Wyrok z 16 czerwca 2021, sygn. XXIV C 682/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 czerwca 2021 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XXIV Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:	sędzia Paweł Pyzio
Protokolant:	sekretarz sądowy Agnieszka Wojcieska

po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2021 r. w Warszawie

na rozprawie sprawy z powództwa (...) S.A. w W.

przeciwko A. K. i M. K.

o zapłatę

I.  uchyla nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 21 maja 2018r. wydany w sprawie o sygnaturze akt XXIV Nc 133/18 w całości;

II.  oddala powództwo;

III.  ustala, że koszty procesu ponosi w całości powód, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.

XXIV C 682/18

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 14 maja 2018 roku powód (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł przeciwko A. K. i M. K. w postępowaniu nakazowym o:

1.  orzeczenie nakazem zapłaty wydanym w postepowaniu nakazowym, że pozwani A. K. i M. K. mają zapłacić solidarnie Powodowi (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 651.789,07 zł z weksla wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 28 marca 2018 roku do dnia zapłaty w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu zapłaty,

2.  zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, obejmujących również opłatę skarbową od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że udzielił pozwanym kredytu w kwocie 293.351 CHF na warunkach określonych w umowie kredytowej. Kredyt został wypłacony w dwóch transzach w listopadzie i grudniu 2005 r. Zabezpieczeniem spłaty wierzytelności wynikających z umowy kredytowej był weksel własny in blanco wraz z porozumieniem wekslowym z 28 października 2005 r. Powód wskazał, że kredytobiorcy zaprzestali spłacania rat kredytu, wobec czego, po wielokrotnych, bezskutecznych wezwaniach do zapłaty, pismem z 03 stycznia 2018 r. Bank wypowiedział przedmiotową umowę kredytową. Powód wskazał, iż okres wypowiedzenia umowy kredytowej upłynął w dniu 10 stycznia 2018 r. W związku z powyższym oraz wobec braku uregulowania zaległości w wyznaczonym terminie, Bank zawiadomił kredytobiorców o postawieniu kredytu w stan wymagalności. Wobec braku spłaty wymagalnego zadłużenia, powód wypełnił weksel własny in blanco zgodnie z porozumieniem wekslowym, na kwotę zadłużenia według stanu na dzień wypełnienia weksla. Powód zawiadomił pozwanych o wypełnieniu weksla oraz wezwał do zapłaty sumy wekslowej. Dnia 27 marca 2018 roku bezskutecznie upłynął termin płatności weksla, a oznaczona w wekslu suma pieniężna nie została przez pozwanych uregulowana do dnia wniesienia pozwu (pozew k. 3 – 213).

W dniu 21 maja 2018 r. Sąd Okręgowy w Warszawie o, wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym (sygn. akt XXIV Nc 133/18), na mocy którego orzekł zgodnie z żądaniem pozwu (nakaz zapłaty – k. 215).

Pozwani, 10 lipca 2018 r. skutecznie wnieśli zarzuty od nakazu zapłaty, zaskarżając nakaz zapłaty w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i oddalenie powództwa w całości z uwagi na nieważność umowy kredytu, stanowiącej podstawę dochodzonego roszczenia. Ewentualnie, na wypadek uznania, że umowa kredytu jest ważna, pozwani zarzucili brak wymagalności roszczenia, z uwagi na zawyżenie wysokości roszczeń powoda, które wyliczane były na podstawie nieuczciwych postanowień umownych, co oznacza, iż roszczenia powoda są w znacznie niższej wysokości i nie są wymagalne, gdyż powód nie był uprawniony do wypowiedzenia umowy kredytu i postawienia kredytu w stan wymagalności. Zarzucili przy tym także brak udowodnienia wysokości roszczenia przez powoda. Ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia powyższych zarzutów, pozwani wnieśli o oznaczenie wysokości świadczenia pozwanego na rzecz powoda zgodnie z zasadami współżycia społecznego na podstawie art. 357 ¹ k.c. w ten sposób, że powód może dochodzić zwrotu wyłącznie kwoty udzielonego kredytu powiększonego o odsetki w wysokości stopy referencyjnej NBP i pomniejszonej o dokonane wpłaty przez pozwanych. Uzasadniając zarzuty pozwani podnieśli, że nieważność umowy kredytu jest konsekwencją naruszenia art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe oraz art. 385 ¹ par. 5 k.p.c., bowiem przepisy te stanowią o niedopuszczalności waloryzacji umownej części kapitałowej kredytu na podstawie art. 385 ¹ par. 2 k.p.c. Zdaniem pozwanych, nawet gdyby przyjąć, iż waloryzacja kwoty kapitału była dopuszczalna, to umowa kredytu jest nieważna również ze względu na naruszenie zasady określoności zobowiązania wyrażonej w art. 69 par. 1 ustawy Prawo bankowe i zastosowanie, do celów waloryzacji kwoty kapitału, kursu waluty obcej, który to kurs powód może kształtować dowolnie, w sposób zależny jedynie od siebie. Wskazali, że postanowienia umowne przewidujące określenie kwoty kredytu oraz wysokość raty kapitałowo-odsetkowej w zależności od jednostronnie wyznaczonego przez powoda kursu CHF (par.2 ust. 4 i par. 5 ust. 5 postanowień ogólnych umowy kredytowej) naruszają przepisy art. 385 ¹ par. 1 oraz 385 ³ pkt 10) i 20) k.c. i jako takie są klauzulami niedozwolonymi i bezskutecznymi wobec pozwanych od chwili zawarcia umowy. Zaznaczyli, że analogiczne co do brzmienia i zasady klauzule indeksacyjne stosowane przez inne banki, zostały uznane przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienia umowne. Pozwani wskazali, że postanowienia klauzul indeksacyjnych nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki pozwanych (konsumentów) w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy.

