Wyrok z 21 kwietnia 2026, sygn. I Ca 668/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 kwietnia 2026 r.

Sąd Okręgowy w Krośnie I Wydział Cywilny w składzie następującym :

Przewodniczący:	Sędzia Tamara Piechnik
Protokolant:	asystent sędziego: V. P.

po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 roku w L.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa V. U.

przeciwko (...) S.A. z siedzibą w P.

o zapłatę

na skutek apelacji wniesionej przez powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Krośnie z dnia 2 września 2025 r., sygn. akt I C 316/24

I. oddala apelację ;

II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1 800 zł /słownie: jeden tysiąc osiemset złotych/, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu odwoławczym wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego, do dnia zapłaty.

Sygn. akt I Ca 668/25

Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie

z dnia 21 kwietnia 2026 roku

Pozwem z dnia 24 kwietnia 2024 roku powód V. U. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...) V. U. z siedzibą w N. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) S.A. w P. kwoty 28 564,80 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 24.04.2024r. do dnia zapłaty. Wniósł również o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa.

Pozwany (...) S.A. w P. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi.

Sąd Rejonowy w Krośnie wyrokiem z dnia 2 września 2025 roku, sygn. akt
I C 316/24, w punkcie pierwszym ( I ) oddalił powództwo, a w punkcie drugim ( II ) zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 4 617,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sąd I instancji wydał powyższe orzeczenie w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:

Zdarzeniem szkodowym z dnia 2 marca 2022r. uszkodzeniu uległ motocykl marki M. o nr rej. (...) należący do L. U., objęty ochroną ubezpieczeniową z tytułu zawartej z pozwanym ubezpieczycielem umowy autocasco (...). W umowie tej suma ubezpieczenia została określona na kwotę 65 079 zł. Po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego pozwany ustalił koszt naprawy pojazdu na kwotę 20 426,86 zł i wypłacił odszkodowanie w tej wysokości.

Wierzytelność poszkodowanego została nabyta przez powoda w drodze cesji za pośrednictwem (...) Sp. z.o.o. Zgodnie z prywatną kalkulacją (której sporządzenie powód wycenił na kwotę 400 zł koszt naprawy pojazdu wynosił 45 444,72 zł.

Sąd I instancji przeprowadzając postępowanie dowodowe - na podstawie opinii biegłego ds. ruchu drogowego mgr. inż. E. U. - ustalił, iż ekonomicznie uzasadniony koszt naprawy pojazdu wynosił 46 994,82 zł, natomiast wartość rynkowa motocykla na dzień powstania szkody wynosiła 70 400 zł. Ustalono także, że poszkodowany dokonał naprawy uszkodzonego pojazd po zdarzeniu.

W części prawnej uzasadnienia Sąd Rejonowy przywołał treść § 9 ust. 13, § 16 oraz § 29 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU) dołączonych do łączącej strony umowy ubezpieczenia autocasco, a także zwrócił uwagę na zawartą w OWU niedozwoloną klauzulę umowną dotyczącą ograniczenia w zbyciu wierzytelności
(§ 25 ust. 1 OWU).

Sąd Rejonowy uznał, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie, czy szkoda powstała w pojeździe miała charakter częściowy czy całkowity. Dokonując wykładni postanowień OWU Sąd wskazał, że dla oceny rodzaju szkody miarodajna jest suma ubezpieczenia określona w umowie, jako górna granica odpowiedzialności ubezpieczyciela, wynosząca 65 079 zł. W ocenie Sądu I instancji, nawet jeżeli rzeczywista wartość rynkowa pojazdu w dniu szkody była wyższa, to nie mogła być uwzględniana przy ustalaniu progu 70% kosztów naprawy, od którego OWU uzależniały zakwalifikowanie szkody jako całkowitej. Z treści OWU jasno wynika bowiem, że suma ubezpieczenia stanowi górną granicę odpowiedzialności i maksymalną kwotę braną pod uwagę do wyliczeń.

Przyjmując za podstawę sumę ubezpieczenia, Sąd Rejonowy ustalił, że 70% tej kwoty wynosi 45 555,30 zł, podczas gdy koszt naprawy pojazdu został określony przez biegłego na kwotę 46 994,82 zł. Uznał zatem, że w sprawie wystąpiła szkoda całkowita.

