Wyrok z 23 kwietnia 2026, sygn. X GC 283/25
W skrócie
Pokaż pozostałe podstawy prawne (5)
Sygn. akt X GC 283/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 kwietnia 2026 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach X Wydział Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Leszek Guza
Protokolant: Luiza Spałek
po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r. w W. na rozprawie
sprawy z powództwa: Syndyka Masy Upadłości (...) Spółki komandytowej wR. (...)
przeciwko: Gminie (...)
o zapłatę
1) oddala powództwo;
2) zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 5 417 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych 00/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sędzia Leszek Guza
Sygn. akt X GC 283/25
UZASADNIENIE
wyroku z dnia 23 kwietnia 2026 roku
Powód Grupa(...) Sp.k. w R. wniósł pozew przeciwko pozwanej Gminie Miasto (...) o 192.053,48 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu powód wskazał, że zawarł z pozwaną umowę na wykonanie inwestycji pn. „Termomodernizacja budynku przy ul. (...)”. W trakcie realizacji umowy pojawiła się konieczność wykonania prac dodatkowych, jednakże nie wszystkie prace pozwana akceptowała w ramach aneksów do umowy. W tym okresie również nastąpiła nadzwyczajna sytuacja wynikającą z działań militarnych na Ukrainie oraz sankcji i ograniczeń handlowych, wprowadzonych na terenie całej Unii Europejskiej, powodująca brak oraz znaczne ograniczenia dostępności materiałów, surowców dostaw, sprzętu, paliwa, energii, siły roboczej. Powyższe związane było z gwałtownym wzrostem kosztów materiałów budowlanych niezbędnych do realizacji przedmiotu Umowy, odpływ pracowników o czym powód informował pozwaną, jak również o tym, iż realizuje równolegle więcej inwestycji budowlanych dla podmiotów sektora finansów publicznych. Powód w pismach kierowanych do pozwanej podkreślał, że wzrost cen jest zjawiskiem obiektywnym i globalnym uzależnionym od wystąpienia różnych zjawisk niezależnych od stron umowy zamówienia publicznych, pozwana nie uwzględniła jednakże złożonego przez powoda wniosku o waloryzację wynagrodzenia. Pozwana, powołując się na winę powoda i opóźnienie w pracach odstąpiła od umowy i nałożyła na powoda karę umowną w kwocie 78.222,25 zł.. Powód zakwestionował nałożoną na niego karę umowną wskazując, że należycie wykonywał Umowę i nie zachodziły przesłanki do złożenia o oświadczenia o odstąpieniu od Umowy z winy Wykonawcy. Powód zawsze i każdorazowo kwestionował i kwestionuje podstawę faktyczną i prawną obciążenia spółki jakąkolwiek karą umowną w jakiejkolwiek części, o czym informował pozwaną oraz sprzeciwiał się dokonaniu bezpośredniej zapłaty na rzecz podwykonawcy. Powód zakwestionował w całości zasadność dokonanych potrąceń wzajemnych wierzytelności ze względu na to, że po stronie pozwanej nie istnieją wierzytelności nadającej się do potrącenia. W tym stanie rzeczy, należność wskazana przez pozwaną w wysokości 314.505,42 zł brutto, tj. obniżenie wynagrodzenia powoda o kwotę 113.831,23 zł brutto jest niezasadna. Powód ponadto wniósł o miarkowanie naliczonej przez pozwaną kary umownej.
W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej wszystkich kosztów postępowania, z uwzględnieniem zwrotu kosztów zastępstwa przez adwokata według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu pozwana przyznała, że podpisała z powodem umowę w dniu 16 września 2021r. z terminem realizacji wynoszącym 12 miesięcy tj. do dnia 16 września 2022r. Powód w dniu przekazywania terenu oświadczył, że roboty rozpocznie od 02 listopada 2021r., ale faktyczne rozpoczęcie robót nastąpiło w dniu 23 listopada 2021r. po wezwaniu przez pozwaną do rozpoczęcia robót, pod rygorem odstąpienia od umowy. Powód od momentu przekazania terenu budowy prowadził budowę w sposób nienależyty. Z uwagi na wolne tempo robót budowlanych wynikające przede wszystkim ze zbyt małej ilości pracowników, termin zakończenia realizacji umowy był zagrożony wraz z dopuszczeniem budynku przedszkola do prowadzenia zajęć szkolnych w roku 2022. Powodowi udało zrealizować część zakresu robót budowlanych - wymiana instalacji centralnego ogrzewania do końca sierpnia 2022 r., co było warunkiem koniecznym do dalszej realizacji umowy (wezwanie pozwanej do powoda pod rygorem odstąpienia w przypadku niewykonania instalacji centralnego ogrzewania). W wyniku przeprowadzonych rozmów, uzyskano zgodę na wydłużenie terminu realizacji zadania do dnia 21 października 2022r. (przygotowano nie podpisany aneks nr (...)). Z powodu dalszego niedotrzymywania terminów przez powoda – włącznie z deklaracją, że do dnia 30 listopada 2022r. zostaną zakończone wszystkie roboty budowlane, pozwana zdecydowała się odstąpić od umowy z powodem. Pozwana na bieżąco procedowała sprawę związaną z zawieraniem aneksów na roboty dodatkowe, zwłoka w zawieraniu aneksu powstawała na skutek działań powoda, który długo poprawiał i dostarczał do pozwanej kosztorysy dotyczące robót zamiennych/dodatkowych. Okoliczność, iż w stosunku do powoda otwarto postepowanie układowe i niezasadność powoływania się na ograniczenia wynikające z przepisów regulujących postępowanie restrukturyzacyjne oraz przepisy Kodeksu karnego jest nieuzasadnione. Powołane przepisy nie ograniczały powoda w możliwości zawarcia porozumienia trójstronnego w zakresie rozliczenia robót z podwykonawcami. Po dokonaniu zapłaty podwykonawcom pozwana dokonała potrącenia swojej wierzytelności z wierzytelnością powoda, a potrąceniu nie stały na przeszkodzie przepisy prawa restrukturyzacyjnego. Brak jest podstaw zarówno faktycznych, jak i prawnych żądania dokonania waloryzacji wynagrodzenia powoda, tym bardziej w związku z odstąpieniem od umowy nie ma możliwości dokonywania waloryzacji wynagrodzenia należnego powodowi, bowiem stosunek prawny łączący stronu ustał. Niedopuszczalność waloryzacji wynagrodzenia wynika również z faktu, iż powód pozostawał już w zwłoce. Na podstawie wyliczeń przeprowadzonych przez Inżyniera Kontraktu, nie zakwalifikowano do zapłaty kwoty w wysokości 113.831,23 zł brutto z tytułu źle/niewłaściwie lub niewykonanych robót budowlanych. Dokończenie robót budowlanych przez podwykonawcę wyniosło 146.000,00 zł brutto. Różnica w kosztach realizacji robót budowlanych to 32.168,77 zł brutto. W powyższej kwocie zawarto również dodatkowy zakres robót budowlanych do wykonania na wniosek Użytkownika obiektu jak odwodnienie daszków bocznych, wykonania 2 bocznych chodniczków oraz zabezpieczenie donicami skarpy wzdłuż ciągu pieszojezdnego, na kwotę 30.000,00 zł brutto. Ponadto pozwana musiała wydłużyć umowę na pełnienie funkcji Inżyniera Kontraktu, co wygenerowało dodatkowy koszt wynoszący 4.477,20 zł brutto. Dodatkowo Użytkownik poniósł dodatkowe koszty związane z przedłużającymi się robotami budowlanymi w postaci zapłaty dodatkowego wynagrodzenia należnego ekipom sprzątającym oraz pracownikom otwierającym przedszkole. Zwłoka powoda w wykonaniu robót w znaczący sposób utrudniła również normalne funkcjonowanie placówki oświatowej oraz wpłynęła na wizerunek pozwanej.
W replice do odpowiedzi na pozew powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2025 roku zawieszono postępowanie na zasadzie art. 174 § 1 pkt. 4 k.p.c., wezwano d udziału w sprawie syndyka masy upadłości powoda – Ł. G. oraz podjęto zawieszone postępowanie z udziałem syndyka masy upadłości.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Powód, w ramach działalności gospodarczej, w wyniku przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie podstawowym - wariant I (bez negocjacji) zawarł z pozwaną w dniu 16 września 2021 r. Umowę o nr (...). W ramach Umowy, powód przyjął do wykonania zadanie pod nazwą: „Termomodernizacja budynku przy ul(...)” (§ 1 ust. 1 Umowy).
Strony określiły zakres prac budowlanych w § 1 ust. 2 Umowy. Termin realizacji zakreślono na 12 miesięcy od dnia podpisania umowy, w tym 3 miesiące na wymianę kotła i instalacji CO oraz pozostałe roboty budowlane wchodzące w zakres umowy do 12 miesięcy od dnia podpisania umowy. Za termin zakończenia przedmiotu umowy przyjmowano dzień zgłoszenia przez Wykonawcę gotowości do odbioru końcowego całości robót.
W § 7 Umowy strony postanowiły, że wynagrodzenie ryczałtowe ustalone za realizację przedmiotu Umowy ustala się w kwocie brutto: 1.542.800,00 zł, tj. 1.254.308,94 zł netto i ustaliły następujące formy rozliczeń i płatności za roboty:
a) rozliczenie częściowe, realizowane po wykonaniu każdego elementu rozliczeniowego przedmiotu Umowy, określonego w harmonogramie terminowo-rzeczowo-finansowym, na podstawie protokołu odbioru częściowego, do wysokości 90 % wynagrodzenia umownego, z zastrzeżeniem art. 443 ust. 2 Ustawy Prawo zamówień publicznych,
b) rozliczenie końcowe przedmiotu Umowy na podstawie protokołu odbioru końcowego i przekazania do użytkowania przedmiotu Umowy.
Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt. 1 lit. e) i h) Umowy, Zamawiający (pozwana) przewidział możliwość zmiany Umowy bez przeprowadzenia odrębnego postanowienia o udzielenie zamówienia m.in. w przypadku:
- wystąpienia zamówień dodatkowych (niezależnie od ich wartości) niezbędnych do prawidłowego wykonania realizowanego zamówienia podstawowego, których wykonanie stało się konieczne na skutek sytuacji niemożliwej wcześniej do przewidzenia,
- zmian wynikających z konieczności wykonywania robót niezwiązanych bezpośrednio z przedmiotem umowy i nieprzewidywalnych, których brak wykonania uniemożliwia lub utrudnia prawidłowe wykonanie przedmiotu Umowy.
Możliwość odstąpienia od umowy i wypowiedzenie umowy przewidywał § 11, zaś sposoby naliczenia kary umownej i odszkodowania regulował § 13.
W trakcie realizacji Umowy strony zawarły Aneksy nr (...), na mocy których strony zmodyfikowały zakres przedmiotowy Umowy o roboty dodatkowe.
