobatę i nie pozwala uznać, że doszło do przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd I instancji powołał trafnie obowiązujące w tej mierze przepisy, które prawidłowo zastosował i zinterpretował, nie naruszając zaskarżonym rozstrzygnięciem przepisów procesowych ani przepisów prawa materialnego, dlatego Sąd Apelacyjny ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy akceptuje i przyjmuje za własne, jako że znajdują one odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Spór w analizowanej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia czy prawidłowo organ rentowy przyznał H. M. prawo do emerytury rolniczej od dnia 1 września 2024 r. w kwocie przysługującej do wypłaty 2170,86 zł miesięcznie wraz z przysługującymi dodatkami.
Przypomnieć należy, że odwołujący w niniejszej sprawie kwestionował: brak zaliczenia przy ustalaniu wysokości emerytury rolniczej okresu nauki w szkole średniej (Szkoła (...) w B.) w okresie 1 września 1974 r. – 30 czerwca 1976 r., prawidłowość wyliczenia wysokości emerytury rolniczej za okres 1983-1998, w tym zwiększenia składek i emerytury z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej, nieprawidłowe pominięcie składek, które miał opłacić w okresach, za które organ rentowy twierdził, iż zostały umorzone (w 2008 r., 2018 r. i 2019 r.).
Argumenty przedstawione w treści apelacji, nie podważyły jednak w żaden sposób zasadności stanowiska Sądu I instancji.
Sąd Apelacyjny w wyniku kontroli instancyjnej orzeczenia uznał zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. za nietrafny. Zgodnie z treścią art. 233 § 1 k.p.c. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. W wyroku Sądu Najwyższego z 27 września 2002 r. w sprawie IV CKN 1316/00 wskazano, że ocena wiarygodności i mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części dotyczącej ustalenia faktów, tj. rozstrzygania spornych kwestii na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia się z dowodami. Powinna odpowiadać regułom logicznego myślenia wyrażającym formalne schematy powiązań między podstawami wnioskowania i wnioskami oraz uwzględniać zasady doświadczenia życiowego będące wyznacznikiem granic dopuszczalnych wniosków i stopnia prawdopodobieństwa ich przydatności w konkretnej sytuacji. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to taka ocena dowodów nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 233 k.p.c., choćby dowiedzione zostało, że z tego samego materiału dałoby się wysnuć równie logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego wnioski odmienne. Tylko w przypadku wykazania, że brak jest powiązania, w świetle kryteriów wyżej wzmiankowanych, przyjętych wniosków z zebranym materiałem dowodowym, możliwe jest skuteczne podważenie oceny dowodów dokonanej przez sąd; nie jest tu wystarczająca sama polemika naprowadzająca wnioski odmienne, lecz wymagane jest wskazanie, w czym wyraża się brak logiki lub uchybienie regułom doświadczenia życiowego w przyjęciu wniosków kwestionowanych.
W postanowieniu z 2 grudnia 1999 r. w sprawie III CKN 122/99 Sąd Najwyższy uznał, że sąd orzekający nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów, gdy jego przekonanie odnośnie mocy poszczególnych dowodów i ich znaczenia dla sprawy oparte zostało na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego i pozostaje w zgodzie z zasadami logicznego wnioskowania.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe w sposób staranny, nieuchybiający zasadzie swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 233 § 1 k.p.c. Zgromadzone dowody Sąd Okręgowy oceniał wszechstronnie, tj. wiarygodność i moc poszczególnych dowodów oceniona została w odniesieniu do całokształtu pozostałych dowodów. Sąd I instancji dokonał ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie i Sąd Apelacyjny podstawę faktyczną wyroku w pełni aprobuje. Sąd Apelacyjny podziela także ocenę prawną dokonaną przez Sąd Okręgowy.
W przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu Apelacyjnego nie wystąpiły okoliczności mogące uzasadniać naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd Okręgowy w wyniku prawidłowo przeprowadzonego i bardzo wnikliwego postępowania dowodowego, uwzględniającego zasady rozkładu ciężaru dowodu, ustalił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, które znajdowały odzwierciedlenie w całokształcie materiału dowodowego.
Dokonanej zaś przez ten Sąd ocenie tak zebranego materiału nie sposób przypisać cech dowolności wynikających z naruszenia zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego.
