Postanowienie z 8 maja 2026, sygn. I Ca 195/25

POSTANOWIENIE

Dnia 8 maja 2026 roku

Sąd Okręgowy w Krośnie Wydział I Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Tamara Piechnik

Protokolant: Martyna Śmiechowska

po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2026 roku w U.

na posiedzeniu niejawnym sprawy

z wniosku T. U. i X. N.

z udziałem A. H., X. T., H. T., Skarbu Państwa
- Państwowego Gospodarstwa (...), M. J., R. S., D. I., N. I., X. E., L. E., Ł. H. i F. O.

o ustanowienie drogi koniecznej

na skutek apelacji wniesionej przez uczestniczkę Ł. H. od postanowienia Sądu Rejonowego w K. (...) z dnia 8 listopada 2024 r., sygn. akt I Ns 400/23

p o s t a n a w i a

I.  oddalić apelację;

II.  stwierdzić, że wnioskodawcy i uczestnicy ponoszą koszty postępowania odwoławczego, związane ze swym udziałem w sprawie.

Sygn. akt I Ca 195/25

Uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego w Krośnie

z dnia 8 maja 2026 r.

Wnioskiem z dnia 16 listopada 2018r. (złożonym do sądu w dniu 27 grudnia 2018r.) wnioskodawcy T. U. i X. N. domagali się ustanowienia za wynagrodzeniem służebności drogi koniecznej na rzecz każdoczesnego właściciela (...) (...) położonej w D. gmina U., objętej (...). W uzasadnieniu wskazali, iż są współwłaścicielami po 1/2 części (...) położonej w D. a przedmiotowa nieruchomość nie posiada prawnego dostępu do drogi publicznej.

W ostatecznie sprecyzowanym stanowisku – wyrażonym na rozprawie w dniu 30 października 2024r. ( k. 499-500), wnioskodawcy wnieśli o poprowadzenie drogi koniecznej zgodnie z wariantem II wyrysowanym przez biegłego geodetę I. D. na szkicu z dnia 30 października 2019r. ( k. 84) po (...).

Sąd Rejonowy w Krośnie ustalił, iż uczestnikami niniejszego postępowania są A. H., X. T., H. T., Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo (...), M. J., R. S., D. I., N. I., X. E., L. E., Ł. H., F. O.. Jednocześnie postanowieniem z dnia 12 lutego 2024r. sąd odmówił udziału w sprawie w charakterze uczestnika M. K., a w jego miejsce wezwał nabywcę nieruchomości F. O..

Wezwani do zajęcia stanowiska w przedmiocie wniosku uczestnicy przedstawili następujące stanowiska:

- uczestniczka A. H. wniosła o nie ustanawianie służebności szlakiem drogowym w wariancie I po (...). Jednocześnie nie wnosiła zastrzeżeń, co do ustanowienia drogi koniecznej określonej przez biegłą do spraw rolnictwa, bowiem żaden z wariantów nie przebiega przez działki jej własności (pismo k. 176),

- uczestniczka H. T. ostatecznie wniosła o nie ustanawianie służebności szlakiem drogowym biegnącym po jej działce nr (...) (oświadczenie pełnomocnika do protokołu rozprawy k. 499v.),

- uczestnik Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo (...) Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Ł. nie sprzeciwił się wnioskowi, (pisma k. 135-136, 210 i 358-359) wskazując jednocześnie na brak możliwości ustanowienia służebności na działce o numerze ewidencyjnym (...) (stanowiącej śródlądowe wody płynące potoku U.), wynikający z ustawy Prawo wodne (art. 211, art. 212 ust. 1 i 2, art. 261 ustawy),

- uczestnicy M. J. i R. S. oświadczyli, że nie zgadzają się na ustanowienie służebności po ich działkach (oświadczenie do protokołu rozprawy k. 45),