W umowie wskazano, że powód będzie realizował umowę przy pomocy podwykonawcy Firmy (...) w S. w zakresie instalacji sanitarnych.
(dowód: umowa nr (...) z dnia 16.09.2021 r. k. 9-23; aneksy nr (...) do Umowy nr (...) wraz z załącznikami k. (...); korespondencja stron k. (...); kosztorys ofertowy k. (...); Specyfikacja Techniczna dla inwestycji k. (...) + płyta CD k. (...); SWZ k. (...); zeznania świadka M. K. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. 424-431; zeznania przedstawiciela powoda M. O. złożone na rozprawie w dniu 04.07.2024 r. k. (...))
Teren wraz z dokumentacją projektową został przekazany powodowi w dniu 23 września 2021 r., jednakże same prace rozpoczęły się ze znacznym opóźnieniem, po ponagleniu pozwanej w II połowie listopada 2021 roku.
Rady Budowy, na których omawiano bieżące sprawy, odbywały się raz w tygodniu.
W toku realizacji umowy pozwana zarzucała powodowi liczne niedotrzymywanie terminów, niewłaściwie i niedbałe prowadzenie robót budowlanych, długotrwale panujący bałagan na budowie, brak sprzątania śmieci, problem stanowiła również zbyt mała ilość pracowników własnych powoda, gdzie średnia ilość to 3 osoby wykonujące roboty budowlane w sposób niedbały i nieostrożny, gdy na terenie Przedszkola przebywały dzieci. Użytkownik obiektu zgłaszał liczne zniszczenia podczas prac, m.in. uszkodzenia nasadzeń, zalania kotłowni, magazynu i salki gimnastycznej, zniszczenia linoleum i parkietów, uwagi sanepidu co do stanu pomieszczeń. Powód deklarował usunięcie powstałych szkód na terenie budowy, jednakże wszystko nie zostało w całości usunięte. Pojawiały się skargi na pracowników powoda ze strony Użytkownika obiektu oraz rodziców, m.in. na spożywanie alkoholu, dosypianie w kotłowni bądź salce gimnastycznej, palenie papierosów.
Pozwana zarzucała także powodowi wystawienie faktur bez zgody pozwanej – powód wystawił 2 faktury korygujące, jednakże nie wszystkie faktury zostały wyzerowane. Pozwana ponaglała powoda do zwiększenia tempa prac i ilości pracowników, wnosiła również o przedstawianie harmonogramu prac, nierzadko pod groźbą odstąpienia od umowy.
Ze względu na konieczność zmiany zakresu prac, które ujawniły się w trakcie realizacji umowy, strony podpisały protokoły zmieniające zakres prac objętych umową, tj. Protokół zmiany nr 1 z 23 marca 2022 roku, którym dokonano zmiany technologii wykonania ocieplenia stropodachu budynku, dokonano rozbiórki zsypu technicznego oraz poszerzono wyjścia ewakuacyjne na balkonie.
Powód dwukrotnie składał wnioski o roboty dodatkowe, z czego tylko jeden wniosek został przez pozwaną zaakceptowany. Nierzadko akceptacja robót dodatkowych przez pozwaną trwała kilka tygodni. Powód w treści korespondencji mailowej wskazywał pozwanej, że prace dodatkowe nie były objęte w dokumentacji projektowej i należy ustalić w zakresie prac dodatkowych wynagrodzenie oraz określić odpowiedni termin realizacji prac. Powód sygnalizował, że nie jest możliwe wykonanie ustalonych robót w terminie określonym przez pozwaną i kierował do pozwanej wnioski z prośbą o uwzględnienie realnego wykonania rzeczonych prac.
Pozwana wymagała również wykonania obróbki wykończeniowej szpalet okiennych w ramach przedmiotowej Umowy, bez zwiększenia powodowi wynagrodzenia. Wynagrodzenie za dodatkowe prace w branży sanitarnej także nie mogło być zwiększone, albowiem wynagrodzenie za realizację inwestycji ustalono w formie ryczałtu.
W związku z tym, w toku realizacji procesu inwestycyjnego sporządzono protokół konieczności nr 1 w dniu 1 sierpnia 2022 r. oraz projekt konieczności nr 2 w dniu 26 września 2022 w którym określono roboty dodatkowe.
W dniu 16 września 2022 r. strony sporządziły Aneks nr (...) do Umowy „(...)”, w którym do zakresu robót dodano prace dodatkowe, wymienione w Protokole konieczności nr 2 z dnia 26 września 2022 r., w zakresie: instalacji elektrycznych, zagospodarowania terenu (konieczna zmiana niwelacji terenu oraz sposobu odwodnienia), wyburzenia murku (wygradzającego miejsce składowania węgla), wykonania nowego nadproża w pomieszczeniu kotłowni oraz wykonania wraz z robotami towarzyszącymi oraz czynności niezbędnymi do realizacji robót budowlanych opisanych w Umowie. Termin zakończenia przedmiotu umowy strony ustaliły na 13 miesięcy i 5 dni (tj. do 21 października 2022 r.) od dnia podpisania Umowy. W § 4 Aneksu nr (...) do Umowy postanowiono, iż wynagrodzenie ryczałtowe ustala się realizację przedmiotu Umowy na kwotę brutto: 1.620 430,04 zł, w tym netto, w wysokości 1.317 423,53 zł. W § 4 ust. 1 lit. a) strony postanowiły, że wynagrodzenie ustalone za realizację dodatkowego zakresu robót, o których mowa w § 1 ust.2 pkt. 1) lit. h)-j) ustala się na kwotę brutto w wysokości 24.805,47 zł w tym wartość netto w wysokości 20.167,05 zł, a wynagrodzenie ustalone za realizację dodatkowego zakresu robót, o których mowa w § 1 ust. 2 pkt. 1 lit. k) ustala się na kwotę brutto w wysokości 57.590.86 zł, w tym wartość netto w wysokości 46.821,84 zł.
Projekt Aneksu nr (...) został podpisany przez pełnomocnika pozwanej w dniu 21 października 2022 roku, a powód otrzymał tenże projekt w dniu 27 października 2022 r..
Aneks nr (...) nie został podpisany przez powoda, ponieważ nie ujęto w protokole konieczności nr 2 robót związanych z wymianą nadproży z uwagi na pozostawanie w opóźnieniu przez powoda oraz przyjętego w aneksie terminu wydłużającego termin realizacji umowy z uwagi na okoliczność, iż przyjęty termin 21 października 2022 roku jest nierealny i należy go wydłużyć o 2 tygodnie. Przeszkodą w podpisaniu aneksu był również brakiem pozyskania przedłużenia gwarancji należytego wykonania umowy przez powoda. Warunkiem podpisania aneksu przez pozwaną, jest okazanie przez powoda dokumentu potwierdzającego przedłużenie (...) (w formie gwarancji ubezpieczeniowej lub pieniądzu). Powód pierwotnie informował, że gwarant wydłuży polisę po otrzymaniu podpisanego aneksu, następnie zmienił formę na wniesienie zabezpieczenia w pieniądzu, co nie zostało wykonane, tylko w piśmie zaproponowano zastaw rejestrowy, na co pozwany nie zgodził się.
Powód zadeklarował ukończenie prac na 30 listopada 2022 roku.
(dowód: protokół przekazania terenu budowy wraz z protokołem przekazania dokumentacji projektowej k. 260-264; Harmonogram pracy z powodem k. (...); Aneks nr (...) z dnia 16.09.2022 r. k. (...); Protokół zmiany nr 1 z dnia 21.03.2022 r. i Protokół zmian nr 2 z września 2022 r. wraz z kosztorysami, korespondencją oraz załącznikami k. (...); Protokół konieczności nr 1 z 01.08.2022 r. wraz z załącznikami k.(...); Protokół konieczności nr 2 z 26.09.2022 r. k. (...); korespondencja stron wraz z kosztorysami na prace dodatkowe k. (...)+ płyta CD k. (...); dokumentacja zdjęciowa k. (...); notatki służbowe wraz z dokumentacją zdjęciową k. (...); zeznania świadka D. M. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. (...); zeznania świadka J. K. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. (...); zeznania świadka M. K. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. (...); zeznania świadkaA. R. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. (...); zeznania świadka K. J. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. (...); zeznania świadka J. G. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. (...); zeznania świadka E. P. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. 424-431; zeznania świadka J. S. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. (...); zeznania przedstawiciela powoda M. O. złożone na rozprawie w dniu 04.07.2024 r. k.(...))
Powód zawarł dwie umowy podwykonawcze w celu realizacji inwestycji i w toku prac dwukrotnie zlecał wykonanie bezpośredniej płatności Podwykonawcom przez pozwaną:
1) z firmą PHU (...) z siedzibą w L. na łączną kwotę 431.193,73 zł brutto - pozwana dokonała dwóch zapłat bezpośrednio dla podwykonawcy: kwotę w wysokości 56.464,90 zł brutto z faktury VAT powoda nr (...) z dnia 09 września 2022 r. oraz kwotę 75.455,58 zł brutto z faktury VAT powoda nr (...) z dnia 31 października 2022 r. Pozostałą cześć kwoty należnej z umowy podwykonawczej zapłaciła pozwana poprzez wykonanie 2 poleceń zapłaty: na kwotę 65.967,58 zł brutto z dnia 20 lutego 2023 r. oraz na kwotę 149.245,93 zł brutto z dnia 07 lutego 2023 r.;
2) z firmą (...) z siedzibą w S. na łączną kwotę 212.000,00 zł brutto – pozwana dokonała dwóch zapłat bezpośrednio dla podwykonawcy: kwotę w wysokości 99.253,02 zł brutto z faktury VAT powoda nr (...) z dnia 09 września 2022 r. oraz kwotę 112.746,98 zł brutto z faktury VAT powoda nr (...) z dnia 31 października 2022 r..
Pozwana po koniec grudnia 2022 roku przesłała powodowi oraz podwykonawcom powoda projekty porozumień trójstronnych w celu rozliczenia robót, planując podpisanie porozumień w dniach 23 i 27 grudnia 2022 roku. Powód wyraził zgodę na podpisanie porozumień, jednakże z powodu nieobecności wnosił o przeniesienie spotkania na 02 stycznia 2023 roku, bądź umożliwienie podpisania w formie elektronicznej. Wobec zgody pozwanej, powodowi zostały przekazane 27 grudnia 2022 roku podpisane przez pozwaną i podwykonawców porozumienia, jednakże pomimo wezwania pozwanej z dnia 13 lutego 2023 roku pod rygorem bezpośredniej zapłaty podwykonawcy, powód nie odesłał podpisanych rzez siebie egzemplarzy.
(dowód: polecenia zapłaty podwykonawcom k. (...); projekty porozumień trójstronnych wraz z korespondencją k. (...); zeznania świadka K. J. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. (...))