Odwołując się do postanowień OWU regulujących sposób ustalania wysokości odszkodowania w przypadku szkody całkowitej, Sąd Rejonowy wskazał, że odszkodowanie powinno odpowiadać różnicy pomiędzy wartością pojazdu sprzed szkody a wartością pozostałości. Zdaniem Sądu ciężar wykazania obu tych wartości obciążał powoda. Podkreślono, że powód sprzeciwiał się przeprowadzeniu dowodu zmierzającego do ustalenia wartości pozostałości pojazdu, natomiast znajdujące się w aktach wyliczenia biegłego uznano za nieprzydatne z uwagi na zastosowanie metody nieodpowiadającej postanowieniom umownym. W konsekwencji przyjął, że brak było podstaw do ustalenia wysokości należnego odszkodowania, co skutkowało oddaleniem powództwa jako niewykazanego co do wysokości.

Sąd Rejonowy oddalił również roszczenie o zwrot kosztów sporządzenia prywatnej kalkulacji naprawy, wskazując, że dochodzone świadczenie wynikało z odpowiedzialności kontraktowej ubezpieczyciela, a umowa ubezpieczenia nie przewidywała obowiązku zwrotu tego rodzaju wydatków.

Orzeczenie to zostało zaskarżone apelacją przez powoda V. U. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...) V. U. z siedzibą w N..

Powód zaskarżył przedmiotowy wyrok w całości, zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie § 9 ust. 13 nw. OWU, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na niewłaściwej wykładni tego przepisu i w rezultacie na błędnym przyjęciu przy ustalaniu, czy w sprawie zaistniała szkoda całkowita, jako wartości pojazdu sprzed szkody kwoty 65 079 zł, w konsekwencji czego, Sąd I instancji błędnie przyjął, że w zdarzeniu z dnia 23 lutego 2023r. zaistniała szkoda całkowita, gdy tymczasem jako wartość pojazdu sprzed szkody trzeba było przyjąć kwotę 70.400 zł, a w konsekwencji tego należało przyjąć, iż w ww. zdarzeniu zaistniała szkoda częściowa, a dotychczas wypłacone przez (...) SA odszkodowanie jest zaniżone;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie § 20 ust. 1 OWU, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na niezastosowaniu tego przepisu i w rezultacie na błędnym przyjęciu, że w momencie zaistnienia zdarzenia z dnia 23 lutego 2023r. suma ubezpieczenia wynosiła 65 079 zł, w konsekwencji czego, Sąd I instancji błędnie przyjął, że w ww. zdarzeniu zaistniała szkoda całkowita, gdy tymczasem suma ubezpieczenia w momencie zaistnienia ww. zdarzenia wynosiła 70 400 zł, a w konsekwencji tego, trzeba było przyjąć, iż w ww. zdarzeniu zaistniała szkoda częściowa, a dotychczas wypłacone przez (...) SA odszkodowanie jest zaniżone;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 838 z późn. zm.), mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na niezastosowaniu tego przepisu poprzez niezinterpretowanie
§ 9 ust. 13 OWU na korzyść ubezpieczonego (aktualnie powoda jako jego następcy prawnego) i w rezultacie przyjęciu przy ustalaniu, czy w sprawie zaistniała szkoda całkowita, jako wartości pojazdu sprzed szkody kwoty 65 079 zł, w konsekwencji czego, Sąd I instancji błędnie przyjął, że w zdarzeniu z dnia 23 lutego 2023r. zaistniała szkoda całkowita, gdy tymczasem jako wartość pojazdu sprzed szkody trzeba było przyjąć kwotę 70 400 zł, a w konsekwencji tego, trzeba było przyjąć, iż w ww. zdarzeniu zaistniała szkoda częściowa, a dotychczas wypłacone przez (...) SA odszkodowanie jest zaniżone;

4. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 361 § 1 k.c., mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na bezzasadnym przyjęciu, iż w rozpatrywanej sprawie nie ma podstaw dla zasądzenia na rzecz powoda kosztów sporządzenia kalkulacji naprawy nr (...) z dnia 20 kwietnia 2024r., gdy tymczasem są ku temu podstawy.