Podnosząc zarzut nieuczciwości mechanizmu indeksacji, pozwani wskazali, że wystawia on pozwanych na nieograniczone ryzyko wzrostu wysokości zobowiązania, przy czym ryzyko wypływające z zastosowania mechanizmu indeksacji rozłożone jest skrajnie jednostronnie. Zaznaczyli, że jako konsumenci, powinni być w sposób jasny i wyczerpujący poinformowani o ryzyku kursowym, czego powodowy Bank zaniechał, nie zaproponował im żadnego zabezpieczenia ryzyka kursowego, podczas gdyby sam zabezpieczył się przed tym ryzykiem na rynku finansowym. W ocenie pozwanych, narzucone postanowienia dotyczące indeksacji naruszyły równowagę kontraktową o której mowa w art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r., a także mogą przesądzać o sprzeczności umowy z zasadami współżycia społecznego. Niezależne od ryzyka kursowego, pozwani podnieśli, iż sposób sformułowania klauzul indeksacyjnych był nieuczciwy. Wskazali, iż powód dokonywał nieuczciwych przeliczeń zarówno przy wypłacie kredytu, jak i w trakcie wykonywania umowy, stosując do przeliczania rat kapitałowo-odsetkowych kursy walut rażąco odbiegające od marż stosowanych w obrocie walutami, wykorzystując narzuconą przez siebie swobodę ustalania kursu walut do osiągania nieuczciwych korzyści kosztem pozwanych. W ocenie pozwanych, klauzule indeksacyjne, tj. § 2 ust. 4 i § 5 ust. 5 postanowień ogólnych umowy kredytowej, nie odnoszą się do głównych świadczeń stron, ale do sposobu wykonywania zobowiązania. Klauzule te, jako nieuczciwe w rozumieniu dyrektywy 93/13 i niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 ¹ k.c. są bezskuteczne wobec pozwanych. Pozwani podnieśli, że bezskuteczność klauzul indeksacyjnych - stosowanie do art. 56 § 3 k.c. - powinna skutkować nieważnością całej umowy kredytowej, gdyż strony nie zawarłyby takiej umowy bez zapewnienia skutecznego mechanizmu waloryzacji. Na wypadek uznania przez Sąd, iż umowa kredytowa może obowiązywać bez nieuczciwych klauzul, pozwani wskazali, iż w takim wypadku, klauzule winny być wyeliminowane w całości, przy zachowaniu pozostałych, niepowiązanych z kursem waluty obcej, postanowień umownych w mocy. Zaznaczyli przy tym, iż uzupełnienie luki powstałej po wyeliminowaniu bezskutecznych zapisów, w tym w oparciu o zasady współżycia społecznego, w takim wypadku byłoby niedopuszczalne, jako sprzeczne z treścią i celem dyrektywy 92/13/EWG i art. 385 ¹ k.c.

Uzasadniając zarzut nieudowodnienia wysokości roszczenia, pozwani wskazali, że dołączony do pozwu wyciąg z ksiąg bankowych nie posiada mocy prawnej dokumentu urzędowego w stosunkach z konsumentem, lecz jest tylko oświadczeniem powoda i nie może zastąpić dowodów uzasadniających wysokość roszczenia.

Ostatecznie, na wypadek nieuwzględnienia powyższych zarzutów, pozwani wnieśli o oznaczenie wysokość świadczenia pozwanych na rzecz powoda zgodnie z zasadami współżycia społecznego na podstawie art. 357 ¹ k.c., gdyż pozwani przy zawieraniu umowy nie przewidzieli wieloletniego, znaczącego wzrostu kursu franka szwajcarskiego w stosunku do złotego polskiego, który to wzrost nastąpił na skutek szeregu nadzwyczajnych okoliczności, co w rezultacie sprawiło, iż zobowiązanie stało się dla pozwanych zbyt ciężkie do wykonania (zarzuty od nakazu zapłaty – k. 224-501).

W odpowiedzi na zarzuty od nakazu zapłaty, powód wniósł o utrzymanie nakazu zapłaty w mocy – w całości oraz o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu powód wskazał, iż udzielony pozwanym kredyt jest kredytem denominowanym, a kwotę kredytu jednoznacznie określono na 293.351 CHF, którą następnie wypłacono w złotych, po jej przeliczeniu zgodnie z § 2 ust. 4 Postanowień Ogólnych Umowy. Powód zaznaczył, że zawarcie takiej umowy dopuszczalne było zgodnie z zasadą swobody umów, na podstawie obowiązujących w dniu zawarcia umowy art. 69 i następnych ustawy Prawo bankowe, a do dnia wejścia w życie ustawy antyspreadowej nie istniał obowiązek zawierania w umowach o kredyt denominowany postanowień dotyczących szczegółowych zasad ustalania przez bank kursów kupna i sprzedaży walut dla kredytów denominowanych. Powód zaprzeczył sprzeczności umowy z art. 358 ¹ § 2 k.c., wskazując, iż kredyt walutowy jest rodzajem waloryzacji zobowiązania cywilnego, zaś sama klauzula waloryzacyjna może odnosić się do miernika wartości jakim jest waluta. Wskazał, iż górna granica zobowiązania kredytobiorcy wyrażona sumą kapitału pozostałego do spłaty w walucie obcej jest stała, a obowiązkiem pozwanych jest zwrot powodowi tej samej kwoty kapitału, która została pozwanym faktycznie wypłacona (293.351 CHF).

Odnosząc się do zarzutu sprzeczności z zasadą określoności świadczenia, powód wskazał, iż w umowie określono wszelkie istotne postanowienia umowne, o których mowa w art. 69 ust. 2 ustawy Prawo bankowe, w szczególności kwotę i walutę kredytu. Zaznaczył przy tym, iż wypłata kredytu oraz dokonywanie spłat w pieniądzu krajowym nie zmieniły waluty udzielonego kredytu, którą nadal pozostaje waluta CHF. Postanowienia dotyczące wypłaty kredytu i spłaty rat kredytu w złotych polskich są jedynie sposobem wykonania zobowiązania.