W dniu 8 kwietnia 2022 r. powód złożył wniosek o podwyższenie wynagrodzenia z umowy nr (...) z 16 września 2021 roku. Powód wniósł o podwyższenie wynagrodzenia o 30 % w stosunku do wynagrodzenia umownego, wskazując na gwałtowny wzrost cen materiałów budowlanych oraz kosztów robocizny niezbędnych do realizacji przedmiotowej Umowy. Powód poinformował pozwaną o nadzwyczajnej zmianie stosunków, której strony nie były w stanie przewidzieć przy zawarciu Umowy pomimo zachowania należytej staranności. Do wniosku powód załączył pisma dostawców potwierdzając nagły wzrost cen materiałów. Powód w piśmie z dnia 14 czerwca 2022 roku domagał się kwoty 225.496,88 zł, na który składały się wzrost cen materiałów – 190.530,68 zł oraz inflacja – 34.966,20 zł..
Z uwagi na brak zgody pozwanej z wyliczeniami powoda, strony podjęły korespondencję, również mailową, w kwestii wniosku powoda o waloryzację. Powód przedstawił cenniki materiałów budowlanych, które pozwana określiła jako nieprawidłowe, wnosząc o wyliczenia w oparciu o S.. Powód, podtrzymując swoje stanowisko o konieczności dokonania waloryzacji wynagrodzenia, pismem z dnia 11 lipca 2022 r. zestawił koszty wzrostu materiałów bezpośrednio związanych z wykonywaniem Umowy, w oparciu o poziom cen materiałów wg S..
Pismem z dnia 26 lipca 2022 roku powód przesłał poprawione wyliczenia, zgodnie z którymi wartość wskazywana przez powoda we wzroście cen materiałów wyniosła ostatecznie 107.406,39 zł brutto.
Inżynier Kontraktu proszony o opinię w/s waloryzacji wyraził opinię negatywną z uwagi na dołączoną niedbałą dokumentację.
(dowód: wniosek powoda o podwyższenie wynagrodzenia z dnia 8.04.2022 r. wraz z załącznikami k. 69-81, 307-315; artykuł dot. wzrostu cen materiałów budowlanych k. 338-341; pismo pozwanej z 15.04.2022 r. k. 306; pismo powoda z dnia 14.06.2022 r. wraz z cennikami materiałów k. 82-90, 301-305; korespondencja mailowa k. 91-97; pismo pozwanej z 26.06.2022 r. k. 300; pisma powoda z dnia 11.07.2022 r. w 26.07.022 r. wraz z zestawieniem kosztów wzrostu materiałów o wskaźnik S. k. 98-103, 299, 559-560; zeznania świadka F. L. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. 424-431; zeznania świadka K. J. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. 424-431; zeznania świadka J. S. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. 424-431; zeznania przedstawiciela powoda M. O. złożone na rozprawie w dniu 04.07.2024 r. k. 458-462)
Uwzględniając wniosek z dnia 5 października 2022 r., w stosunku do powoda zostało wszczęte postępowanie restrukturyzacyjne i zatwierdzono układ postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2023 roku, sygn. akt: (...), uznając tym samym, że zachodzą w stosunku do powoda, przesłanki z art. 223 ust. 1 Prawa o restrukturyzacji. W treści Postanowienia Sąd Rejonowy w Gliwicach ustalił dzień układowy na dzień 15 października 2022 r..
W dniu 5 października 2022 r. doszło do obwieszczenia o ustalenia dnia układowego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Wierzyciele zostali podzieleni na IV kategorie interesu, przyjmując kryteria podmiotowe oraz związane z wysokością przysługujących im należności. W postępowaniu uczestniczyło 52 wierzycieli, posiadających wierzytelności w łącznej kwocie 4.665.420,36 zł.
(dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 11.04.2023 r. sygn. akt (...), wraz z uzasadnieniem k. 65-68; zeznania przedstawiciela powoda M. O. złożone na rozprawie w dniu 04.07.2024 r. k. 458-462)
Pozwana oświadczeniem z dnia 8 grudnia 2022 roku, doręczonym powodowi w dniu 12 grudnia 2022 r. odstąpiła od Umowy wskazując, że odstąpienie nastąpiło z przyczyn zależnych od Wykonawcy. Zgodnie z deklaracjami powoda zakończenie wszystkich robót budowlanych dotyczących przedmiotowej umowy pn.: „Termomodernizacja budynku przy ul. (...)” miało nastąpić do dnia 30 listopada 2022r. Powód otrzymał od pozwanej wezwanie do zakończenia wszystkich robót budowlanych w w/w terminie pod rygorem odstąpienia od umowy.
W wyniku przeprowadzonej kontroli w dniu 01 grudnia 2022 (sporządzono notatkę służbową wraz z dokumentacją zdjęciową) przedstawiciel pozwanej nie potwierdził zakończenia robót budowlanych. Dodatkowymi powodami, mającymi wpływ na decyzję pozwanej w sprawie odstąpienia było: liczne niedotrzymywanie terminów przez powoda, niewłaściwie i niedbałe prowadzenie robót budowlanych, długotrwale panujący bałagan na budowie, problemy finansowe powoda - brak zapłaty dla Podwykonawcy; dostawców wyrobów budowlanych (stalowa konstrukcja wiaty); zawarty układ w sprawie restrukturyzacji firmy, zbyt mała ilość pracowników własnych/rodzimych - średnia ilość to 3 osoby wykonująca roboty budowlane w sposób niedbały, wystawienia faktur bez zgody pozwanej - 2 faktury korygujące.
Powód nie zgodził się ze stanowiskiem pozwanej i wystosował do pozwanej, pismo z dnia 14 grudnia 2022 r. w całości kwestionując stanowisko pozwanej oraz ogłosił gotowość do odbioru prac na dzień 15 grudnia 2022 roku.
W dniu 15 grudnia 2022 roku sporządzono Protokół końcowego odbioru robót budowlanych, realizowanych przez powoda. Pozwana wezwała powoda do przeprowadzenia w dniu 15 grudnia 2022r. inwentaryzacji robót w toku wraz ze spisaniem protokołu, w którym zawarto i opisano stan zaawansowania robót oraz wykazano wszystkie powstałe usterki/niedoróbki/niewykonane prace na terenie budowy wraz z obszerną dokumentacją zdjęciową - zgodnie z zapisami zawartej umowy. Powód przybył na spotkanie, a inwentaryzacji dokonał Inżynier Kontraktu. Powód podpisał listę obecności, jednakże z uwagi na brak zgody na zapisu protokołu, wykreślił się z listy obecności i poinformował o odmowie podpisania sporządzonego przez Inżyniera Kontraktu protokołu z inwentaryzacji oraz opuścił spotkanie.
Powód samodzielnie przygotował protokół odbioru końcowego, który został przekazany pozwanej w drodze korespondencji mailowej. Przedstawiciele strony pozwanej odmówili udokumentowania w sporządzonym protokole stopnia zaawansowania i oceny jakości robót wykonanych przez powoda według stanu na dzień sporządzenia w/w Protokołu końcowego odbioru robót budowlanych i poinformowali, że protokół odbioru/inwentaryzacji prac sporządzony będzie na dzień 08 grudnia 2022 r., tj. z uwzględnieniem daty sporządzenia oświadczenia o odstąpieniu od Umowy. Powód kwestionował stanowisko pozwanej w tym zakresie, wskazując, że odbiór na dzień 8 grudnia 2022 roku nie będzie obrazować rzeczywistych prac wykonanych przez powoda i dokonał on jednostronnego odbioru wykonanych prac, wg stanu na dzień 15 grudnia 2022 roku. Powód, w ramach zawartej Umowy, aneksów oraz negocjacji prowadzonej w drodze korespondencji e-mail, wykonał na rzecz pozwanej prace podstawowe oraz prace dodatkowe, tj.: roboty architektoniczne - budowlane: elewacje, dach, wymiana stolarki drzwiowej, roboty modernizacyjne wewnętrzne, izolacja cokołu i ścian fundamentowych, zadaszenia boczne, zadaszenia stalowe, schody stalowe, boczne, osłony i balustrady stalowe, spocznik przed wejściem, opaska i chodniki wokół budynku, dojazdy, parkingi; roboty instalacji sanitarnych, kanalizacja deszczowa; roboty instalacji elektrycznej kotłownia, montaż urządzeń elektrycznych na elewacji, instalacja piorunochronna oraz roboty dodatkowe, zgodne z wyszczególnieniem w protokołach konieczności nr 1 i numer 2 na roboty dodatkowe zgodnie z korespondencją o numerze (...) Powód zdeklarował w stosunku do pozwanej wolę wykonania prac poprawkowych do dnia 23 grudnia 2023 r.
Powód w dniu 15 grudnia 2022 r. wykonał dokumentację fotograficzną obrazującą zakres wykonanych robót budowlanych, a także ich stan techniczny.
W dniu 22 grudnia 2022.r. dokonano komisyjnego zwrotu terenu, podczas którego powód podtrzymał swoje stanowisko dotyczące zrealizowania przedmiotu umowy i powoływał się na przekazany tydzień wcześniej własny protokół odbioru końcowego.
(dowód: oświadczenie o odstąpieniu od umowy przez Zamawiającego z 08.12.2022 r. k. 13; pismo powoda z 14.12.2022 r. k. 265; dokumentacja fotograficzna obrazująca zakres wykonanych robót budowlanych, a także ich stan techniczny k. 55-60; notatka służbowa z 01.12.2022 r. k. 256-259; protokół końcowego odbioru robót budowlanych realizowanych przez powoda w ramach Umowy k. 61; protokół inwentaryzacji robót z 15.12.2022 r. wraz z załącznikami k. 269-273; protokół przekazania terenu budowy z 22.12.2022 r. k. 267-268; zeznania świadka A. R. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. 424-431; zeznania świadka K. J. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. 424-431; zeznania świadka J. S. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. 424-431; zeznania przedstawiciela powoda M. O. złożone na rozprawie w dniu 04.07.2024 r. k. 458-462)
Do dnia 15 grudnia 2022 r. powód zafakturował pozwaną z tytułu wykonania Umowy nr (...) z dnia 16 września 2021 r. na łączną kwotę 1.192 094,29 zł brutto. Łączna kwota wynagrodzenia należnego powodowi, to 1.620.430,94 zł brutto, pozostała kwota do zapłaty przez pozwaną na rzecz powoda wynosi 428.336,65 zł brutto.
Pozwana, notą księgową nr (...) z dnia 28 grudnia 2022 roku, na podstawie § 13 ust. 1 pkt. 4) Umowy, tj. odstąpienie od Umowy z przyczyn zależnych od Wykonawcy, obciążyła powoda karą umowną na kwotę 78.222,25 zł., płatną do dnia 5 stycznia 2023 roku.