- uczestnik D. I. działający imieniem własnym oraz uczestniczki N. I. (żony) nie sprzeciwiał się ustanowieniu służebności w wariancie II opinii biegłego (oświadczenie do protokołu rozprawy k. 303-304), tak po jego (...) jak i po (...), wnosząc jednak o ustanowienie służebności w odcinku północnym jego działki - wzdłuż koryta rzeki - zgodnie z wyrysowanym szkicem k. 182,

- uczestniczka L. E. nie wyraziła zgody na ustanowienie służebności przez działkę nr (...) stanowiącą jej współwłasność po zmarłej I. E.. Wskazała, iż wnioskodawcy nigdy nie przejeżdżali przez jej działkę, a korzystali ze szlaku przez działkę nr (...) własności państwa J. (pismo k. 426),

- uczestnicy Ł. H. i X. E. w ostatecznie wyrażonym stanowisku (protokół rozprawy k. 499) wnieśli o ustanowienie służebności krańcem ich działki nr (...) zgodnie z drugą opinią biegłego I. D. - wariantem I albo wariantem II według podwariantów IIA lub IIB.
Wskazali, iż ustanowienie służebności wariantem II pierwszej opinii biegłego z 2019 r. obniży wartość ich działki.

Pozostali uczestnicy nie zajęli stanowiska w sprawie.

Postanowieniem z dnia 8 listopada 2024 r., sygn. akt I Ns 400/23, Sąd Rejonowy w K. (...):

I. ustanowił służebność drogi koniecznej dla nieruchomości położonej w D. gmina U. składającej się z działki nr (...), objętej (...) nr (...) szlakiem drogowym o szerokości 3,5 metra biegnącym od drogi publicznej oznaczonej jako działka nr (...) na północny-wschód przez działkę nr (...) objętą księgą (...) nr (...), następnie przez działkę nr (...), objętą księgą wieczystą nr (...), a następnie przez działkę nr (...), objętą księgą wieczystą nr (...), w sposób przedstawiony na szkicu sporządzonym przez biegłego geodetę I. D. w dniu 30 października 2019 r. kolorem czerwonym oraz liczbami (...)-25-24-23-22-21-34-33-32-31-30-29-26-28-27-20-19-18-17-16-15-14-13-12-89-10-(...) i 35-63-62-61-60-39-59-58-57-56-55-54-53-49-66-65-(...)-50-51-52-64-48-47-46-45-44-43-42-41-40-38-37-36-35 ( k. 84 akt – wariant II);

II. zasądził tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej:

1) od każdego z wnioskodawców na rzecz uczestników:

a) F. O. kwoty po 401,50 zł,

b) X. E., L. E. i Ł. H. kwoty po 203,17 zł,

2) solidarnie od wnioskodawców na rzecz N. I. i D. I. kwotę 250 zł;

płatne w terminie 14 dni od prawomocności niniejszego postanowienia, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek opóźnienia w płatności;

III. ustalił, że koszty postępowania ponoszą strony w dotychczasowym zakresie.

Sąd I instancji wydał powyższe orzeczenie w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:

Wniosek o ustanowienie służebności drogi koniecznej złożony został na rzecz nieruchomości władnącej, oznaczonej jako działka (...) , położonej w miejscowości D. gmina U. i objęta jest (...) nr (...). Współwłaścicielami w/w działki są po 1/2 części wnioskodawcy X. N. oraz T. U.. Nabycie prawa własności nastąpiło na podstawie umowy darowizny z dnia 06.05.1994r. Działka ta jest zabudowana budynkami mieszkalnym i gospodarczym. Obecnie przedmiotowa nieruchomość nie jest zamieszkała, a wnioskodawczyni bywa w domu po rodzicach kilka razy w roku. Nieruchomość ta nie ma prawnie ustanowionej służebności drogi koniecznej.

Działka nr (...) objęta KW nr (...), gdzie prawo wpisane jest na rzecz Skarbu Państwa stanowi śródlądowe wody płynące o nazwie potok U..

Działki nr 112/(...) i 454/3 objęte są KW nr (...), gdzie prawo wpisane jest na rzecz H. T. i X. T. na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej; dział III księgi wieczystej jest wolny od wpisów.