W kwestii zarzutu abuzywności postanowień umownych powód wskazał, że ocena taka powinna być dokonana w ramach kontroli indywidualnej, nie zaś abstrakcyjnej. W ocenie powoda, pozwani nie wykazali przesłanek pozwalających na uznanie kwestionowanych postanowień za abuzywne. Wskazał, że jakkolwiek pozwani zawarli umowę jako konsumenci, to jednak nie można przyjąć, iż nie rozumieli oni mechanizmów denominacji, a ich stopień zorientowania co do potencjalnych konsekwencji zawarcia umowy kredytu denominowanego, był wyższy niż przeciętnego konsumenta. Powyższe należy wysnuć z posiadanego przez pozwanych wykształcenia i doświadczenia, w szczególności doświadczenia powódki M. K. będącej główną księgową, a także z faktu posiadania przez pozwanych w dacie zawarcia kwestionowanej umowy kredytowej, innych kredytów, w tym hipotecznych. Potwierdzeniem powyższego jest także podpisane przez pozwanych oświadczenie o tym, że jest im znane oraz zostało im wyjaśnione przez Bank ryzyko zmiany kursu waluty w której zaciągnęli zobowiązanie oraz są świadomi ponoszenia tego ryzyka. Ponadto, powód zaznaczył, iż pozwani mieli zapewniony wpływ na ukształtowanie swojej sytuacji prawnej, w szczególności poprzez uzgodnienie kwoty i waluty kredytu. Zdaniem powoda denominacja również była przedmiotem indywidualnego uzgodnienia, gdyż pozwani mieli możliwość dokonania wyboru pomiędzy zawarciem umowy o kredy złotowy lub umowy o kredyt denominowany w walucie obcej. Powód zaprzeczył również kształtowaniu przez postanowienia umowne praw i obowiązków pozwanych w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, podnosząc, iż w dacie zawierania umowy kredytowej, obie strony posiadały podstawy do tego, aby decyzja tę ocenić jako racjonalną i korzystną, oraz że równowaga kontraktowa nie została naruszona, ponieważ ekwiwalentem ryzyka kursowego jest niższe oprocentowanie kredytu w relacji do typowych kredytów złotowych. W zakresie przesłanki rażącego naruszenia interesów konsumenta, powód zaznaczył, że pozwani winni wykazać, że zastosowanie tabel kursu walut stosowanych przez Bank naruszyło ich interesy, czego jednak nie uczynili. Wskazał przy tym jednak, że pozwani w zakresie wyboru kredytu nie działali pod presją czasu, mieli możliwość przemyślenia swojej decyzji, i powzięli ją świadomie, a przez pierwsze lata obowiązywania umowy, gdy kurs franka kształtował się dla nich pomyślnie, nie kwestionowali umowy. Wskazał, iż stosowanie przez Bank kursu kupna do wypłaty kredytu oraz kursu sprzedaży do rozliczenia rat jest uzasadnione ekonomicznie, gdyż spread jest naturalnym i zwyczajowym elementem rynku, na którym podmioty, w tym powodowy Bank, działają odpłatnie, i stanowi szczególną formę wynagrodzenia za bieżące waloryzowanie rat, ponadto jego pobieranie nie jest zabronione przez żadną normę prawną. Powód wskazał, iż pozwani nie wykazali, aby spread był rażąco zawyżony oraz zaprzeczył dowolności w ustalaniu kursów walut, wskazując, iż gwarancją, że kursy walut stosowane przez pozwany Bank nie odbiegają od stosowanych przez inne banki, są podstawy gospodarki wolnorynkowej. Powód jednocześnie zaznaczył, że w 2011 roku stronu zawarły aneks do umowy umożliwiający spłatę kredytu bezpośrednio w walucie CHF, a także określający sposób ustalania kursów walut stosowanych przez Bank, wobec czego potencjalnie abuzywny charakter postanowień odnoszących się do tabel kursowych Banku, został wyeliminowany.

Odnosząc się do kwestii skutków ewentualnej bezskuteczności postanowień odsyłających do tabel kursowych Banku, powód wskazał, iż w przypadku uznania tychże postanowień za abuzywne, bezskuteczność nie powinna obejmować postanowień w zakresie nakazujących przeliczania rat kapitałowo-odsetkowych według kursu walut CHF.

Powód, w odniesieniu do zarzutu braku udowodnienia wysokości roszczenia, podniósł, iż ciężar dowodu w związku ze zgłoszonymi zarzutami od nakazu zapłaty, w przypadku roszczeń opartych na zobowiązaniu wekslowym spoczywa na zgłaszającym zarzuty, tj. na pozwanych (odpowiedź na zarzuty od nakazu zapłaty – k. 616-646).

W dalszych pismach procesowych oraz na rozprawie w dniu 19 listopada 2018 r., 11 marca 2019 r., 12 października 2020 r. i 19 maja 2021 strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie (protokoły z rozpraw - k. 829, 1116-1110, 1134-1134v).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

15 sierpnia 2005 roku pozwani - A. i M. małżonkowie K. (zwani dalej także kredytobiorcami), wystąpili do (...)S.A. z siedzibą w W. z wnioskiem o udzielenie kredytu częściowo na spłatę innych zobowiązań kredytowych związanych z nieruchomością – działką zabudowaną domem mieszkalnym, położoną w W. przy ul. (...), oraz częściowo na dowolny cel. We wniosku wskazano, iż całkowita kwota kredytu ma wynosić 750.000 PLN, zaś w polu „Waluta” wpisano „CHF” (dowód: wniosek kredytowy – k. 649 – 655).

28 października 2005 roku (data złożenia podpisów), pozwani, jako kredytobiorcy, zawarli z (...) S.A. z siedzibą w W., jako kredytodawcą, umowę kredytu nr (...) sporządzoną dnia 25 października 2005 r. (zwaną dalej „umową”) ( okoliczność bezsporna, nadto: umowa kredytu – k. 25-31, odpis pełny z KRS – k. 14-24).