Pozwana w dniu 29 grudnia 2022 przedstawiła pismo, w którym wskazała, że wartość końcowego rozliczenia Umowy wynosi 314.505,42 zł i wniosła o wystawienie faktury VAT dla końcowego rozliczenia umowy na w/w kwotę. Strona pozwana ponadto wskazała, że dokona bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia przysługującego podwykonawcy powoda P.H.U T. W. w kwocie 215.213,51 zł brutto. Pozwana wskazała również, że odliczy od faktury VAT kwotę kary umownej, która wyniosła 78.222,25 zł brutto.
(dowód: nota księgowa nr (...) k. 155, 293; pismo pozwanej z dnia 29.12.2022 r. wraz z rozliczeniem k. 62-64)
Pozwana pismem z dnia 3 stycznia 2023 roku przesłała rozliczenie finansowe przygotowane przez Inżyniera Kontraktu, z którego wynika, że kwota z tytułu niewykonanych lub niewłaściwie wykonanych robót budowlanych, związanych z Termomodernizacją budynku przy ul. (...) wynosi 113.831,23 zł brutto.
(dowód: pismo pozwanej z dnia 3.01.2023 r. wraz z rozliczeniem finansowym k. 147-153, 264, 266; zeznania świadka J. S. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. 424-431)
Pozwana wystosowała pismo do Nadzorcy układu W. Z. w dniu 5 stycznia 2023 roku z zapytaniem o podstawę prawną na mocy której pozwana nie może dokonać bezpośredniej zapłaty podwykonawcy powoda na kwotę 65.967,58 zł, jako części wynagrodzenia objętej postępowaniem układowym. W odpowiedzi z dnia 14 lutego 2023 roku Nadzorca układu wyjaśnił, że nie ma takiego zakazu.
W piśmie z dnia 20 stycznia 2023 roku pozwana ponownie wezwała powoda do wystawienia faktury VAT na kwotę 314.505,42 zł brutto oraz wezwała powoda do wyjaśnienia na jakiej podstawie nie może dokonać bezpośredniej zapłaty na rzecz podwykonawcy P.H.U. (...) na kwotę 65.967,58 zł brutto. Wobec braku odpowiedzi, pozwana ponaglała powoda o udzielenie odpowiedzi.
Powód w piśmie z dnia 27 lutego 2023 roku nie zgodził się ze stanowiskiem pozwanej, co do wysokości wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane. Powód poinformował pozwaną, że wynagrodzenie podwykonawcy P.H.U. (...) w kwocie 215.213,51 zł brutto w części obejmującej kwotę 65.967,58 zł brutto zostało objęte wnioskiem o zatwierdzenie układu. Wierzyciel podwykonawca T. W. oddał głos za układem, zatem interes prawny wierzyciela został zaspokojony w toku postępowania układowego. Powód wskazał, że pozostaje w gotowości do wystawienia faktury VAT na kwotę 428.336,65 zł brutto celem końcowego rozliczenia przedmiotowej Umowy. Nadto, powód zgłosił roszczenie o rozliczenie robót dodatkowych, które zostały wykonane z uwagi na konieczność ich wykonania celem przeprowadzenia innych prac mających na celu zakończenie zadania, a których pozwany nie zaakceptował w wysokości 42.132,58 zł brutto oraz prac zamiennych, które zostały wykonane i w wyniku, których pozwana uzyskała korzyść materialną na kwotę 23.201,15 zł brutto.
(dowód: pismo pozwanej z 05.01.2023 r. wraz z odpowiedzią Nadzorcy k. 282-284; pismo pozwanej z dnia 20.01.2023 r. k. 104-105; pismo pozwanej z 16.02.2023 r. k. 296; pismo powoda z dnia 27.02.2023 r. wraz z załącznikami k. 106-146)
Pozwana pismem z dnia 8 marca 2023 r. złożyła w stosunku do powoda oświadczenie o potrąceniu wierzytelności powoda z tytułu realizacji przedmiotu zamówienia w kwocie 314.505,42 zł z wierzytelnością pozwanej z tytułu zrealizowanych robót budowlanych i kary umownej naliczonej notą księgową nr (...) wynoszącą 293.435,76 zł.. Kwota wierzytelności pozwanej wynika z bezpośredniej zapłaty podwykonawcy T. W. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą P.H.U. (...) (...) w L., na podstawie Umowy o podwykonawstwo z dnia 17 listopada 2021 r.. Po dokonaniu potrącenia wynagrodzenie powoda jako Wykonawcy wynosi 21.069,66 zł, a z uwagi na brak faktury wystawionej przez Wykonawcę zostanie uregulowane poleceniem zapłaty z dnia 20.03.2023 r.
Powód wystawił fakturę nr (...) na kwotę 428.336,65 zł brutto tytułem rozliczenia umowy.
W odpowiedzi na fakturę nr (...) pozwana poinformowała powoda, że wierzytelność za wykonane roboty budowlane do chwili odstąpienia od umowy nr (...) została rozliczona w następujący sposób:
a. polecenie zapłaty z dnia 07 lutego 2023r. dla P.H.U. T. W. na kwotę 149.245,93 zł brutto,
b. polecenie zapłaty z dnia 20 lutego 2023r. dla P.H.U. T. W. na kwotę 65.967,58 zł brutto,
c. polecenie zapłaty z dnia 10 marca 2023r. dla (...) Sp. k. na kwotę 99.291,91 zł brutto.
(dowód: oświadczenie o potrąceniu z 08.03.2023 r. k. 156, 292; faktura nr (...) z dnia 31.03.2023 r. k. 154; polecenia zapłaty k. 291, 294-295; wniosek powoda z 30.12.2022 r. k. 297; zeznania świadka K. J. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. 424-431)
Pismem z dnia 9 marca 2023 roku, przesłanym pozwanej w drodze korespondencji mailowej, powód zwrócił się z prośbą o zajęcie stanowiska w przedmiocie możliwości polubownego rozwiązania sporu na drodze postępowania mediacyjnego.
Pozwana w odpowiedzi z dnia 22 maca 2023 roku nie wyraziła zgody na polubowne rozwiązanie sporu na drodze postepowania mediacyjnego oraz ponownie wezwała powoda o przekazania podpisanych porozumień trójstronnych, przesłanych do podpisu 27 grudnia 2022 roku.
(dowód: pismo powoda z 09.03.2023 r. wraz korespondencją mailową k. 157-158; pismo pozwanej z 22.03.2023 r. k. 281)
Dokończenie robót budowlanych w ramach wykonawstwa zastępczego przez P.H.U. T. W. wyniosło 146.000,00 zł brutto.
Ponadto należało wydłużyć umowę na pełnienie funkcji Inżyniera Kontraktu przez J. S., co łącznie wyniosło 4.477,20 zł brutto na dwa miesiące, tj. maj i czerwiec 2023 roku (2.238,60 zł za jeden miesiąc).
(dowód: faktury VAT Inżyniera Kontraktu k. 314-315; faktura VAT nr (...) z tytułu wykonawstwa zastępczego k. 316; zeznania świadka K. J. złożone na rozprawie w dniu 04.04.2024 r. k. 424-431)
Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2025 roku, sygn. (...), ogłoszono upadłość dłużnika Grupy(...) Sp.k. w R. Ś.. Na syndyka wyznaczono Ł. G.
(dowód: obwieszczenie postanowienia o ogłoszeniu upadłości k. 561)
W toku postępowania Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego na okoliczność:
- konieczności wykonania przez powoda robót dodatkowych, nieścisłości w dokumentacji projektowej oraz kosztorysie inwestorskim oraz wskazania czy wymiana stolarki okiennej jest równoznaczna z wykonaniem szpalet wewnętrznych; czy dokumentacja przetargowa, w tym opis przedmiotu zamówienia i projektowane postanowienia umowne nakładały taki obowiązek na powoda,
- oceny kosztorysu przedkładanego przez strony pod względem rzetelności wyceny prac budowlanych,
- czy w IV kwartale 2021 roku oraz w 2022 roku nastąpił gwałtowny wzrost cen materiałów budowlanych oraz kosztów robocizny niezbędnych do realizacji przedmiotowej umowy, brak dostępności materiałów budowlanych na rynku wykorzystywanych przez powoda w realizacji przedmiotowej umowy,
- ponadto w opinii należało odnieść się do pytań wskazanych w piśmie powoda z dnia 17 kwietnia 2024r. (k. 444),
- i wskazać jaki wpływ miały omawiane okoliczności na opóźnienie wykonania prac, ewentualnie o jaki okres.
Sporządzenia opinii podjął się biegły T. K., który wskazał, że wykonanie szpalet jest typową czynnością przy wymianie stolarki okiennej i pracą konieczną do wykonania dla uzyskania braku zastrzeżeń Sanepidu do wykonanych prac. Wykonanie szpalet jest zwykle zakresem wchodzącym w skład wymiany stolarki okiennej, jednak nie jest to zasada w pełni powszechna. Konieczność wymiany szpalet (ich naprawy) jest wynikiem ich uszkodzenia podczas wymiany okien. Zakres tych uszkodzeń, a w konsekwencji zakres koniecznych napraw jest związany ze sposobem demontażu istniejącej stolarki okiennej i montażem nowej. Biegły zwrócił uwagę, że jednym z obowiązków umownych powoda było naprawienie uszkodzeń spowodowanych przez powoda w trakcie realizacji robót, a skoro w trakcie wymiany stolarki okiennej uszkodzone zostały szpalety to na podstawie tego zapisu umownego powód jest zobowiązany do ich naprawy, niezależnie czy konieczność takich napraw została wskazana w projektach czy specyfikacjach, zaś powód jako doświadczony wykonawca winien uwzględnić w swej ofercie koszt takich napraw, a także czas na takie naprawy. W ocenie biegłego nie jest zasadne uznanie naprawy szpalet jako roboty dodatkowej mającej wpływ na koszt i czas. Odnosząc się do przebudowy nadproży drzwi wejściowych, biegły podzielił stanowisko pozwanej, że powód winien zweryfikować wymiary otworu z natury, do czego był zobowiązany zgodnie z zapisem na zestawieniu stolarki okiennej i drzwiowej. Jeżeli wykonawca (powód) nie dostosował się do tych jednoznacznie określonych wymogów to konsekwencje z tego wynikające obciążają powoda i nie ma uzasadnienia do uznania konieczności przebudowy nadproży za robotę dodatkową. Odnosząc się do robót z branży sanitarnej, w ocenie biegłego roszczenie powoda jest bezzasadne, albowiem w umowie strony jasno uzgodniły, że przedmiar robót nie stanowi opisu przedmiotu umowy, a to oznacza, że określenie szczegółowego zakresu prac i ich ilości na podstawie dokumentów stanowiących (...) zostało scedowane na powoda i stanowi zakres jego odpowiedzialności. Jeżeli powód sporządzając ofertę nie doszacował ilości prac do wykonania to stanowi to jego ryzyko i nie jest zasadnym oczekiwanie, że konsekwencje takiego błędu przyjmie na siebie pozwana i sfinansuje skutek tego niedoszacowania. W ocenie Biegłego zwiększenie zakresu prac do wykonania z branży sanitarnej nie jest pracą dodatkową w sensie zawartej przez strony umowy i nie upoważnia powoda do uzyskania dodatkowego wynagrodzenia i dodatkowego czasu na ukończenie wykonywana przedmiotu umowy.