W oparciu o powyższe zarzuty powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie I i II poprzez zasądzenie od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w P. na rzecz powoda V. U. kwoty 28 564,80 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 24 kwietnia 2024 r., tj. od dnia wytoczenia powództwa, do dnia zapłaty (ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania) oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania za I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych, a także opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

W ramach apelacji powód z ostrożności procesowej wniósł o ewentualne uzupełnienie postępowania dowodowego, poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisemnej opinii biegłego sądowego z dziedziny techniki samochodowej, specjalizacja wycena pojazdów (w tym uszkodzonych) w programie S., na okoliczność wartości na dzień szkody (23 lutego 2023r.) pojazdu marki M. nr nadwozia (...) w stanie uszkodzonym (pozostałości) ustalonej przy zastosowaniu programu S..

W odpowiedzi na apelację pozwany (...) S.A. z/s w P. wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania przed Sądem II Instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Odwoławczy zważył, co następuje:

Apelacja podlegała oddaleniu jako pozbawiona uzasadnionych podstaw.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący wadliwie konstruuje zarzuty oznaczone jako naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 9 ust. 13 oraz § 20 ust. 1 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia. OWU nie stanowią bowiem źródła powszechnie obowiązującego prawa materialnego, lecz element stosunku prawnego łączącego strony, określający treść zawartej umowy ubezpieczenia. W istocie zarzuty apelacji nie dotyczą więc wykładni norm prawa materialnego, lecz sposobu interpretacji postanowień umownych oraz poczynionych na ich podstawie ustaleń faktycznych.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia § 9 ust. 13 i § 20 ust. 1 OWU, Sąd Okręgowy nie podziela stanowiska skarżącego, jakoby postanowienia OWU dopuszczały przyjęcie przy kwalifikacji szkody wartości pojazdu wyższej niż suma ubezpieczenia określona w umowie.

Zgodnie z § 9 ust. 10 OWU suma ubezpieczenia odpowiada wartości rynkowej pojazdu i stanowi górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela. Bezsporne jest, że strony określiły ją na kwotę 65 079 zł. Tym samym przy zawieraniu umowy zgodnie przyjęły, iż wartość pojazdu dla celów ubezpieczenia wynosi właśnie tę kwotę. Nie można tracić z pola widzenia, że w ubezpieczeniu autocasco, jako ubezpieczeniu dobrowolnym i mającym charakter umowny, zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela wyznaczają przede wszystkim postanowienia umowy. Jeżeli strony przyjęły określoną wartość pojazdu stanowiącą podstawę ustalenia składki, to wartość ta wyznacza również granice odpowiedzialności ubezpieczyciela. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której ubezpieczający korzystałby z niższej składki wynikającej z przyjęcia niższej wartości pojazdu, natomiast przy likwidacji szkody domagałby się ustalania świadczenia według wartości wyższej niż uzgodniona w umowie.

Słusznie zatem Sąd Rejonowy przyjął, że dla oceny charakteru szkody decydujące znaczenie miała suma ubezpieczenia wynosząca 65 079 zł. Skoro ustalony przez biegłego koszt naprawy pojazdu wynosił 46 994,82 zł, a więc przekraczał 70% tej kwoty, zasadnie uznano, iż zachodziła szkoda całkowita w rozumieniu § 9 ust. 13 OWU.

Należy przy tym zauważyć, że sam skarżący w toku postępowania przed Sądem I instancji nie twierdził, aby postanowienia OWU były niejasne lub wymagały szczególnej wykładni. Przeciwnie, w piśmie procesowym z dnia 18 sierpnia 2025 r. (k.234-235) kwestionował potrzebę prowadzenia dalszego postępowania dowodowego właśnie z uwagi na jednoznaczność postanowień umownych. Obecne stanowisko apelacji pozostaje zatem niespójne z prezentowaną wcześniej argumentacją procesową.