Strony postanowiły, że przedmiotem umowy jest kredyt w kwocie 293.351 CHF, z przeznaczeniem na całkowitą spłatę zobowiązań posiadanych w innych bankach, tj. na spłatę kredytu budowlano – hipotecznego udzielonego przez Bank (...) S.A. na zakup budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej, kredytu gotówkowo hipotecznego udzielonego przez Bank (...) w C., kredytu konsumpcyjnego udzielonego przez Bank (...) S.A. Sektor Bankowości Detalicznej, spłatę limitu karty kredytowej wydanej przez Bank (...) S.A. Sektor Bankowości Detalicznej, limitu karty kredytowej wydanej przez Bank (...) S.A. oraz na cele konsumpcyjne kredytobiorców. Wypłata miała nastąpić w dwóch transzach, po spełnieniu warunków wypłaty każdej z transzy, określonych w § 6 i § 7 postanowień szczegółowych umowy (§ 1 - § 3, § 5 - § 7 postanowień szczegółowych umowy). W § 8 umowy strony postanowiły, że kredytobiorca zobowiązany będzie do posiadania do czasy całkowitej spłaty kredytu, rachunku ROR lub innego rachunku bankowego w banku będącym stroną porozumienia w sprawie stosowania polecenia zapłaty przez cały okres kredytowania oraz do regulowania rat kredytu za pomocą polecenia zapłaty z tego rachunku (pkt 3), a kredytobiorcy zobowiązali się do zapewnienia środków na tymże rachunku (pkt 4), w terminach płatności rat kredytu i wysokości pozwalającej na zrealizowanie polecenia zapłaty. Strony postanowiły, iż prowizja za udzielenie kredytu wynosi 13.943,63 PLN i Bank potrąci ja w dniu wypłaty I transzy kredytu (§ 9 – 10 postanowień szczegółowych umowy). Strony postanowiły, iż kredyt będzie oprocentowany według zmiennej stopy procentowej, której wysokość w dniu sporządzenia umowy wynosiła 1,69% w stosunku rocznym (LIBOR 6M powiększony o stałą w całym okresie kredytowania marżę Banku w wysokości 0,9 p.p.) (§ 11-12 postanowień szczegółowych umowy). W § 12 postanowień szczegółowych umowy strony postanowiły, że kredyt wraz z odsetkami spłacany będzie w złotych polskich, w 299 równych ratach miesięcznych wysokości określonej w harmonogramie spłat.

Strony postanowiły, iż przedmiotem zabezpieczenia spłaty kredytu będzie hipoteka zwykła w kwocie 293.351 CHF zabezpieczająca spłatę kapitału, hipoteka kaucyjna do kwoty 146.675 CHF zabezpieczająca spłatę odsetek i innych należności Banku wynikających z Umowy, ustanowiona na rzecz Banku na nieruchomości stanowiącej zabudowaną budynkiem mieszkalnym działkę gruntu, położoną w W. przy ul. (...), dla której sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie, VII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...), cesja wierzytelności z polis ubezpieczenia powyższej nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych, przy czym zastrzeżono, że suma ubezpieczenia nie może być niższa niż 789.188 PLN, a także weksel własny in blanco wraz z porozumieniem wekslowym (§ 13 w zw. z § 3 części szczególnej umowy).

W § 17 części szczególnej umowy Strony postanowiły, iż integralną część umowy stanowią „Postanowienia Ogólne” umowy wraz ze wszystkimi załącznikami do nich, które zostały kredytobiorcy doręczone w dniu zawarcia umowy, a kredytobiorcy potwierdzili, że zapoznali się z ich treścią. Jednym z wyżej wymienionych załączników było oświadczenie kredytobiorców dotyczące udzielenia przez Bank informacji o ryzyku zmiany kursu waluty, w której zaciągnięto zobowiązanie (wykaz załączników pod częścią szczególną umowy) (część szczególna umowy – k. 25-27, oświadczenie – k. 673).

Zgodnie z § 2 pkt 4 postanowień ogólnych umowy „kredyt zostanie wypłacony w złotych, po przeliczeniu wypłacanej kwoty według kursu kupna waluty kredytu obowiązującej w Banku na dwa dni robocze przed dniem wypłaty (zgodnie z Tabelą Kursów Banku z godz. 9:00, na podstawie złożonego przez Kredytobiorcę w Banku Wniosku o wypłatę na formularzu, którego wzór stanowi załącznik do Umowy (zwanego dalej „Wnioskiem o Wypłatę”).” Kredytobiorcy przy tym oświadczyli, że zostali poinformowani przez Bank i wyjaśniono im ryzyko zmiany kursu waluty, w której zaciągnięto zobowiązanie kredytowe i są świadomi ponoszenia tego ryzyka (§ 2 pkt 5 postanowień ogólnych umowy). W § 5 akapit 5 strony postanowiły, iż „ kredytobiorca dokonuje spłaty kredytu w złotych, w wysokości stanowiącej równowartość należnej i wynikającej z harmonogramu spłat kwoty waluty z zastosowaniem kursu sprzedaży walut Banku według Tabeli z godz. 9:00, obowiązującej na dwa dni robocze przed terminem wymagalności spłaty, określonym w umowie.” (postanowienia ogólne umowy – k. 28 – 31).

Spłaty rat kapitału miały następować w tym samym dniu miesiąca, w którym nastąpiła wypłata kredytu (§ 5 akapit 2 postanowień ogólnych umowy), przy czym pierwsza spłata raty miała nastąpić po upływie 1-miesięcznego okresu karencji w spłacie kredytu, licząc od dnia wypłaty pierwszej z transz (§ 14 części szczególnej umowy) (część szczególna umowy – k. 25-27, postanowienia ogólne umowy – k. 28 – 31).

Pozwani oświadczyli, ze w związku z zawarciem umowy kredytu walutowego, jest im znane oraz zostało im wyjaśnione przez Bank ryzyko zmiany kursu waluty, w której zaciągnięte zostało zobowiązanie i są świadomi ponoszenia tego ryzyka. Oświadczyli również, że przyjmują do wiadomości, że kwota kredytu lub transzy wypłacona będzie po przeliczeniu według kursu kupna waluty kredytu obowiązującego w Banku w dniu wypłaty kredytu lub transzy kredytu, zgodnie z Tabelą kursu walut (...) S.A. ogłoszoną w siedzibie Banku z zastosowaniem zasad ustalania kursów walut obowiązujących w Banku, a także że kwota spłaty podlega przeliczeniu na złote po kursie sprzedaży waluty kredytu obowiązującym w banku w dniu dokonania spłaty, zgodnie z tabelą kursów walut (...)S.A. ogłoszoną w siedzibie Banku z zastosowaniem zasad ustalania kursów walut obowiązujących w Banku (oświadczenie – k. 673).