W ocenie biegłego zakres prac dodatkowych ujętych w protokole konieczności nr 2 był możliwy do wykonania w czasie nieprzekraczającym miesiąca, a więc w okresie przedłużenia terminu do realizacji do 21 października 2022 roku. Nie do pominięcia jest informacja, że pozwana w dniu 22 listopada 2021 roku wezwała powoda do rozpoczęcia prac w terminie 3 dni pod rygorem odstąpienia od umowy. Ponadto powód rozpoczął realizację prac od 30 listopada 2021 roku – brak rozpoczęcia wykonywania robót w ciągu ponad 2 miesięcy przy 12 miesięcznym okresie realizacji nie można uznać za prawidłową organizację realizacji inwestycji i z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że to początkowe opóźnienie miało wpływ bezpośredni na konieczność przedłużenia terminu zakończenia realizacji umowy, niezależnie od dodatkowego zakresu do wykonania przez powoda.
Oferta powoda miała charakter rynkowy, bowiem w porównaniu z innymi ofertami różnice wycen wyniosły 6,3% i 1,1% - oferta powoda nie była więc zaniżona i nie miała charakteru dumpingowego.
Biegły wskazał, że na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie ma możliwości oceny, czy dokument sporządzony przez Inżyniera Kontraktu zawiera zawyżoną listę prac niewykonanych i usterek, czy też w dokumencie sporządzonym przez powoda pominięto część prac pozostałych do wykonania i do poprawek. Na podstawie protokołu z 15 grudnia 2022 roku nie można potwierdzić ani faktu zakończenia wykonywania prac przez powoda ani faktu, że pozostały do wykonania prace były dodatkowymi.
Odnosząc się do wniosku waloryzacyjnego biegły wskazał, że wzrost cen robocizny oraz najmu i pracy sprzętu miał charakter w przybliżeniu liniowy i w okresie od III kwartału 2021 roku do IV kwartału 2022 roku osiągnął poziom 18,5-19,5%. Wzrost cen tych dwóch czynników produkcji w okresie do III kwartału 2022 roku (pierwotny kontraktowy termin realizacji przedmiotu Umowy) wyniósł 15,1-15,9%. Wzrost cen materiałów budowlanych do I kwartału 2022 roku miał charakter spójny ze zmiennością cen robocizny i sprzętu, natomiast w okresie od I do II kwartału 2022 roku nastąpił skokowy wzrost o ok. 18%. W okresie późniejszym, do IV kwartału 2022 roku, wzrost cen materiałów nie był tak znaczny i wyniósł rocznie po ok. 2%. Na podkreślenie zasługuje także fakt, że ten drastyczny wzrost cen materiałów jest wynikiem nadzwyczajnych wzrostów tylko części materiałów, na przykład wyrobów hutniczych i metalowych, rur stalowych i żeliwnych oraz paliw i ich przetworów, nie dotyczy więc w równym stopniu wszystkich materiałów, jak np. styropianu, którego ceny w tym okresie wzrosły o ok. 8,5%. Zmienność cen wykonania obiektów użyteczności publicznej, która jest wypadkową zmienności czynników produkcji oraz innych kosztów realizacji inwestycji budowlanej w odniesieniu do tego typu obiektów wykazuje także wyjątkowy wzrost w okresie od I do II kwartału 2022 roku, jednak na poziomie niecałych 10%, a więc na poziomie większym od zmienności cen robocizny i sprzętu w tym okresie, i istotnie mniejszym od zmienności cen materiałów budowalnych. Biegły zwrócił uwagę, że w odniesieniu do kwestii waloryzacyjnych sam znaczny wzrost cen materiałów i w mniejszym stopniu cen wykonania obiektów użyteczności publicznej w krótkim okresie, od I do II kwartału 2022 roku, bez odniesienia na przykład do historycznej zmienności cen (kwestia ryzyk wzrostów cen, które winny być uwzględnione w wycenie ofertowej Wykonawcy) i odniesienia do harmonogramu rzeczowego (planowane zakupy materiałów budowlanych) czy faktycznej realizacji (faktyczne zakupy materiałów budowlanych), nie pozwala na wyciągnięcie jakichkolwiek wiążących wniosków. Biegły wskazał, że nawet w przypadku jakichś przejściowych problemów z dostępnością jakiegoś określonego asortymentu na rynku polskim istnieje możliwość pozyskania alternatywnych materiałów z rynków sąsiednich, np. z C.czy ze S.. Z uwagi na europejski system certyfikacji produktów budowlanych zastosowanie tam pozyskanych materiałów na polskich budowach nie stanowi problemu, tym bardziej, że w przypadku Inwestycji chodzi o relatywnie niewielkie ilości materiałów, których transport nawet na większe odległości nie powinien stanowić problemu (wnosząc z ilości wskazanej w kosztorysie ofertowym dostawa całego potrzebnego styropianu mogła być zrealizowana dwoma transportami samochodowymi). Biegły wskazał, że Wniosek Wykonawcy opiera się na załączonych do wniosku pismach kilku dostawców materiałów budowlanych (jednak bez potwierdzenia, że są to dostawcy materiałów na potrzeby realizacji Inwestycji) informujące o zmianie cen materiałów budowalnych w okresie od sierpnia 2021 roku do marca 2022 roku. We wniosku jako jedną z przyczyn wzrostu cen Wykonawca wskazał pandemię (...)19 i jej skutki, traktując ją niejako jako wydarzenie o charakterze siły wyższej, Biegły wskazuje jednak, że podczas sporządzania przez Wykonawcę oferty w III kwartale 2021 roku tak sama pandemia, jak i fakt jej wpływu na gospodarkę był znany, co powoduje, iż ten czynnik winien być uwzględniony w wycenie ofertowej Wykonawcy i nie powinien być traktowany jako czynnik nadzwyczajny. Jako drugi czynnik wzrostu cen Wykonawca wskazał wybuch konfliktu zbrojnego w Ukrainie w lutym 2022 roku. Jest to niewątpliwie wydarzenie, którego skutki nie mogły zostać uwzględnione w wycenie ofertowej Wykonawcy, należy jednak zauważyć, że informacje od dostawców materiałów budowlanych pozyskane przez Wykonawcę dotyczą wzrostów cen w okresie od sierpnia 2021 do marca 2022 roku, a więc obejmują okres znacznie dłuższy niż ten, w którym na zmianę cen mógł mieć nieprzewidywalny w okresie ofertowania wpływ wybuch wojny w Ukrainie. Dodatkowo po analizie przedstawionych przez Wykonawcę informacji od dostawców Biegły zauważył, że mają one charakter wielce ogólny i niedotyczący wprost zmienności cen materiałów wykorzystywanych dla realizacji tej konkretnej Inwestycji. Wykonawca w swoim wniosku nie wskazał, na jakiej podstawie i w jaki sposób określił swe roszczenie o waloryzację wynagrodzenia na 30%. We wniosku przedstawiono informacje dotyczące wzrostu tylko cen materiałów budowlanych, natomiast wniosek dotyczy podwyższenia wynagrodzenia Wykonawcy o 30% w stosunku do całego wynagrodzenia umownego, a więc obejmującego jeszcze robociznę, sprzęt, koszty ogólne, koszty ogólnego zarządu, ryzyka i zysk. Odnosząc się do wniosku Wykonawcy z 14 czerwca 2022 roku Biegły stwierdził, że Wykonawca (pomijając element waloryzacji kosztów pośrednich o niezrozumiały dla tego celu wskaźnik waloryzacji składek ZUS) dokonał jedynie porównania cen materiałów budowlanych, co jest dalece niewystarczające dla określenia zasadnej waloryzacji, gdyż pomija aspekty wyceny ofertowej, głównie kwestię szacowania ryzyk. W ocenie biegłego co do wniosku waloryzacyjnego Wykonawcy na ponad 300,000,00 zł bez VAT sporządzonego bez faktycznego uzasadnienia stwierdził, że powód nie określił prawidłowo waloryzacji związanej ze zmiennością cen materiałów budowlanych i jej wpływam na koszty Wykonawcy, a dalej na wnioskowane zwiększenie wynagrodzenia umownego powoda. Ze stanowiska pozwanej wynika, że wniosek waloryzacyjny miałby uzasadnienie, gdyby zweryfikowana kwota waloryzacji wnioskowanej przez Wykonawcę (która nie musi być oczywiście zgodna z kwotą pierwotnie wnioskowaną przez Wykonawcę) była wyższa od wartości kalkulowanego zysku, a więc nawiązując do przedstawionej powyżej struktury oferty zysku i rezerw na ryzyka realizacyjne. Takie rozumowanie oznacza, że każda nadwyżka kosztów realizacji (jako sumy kosztów bezpośrednich i pośrednich) nad uzyskanymi za realizację Inwestycji przychodami stanowiłaby przyczynek do naliczania waloryzacji. Biegły zauważył jednak, iż powstanie straty po stronie wykonawców inwestycji budowlanych jest typowym ryzykiem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej w tej branży. Z powodu braku umownej klauzuli waloryzacyjnej uznanie zasadności waloryzacji winno być związane z powstaniem straty o charakterze rażącym. Nie można z góry przyjąć, że każda strata transakcyjna Wykonawcy jest stratą rażącą, niewątpliwie jednak niewystąpienie straty jako nadwyżki kosztów nad przychodami z danej inwestycji, przy braku regulacji kontraktowych w zakresie waloryzacji, czyni wnioskowanie o waloryzację niezasadnym.