Działki nr (...) objęte są KW nr (...), gdzie prawo wpisane jest na rzecz M. J.; dział III księgi wieczystej jest wolny od wpisów służebności drogowych.

Działka nr (...) objęta jest KW nr (...), gdzie prawo wpisane jest na rzecz F. O. i została nabyta w trakcie postępowania od M. K.; dział III księgi wieczystej jest wolny od wpisów.

Działka nr (...) objęta jest KW nr (...), gdzie prawo wpisane jest na rzecz D. I. i N. I. na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej; dział III księgi wieczystej jest wolny od wpisów.

Działka nr (...) objęta jest KW (...), gdzie prawo własności wpisane jest na rzecz I. E., która zmarła w dniu 29.09.2022. Spadek po niej nabyli po 1/3 części jej dzieci Ł. H., L. E. i X. E., zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Krośnie z dnia 05.04.2023r. ( I Ns 134/23), których sąd wezwał jako uczestników do udziału w sprawie; dział III (...) jest wolny od wpisów służebności drogowych.

Celem ustalenia czy nieruchomość wnioskodawców posiada prawidłowy dostęp do drogi publicznej – a jeżeli nie – to jaki będzie optymalny przebieg szlaku drożnego, po którym zostanie ustanowiona służebność drogowa i za jakim wynagrodzeniem - Sąd Rejonowy dopuścił dowód z opinii biegłego geodety oraz biegłej z zakresu rolnictwa.

Biegły sądowy z zakresu geodezji i kartografii I. D. w pierwszej opinii z dnia 30 października 2019r. ( k. 69-70) wskazał dwa warianty przebiegu drogi koniecznej.

W wariancie pierwszym (I) opinii z dnia 30 października 2019r. - przebiegającym po działkach nr (...) zatrawionym, nie urządzonym na gruncie szlakiem, bez śladów przejazdów biegły wskazał dwie alternatywy ustanowienia służebności:

- pierwszą (wariant I. alternatywa I.) wyłącznie po działce nr (...) wschodnim krańcem nieruchomości (szkic k. 82),

- drugą (wariant I. alternatywa II.) po połowie po działkach nr (...), gdzie środek szlaku stanowiłaby granica między tymi działkami (szkic k. 83).

W wariancie drugim (II) opinii z dnia 30 października 2019 r. służebność biegnie od drogi nr (...) na północ zachodnim skrajem działki nr (...), a następnie na wschód przez działkę nr (...) (po widocznej drodze gruntowej), następnie przez rzekę U. i dalej na północ po działce nr (...) do trójgranicy działek nr (...). W dniu oględzin (07.10.2019r.) na gruncie na działce nr (...) szlak był trawiasty i posiadał ślady przejazdu. Na granicy działek nr (...) posadowiony jest metalowy szlaban na dwóch betonowych podmurówkach. Przejazd przez rzekę U. pomiędzy działkami nr (...) przebiega po moście wyłożonym betonowymi płytami; na działce nr (...) (od działki nr (...) do rzeki U. oznaczonej numerem nr (...)) widoczne są ślady przejazdu, a szlak jest zatrawiony. Natomiast po działce nr (...) na północ szlak biegnie zatrawionym, wykoszonym pasem bez śladów przejazdu, w końcowym odcinku zawężonym rosnącymi drzewami i krzakami. Na działce nr (...) szlak biegnie po dość stromym wzniesieniu, na fragmencie kilkunastu metrów.

Z kolei w drugiej opinii, z dnia 18 stycznia 2022r. ( k. 310-313), biegły geodeta I. D. wyrysował dwa kolejne warianty służebności o szerokości 3,5 metra, przy czym warianty te zostały ponownie nazwane jako wariant I i wariant II , mimo że ich przebieg jest inny niż pierwotne warianty
I i II z 2019 roku.