W tym miejscu Sąd Odwoławczy, odnosząc się twierdzenia skarżącego o wiodącej roli sądu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, podkreśla, że również w tego rodzaju sprawach obowiązuje zasada kontradyktoryjności wyrażona w art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. Zgodnie z zasadą kontradyktoryjności ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania cywilnego. To one, a nie sąd, są wyłącznym dysponentem toczącego się postępowania i one wreszcie ponoszą odpowiedzialność za jego wynik. Stosownie do treści art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przepis art. 232 § 1 zd. 1 k.p.c. stanowi natomiast odpowiednio, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.
Sąd Najwyższy charakteryzując art. 232 k.p.c., stwierdził, że na sądzie rozpoznającym sprawę nie spoczywa powinność zarządzania dochodzeń mających na celu uzupełnienie i wyjaśnienie twierdzeń stron oraz poszukiwanie dowodów na ich udowodnienie. Do sądu nie należy przeprowadzanie z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne - art. 6 k.c. (zob. wyroki SN: z dnia 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96, OSNC 1997, nr 5-6, poz. 76, wyrok SA w Poznaniu z dnia 29 grudnia 2003 r., I ACa 1457/03, OSA 2005, z. 3, poz. 12, wyroki SN: z dnia 11 lipca 2001 r., V CKN 406/00, Lex nr 52321, z dnia 12 kwietnia 2000 r., IV CKN 22/00, Lex nr 52438).
Obowiązek udowodnienia faktów spoczywa na osobie, która wywodzi z nich skutki prawne (art. 232 k.p.c.), stąd też na odwołującym ciąży obowiązek przedstawienia dowodów dla udowodnienia podnoszonych okoliczności (w tej sprawie przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń, że faktycznie w spornym okresie opłacał składki na ubezpieczenie społeczne rolników). Sąd Apelacyjny nadmienia, że muszą to być jednak środki dowodowe, które pozwolą na wiarygodne ustalenie okoliczności faktycznych, a nie tylko niczym niepoparte twierdzenia odwołującego. Przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych są normami bezwzględnie obowiązującymi i nie zawierają unormowań, które pozwalałyby na ustalenie okresów składkowych, będących przesłanką do przeliczenia podstawy świadczenia w sposób przybliżony czy prawdopodobny. Nie można również pominąć ogólną regułą dowodową wyrażoną w art. 6 k.c., iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Ciężar dowodu wiąże się z obowiązkiem twierdzenia (ciężarem twierdzenia) i obowiązkiem dowodzenia tych wszystkich okoliczności, które mogą być stosownie do treści art. 227 k.p.c. przedmiotem dowodu.
Przypomnieć należy, że podstawę przyznania odwołującemu prawa do emerytury rolniczej stanowił przepis art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, który stanowi, że emerytura rolnicza przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki:
1) osiągnął wiek emerytalny; wiek emerytalny kobiety wynosi 60 lat, a mężczyzny 65 lat;
2) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat, z uwzględnieniem art. 20.
Do okresów ubezpieczenia wymaganych zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 zalicza się okresy:
1) podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983-1990;
2) prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym, po ukończeniu 16 roku życia, przed dniem 1 stycznia 1983 r.;
3) od których zależy prawo do emerytury zgodnie z przepisami emerytalnymi (art. 20 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Okresów, o których mowa w ust. 1, nie zalicza się do okresów ubezpieczenia, jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów (art. 20 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. (art. 20 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Przy ustalaniu liczby lat podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu dodaje się poszczególne okresy podlegania ubezpieczeniu obejmujące lata, miesiące i dni. Okresy niepełnych miesięcy podlegania ubezpieczeniu oblicza się w dniach. Sumę dni zamienia się na miesiące, przyjmując za miesiąc 30 dni kalendarzowych; sumę miesięcy zamienia się na lata, przyjmując pełne 12 miesięcy za jeden rok (art. 21a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Emerytura rolnicza, renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy oraz renta rolnicza szkoleniowa składa się z części składkowej i części uzupełniającej, ustalonych zgodnie z art. 25 i 26. Dla każdej z tych części ustala się wskaźnik wymiaru (art. 24 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Zaznaczyć należy również, że jak wynika z stanowiska judykatury ustalenie okoliczności dotyczących opłacania składek ubezpieczeniowych, mających na celu wzrost świadczeń emerytalno-rentowych, wymaga dowodów niebudzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych (tak też wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1998 r., sygn. akt II UKN 440/97 i 22 listopada 2001 r., sygn. akt I PKN 660/00; wyrok SA w Rzeszowie z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt III AUa 503/15; wyrok SA w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt III AUa 1088/15, wyrok SA w Poznaniu z 6.12.2023 r., sygn. akt III AUa 1311/22, wyrok SA w Poznaniu z 7.05.2025 r., sygn. akt III AUa 745/24).