Odnosząc się do kwestii wartości zysku i wartości wniosków waloryzacyjnych powoda Biegły stwierdził, że nie znajduje podstaw do stwierdzenia przez pozwaną, iż zysk kalkulacyjny przekracza wartość wniosków waloryzacyjnych Wykonawcy (poniższe wyliczenia nie stanowią jednak w żadnej mierze potwierdzenia zasadności składania przez Wykonawcę wniosków waloryzacyjnych tak pod względem merytorycznym, jak i rachunkowym). Zamawiający odrzucił roszczenie waloryzacyjne Wykonawcy argumentując to tym, że roszczona przez powoda kwota jest niższa niż założony przez niego w Ofercie zysk. Kwota waloryzacji jest wynikiem wzrostu cen materiałów budowlanych, a liczony przez powoda w ofercie zysk nie obejmuje zysku liczonego od materiałów. Teza powoda w sensie ogólnym jest dla Biegłego całkowicie niezrozumiała. Zysk jest pewną wartością, stanowiącą różnicę pomiędzy przychodami i kosztami, której uzyskanie Wykonawca planował na etapie ofertowania. Nie jest istotne od jakich elementów cenotwórczych Wykonawca kalkulował uzyskanie tej nadwyżki, a jedynie wartość tej planowanej nadwyżki. Kwestią natomiast inną jest potwierdzenie, czy faktycznie wartość planowanego zysku przewyższa roszczenie waloryzacyjne Wykonawcy, co w tym wypadku sprowadza się do określenia wartości zysku planowanego do osiągnięcia przez Wykonawcę na etapie ofertowania. Biegły zauważył, że kosztorysy opisane jako ofertowe są przedstawione w formie, która nie umożliwia bezpośredniego pozyskania informacji o zakładanym przez Wykonawcę zysku. Biegły przeprowadził jednak przeliczenia tych danych na podstawie parametrów przyjętych do kosztorysowania, z których wynika, że założony w ofercie zysk Wykonawcy zamykał się kwotą 101.857,02 zł bez VAT, co jest kwotą niższą niż roszczona przez Wykonawcę waloryzacja w którejkolwiek wersji. Biegły stwierdził, że kwota zysku przedstawiona w kosztorysach ofertowych nie przekracza kwoty roszczonej przez Wykonawcę, niezależnie czy to w pierwszym czy też drugim wniosku waloryzacyjnym.
W opinii uzupełniającej biegły podtrzymał w całości wnioski zawarte w opinii głównej dodając jednocześnie, że stwierdzenie pozwanej, że zmiany harmonogramów i personelu kierowniczego Wykonawcy jako takie miałyby jednoznacznie wskazywać na brak płynności realizacji inwestycji, na braki kadrowe a w efekcie opóźnieniami i wadami w wykonanych pracach jest niczym nieuzasadnioną sugestią. Biegły podkreślił, że nie kwestionuje faktu występowania problemów realizacyjnych Wykonawcy, jednak przyczyn takiego stanu rzeczy należy szukać w innych okolicznościach niż te wskazane jako pozwaną. Biegły potwierdził, że zlecenie jako takiej wymiany stolarki okiennej nie oznacza automatycznego zlecenia obrobienia szpalet, natomiast jednym z obowiązków umownych Wykonawcy było naprawianie uszkodzeń spowodowanych przez Wykonawcę w trakcie realizacji robót. Skoro w trakcie wymiany stolarki okiennej uszkodzone zostały szpalety to na podstawie tego zapisu umownego Wykonawca został zobowiązany do ich naprawy, niezależnie od tego czy konieczność takich napraw została wskazana w projektach czy specyfikacjach. Biegły wyjaśnił również w odniesieniu do wniosku waloryzacyjnego, że analizę zmienności cen rozpoczyna od III kwartału 2021 roku ponieważ w tym właśnie kwartale nastąpiło złożenie Oferty przez Wykonawcę i podpisanie przez Strony Umowy. Biegły potwierdził, że zmienność cen najmu i użytkowania sprzętu (S) nie została wskazana w Postanowieniu tut. Sądu, jednak Biegły zdecydował się na przedstawienie dodatkowo także i tego czynnika produkcji, oprócz zmienności cen materiałów (M) i robocizny (R), dla ujęcia całościowego wszystkich czynników kosztotwórczych robót budowlanych. W odniesieniu do wzrostu cen materiałów Biegły użył określenia „drastyczny", co należy rozumieć jako „gwałtowny", a więc określenia dotyczącego szybkości wzrostu, w odniesieniu do wartości wzrostów Biegły użył sformułowania „znaczny wzrost". W odniesieniu do rzekomego wskazywania przez Biegłego wzrostu cen stali na poziomie 8,5%, należy zauważyć, że komentarz w Opinii odnosił się nie do stali, a do styropianu.
Biegły uzupełnił rozdział 9.1 Opinii głównej o uwagi dotyczące wniosku drugiego podkreślając jednocześnie, że wniosek ten nie jest ostatnim roszczeniem Wykonawcy:
1. wyliczenie wartości waloryzacji zasadza się na porównaniu cen jednostkowych pochodzących nie tylko z różnych okresów, ale i różnych źródeł. Wykonawca porównuje ceny z Oferty z cenami pochodzącymi z biuletynów S. Oznacza to porównanie cen pochodzących z różnych źródeł, bez potwierdzenia że były one ustalane w tożsamy sposób, na przykład w odniesieniu do zawarcia w cenach ofertowych indywidualnych opustów Wykonawcy u dostawców lub producentów materiałów budowlanych i braku uwzględnienia takich redukcji cen w cennikach S.
2. w wyniku korespondencji z Zamawiającym Wykonawca zweryfikował swoje zestawienie cen wstawiając zamiast cen ofertowych, ceny z biuletynów S. z II kwartału 2021 roku. Biegły podkreślił, że w ten sposób kalkulacja została oderwana od faktycznych cen ofertowych i stała się kalkulacją bazującą na ogólnych danych z biuletynów S., co pozwana kwestionowała w odniesieniu do użycia przez Biegłego do analizy biuletynów (...), natomiast w tym wypadku sam zażądał takiej zmiany podejścia przez Wykonawcę.
3. w wyliczeniu wartości waloryzacji dla określenia wartości poszczególnych materiałów oprócz cen używane są ilości, które odpowiadają ilościom z przedmiarów. Ponieważ przedmiary nie stanowią podstawy opisu przedmiotu Umowy to nie mogą być potraktowane jako w pełni wiarygodne źródło wiedzy o ilościach. Rzetelne ilości musiałyby zostać pozyskane z obmiarów powykonawczych, których jednak nikt w przypadku kontraktu ryczałtowego nie przygotowuje. Kwestia ta powoduje brak zasadności używania metody szczegółowej wyceny wniosku waloryzacyjnego dla umów ryczałtowych, chyba że zostanie sporządzona szczegółowa inwentaryzacja wykonanych prac, co jest jednak działaniem kosztownym i długotrwałym.
4. wnioskowana przez Wykonawcę waloryzacja miałaby dotyczyć tylko materiałów, a w zasadnie części materiałów (na przykład spośród 128 pozycji materiałowych wykazanych w kosztorysie ofertowym na roboty budowlane Wykonawca zawnioskował o waloryzację jedynie 34 z nich), z pominięciem pozostałych czynników cenotwórczych. Biegły zwrócił uwagę, że waloryzacja winna dotyczyć całości wynagrodzenie Wykonawcy, a nie tylko wybranych pozycji, bowiem przy takim podejściu nie uwzględnia się pozycji, na których Wykonawca mógł uzyskać oszczędności. Rzetelna waloryzacja winna zostać przeprocedowana dla wszystkich czynników cenotwórczych, dla całego wynagrodzenia kontraktowego.
5. W roszczeniu waloryzacyjnym Wykonawcy nie została zawarta informacja czy i w jakiej wysokości uwzględnił on w wycenie ofertowej ryzyko wzrostu cen w trakcie realizacji przedmiotu Umowy. Rozpatrzeniu bowiem jako wnioskowana waloryzacja powinna podlegać tylko różnica pomiędzy rzeczywistym wzrostem, a założonymi w ofercie rezerwami na ryzyko wzrostu cen. W przypadku nieuwzględnienia w wycenie ofertowej rezerwy na ryzyko zmiany cen winno ono być następczo oszacowane i uwzględnione jako korekta wnioskowanej sumy waloryzacyjnej.
Biegły wskazał, że roszczenie waloryzacyjne Wykonawcy z dnia 14 czerwca 2022 roku składało się z dwóch elementów:
1. wzrost cen materiałów wyceniony na 190.530,68 zł bez VAT,
2. waloryzacja kosztów pośrednich wyceniona na 34.966,20 zł bez VAT.
Przesłane przez Wykonawcę w dniu 11 lipca 2022 r. oraz w dniu 26 lipca 2022 r. weryfikacje wyceny żądanej waloryzacji dotyczą tylko pierwszej części kalkulacji, a więc wzrostu cen materiałów, natomiast nie zawierają żadnej informacji dotyczącej waloryzacji kosztów pośrednich, a przede wszystkim nie zawierają informacji, że Wykonawca odstępuje od roszczenia w zakresie waloryzacji tych kosztów. Oznacza to, że drugi wniosek waloryzacyjny Wykonawcy po drugiej waloryzacji z dnia 26 lipca 2022 roku ma wartość 122.288,50 zł bez VAT:
1. wzrost cen materiałów wyceniony na 87.322,27 zł bez VAT
2. waloryzacja kosztów pośrednich wyceniona na 34.966,20 zł bez VAT.
Biegły wskazał, że wnioski waloryzacyjne mogą być szacowane na podstawie kalkulacji szczegółowych lub wskaźnikowych. Metodą najczęściej stosowaną w praktyce Biegłego, zwłaszcza w odniesieniu do umów ryczałtowych jest zastosowanie metody wskaźnikowej, bazującej na przykład na wskaźnikach (...) publikowanych przez S.. Kalkulacja taka powinna być oczywiście uzupełniona o analizę historycznej zmienności cen, a więc jakie ryzyko zmiany cen winien w swej ofercie założyć wykonawca, chyba że wykonawca w swoim wniosku przedstawi wiarygodne założenia w tym zakresie, jakie przyjął na etapie oferty.
Biegły podkreśla, że niewątpliwą między innymi zaletą waloryzacji wskaźnikowej jest jej odniesienie się do całości wynagrodzenia kontraktowego, a nie arbitralnie wybranych elementów, nie jest konieczne ujawnianie przez wykonawcę najczęściej poufnych danych z karty zamknięcia oferty, w wyniku waloryzacji wskaźnikowej nie następuje finansowanie ewentualnych błędów ofertowych lub zaniżenia wycen (mniejsza wycena ofertowa = mniejsza kwota waloryzacji).
Biegły podkreśla także konieczność równomiernego (ale niekoniecznie równego) rozłożenia na obie Strony kosztów ryzyka niemożliwego do przewidzenia wzrostu cen materiałów i kosztów niezbędnych do wykonania Umowy. Stwierdzenie to nie oznacza, że ryzyko to musi być zawsze rozłożone po równo, nieuzasadnione jest natomiast przerzucenie tego ryzyka w całości na zamawiającego. Jako uzupełnienie argumentacji zawartej w Opinii Biegły wskazał dodatkowo, że przyjęcie, iż nadzwyczajny wzrost cen (a tylko taki może być powód waloryzacji wynagrodzenia) ma być do wysokości zysku finansowany przez Wykonawcę stanowi wyraźne naruszenie równowagi Stron i podziału ryzyk pomiędzy Strony, gdyż do wzrostu cen do wysokości zysku pełne ryzyko ponosi Wykonawca przy jego zupełnym braku po stronie Zamawiającego.