Przed zawarciem umowy pozwani odbyli rozmowę z przedstawicielem biura doradztwa kredytowego (...), który argumentował, iż kredyt w CHF jest korzystniejszy z uwagi na niższe oprocentowanie. Na skutek rozmowy z doradcą kredytowym (...), pozwani wypełnili i złożyli za pośrednictwem (...) do (...)S.A. wniosek o kredyt w CHF. Pozwani nie wnosili o udzielenie kredytu w PLN, gdyż poinformowano ich, iż nie mają zdolności kredytowej. Nie przedstawiono pozwanym oferty kredytu hipotecznego w złotych. W dacie wnioskowania przez pozwanych o kredyt oprocentowanie kredytu złotowego było ponad 3-krotnie wyższe od kredytu denominowanego w walucie CHF, i wynosiło około 10%, podczas gdy kredytu denominowanego w walucie CHF ok. 3%. Wyjaśniono pozwanym, że denominacja potrzebna jest do obniżenia stopy procentowej, gdyż polski złoty uznawany jest za ryzykowną walutę a frank szwajcarski za stabilną. Pozwanym pokazano wykres, z którego wynikało, że kurs franka spada. Jednocześnie zapewniono pozwanych o bezpieczeństwie tego typu kredytu, wskazując, iż wszyscy biorą kredyty w CHF. W trakcie wnioskowania o kredyt nie poinformowano pozwanych o stosowaniu przez bank dwóch różnych kursów wymiany waluty: kursu kupna i kursu sprzedaży. Umowę kredytu wraz z załącznikami, w tym oświadczeniem kredytobiorców o uzyskaniu informacji o ryzyku kursowym, pozwani otrzymali w dniu jej podpisania w biurze (...). Nie otrzymali projektu umowy z wyprzedzeniem. Nie informowano pozwanych o możliwości negocjacji postanowień umowny, wskazując, że jest to wzór umowy, który pozwani muszą zaakceptować. Z uwagi na ograniczony czas spotkania w biurze (...), po pobieżnym zapoznaniu się z przedłożoną umową kredytową, pozwani podpisali umowę (zeznania pozwanych – k. 1116-1110).

Podczas spotkania doradca kredytowy poinformował pozwanych o ryzyku związanym ze zmianą kursu walut, przy czym akcentował stabilność i tendencję spadkową kursu franka szwajcarskiego (zeznania pozwanych – k. 1116-1110, oświadczenie złożone we wniosku kredytowym – k. 673).

Kredyt został wypłacony w dwóch transzach w złotych – pierwsza została wypłacona 14 listopada 2005 roku w kwotach: 275.430,48 zł na rachunek (...) S.A., tytułem spłaty kredytu nr (...), 187.802,05 zł na rachunek Banku (...), tytułem spłaty kredytu (...), 33.641,45 zł na rachunek Banku (...) S.A., tytułem spłaty kredytu zgodnie z umową z dnia (...), 8.746,61 zł na rachunek Banku (...) S.A. tytułem spłaty kredytu do karty kredytowej (...), 9.945,34 zł na rachunek (...) S.A., tytułem spłaty zadłużenia z karty kredytowej (...), zgodnie z wnioskami o wypłatę, złożonymi przez pozwanych w dniu 04 listopada 2005 r. (). Druga transza została wypłacona 15 grudnia 2005 roku na rachunek pozwanych, w kwocie 204.303,25 zł, zgodnie z wnioskiem o wypłatę z dnia 13 grudnia 2005 r . Łącznie kwota wypłaconego w złotych kredytu wynosiła 719 878,18 zł (wnioski o wypłatę, potwierdzenia przelewów – k. 50-67).

Do dnia 02 listopada 2011 roku, tj. do dnia wejścia w życie aneksu nr (...) do umowy, postanowienia zawartej między stronami umowy kredytowej nie przewidywały możliwości spłaty rat kredytu bezpośrednio we franku szwajcarskim. Na mocy aneksu nr (...), oprócz umożliwienia spłaty rat kredytu bezpośrednio w walucie CHF, strony do § 5 postanowień ogólnych umowy dodały § 5a ust. 1, w którym - w sposób szczegółowy - wskazały sposób ustalania kursu kupna i kursu sprzedaży walut obcych stosowanych przez Bank ( umowa kredytu – k. 25-31, aneks nr (...) – k. 34-36).

19 kwietnia 2013 roku umowa została zmieniona aneksem nr (...), na mocy którego Bank cofnął wypowiedzenie umowy kredytu z 22 października 2012 r., na co kredytobiorcy wyrazili zgodę, a także zmieniono § 4 postanowień ogólnych umowy, dodając do jego treści ust. 14, dotyczący możliwości podwyższenia marży banku w przypadku opóźnienia w spłacie kredytu (aneks nr (...) – k. 39-40).

13 czerwca 2017 roku umowa została zmieniona aneksem nr (...), na mocy którego, ze względu na przejściowe problemy z płynnością finansową kredytobiorców, na wniosek kredytobiorców, zrestrukturyzowano należności kredytobiorców wobec banku wynikające z umowy. Ponadto, zmieniono § 12 ust. 4, ust. 11 i ust. 12 postanowień ogólnych umowy (aneks nr (...) – k. 43-46).

Z uwagi na zaprzestanie przez pozwanych dokonywania spłat kredytu zgodnie z umową, powód, po uprzednim wezwaniu kredytobiorców do zapłaty, wypowiedział umowę (okoliczność bezsporna, nadto: wezwanie do zapłaty wraz z dowodem doręczenia – k. 68-70 wypowiedzenie wraz z dowodem nadania i potwierdzeniem odbioru – k. 72-78).

W związku z upływem okresu wypowiedzenia i wobec braku uregulowania zaległości we wskazanym przez Bank terminie, powód pismem z 17 stycznia 2018 r., doręczonym pozwanym dnia 30 stycznia 2018 r., zawiadomił pozwanych o postawieniu kredytu w stan wymagalności (pismo powoda wraz z dowodami doręczenia – k. 87-94).

Wobec braku spłaty zadłużenia przez pozwanych, powód wypełnił weksel własny in blanco, stanowiący zabezpieczenie spłaty zobowiązań pieniężnych wynikających z umowy kredytu, zgodnie z porozumieniem wekslowym, na kwotę 657.823,33 zł, odpowiadającą kwocie zadłużenia obliczonej przez powoda według stanu na dzień wypełnienia weksla (weksel własny in blanco – k. 9, porozumienie wekslowe – k. 10)

Pismem z dnia 27 lutego 2018 roku, doręczonym A. K. dnia 7 marca 2018 r. i M. K. dnia 14 marca 2018 r., powód zawiadomił pozwanych o wypełnieniu weksla i wezwał pozwanych do zapłaty sumy wekslowej do 27 marca 2018 r. (wezwanie wraz z dowodami doręczenia – k. 95-104).