Podkreślenia wymaga, iż w postępowaniu w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych sąd nie jest zobowiązany do poszukiwania dokumentów zatrudnieniowo - płacowych, o które nie zadbała strona dochodząca świadczenia ubezpieczeniowego - vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1997 r. II UKN 418/97.
Ponadto jak już była mowa powyżej w postępowaniu cywilnym, w tym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, to na stronach postępowania, stosownie do treści art. 6 k.c., spoczywa obowiązek udowodnienia faktów, z których strony wywodzą skutki prawne. Zatem to na odwołującym spoczywał obowiązek wykazania, że składki za okresy na które powoływał się w toku postępowania odwołujący zostały przez niego opłacone. Odwołujący temu obowiązkowi w niniejszym postępowaniu nie sprostał.
W ocenie Sądu Odwoławczego prawidłowe jest ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem przy wydawaniu zaskarżonego wyroku sąd I instancji dokonał oceny całego zgromadzonego materiału dowodowego, wskazując w jakim zakresie ten materiał uznał za przydatny, a w jakim odmówił wiarygodności.
W szczególności słusznie uznał Sąd I instancji, że nie było podstaw do zaliczenia odwołującemu do stażu pracy okresu nauki w Technikum (...) w B. od 1 czerwca 1974 r. do 30 czerwca 1976 r., albowiem okres nauki w szkole średniej nie jest okresem ubezpieczenia w rozumieniu art. 20 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Okres ten nie został również wymieniony w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (art. 6-7 ustawy) jako okres składkowy, ani nieskładkowy. Ponadto możliwość zaliczenia tego okresu wyłączałby w przypadku odwołującego przepis art. 20 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ponieważ odwołujący urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.
Jak słusznie zaznaczył w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji w niniejszym postępowaniu, odwołujący nie wykazał również, że szkoła do której uczęszczał została przekształcona w szkołę zawodową. Mimo zobowiązania Sądu I instancji odwołujący nie przedłożył dokumentów, które wskazywałyby na pracę w ramach odbywania nauki zawodu, ani tym bardziej, by zawarł umowę o naukę zawodu i otrzymywał z tego tytułu wynagrodzenie, korzystając z tego tytułu z urlopu wypoczynkowego, a także by był kierowany do lekarza medycyny pracy.
Nie było więc podstawy prawnej, która pozwalałaby na uwzględnienie okresu od 1 czerwca 1974 r. do 30 czerwca 1976 r. przy ustalaniu prawa do emerytury rolniczej. Niezależnie od tego, że przy ustalaniu wysokości emerytury rolniczej osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. nie uwzględnia się okresów podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu przed dniem 1 stycznia 1999 r. oraz podlegania zaopatrzeniu emerytalnemu przepadającemu po tej dacie (art. 25 ust. 2b ustawy).
Nie było też podstaw do uwzględnienia przy ustalaniu wysokości emerytury rolniczej odwołującego okresów prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej za lata 1982-1983, 1987-1992.
Zauważyć należy, że do ww. okresu na podstawie karty gospodarstwa przejętej z Urzędu (...)w P. (akta organu rentowego str. 35) wykazane kwoty opłacanych składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników zostały zwiększone o kwoty opłacanych składek za lata 1984-1986 z tytułu prowadzenia działów specjalny produkcji rolnej: - rok 1984r. - kwota składki 2100 zł, - rok 1985r. - kwota wpłaty 2912 zł, -rok 1986r. - kwota składki 2100 zł. Natomiast jak Sąd I wskazał Urząd (...) P. nie dysponował dokumentami na potwierdzenie, czy H. M. opłacał składki na ubezpieczenie społeczne rolników w latach 1981-1990 z tytułu działów specjalnych produkcji rolnej (k. 25 akt sprawy).