Biegły zauważył, iż zgodnie z § 12 Umowy w przypadku wypowiedzenia albo odstąpienia od Umowy inwentaryzacja robót w toku miała zostać sporządzona przez Wykonawcę przy udziale Zamawiającego. Wypowiedzenie lub odstąpienie od Umowy przez którąkolwiek ze Stron stanowi wydarzenie, które wprowadza do zakresu umownego Wykonawcy wykonanie inwentaryzacji prac w toku, a więc wykonanie inwentaryzacji staje się obowiązkiem kontraktowym Wykonawcy. Wykonawca nie zrealizował tego obowiązku, co spowodowało zaistnienie sytuacji nieprzewidzianej w Umowie. Brak przystąpienia Wykonawcy do inwentaryzacji jest wadą w realizacji przez Wykonawcę zobowiązania kontraktowego, a w przypadku, gdy Wykonawca nie usunie wady w ciągu 14 dni od daty wyznaczonej przez Zamawiającego to Zamawiający może zlecić usunięcie wady osobie trzeciej na koszt Wykonawcy w ramach wykonawstwa zastępczego (§ 6 ustęp 9 Umowy). W związku z tym Biegły potwierdził, że wykonanie inwentaryzacji mogło zostać zlecone osobie trzeciej w ramach wykonawstwa zastępczego.
Biegły uzupełnił ponadto rozdział 5 Opinii głównej o wskazanie, że ponieważ organizacja realizacji robót i sposób wykonywania przedmiotu Umowy, terminy rozpoczynania i kończenia poszczególnych robót, terminy dostaw materiałów i maszyn koniecznych do wykonywania prac, postawione do realizacji zasoby, itd. są w pełni zależne od Wykonawcy to dotrzymywanie terminów, opóźnienia, jak i zmiana terminów realizacji są w zakresie odpowiedzialności i ryzyka Wykonawcy, o ile z analizy okoliczności nie będzie wynikać, iż przyczyna jakiegoś opóźnienia powinna być przypisane Zamawiającemu albo czynnikom od Stron niezależnym, w tym zgodnemu ustaleniu Stron jakiegoś wydłużenia terminy realizacji Umowy. Za niedotrzymanie terminu końcowego obligatoryjnie odpowiada Wykonawca, chyba że zaistniały przesłanki do uznania, że nie odpowiada on za określoną część opóźnienia. Z uwagi na uzgodnienie przez Strony w protokole konieczności nr 2 przedłużenia terminu realizacji do dnia 21 października 2022 roku i niezidentyfikowanie przez Biegłego żadnych innych okoliczności, które w określonym zakresie zdejmowałyby z Wykonawcy odpowiedzialność za terminy realizacji Biegły stwierdza, że Wykonawca ponosi pełną odpowiedzialność za opóźnienie, które powstało od dnia 22 października 2022 roku, czyli od dnia następnego po upływie terminu na realizację zgodnie z protokołem konieczności nr 2. Odpowiedzialność Wykonawcy jest niejako automatyczna i nie wymaga wykazania na podstawie szczegółowych działań lub zaniechań Wykonawcy. Oznacza to opóźnienie po stronie Wykonawcy przy przyjęciu jako terminu zakończenia wykonywania przedmiotu Umowy dnia wypowiedzenia Umowy przez Zamawiającego w dniu 08 grudnia 2022 roku wyniosło 47 dni. Zgodnie z Umową Strony uzgodniły stworzenie harmonogramu terminowo-rzeczowo-finansowego, a więc dokumentu hybrydowego, w którym przewagę miał charakter finansowy, gdyż strona rzeczowo-terminowa została potraktowana pobieżnie. Biegły zauważył, że przy Kontrakcie, którego realizacja miała trwać 12 miesięcy, harmonogram miał dokładność jednego miesiąca, a więc na przykład z dokumentu tego nie było możliwości określenia czy dana robota miała się skończyć na początku czy na końcu danego miesiąca, a jedynie że miało to nastąpić w tym danym miesiącu. W aspekcie rzeczowym używany w trakcie inwestycji harmonogram miał także bardzo ogólny charakter, gdyż cała inwestycja został ujęta w 21 zbiorczych pozycjach. Na przykład z harmonogramu stanowiącego załącznik do aneksu nr (...) (jak wskazano w Opinii w aktach sprawy nie zamieszczono harmonogramu stanowiącego załącznik do Umowy) wynika, że całość elewacji miała być wykonywana w V, VI, VII i VIII miesiącu realizacji, a więc nie można z tego dokumentu zidentyfikować nie tylko kiedy miała być realizowana np. elewacja północna, ale także jak długo miała być realizowana całość, gdyż takie ujęcie w harmonogramie powodowało, że realizacja wskazana w tym dokumencie mogła równie dobrze oznaczać realizację od pierwszego dnia miesiąca V do ostatniego dnia miesiąca VIII, a więc pełne 4 miesiące, jak również realizację od ostatniego dnia miesiąca V do pierwszego dnia miesiąca VII, a więc okres 2 miesięcy i dwóch dni. Wartości planowanych przerobów realizowanych na poszczególnych robotach w kolejnych miesiącach nie upoważniają na oszacowanie na podstawie wartości czy chodzi o 1 dzień czy 30 dni z danego miesiąca. Niezależnie zatem od braku zasadności do przeprowadzania analizy harmonogramowej to prezentowany w aktach sprawy dokument o nazwie harmonogram terminowo-rzeczowo-finansowy nie umożliwia przeprowadzenia rzetelnej analizy terminowej. Opóźnienie rozpoczęcia robót w stosunku do wymogów kontraktowych było niedotrzymaniem przez Wykonawcę wymogu umownego, do którego dotrzymania zobowiązał się poprzez podpisanie Umowy. Zmiana harmonogramu nie miała wpływu na terminowość realizacji, a jedynie sankcjonuje zmiany terminów spowodowane innymi przyczynami. Zmiany kadrowe jako takie są typowym zdarzeniem na budowie i z akt sprawy nie wynika, aby wpłynęły na terminy realizacji.
(dowód: opinia biegłego T. K. k. 501-525; opinia uzupełniająca k. 581-601)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o złożone i wskazane powyżej dokumenty, opinii biegłego oraz zeznania świadków i przedstawiciela powoda uznając zgromadzony w ten sposób materiał dowodowy za wystarczający, a przeprowadzone postępowanie dowodowe za pozwalające na wyjaśnienie i rozstrzygnięcie sprawy, nie wymagające uzupełnienia.
Sąd nie znalazł podstaw, by kwestionować wiarygodność treści dokumentów oraz nie dopatrzył się żadnych okoliczności, które pozwoliłyby na podważenie ich wiarygodności i dlatego uwzględnił fakty z nich wynikające w całości.
Sąd na mocy art. 235 2 § 1 pkt. 5 k.p.c. oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z kolejnej opinii uzupełniającej i z opinii innego biegłego, bowiem nie podzielił bowiem Sąd zarzutów pozwanej do tej opinii.
W ocenie Sądu opinia biegłego musiała podlegać pozytywnej ocenie na podstawie właściwych dla tej oceny kryteriów i mogła stanowić podstawę ustaleń Sądu.
Przypomnieć tutaj trzeba, że dowód z opinii biegłego podlega ocenie na podstawie art. 233 § 1 k.p.c., podobnie jak inne środki dowodowe, a szczegółowe kryteria tej oceny są precyzowane w judykaturze i piśmiennictwie. Dotyczą one zarówno procesowych wymagań związanych z formą i wyznaczonym przez sąd zakresem opinii biegłego, jak i merytorycznej treści opinii. Do kryteriów tych należą m.in. zupełność opinii w zestawieniu z tezą dowodową, prawidłowość przyjętych założeń faktycznych i prawnych, stanowczość i sposób uzasadnienia wyrażonego stanowiska, zgodność z zasadami logiki, powszechnie dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego, obiektywizm i poziom kompetencji biegłego oraz stosowane przezeń metody, jeżeli są one weryfikowalne dla sądu, a także brak sprzeczności i konsekwencja wywodu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/80, OSNC 2001, Nr 4, poz. 64 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2002 r., V CKN 1354/00, niepubl., z dnia 1 września 2009 r., I PK 83/09, niepubl. i z dnia 14 listopada 2013 r., IV CSK 135/13, niepubl.).
Nie bez znaczenia był tutaj również fakt, że większość okoliczności które podlegały w niniejszej sprawie ocenie biegłego pozostawała w zakresie ciężaru dowodu spoczywającego na stronie powodowej. Fakt braku wykazania za pomocą tej opinii konkretnych okoliczności obciążał więc powoda, który opinii nie kwestionował.
Zeznania świadków również Sąd przyjął w całości, bowiem były one spójne, nie wykluczały się wzajemnie i były zgodne z zebranym materiałem dowodowym.
Sąd zważył:
Powód domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 192 053 , 48 zł tytułem części wynagrodzenia z umowy stron (faktura nr (...)) w tym kwoty wynikającej z niezasadnego potrącenia kary umownej (w wysokości 78 222 , 25 zł).
Powód wskazał, że wykonał prace dodatkowe na kwotę brutto 24 805 , 47 zł (netto 20 167 , 05 zł). Pozwana niezasadnie zapłaciła podwykonawcy T. W. kwotę 65 967 , 58 zł mimo faktu wszczęcia wobec powoda postępowania restrukturyzacyjnego. Powód występował z wnioskiem o podwyższenie wynagrodzenia, wskazał, ze strata w wyniku wzrostu cen materiałów wyniosła 107 406 , 39 zł. Powód wskazał na prace dodatkowe na kwotę 42 132 , 58 zł brutto i zamienne na kwotę 23 201 , 15 zł brutto.
Pozwana wnosząc o oddalenie powództwa wskazała, że aneks na roboty dodatkowe nie został podpisany z winy powoda, przyczyną odstąpienia od umowy i naliczenia kary umownej było nienależyte wykonywanie umowy przez powoda i brak jej realizacji w umówionym terminie, z rozliczenia finansowego wynika kwota 113 831 , 23 zł z tytułu robót niewłaściwie wykonanych, w trakcie realizacji umowy pozwana dokonała płatności na rzecz podwykonawców, nie było podstaw do waloryzacji wynagrodzenia, brak podstaw do miarkowania kary umownej.
Przystępując do omówienia zasadniczych motywów rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że powód w pozwie nie sprecyzował z czego wynika dochodzona kwota.
Powód poprzestał na ogólnikowym przedstawieniu kilku aspektów współpracy z pozwanym i wskazał na wynik swego rozliczenia końcowego.
Zasadniczym elementem kwestionowanym przez powoda była zasadność naliczenia kary umownej w wysokości 78 222 , 25 zł, w tym zarzut jej miarkowania.
W tym zakresie kwestie prawidłowości naliczenia kary umownej należało rozpatrywać w świetle art. 483 § 1 k.c., zgodnie z którym można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).