Nie sposób również podzielić zarzutu naruszenia § 20 ust. 1 OWU. Skarżący wywodzi, że w chwili szkody suma ubezpieczenia wynosiła 70 400 zł, utożsamiając ją z ustaloną przez biegłego wartością rynkową pojazdu. Stanowisko to pozostaje jednak w sprzeczności z treścią umowy stron. Wartość ustalona przez biegłego mogła mieć znaczenie pomocnicze dla oceny stanu faktycznego, nie mogła jednak prowadzić do modyfikacji uzgodnionej przez strony sumy ubezpieczenia, stanowiącej górną granicę odpowiedzialności pozwanego.

Skoro zatem szkoda miała charakter całkowity, wysokość odszkodowania powinna zostać ustalona zgodnie z § 29 ust. 1 OWU jako różnica pomiędzy wartością pojazdu a wartością pozostałości. Trafnie przy tym wskazał Sąd Rejonowy, że ciężar wykazania przesłanek dochodzonego roszczenia, w tym wysokości szkody, spoczywał na powodzie (art. 6 k.c.). Powód nie tylko nie wykazał wartości pozostałości pojazdu, lecz ponadto sprzeciwiał się przeprowadzeniu dowodu zmierzającego do ustalenia tej okoliczności. W tych warunkach brak było podstaw do czynienia przez Sąd ustaleń zastępujących inicjatywę dowodową strony, a konsekwencje niewykazania wysokości roszczenia obciążały powoda.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 15 ust. 5 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy postanowienie wzorca umownego pozostawia rzeczywiste i niedające się usunąć wątpliwości interpretacyjne. Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Analiza § 9 ust. 10, § 9 ust. 13 oraz § 20 ust. 1 OWU prowadzi do jednoznacznego wniosku, że strony określiły sumę ubezpieczenia na kwotę 65 079 zł i wartość ta stanowiła punkt odniesienia dla ustalenia zakresu odpowiedzialności ubezpieczyciela. Skarżący nie wykazał istnienia takich wątpliwości interpretacyjnych ani nie przedstawił okoliczności pozwalających przyjąć, że zgodny zamiar stron i cel umowy były odmienne od wynikających z literalnego brzmienia postanowień umownych.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 361 § 1 k.c. dotyczący kosztów prywatnej kalkulacji naprawy. Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Rejonowego, że dochodzone roszczenie wynikało z odpowiedzialności kontraktowej ubezpieczyciela z tytułu umowy autocasco, a postanowienia tej umowy nie przewidywały zwrotu kosztów sporządzenia prywatnej ekspertyzy.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że nawet na gruncie art. 361 § 1 k.c. zwrot kosztów prywatnej opinii nie następuje automatycznie, lecz wymaga wykazania, że wydatek był obiektywnie uzasadniony i pozostawał w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem wywołującym szkodę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 lutego 2002 r., V CKN 908/00). Decydując się na nabycie wierzytelności odszkodowawczej, powód - prowadzący profesjonalną kancelarię prawną - dysponował stosowną wiedzą w zakresie oceny szkód komunikacyjnych. W tych okolicznościach brak było podstaw do uznania, że sporządzenie prywatnej kalkulacji stanowiło wydatek konieczny dla dochodzenia roszczenia.

Z kolei wniosek dowodowy powoda zawarty w apelacji „z ostrożności procesowej” nie mógł zostać uwzględniony, bowiem nastąpiła prekluzja dowodowa. Powód nie tylko mógł powołać ten dowód wcześniej, ale świadomie się mu sprzeciwiał (k. 235). Nie zaszła przy tym żadna nowa okoliczność, która uzasadniałaby zmianę na etapie postępowania apelacyjnego. Powód świadomie podjął ryzyko procesu rezygnując z tej drogi dowodowej i nie może obecnie przerzucać skutków swoich decyzji na etap postępowania odwoławczego. Dlatego też wniosek ten podlegał pominięciu jako spóźniony na podstawie art. 381 k.p.c.

Biorąc pod uwagę powyższe apelacja podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. W konsekwencji brak było podstaw do dokonania korekty orzeczenia w zakresie kosztów procesu.

Wskazując na powyższe, Sąd Odwoławczy oddalił apelację pozwanego, a konsekwencją takiego rozstrzygnięcia - stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik postępowania - było obciążenie powoda kosztami postępowania odwoławczego, które Sąd ustalił na kwotę 1800 zł. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosownie do art. 98 k.p.c. i § 1 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023r. poz. 1964 z późn. zm.).