Oznaczona w wekslu kwota pieniężna nie została przez pozwanych uiszczona na rzecz powoda (okoliczność bezsporna).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej powołanych dokumentów oraz zeznań pozwanych. Dokumenty nie wzbudziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności, oraz były spójne z zeznaniami pozwanych na fakty wskazane w dokumentach. Zeznania pozwanych uznano co do zasady za wiarygodne, za wyjątkiem części w jakiej pozwani zeznali, iż nie zostali poinformowani o ryzyku związanym z wahaniem kursu waluty do jakiej kredyt został denominowany. Zeznanie w tym zakresie sprzeczne jest z podpisanym przez pozwanych oświadczeniem w zakresie udzielenia im informacji o ryzyku kursowym (k. 673).

Sąd postanowieniem z dnia 19 maja 2021r. pominął pozostałe wnioski dowodowe na podstawie art. 235 ² par. 1 pkt 2 k.p.c. uznając, że dopuszczone w sprawie dowody pozwalają na jej rozstrzygnięcie.

Sąd zważył, co następuje:

Powód domagał się w przedmiotowej sprawie zapłaty wskazanej w pozwie kwoty tytułem zobowiązań umownych pozwanych wynikających z umowy kredytu nr (...) z dnia 25 października 2005 r. Postawą żądania był weksel in blanco wystawiony przez pozwanych celem zabezpieczenia roszczeń powoda wynikających z przedmiotowej umowy. Pozwani w toku postępowania zarzuty odnośnie stosunku podstawowego wskazując iż powództwo nie zostało udowodnione zarówno co do zasady jak i co do wysokości. Tym samym w niniejszej sprawie abstrakcyjność zobowiązania wekslowego doznała ograniczenia z uwagi na fakt, że weksel ten miał charakter gwarancyjny, a strony stosunku wekslowego były jednocześnie stronami umowy kredytu, na zabezpieczenie wykonania której weksel został wystawiony. Oznacza to, że pozwani mogli wobec swego wierzyciela wekslowego (będącego jednocześnie wierzycielem ze stosunku podstawowego), powoływać się na zarzuty wynikające z umowy, której wykonanie weksel miał zabezpieczać (art. 10 Prawa wekslowego). Możliwość taką uzasadniała niewątpliwa łączność między zobowiązaniem z weksla gwarancyjnego a zobowiązaniem ze stosunku podstawowego. Stanowisko takie zajął także Sąd Najwyższy w wielu orzeczeniach, na przykład w uchwale 7 sędziów z dnia 7 stycznia 1967 r., III CZP 19/66, OSNCP 1968, nr 5, poz. 79; uchwale połączonych Izb Cywilnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 kwietnia 1972 r., III PZP 17/70, OSNCP 1973, nr 5, poz. 72 oraz wyrokach z dnia 14 marca 1997 r., I CKN 48/97, OSNC 1997, nr 9, poz. 124; z dnia 24 października 2000 r., V CKN 136/00, OSNC 2001, nr 6, poz. 89 czy z dnia 10 kwietnia 2002 r., IV CKN 948/00, LEX nr 55491.

Najdalej idącym zarzutem sformułowanym przez pozwanych był zarzut nieważności przedmiotowej umowy. Powoduje to konieczność rozważenia tego zarzutu w pierwszej kolejności gdyż będzie to przesądzało o zasadności roszczenia dochodzonego przez powoda.

Zgodnie z art. 58 k.c.

§ 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.

§ 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

§ 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

Zdaniem Sądu umowa kredytowa którą zawarły strony jest nieważna ponieważ wykracza poza granice swobody umów określone w art. 353 ¹ k.c.

Zgodnie z art. 353 ¹ k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku prawo bankowe (w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia przez strony umowy kredytu, tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., nr 72, poz. 665 ze zm.), przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Jak stanowi ust. 2 art. 69 prawa bankowego umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.

Zgodnie z § 2 pkt 4 postanowień ogólnych umowy „kredyt zostanie wypłacony w złotych, po przeliczeniu wypłacanej kwoty według kursu kupna waluty kredytu obowiązującej w Banku na dwa dni robocze przed dniem wypłaty (zgodnie z Tabelą Kursów Banku z godz. 9:00, na podstawie złożonego przez Kredytobiorcę w Banku Wniosku o wypłatę na formularzu, którego wzór stanowi załącznik do Umowy (zwanego dalej „Wnioskiem o Wypłatę”).” Natomiast w § 5 akapit 5 strony postanowiły, iż „ kredytobiorca dokonuje spłaty kredytu w złotych, w wysokości stanowiącej równowartość należnej i wynikającej z harmonogramu spłat kwoty waluty z zastosowaniem kursu sprzedaży walut Banku według Tabeli z godz. 9:00, obowiązującej na dwa dni robocze przed terminem wymagalności spłaty, określonym w umowie.” (postanowienia ogólne umowy – k. 28 – 31).