Pierwszy ( I ) wariant opinii z dnia 18 stycznia 2022r. biegnie od drogi oznaczonej jako działka nr (...) w stronę północną wschodnim krańcem działki nr (...), a następnie na końcu tej działki skręca na wschód i biegnie wzdłuż cieku wodnego o nawie U. po działkach nr (...), następnie przekracza rzekę U. mostkiem z betonowych płyt (tym samym, przez który przebiega pierwotny wariant II wyrysowany w opinii z 30.10.2019), a następnie skręca na północ i biegnie zachodnim krańcem działki nr (...) do granicy z działką władnącą nr (...) (szkice k. 314 i 317),

W wariancie drugim ( II ) służebność drogowa biegnie od drogi oznaczonej jako działka nr (...) w stronę północną zachodnim krańcem działki nr (...), a następnie na końcu tej działki skręca na wschód i biegnie wzdłuż cieku wodnego o nawie U. po działkach nr (...), następnie przekracza rzekę U. mostkiem z betonowych płyt (tym samym, przez który przebiega pierwotny wariant II wyrysowany w opinii z 30.10.2019r.), a następnie skręca na północ i biegnie zachodnim krańcem działki nr (...) do granicy z działką władnącą nr (...) (szkice k. 315 i 317).

W obu nowych wariantach opinii z dnia 18 stycznia 2022r. projektowany szlak wiedzie po terenie płaskim porośniętym trawą, na granicy działek nr (...) istnieje rów o głębokości około 1 metra (oznaczony na szkicach k. 314-315, 317). Za rzeką U. teren jest płaski i podmokły, rosną na szlaku drzewa i krzaki, jak również znajduje się tam ciek wodny (oznaczony na szkicach k. 314-315 i 317), za którym teren wznosi się na wysokość około 1,5 metra.
Całość szlaku na działce nr (...) w wariantach I i II wyrysowanych przez biegłego geodetę w opinii z dnia 18.01.2022 r. porośnięta jest drzewami i krzakami.
K. kraniec projektowanego szlaku (patrząc od drogi publicznej) w obu tych wariantach na (...) oraz na działce nr (...) do miejsca, w którym szlak wznosi się za ciekiem wodnym, znajduje się na brzegu skarpy rzeki U..

Biegła sądowa z zakresu rolnictwa mgr inż. L. S.
wydała w sprawie opinie – z dnia 11.03.2020r. ( k. 117-124), z dnia 2.09.2020r. ( k. 222-223), oraz z dnia 18.01.2021r. ( k. 247).

Stwierdziła, że z zaprojektowanych przez biegłego geodetę wariantów drogi koniecznej najbardziej odpowiedni, właściwy i pod względem gospodarczym optymalny jest wariant II wyrysowany przez biegłego geodetę w opinii z dnia 30 października 2019 r. (k. 68-90). Biegła podała, iż w tym wariancie droga na (...) nr (...) faktycznie istnieje i nie ma konieczności jej urządzania, przebiegając krańcem działek, stąd stanowi dla nich małe obciążenie i okoliczność ta nie będzie stanowiła przeszkody dla rolniczego użytkowania tych nieruchomości. Jednocześnie ustaliła, że drogę na działce nr (...) należałoby w całości urządzić, co wymagałoby pod względem ekonomicznym większych nakładów finansowych.

Ponadto należałoby urządzić od nowa drogę w obu nowych wariantach
I i II wyrysowanych przez biegłego geodetę w opinii z dnia 18.01.2022r. na odcinku leżącym w bliskim sąsiedztwie rzeki U., gdzie w niedalekiej odległości przebiega istniejący szlak drogowy (wariant II z opinii z 30.10.2019r.), który biegnie przez urządzony na tej rzece mostek i do urządzenia pozostawałby jedynie końcowy odcinek na działce nr (...).

Biegła rolnik ustaliła również, że szlak drogowy w obu nowych wariantach I i II z dnia 18.01.2022 na działce nr (...) jest niemożliwy do urządzenia ze względu na znaczną stromiznę przy granicy z rzeką U., podmokłość terenu oraz rosnące na szlaku drzewa i krzewy.