Organ rentowy z kolei wskazywał w piśmie z dnia 10 kwietnia 2024 r. sposób wyliczenia wysokości emerytury z tytułu zwiększenia kwot opłacanych za prowadzenia działów specjalnych, a mianowicie na podstawie złożonego przez odwołującego oświadczenia (akta organu rentowego tom 1 str. 36), bowiem odwołujący H. M. oświadczył, że w okresie od 1984 r. do 1994 r. prowadził działy specjalne produkcji rolnej o pow. 420 m ( 2). Natomiast w piśmie z dnia 10 lutego 2025 r. skierowanym do Sądu I instancji stwierdził, iż działy specjalne prowadził w latach od 1982 do 1992. Zatem istniała rozbieżność co do okresu prowadzonej działalności. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku również zwrócić uwagę na ww. rozbieżność dot. prowadzenia przez odwołującego działalności gospodarczej.
Jak wyjaśnił organ rentowy w odpowiedzi na apelację w celu potwierdzenia prowadzenia działów specjalnych w latach, które nie zostały zaliczone do wysokości emerytury, organ rentowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające z Urzędem (...)w G., który odpowiedział, iż nie ma możliwości technicznych aby potwierdzić fakt prowadzenia działów specjalnych w latach 1984 do 1994 przez odwołującego z uwagi na nieistniejącą dokumentacje. Organ rentowy wyjaśnił, że podstawą zobowiązującą KRUS do naliczenia opłacania zwiększonych składek z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej są karty ewidencji ubezpieczonego przekazywane z Urzędu (...). Zarówno Urząd(...)w P., jak i Urząd(...) w G. nie może potwierdzić wysokości odpłacanych składek z tytułu prowadzenia działów specjalnych w latach, które nie zostały zaliczone w wydanej spornej decyzji, a co jest podstawa do naliczenia dodatku z tego tytułu do wysokości emerytury. Stąd też brak było podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych zawartych w apelacji odwołującego tj. zwrócenie się z wywiadem urzędowym do Urzędu (...) w (...) celem ustalenia, czy dysponuje danymi dotyczącymi wysokości dochodu odwołującego zgłoszonego do opodatkowania z tytułu prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej w latach 1982-1994, a następnie po uzyskaniu ww. informacji - w przypadku, gdy organ zakwestionuje swe możliwości co do wyliczenia składek z tytułu prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej w latach 1982-1994, a następnie dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisemnej opinii biegłego z zakresu rachunkowości, celem ustalenia wysokości należnej składki z tytułu prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej zapłaconej przez odwołującego z tytułu prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej w latach 1982-1994, przy uwzględnieniu zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, wielkości gospodarstwa, wysokości dochodu uzyskiwanego z tego tytułu i zapłaconych przez odwołującego należności publicznoprawnych (podatków).
Zauważyć należy również, że odwołujący H. M. na dowód potwierdzający fakt prowadzenia działów specjalnych przedłożył oświadczenia osób: W. M. orazS. W., którzy potwierdzili prowadzenie takiej działalności przez odwołującego w latach 1982 do 1992, nie stanowiło to jednak dla organu rentowego dokumentu na podstawie którego można wyliczyć odwołującemu wyższe świadczenie , ponieważ podstawą wyliczenia jest wysokość opłacanych dodatkowych składek, a nie fakt prowadzenia działalności sam w sobie. Poza tym jak słusznie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji dowody z osobowych źródeł dowodowych (w postaci zeznań świadków – W. M. i S. W. – sąsiadów odwołującego) nie spełniają wymagań dowodów niebudzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych, a tylko takie można by uznać za miarodajne w niniejszej sprawie. Przesłuchani w sprawie świadkowie nie dysponowali szczegółową wiedzą co do charakteru odbywanej przez odwołującego nauki, czasokresu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej oraz opłacania składek z tego tytułu.
Przypomnienia zaś wymaga, ze zgodnie z art. 25 ust. 3 ustawy korzystniejsze przeliczenie może mieć miejsce wyłącznie w razie opłacenia rocznej składki na ubezpieczenie społeczne rolników indywidualnych i członków ich rodzin w wysokości wyższej niż 120% przeciętnej emerytury podstawowej w danym roku. Nie wystarczy zatem udowodnić prowadzenia działalności rolniczej (gospodarstwa rolnego), czy obok tego działów specjalnych produkcji rolnej, ale ustawowo wymagane jest udowodnienie opłacania składek w określonej wysokości przekraczającej wskazane minimum.