Z postanowień tych wynika jednoznacznie, że warunki umowy dotyczące ustalania kursów waluty CHF, które miały zastosowanie do ustalania wysokości kwoty wypłaconego kredytu w PLN jak i wysokości rat kapitałowo- odsetkowych dawały pozwanemu bankowi uprawnienie do dowolnego kształtowania zobowiązań drugiej strony umowy. W tym zakresie postanowienia umowy nie zawierały żadnych ograniczeń, pozwalając bankowi na niczym nieograniczone ustalanie kursu CHF w swoich tabelach, a tym samym wysokości zobowiązań kredytobiorców. Zasadą kształtowania stosunków zobowiązaniowych jest równouprawnienie ich stron, czyli brak uprzywilejowanej pozycji jednego podmiotu w stosunku do drugiego. W konsekwencji nie jest dopuszczalne, aby postanowienia umowne dawały jednej ze stron uprawnienie do kształtowania według swojej woli zakresu obowiązków drugiej strony. Byłoby to sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego. (zob. SN w uchwale 7 sędziów z dnia 22 maja 1991 r., sygn. akt III CZP 15/91). W sytuacji gdy oznaczenie świadczenia zostało pozostawione jednej ze stron, powinno być ono oparte na obiektywnej podstawie, nie zaś pozostawione do swobodnego uznania strony. W przeciwnym wypadku zobowiązanie należałoby z reguły uznać za nieważne ( zob. Agnieszka Pyrzyńska w Systemie Prawa Prywatnego, Prawo zobowiązań – część ogólna, tom 5, pod redakcją prof. dr hab. Ewy Łętowskiej, str. 205). Tak nie było w przypadku przedmiotowej umowy w której nie znalazły się żadne kryteria zgodnie z którymi miałby być ustalany kurs CHF. Jej zapisy nie przewidywały też żadnej możliwości wpływania przez kredytobiorców na wysokość tego kursu. Nie ma przy tym znaczenia w jaki sposób bank ustalał kursy CHF w swoich tabelach do których odwoływały się postanowienia umowy oraz to czy kurs ten był zbliżony do kursu rynkowego. Sama bowiem potencjalna możliwość kształtowania go w dowolny sposób przesądza o tym, że tak ukształtowany stosunek zobowiązaniowy jest sprzeczny z jego naturą (por. wyrok Sądu Najwyższego z 1 kwietnia 2011 roku III CSK 206/10, postanowienie Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2003 roku, III CZP 82/02, wyrok Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2014 roku IV CSK 585/13).

Konsekwencją poczynionych wyżej ustaleń jest także to, że nie sposób uznać, że postanowienia przedmiotowej umowy określają w wystarczający sposób wysokość zobowiązań jej stron. Możliwość dowolnego ustalania kursu CHF przez bank powoduje, że nie można ustalić na podstawie postanowień umowy w jakiej wysokości będzie wypłacony kredyt ani jaka będzie wysokość zobowiązań kredytobiorców z tytułu obowiązku zapłaty rat kapitałowo- odsetkowych. Powoduje to sprzeczność umowy z bezwzględnie obowiązującymi przepisami art. 69 prawa bankowego.

Konsekwencją podniesionych wyżej okoliczności jest ustalenie, że przedmiotowa umowa kredytu jest nieważna.

Zakładając natomiast, że umowa ta jest zgodna co do zasady z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa należałoby poczynić ustalenia czy postanowienia tej umowy nie stanowią klauzul abuzywnych.

Zgodnie z art. 385 ¹ § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Z przepisów tych wynika więc, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są klauzule umowne, które spełniają łącznie trzy przesłanki tj.: zawarte zostały w umowach z konsumentami, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają jego interesy. Kontrola abuzywności postanowień umowy jest wyłączona gdy postanowienie takie zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem lub gdy określa główne świadczenia stron i jest sformułowane w sposób jednoznaczny. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 27 lutego 2019 r. w sprawie II CSK 19/18 postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, jeżeli kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy, słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie spodziewać się, iż konsument ten przyjąłby takie postanowienie w drodze negocjacji indywidualnych. Natomiast w celu ustalenia, czy klauzula rażąco narusza interesy konsumenta, należy wziąć przede wszystkim pod uwagę, czy pogarsza ona jego położenie prawne w stosunku do tego, które, w braku odmiennej umowy, wynikałoby z przepisów prawa, w tym dyspozytywnych. Natomiast rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję, na niekorzyść konsumenta praw i obowiązków wynikających z umowy, skutkujące niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelne traktowanie.

Pozwani w dacie zawierania umowy byli konsumentami w znaczeniu przewidzianym w art. 22 ¹ k.c. Nie było co do tego sporu między stronami. Postanowienia umowy dotyczące ustalania kursów waluty CHF były zawarte w części ogólnej umowy i nie były indywidualnie uzgodnione z kredytobiorcami. Brak indywidualnego uzgodnienia tych postanowień wynika z samego sposobu zawarcia umowy tj. zastosowania przez bank wzorca umowy. Jest oczywiste, że w takim przypadku kredytobiorca nie ma żadnego wpływu na postanowienia umowy w tej części. Ponadto jeśliby tak było, to na banku spoczywa ciężar dowodu w tym zakresie zgodnie z art. 385 ¹ par. 4 k.c.

Zdaniem Sądu wskazane wyżej klauzule umowne w zakresie ustalającym zasady przeliczania zobowiązań stron wynikających z umowy z CHF na PLN i ustalania kursów walut mających do tego zastosowanie nie są głównymi świadczeniami stron, co umożliwia ich kontrolę pod względem abuzywności. Te postanowienia dotyczą kwestii nie mających istotnego znaczenia z punktu widzenia istoty stosunku zobowiązaniowego łączącego strony. Istotą umowy kredytu jest bowiem zobowiązanie banku do oddania do dyspozycji kredytobiorcy określonej kwoty środków pieniężnych oraz zobowiązanie kredytobiorcy do zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami.

Powyższe ustalenia pozwalają na ocenę postanowień umowy w świetle pozostałych przesłanek abuzywności, tj. sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesów konsumenta. W sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszają interesy konsumenta postanowienia umowne godzące w równowagę kontraktową stron, a także te, które zmierzają do wprowadzenia konsumenta w błąd, wykorzystując jego zaufanie i brak specjalistycznej wiedzy. Klauzula dobrych obyczajów nawiązuje do wyobrażeń o uczciwych, rzetelnych działaniach stron, a także do zaufania, lojalności, jak również - w stosunkach z konsumentami - do fachowości. Zatem sprzeczne z dobrymi obyczajami są takie działania, które zmierzają do dezinformacji lub wywołania błędnego mniemania konsumenta (czy szerzej klienta), wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, ukształtowania stosunku zobowiązaniowego niezgodnie z zasadą równorzędności stron, nierównomiernego rozłożenia praw i obowiązków między partnerami kontraktowymi (por. M.Bednarek w: System Prawa Prywatnego Tom 5 Prawo zobowiązań - część ogólna, 2013, s.766.). Przypomnieć w ty miejscu trzeba to zostało przytoczone wyżej, że warunki umowy dotyczące ustalania kursów waluty CHF, które miały zastosowanie do ustalania wysokości kwoty wypłaconego kredytu w PLN jak i wysokości rat kapitałowo- odsetkowych dawały pozwanemu bankowi uprawnienie do dowolnego kształtowania zobowiązań drugiej strony umowy. W tym zakresie postanowienia umowy nie zawierały żadnych ograniczeń, pozwalając bankowi na niczym nieograniczone ustalanie kursu CHF w swoich tabelach, a tym samym wysokości zobowiązań kredytobiorców. Nie ma przy tym znaczenia to, w jaki sposób bank rzeczywiście ustalał kurs w trakcie wykonywania umowy i jaka była relacja kursu banku do kursu rynkowego. Są to okoliczności obojętne na gruncie art. 385 ^{( 2)} k.c., jak również oceny możliwego naruszenia interesów konsumenta (por. uchwała 7 sędziów SN w sprawie III CZP 27/18). Zdaniem Sądu postanowienia te są oczywiście sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy kredytobiorców. Wobec tego nie są oni tymi postanowieniami związani.