Zdaniem biegłej mimo, że przebieg wariantu II z opinii geodety z 30.10.2019r. przez działkę nr (...) nie jest zbyt korzystny dla tej nieruchomości, ponieważ prowadzi prawie przez środek działki, to taki przebieg służebności jest jedynym możliwym, co wynika z ukształtowania terenu. Biegła rolnik stwierdziła w swojej opinii, że wariant ten będzie najbardziej odpowiedni dla działki władnącej nr (...) i będzie stanowił najmniejsze obciążenie dla działek obciążonych nr (...), jak również dla obciążonej działki nr (...), która jest obecnie użytkiem zielonym i nadal może być w ten sposób wykorzystywana.

Odnośnie wariantu I wyrysowanego przez biegłego geodetę na szkicu z dnia 30.10.2019r. w dwóch alternatywach biegła rolnik stwierdziła, że droga na całej długości będzie wymagać urządzenia, a ponadto przy granicy działek (...) z działką nr (...) (rzeka U.) znajduje się znaczne obniżenie terenu oraz teren jest podmokły i niezbędne będzie nawiezienie ziemi lub żwiru dla podniesienia poziomu działki. Biegła ustaliła również, że w dniu oględzin (07.10.2019r.) przejście i przejazd tym szlakiem były niemożliwe.

Biegła rolnik wyliczyła wynagrodzenie za ustanowienie służebności w wariancie II opinii z 30.10.2019r. na kwotę 2272 zł oraz w wariantach I i II opinii z 18.01.2022r. na kwoty 2410 zł w obu tych wariantach (k. 338-339 akt).

Sąd I instancji, wskazując na treść art. 145 k.c. oraz przywołując treść opinii biegłej z zakresu rolnictwa uznał, iż właściwym dla ustanowienia służebności prowadzącej do działek wnioskodawczyni jest wariant II zaprojektowany przez biegłego geodetę w opinii z dnia 30 października 2019r.

Sąd podniósł, iż pomimo, że przebieg tego wariantu przez działkę nr (...) nie jest zbyt korzystny dla tej nieruchomości, ponieważ prowadzi prawie przez środek działki, to taki przebieg służebności jest jedynym możliwym, co wynika z ukształtowania terenu, a ponadto będzie najbardziej odpowiedni dla działki władnącej nr (...) i będzie stanowił najmniejsze obciążenie dla działek oznaczonych nr (...), jak również dla obciążonej działki nr (...), która jest obecnie użytkiem zielonym i nadal może być w ten sposób wykorzystywana.

Sąd nie ustanowił służebności na działce nr (...) stanowiącej wody płynące o nazwie rzeka U., mając na względzie treść przepisów art. 212 ust. 1,2 Prawa wodnego, a w szczególności fakt, że przedmiotowa działka jest wyłączona z obrotu cywilnoprawnego.

Sąd zasądził wynagrodzenie za ustanowienie służebności jak w punkcie II postanowienia na podstawie przepisu art. 145 § 1 k.c. w kwocie ustalonej przez biegłą rolnik L. S. w sporządzonej przez nią opinii (k. 338) mając na względzie, że wnioskodawcy są współwłaścicielami działki władnącej nr (...) po 1/2 części, natomiast uczestnicy X. E., L. E. i Ł. H. są spadkobiercami I. E. (właścicielki działki nr (...)) po 1/3 części, zaś N. I. i D. I. właścicielami działki nr (...) na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej.

O kosztach postępowania pierwszoinstancyjnego Sąd orzekł jak w punkcie III na podstawie art. 520 § 1 k.p.c., obciążając kosztami opinii biegłych wnioskodawców w całości.

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone apelacją przez uczestniczkę Ł. H., która zarzuciła mu :

1. naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 145 § 1 i 2 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i ustanowienie drogi koniecznej wbrew przesłankom tego przepisu, a to bez uwzględnienia potrzeb nieruchomości władnącej i z największym faktycznie obciążeniem dla nieruchomości obciążonych.

2. naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 193 § 2 ¹ k.p.c. przez uwzględnienie zmiany żądania wnioskodawców mimo braku formy pisemnej tej zmiany, co umożliwiłoby odniesienie się do niej współuczestnikom.

Podnosząc powyższe zarzuty, uczestniczka Ł. H. wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i ustanowienie służebności drogi koniecznej dla nieruchomości władnącej szlakiem według alternatywy I , ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W odpowiedzi na apelację z dnia 29 maja 2025 r. wnioskodawczyni T. U. wniosła o oddalenie apelacji uczestniczki Ł. H. w całości.

Sąd Odwoławczy zważył, co następuje:

Apelacja uczestniczki Ł. H. nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd Rejonowy przeprowadził w sprawie obszerne i wyczerpujące postępowanie dowodowe, w szczególności dopuścił dowody z opinii biegłego geodety oraz biegłej z zakresu rolnictwa, a następnie na ich podstawie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, które Sąd Okręgowy w pełni podziela, bez potrzeby ich ponownego szczegółowego przytaczania.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 i 2 k.c. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że nieruchomość wnioskodawców, obejmująca (...), nie posiada odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, zaś ustanowiony przez Sąd Rejonowy przebieg służebności odpowiada kryteriom określonym w art. 145 § 2 i 3 k.c., uwzględniając zarówno potrzeby nieruchomości władnącej, jak i zasadę możliwie najmniejszego obciążenia gruntów obciążonych. „Najmniejsze obciążenie nieruchomości, przez które ma prowadzić droga konieczna (art. 145 § 2 k.c.), nie zawsze wymaga przeprowadzenia tej drogi wzdłuż linii najkrótszej
i przy najniższych kosztach. Przesłanka ta zawsze podlega ocenie w okolicznościach konkretnej sprawy, z uwzględnieniem kryterium społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości.” (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2020 r. IV CSK 647/19).

Wbrew twierdzeniom apelacji, opinie biegłych były spójne, logiczne i jednoznaczne. Zarówno biegły geodeta, jak i biegła z zakresu rolnictwa szczegółowo przeanalizowali wszystkie możliwe warianty przebiegu drogi koniecznej, wskazując ich wady i zalety. Ostatecznie biegła z zakresu rolnictwa w sposób przekonujący wyjaśniła, że najbardziej odpowiednim rozwiązaniem pozostaje wariant II przedstawiony w opinii biegłego geodety z dnia 30 października 2019r., gdyż zapewnia on realny dostęp do nieruchomości władnącej, przy najmniejszych obciążeniach gospodarczych dla pozostałych nieruchomości.

Skarżąca pomija przy tym, że już podczas oględzin w dniu 7 października 2019r. (k. 65v.) wnioskodawcy cofnęli propozycję ustanowienia drogi według wariantu I i opowiedzieli się za wariantem II przebiegającym przez (...), co w sposób jednoznaczny zostało potwierdzone na rozprawie końcowej w dniu 30 października 2024r. ( k. 499). Nieprawdziwy jest zatem zarzut apelacji, jakoby wnioskodawcy ostatecznie nie zajęli stanowiska co do przebiegu szlaku według wariantu II opinii z 30 października 2019 r. Twierdzenia takie uczestniczka podnosiła już wcześniej w piśmie z dnia 5 kwietnia 2022r. (k. 363), jednak pozostają one sprzeczne z materiałem dowodowym sprawy. Zarówno bowiem z przesłuchania wnioskodawców na rozprawie w dniu 30 października 2024r. (k. 499), jak i z ich wcześniejszych pism przygotowawczych z dnia 7 czerwca 2021r. (k. 266) oraz z dnia 14 maja 2024r. (k. 425a) wynika, że konsekwentnie opowiadali się oni za wariantem II opinii geodety z dnia 30 października 2019r.

Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że w postępowaniu o ustanowienie drogi koniecznej propozycja przebiegu szlaku przedstawiona przez wnioskodawcę nie jest dla sądu wiążąca. Istotą postępowania prowadzonego na podstawie art. 145 k.c. jest wybór przez sąd wariantu najbardziej odpowiadającego ustawowym kryteriom, a więc uwzględniającego potrzeby nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej, przy możliwie najmniejszym obciążeniu gruntów sąsiednich. W konsekwencji sam fakt zgłaszania przez wnioskodawców różnych wariantów przebiegu drogi nie mógł stanowić podstawy do oddalenia wniosku, ani nie świadczył o niedopuszczalnej zmianie żądania.

Tym samym całkowicie chybiony pozostaje zarzut naruszenia art. 193 § 2 ¹ k.p.c. Przepis ten odnosi się do zmiany powództwa w procesie, tymczasem niniejsza sprawa rozpoznawana była w postępowaniu nieprocesowym. Nie zachodzi zatem żadna analogia pozwalająca na zastosowanie wskazanego przepisu. Zgodnie z art. 626 k.p.c. we wniosku należy wskazać właścicieli nieruchomości, przez które droga konieczna mogłaby przebiegać, co jednak nie oznacza, że wnioskodawca związany jest jednym wariantem przebiegu szlaku albo że w toku postępowania - zwłaszcza po sporządzeniu opinii biegłych i zgłoszeniu zarzutów - nie może wskazywać innych możliwych rozwiązań. Ostateczny wybór przebiegu służebności należy bowiem do sądu.

Nie mogły również odnieść skutku zarzuty kwestionujące prawidłowość opinii biegłych. Sprowadzają się one wyłącznie do polemiki z konkluzjami przedmiotowych opinii oraz prawidłowymi ustaleniami Sądu Rejonowego. Biegła z zakresu rolnictwa L. S. w sposób jednoznaczny wyjaśniła, dlaczego warianty zaprojektowane w opinii geodety z dnia 18 stycznia 2022r. nie mogą zostać zaakceptowane. W szczególności wskazała na znaczną stromiznę terenu przy granicy z rzeką U., podmokłość gruntu, a także istniejące zakrzaczenia i zadrzewienia. Z opinii uzupełniającej z dnia 22 lutego 2022r. ( k. 335) wynika jednoznacznie, że wykonanie objazdu skrajem (...) nr (...) z uwagi na ukształtowanie terenu nie jest możliwe. Tym samym, choć zrozumiałe są zastrzeżenia uczestniczki co do przebiegu drogi przez działkę nr (...), to jednak jest to jedyne rozwiązanie umożliwiające rzeczywisty dojazd do działki nr (...) po urządzeniu służebności.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje również podnoszona przez apelującą kwestia kosztów urządzenia szlaku drożnego. To wnioskodawcy będą ponosić ciężar wykonania i utrzymania drogi, a okoliczność ta nie wpływa na zakres obciążenia uczestniczki, ani na ocenę prawidłowości przyjętego wariantu.

Nie zasługiwały także na uwzględnienie sugestie apelującej dotyczące konieczności powołania biegłego z zakresu budowy dróg. Uczestniczka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie składała w tym zakresie stosownego wniosku dowodowego przed Sądem Rejonowym, mimo że miała taką możliwość. Nie może zatem skutecznie czynić zarzutu nie przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego na etapie postępowania apelacyjnego.

Jednocześnie zauważyć należy, że koszty opinii biegłych oraz opłaty sądowe postępowania pierwszoinstancyjnego obciążały wnioskodawców, co dodatkowo potwierdza brak podstaw do uznania, iż rozstrzygnięcie o kosztach narusza interes uczestniczki.

W konsekwencji Sąd Odwoławczy uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, zaś apelacja uczestniczki stanowi jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi oraz trafną oceną dowodów dokonaną przez Sąd I instancji.

Dlatego też, na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., apelację oddalono.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie
art. 520 § 1 k.p.c., uznając, że uczestnicy ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. W niniejszym postępowaniu brak było podstaw do odstąpienia od tej zasady. Nadto nikt nie zgłaszał w postępowaniu apelacyjnym wniosku o zasądzenie kosztów.