Wymaga też podkreślenia, że zarówno Sąd jak i organ rentowy nie kwestionował prowadzenia przez odwołującego gospodarstwa rolnego. Istotne było jednak w niniejszej sprawie to, za jakie okresy odwołujący faktycznie opłacił składki na ubezpieczenia społeczne rolników, w tym składki z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej. Tymczasem świadkowie nie wiedzieli, czy odwołujący odprowadzał składki na ubezpieczenia społeczne rolników, co wprost wynika z ich zeznań. ŚwiadekS. W. zeznał: „(…) Nie wiem, w których latach to było jak odwołujący zaczął prowadzić gospodarstwo rolne, było to dość dawno; Tego nie wiem, kiedy odwołujący przejął gospodarstwo rolne. Nie wiem tego czy w związku z uprawą pomidorów odwołujący odprowadzał jakieś składki do KRUSu. Nie wiem czy odprowadzał jakieś składki na ubezpieczenia społeczne rolników. Nic mi nie wiadomo czy płacił jakieś podatki od upraw tych pomidorów. (…)” Z kolei świadek W. M. na pytanie Sądu I instancji zeznała cyt. „(…) Nie mogę tego powiedzieć, bo też nie wiem czy odwołujący z tytułu uprawy tych pomidorów odprowadzał składki na ubezpieczenia społeczne rolników. Nie pytałam go. Nie wiem też czy odwołujący miał z tego tytułu przychody , dochody, ja nie pytała o to, człowieka to nie interesowało. Też nie wiem, czy odprowadzał z tego tytułu podatki.”
Wbrew stanowisku odwołującego nie sposób się oprzeć w niniejszym postępowaniu wyłącznie na twierdzeniach odwołującego, co do tego że składki były opłacane, gdyż ustalenie okoliczności dotyczących opłacenia składek ubezpieczeniowych, mających na celu wzrost świadczeń emerytalno-rentowych, wymaga dowodów niebudzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych, którego to wymogu dowody z osobowych źródeł dowodowych nie spełniają.
Ponadto organ rentowy w piśmie z dnia 10 kwietnia 2024 r. wskazał również, że odwołujący H. M. do pisma z 10 lutego 2025r. załączył dokumenty tj. zeznania do wymiaru podatku rolnego od dochodów z działów specjalnych, przekazywane do Urzędu (...), decyzje w sprawie wymiaru podatku rolnego, nakazy płatnicze, zobowiązania pieniężne, przekazy, dowody wpłaty dla Urzędu (...) potwierdzające fakt prowadzenia działalności z tytułu prowadzenia działów specjalnych. Organ rentowy podkreślił, że nie neguje faktu prowadzenia tego rodzaju działalności przez odwołującego, natomiast przedłożone dokumenty nie stanową dokumentów dla KRUS, na podstawie których można wyliczyć wysokość świadczenia, ponieważ nie zawierają niezbędnej informacji o wysokości kwot opłaconych dodatkowych składek. Z kolei przedłożone dokumenty są dokumentami wewnętrznymi Urzędu(...) i Urzędu (...) na podstawie, których odwołujący regulował zobowiązania wobec tych organów, z których natomiast nie wynika wysokość opłacanych składek dodatkowych z tytułu prowadzenia działów specjalnych.
Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji do wysokości świadczenia odwołującego nie można też było uwzględnić okresów od 1 lipca 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. oraz od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2019 r., ponieważ za te okresy składka na ubezpieczenie emerytalne została umorzona, co wynikało z decyzji KRUS znajdujących się w aktach emerytalnych odwołującego (m.in. z dnia 18 grudnia 2008 r., znak: (...) z dnia 26 listopada 2018 r., znak: (...), z dnia 25 stycznia 2019 r., znak: (...), z dnia 30 kwietnia 2019 r., znak:(...) z dnia 29 lipca 2019 r., znak: (...) oraz z dnia 18 listopada 2019 r., znak: (...). Składki za ten okres nie zostały opłacone, a przedłożone przez odwołującego dowody wpłat dotyczyły spłaty zaległych składek z tytułu układu ratalnego nr (...) w związku z rozłożeniem na raty zaległych składek za I i II kwartał 2008 r.
Zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przez okresy podlegania określonemu ubezpieczeniu społecznemu - rozumie się tylko takie okresy, za które opłacono przewidziane w odpowiednich przepisach składki na to ubezpieczenie, chyba że w myśl tych przepisów nie istniał obowiązek opłacania składek. Skoro przepis art. 25 ust. 1 cyt. ustawy dotyczący ustalania części składkowej emerytury dotyczy tylko okresów podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, oznacza to zgodnie z powyżej przytoczonym art. 6 pkt 14 ustawy tylko okresy za które opłacono składki na to ubezpieczenie, chyba że w myśl tych przepisów nie istniał obowiązek opłacania składek. Umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników składkowych nie jest objęte treścią przepisu art. 6 pkt 14 ustawy. Umorzenie składek oznacza jedynie, że składki, które były należne nie zostały za dany okres uiszczone.
Jak słusznie podniósł Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku organ rentowy prawidłowo obliczył również, zgodnie z art. 27a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, dodatek z tytułu opłacania dodatkowej składki w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Uwzględnione zostały okresy opłacania składek od 1 stycznia 2004 r. do 30 czerwca 2008 r., od 1 stycznia 2009 r. do 30 września 2018 r., od 1 stycznia 2020 r. do 30 września 2024r., co dało 6731 dni, a zatem 18 pełnych lat opłacania składki. Odwołujący nie wykazał, by składki zostały opłacone również za inne okresy. W przypadku odwołującego artykuł ten przewiduje możliwość zwiększenia wymiaru emerytury rolniczej za okresy, gdy - podlegając ubezpieczeniu społecznemu rolników - odwołujący rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej i pozostając w ubezpieczeniu społecznym rolników opłacił składkę do KRUS w podwójnej wysokości. W okresach, za które składka ta została, na podstawie decyzji Prezesa KRUS umorzona, nie doszło do jej opłacenia w podwójnej wysokości, a zatem za te okresy nie było podstaw do wyliczenia dodatku, o którym mowa w art. 27a ustawy.
Odnosząc się z kolei do zawartych w apelacji wniosków dowodowych należy wskazać iż są one spóźnione, a także niezasadne i jako takie zostały pominięte na podstawie art. 381 k.p.c. w postanowieniu z dnia 11 lutego 2026 r. (k.148). Zauważyć należy, że odwołujący miał możliwość zawnioskowania o przeprowadzenie tych dowodów już w postępowaniu przed Sądem I instancji, lecz z niewiadomych sądowi przyczyn tego nie uczynił wcześniej. Ponadto podkreślić należy, że odwołujący na rozprawie w dniu 28 maja 2025 r. zeznał, że był urzędzie skarbowym i dowiedział się, że już nie mają żądanych przez odwołującego dokumentów. Ponadto jak już była mowa wyżej organ rentowy zwrócił się już wcześniej do Urzędu (...) w G., który odpowiedział, iż nie ma możliwości technicznych, aby potwierdzić fakt prowadzenia działów specjalnych w latach 1984 do 1994 przez odwołującego z uwagi na nieistniejącą dokumentację. Poza tym samo ustalenie przez biegłego z zakresu rachunkowości wysokości należnej składki z tytułu prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej w latach 1982-1994 nie będzie stanowiło dowodu, że odwołujący faktycznie je zapłacił, a to jest kluczowe w niniejszej sprawie, ponieważ w takich sprawach istotne jest potwierdzenie tego faktu w dowodach (tymczasem jak wynika z okoliczności ustalonych w sprawie jedynie potwierdzono dowodami fakt opłacania składek z działów specjalnych w latach 1984-1986).
Reasumując w ocenie Sądu Odwoławczego apelacja odwołującego H. M. stanowi jedynie niezasadną polemikę z prawidłowymi ustaleniami i rozważaniami Sądu Okręgowego. Tym samym, w ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji wydał trafne orzeczenie, znajdujące oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym i obowiązujących przepisach prawa. Wbrew twierdzeniom apelacji, przedmiotowe rozstrzygnięcie nie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego, ani prawa materialnego, skutkującym koniecznością zmiany, czy uchylenia zaskarżonego wyroku. Sąd Apelacyjny w całości podziela stanowisko Sądu I instancji w zakresie ustalonego stanu faktycznego, a w związku z tym również stanowisko zaprezentowane w wyroku z 11 czerwca 2025r.
Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny, w oparciu o treść art. 385 k.p.c. oddalił apelację odwołującego - pkt 1 wyroku.
O kosztach postępowania Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1 ( 1), 3 i 4 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Mając powyższe na względzie, tytułem zwrotu kosztów procesu (kosztów zastępstwa procesowego) zasądzono od odwołującego H. M. na rzecz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego kwotę 270 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej – pkt 2 wyroku.
sędzia Marta Sawińska