Na tym etapie konieczne jest więc ustalenie jakie są skutki uznania tych klauzul za abuzywne i w związku z tym za niewiążące kredytobiorców. Po wyeliminowaniu tych zapisów umowy nie jest możliwe ustalenie wysokości świadczenia kredytobiorcy, tj. ustalenie wysokości kwoty, która podlega zwrotowi na rzecz banku i która stanowi podstawę naliczenia odsetek należnych od kredytobiorców. Wobec nieuzgodnienia przez strony wysokości podstawowego świadczenia choćby jednej ze stron, umowę należy uznać za nieważną. Jednocześnie wyrok TSUE z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 zakazuje uzupełniania powstałej w ten sposób luki w umowie przepisami dyspozytywnymi - w szczególności pozwalającym na zastosowanie kursu średniego NBP art. 358 § 2 k.c. Ponadto ustalenie, że umowa jest nieważna nie wywoła niekorzystnych skutków dla kredytobiorców. Z ich stanowiska procesowego wynika, że zdają sobie sprawę z konsekwencji takiego rozstrzygnięcia, o które ostatecznie wnosili.

Sąd uznał także, że tak ukształtowany stosunek prawny jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 58 par 2 k.c.).

Zasady współżycia społecznego to pozaprawne reguły postępowania ludzkiego ściśle powiązane z grupą reguł moralnych, zarówno indywidualnych, jak i społecznych, akceptowanych w społeczeństwie w określonym miejscu i czasie (T. Bukowski „Klauzule generalne w prawie cywilnym(…), Monitor Prawniczy nr 24/2008). Przez zasady współżycia społecznego rozumie się- w myśl dominującego w doktrynie poglądu-oceny moralne wyrażane w postaci uzasadnionych przez te oceny norm postępowania (norm moralnych), regulujących postępowanie jednych osób wobec innych. Ocena moralna to przeżycie polegające na udzieleniu aprobaty lub dezaprobaty jakiemuś czynowi ludzkiemu ze względu na to, w jakim stopniu przyczynia się ono do sprawiedliwego dobra innych ludzi. Szczególnego znaczenia na tle art. 58 § 2 k.c. nabierają oceny moralne dokonywane z uwagi na wartość jaką stanowi sprawiedliwa równość podmiotów. Pozwalają one w pewnych przypadkach uznać umowę za nieważną na podstawie komentowanego przepisu jeżeli jej zawarcie lub nadanie jej określonej treści było wynikiem nadużycia przez jedną ze stron silniejszej (pod różnymi względami) pozycji (P. Machnikowski /w:/ E. Gniewek (red.) Kodeks Cywilny, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2010). O sprzeczności z zasadami współżycia społecznego mówi się także, gdy na gruncie danej umowy dochodzi do naruszenia tzw. słuszności (sprawiedliwości) kontraktowej rozumianej jako równomierny rozkład uprawnień i obowiązków w stosunku prawnym czy też korzyści i ciężarów oraz szans i ryzyk związanych z powstaniem i realizacją tego stosunku (…). Takie naruszenie ma miejsce, gdy zawarta przez stronę umowa nie jest wyrazem w pełni świadomie i rozważnie podjętej decyzji, gdyż na treść umowy wpłynął brak koniecznej wiedzy czy presja ekonomiczna(…). Negatywna ocena umowy ze względu na kryteria moralne uzasadniona jest w tych tylko przypadkach, gdy kontrahentowi osoby pokrzywdzonej można postawić zarzut złego postępowania, polegającego na wykorzystaniu (świadomym lub spowodowanym niedbalstwem) swojej przewagi (P. Machnikowski /w:/ E. Gniewek (red.) Kodeks Cywilny, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2008). (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt I ACa 7/18). Zdaniem Sądu bank oferując tego rodzaju kredyt nie dochował zasad lojalności, rzetelności i uczciwości wobec drugiej strony umowy. Bank nie poinformował kredytobiorców o tym, że zawierając umowę narażają się na nieograniczone ryzyko związane ze zmianami kursu CHF, ryzyko nieograniczonego wzrostu wysokości swoich zobowiązań wyrażonych w PLN czyli walucie w której uzyskiwali dochody, ryzyko mogące doprowadzić do niemożności wywiązywania się ze swoich zobowiązań. Jednocześnie bank nie poinformował kredytobiorców o tym, że sam nie ponosi ryzyka związanego ze zmianami kursu CHF i poprzez instrumenty finansowe pozbywa się tego ryzyka po zawarciu umowy. Zdaniem Sądu także te okoliczności powodują, że umowa stron jest nieważna.

W związku uznaniem, że umowa kredytowa łącząca strony jest nieważna Sąd na podstawie art. 493 par.4 k.p.c. uchylił nakaz zapłaty i oddalił powództwo dotyczące roszczeń banku wynikających z nienależytego wykonania umowy przez pozwanych, co nie przesądza o istnieniu roszczeń banku z innego tytułu np. bezpodstawnego wzbogacenia. Takiego roszczenia powód nie sformułował więc nie było ono przedmiotem oceny Sądu.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 par.1 w zw. z art. 108 par. 1 k.p.c.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.