Kara umowna jest dodatkowym zastrzeżeniem umownym, mającym na celu wzmocnienie skuteczności więzi powstałej między stronami w wyniku zawartej przez nie umowy i służy realnemu wykonaniu zobowiązania, a także zdyscyplinowaniu stron w zakresie przestrzegania postanowień łączącej ich umowy. Obowiązek zapłaty kary powstaje w wypadku, gdy zostanie spełniona przesłanka istnienia skutecznego postanowienia umownego, z którego wynika obowiązek świadczenia kary umownej oraz przesłanka niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność (art. 483 § 1 k.c.).
W tym miejscu przypomnieć trzeba, że jest zasadą, iż kara umowna stanowi formę odszkodowania umownego i przysługuje wierzycielowi jedynie wtedy gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy jest następstwem okoliczności za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. Zakres odpowiedzialności z tytułu kary umownej pokrywa się z zakresem ogólnej odpowiedzialności kontraktowej dłużnika, który zwolniony jest od obowiązku zapłaty kary gdy wykaże, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania było następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności (I AGa 108/18, Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 6 lipca 2018 r. LEX nr 2546252 ).
Przyjmuje się bowiem, że zakres odpowiedzialności z tytułu kary umownej pokrywa się z zakresem ogólnej odpowiedzialności dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania (art. 483 § 1 i art. 484 § 1 w związku z art. 471 k.c.). Zobowiązany do zapłaty kary może w związku z tym bronić się zarzutem, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Oznacza to, że przesłanką dochodzenia zapłaty kary umownej jest wina dłużnika co najmniej w postaci niedbalstwa (I AGa 214/18,, Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 5 października 2018 r., LEX nr 2588806).
Kara umowna należy się wierzycielowi tylko wtedy, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. Wierzyciel dochodzący roszczenia o zapłatę kary umownej musi wykazać istnienie i treść zobowiązania łączącego go z dłużnikiem, a także fakt niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Jeżeli dłużnik wykaże, że nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie (nienależyte wykonanie) zobowiązania, będzie wówczas zwolniony z obowiązku zapłaty kary umownej (I ACa 92/18, Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 19 października 2018 r., LEX nr 2595390).
Przenosząc te ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że nie było między stronami sporne, iż powód opóźnił się z wykonaniem prac oraz to, że pozwana odstąpiła od umowy pismem z dnia 8 grudnia 2022r..
Sporne było czy powód zawinił przyczynom odstąpienia od umowy, w szczególności czy ponosi winę za opóźnienie w wykonywaniu prac.
Ciężar dowodu tej okoliczności leżał po stronie powodowej, a w ocenie Sądu temu ciężarowi powód nie podołał.
W tym zakresie wskazać należy przede wszystkim na wnioski opinii biegłego T. K., który wskazał, że termin realizacji umowy zmieniony aneksem na 21 października 2022r. był wystarczający na wykonanie wszystkich prac. Wskazał przy tym biegły na brak rozpoczęcia prac przez okres 2 miesięcy przy przewidzianym ich 12 miesięcznym okresie i uznał to za nieprawidłową organizację inwestycji i przyczynę konieczności przedłużania terminu wykonania prac.
Jak z powyższego wynika opinia ta nie pozwala na ustalenie, że odstąpienie od umowy nastąpiło z przyczyn niezależnych od powoda lub aby pozwana nie miała podstaw do odstąpienia od umowy.
Przypomnieć trzeba, że przesłanką odstąpienia od umowy przez zamawiającego jest wystąpienie po stronie przyjmującego zamówienie stanu opóźnienia z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła w takim stopniu, że nie jest prawdopodobne, aby zostało ono ukończone w umówionym terminie. Opierając się wyłącznie na literalnym brzmieniu przepisu ( verba legis „opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła”), można byłoby formułować wniosek, iż nie jest konieczne opóźnienie zawinione przez przyjmującego zamówienie (zwłoka). (P. Drapała [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom IV. Zobowiązania. Część szczegółowa, wyd. II, red. J. Gudowski, Warszawa 2017, art. 635.)
Wskazuje się, że dla zastosowania tego przepisu konieczne jest wystąpienie wysokiego prawdopodobieństwa niedochowania przez przyjmującego zamówienie terminu końcowego wykonania dzieła, przy czym ocena stopnia prawdopodobieństwa (nieuchronności) następuje według kryteriów obiektywnych. Nie jest zatem wystarczające subiektywne przekonanie zamawiającego. Ciężar udowodnienia wspomnianej okoliczności spoczywa na zamawiającym, bowiem on opiera na niej wykonywane prawo odstąpienia od umowy (zob. wyrok SA w Szczecinie z dnia 26 listopada 2015 r., I ACa 532/15, LEX nr 2023693). (…).
Wykonanie prawa odstąpienia z art. 635 nie wymaga uprzedniego wyznaczenia przyjmującemu zamówienie dodatkowego terminu z zastrzeżeniem skorzystania z tego uprawnienia po jego bezskutecznym upływie (odstępstwo od reguły wynikającej z art. 491 § 1). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 listopada 2008 r., V CSK 182/08, LEX nr 619662, uznał, że przepis art. 635 jako przepis szczególny w stosunku do ogólnych przepisów dotyczących niewykonania umów wzajemnych wyłącza określone w art. 491 § 1 warunki odstąpienia od umowy w postaci popadnięcia przez przyjmującego zamówienie w zwłokę i wyznaczania mu dodatkowego terminu do rozpoczęcia lub kontynuowania i ukończenia dzieła (podobnie wyrok SA w Białymstoku z dnia 18 października 2013 r., I ACa 569/13, LEX nr 1383439). Rezygnacja przez ustawodawcę z tego wymagania (co miało miejsce już w art. 484 k.z.) może wskazywać, że chodzi o stan tak znacznego opóźnienia z rozpoczęciem lub postępem prac, iż nie jest możliwe jego nadrobienie w dodatkowym terminie. ((...). (...) [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom IV. Zobowiązania. Część szczegółowa, wyd. II, red. J. Gudowski, Warszawa 2017, art. 635.)
Z okoliczności ujawnionych w sprawie wynika, że powód nie wykonał umowy w terminie a nie wykazał aby stało się tak z przyczyn od niego niezależnych. W tej sytuacji pozwana miała prawo do naliczenia kary umownej.
Zgodnie zaś z § 13 ust. 1 pkt 4 na wypadek odstąpienia od umowy przez zamawiającego z przyczyn zależnych od wykonawcy strony przewidziały karę umowną w wysokości 5% wynagrodzenia umownego brutto określonego w § 7 ust. 1.
Wynagrodzenie to ustaliły strony w § 7 ust. 1 umowy na kwotę 1 564 445 , 08 zł. Z tej kwoty 5% to 78 222 , 25 zł. Tej wysokości karę umowną naliczył pozwanej powód notą nr (...) z dnia 28 grudnia 2022r. (k. 155) wskazując w nocie termin zapłaty na dzień 5 stycznia 2023r.
Powód wniósł o miarkowanie tej kary.
Przypomnieć tutaj trzeba, że zgodnie z art. 484 § 2 k.c. jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.
Jak podnosi się w doktrynie i orzecznictwie treść omawianego przepisu wskazuje na silne powiązanie kary umownej z instytucją naprawienia szkody, co implikuje określone skutki prawne, zwłaszcza w zakresie możliwości żądania przez dłużnika miarkowania kary umownej (wyrok SN z dnia 30 listopada 2006 r., I CSK 259/06, LEX nr 398369).
Przepis art. 484 § 2 k.c. zezwala na obniżenie wysokości kary umownej na żądanie dłużnika, jeżeli zobowiązanie jest w znacznej części wykonane albo gdy kara umowna jest rażąco wygórowana, czyli wówczas, gdy w przekonaniu organu orzekającego istnieje dysproporcja między poniesioną szkodą a wysokością kary umownej.
Wskazuje się również, że przepis art. 484 § 2 k.c. o możliwości miarkowania odszkodowania na żądanie dłużnika należy do przepisów tzw. prawa sędziowskiego, a sama regulacja nie zawiera jakichkolwiek wyłączeń. Norma może znaleźć zatem zastosowanie w sytuacji, gdy w świetle oceny określonego stanu faktycznego można mówić o tym, że kara umowna w zastrzeżonej wysokości jawić się będzie jako nieadekwatna (wyrok SA w Katowicach z dnia 17 grudnia 2008 r., V ACa 483/08, LEX nr 491137).
W komentowanym przepisie nie wskazano stanów faktycznych co do przesłanek uzasadniających miarkowanie kary umownej, pozostawiając ich ustalenie uznaniu sędziowskiemu uwzględniającemu okoliczności konkretnej sprawy. Katalog kryteriów pozwalających na zmniejszenie kary umownej jest zatem otwarty (wyrok SN z dnia 25 marca 2011 r., IV CSK 401/10, LEX nr 1108517; wyrok SN z dnia 23 maja 2013 r., IV CSK 644/12, LEX nr 1365722). Takie rozwiązanie zapewnia możliwość elastycznego stosowania miarkowania kary umownej (wyrok SN z dnia 15 października 2008 r., I CSK 126/08, LEX nr 484662).
Jeśli zaś chodzi o wskazane w przepisie kryteria to przyjmuje się, iż „rażące wygórowanie" jako okoliczność uzasadniająca miarkowanie kary umownej musi być postrzegana jako porównanie rozmiaru poniesionej szkody w wyniku naruszenia zobowiązania w stosunku do wysokości zastrzeżonej kary umownej zaś „znaczne wykonanie" jest postrzegane jako część wykonania zobowiązania przekraczająca jego połowę. Ocena, czy zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, powinna następować na podstawie kryterium przydatności przedmiotu świadczenia dla wierzyciela oraz z punktu widzenia kryteriów wykonania zobowiązania ustanowionych w art. 354 k.c.
Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, że Sąd nie znalazł z niniejszej sprawie podstaw do miarkowania kary umownej.
Przede wszystkim podnieść należy, że stawka tej kary 5% wynagrodzenia nie była wysoka dla kary umownej za odstąpienie od umowy. Tym bardziej nie sposób uznać, że stawka ta albo naliczona przy jej zastosowaniu kara była rażąco wygórowana.
Ponadto wskazać należy, że powód, mimo faktycznego przedłużenia terminu realizacji umowy, nie dokończył prac powodując tym samym utrudnienia po stronie pozwanej.
Powód nie wykazał przy tym aby pozwana nie poniosła z tego powodu szkody.
Wszystkie te okoliczności w ocenie Sądu nie pozwalają na miarkowanie naliczonej kary.
Powód wskazywał również na prace dodatkowe na kwoty brutto 24 805 , 47 zł (netto 20 167 , 05 zł) oraz 42 132 , 58 zł brutto i prace zamienne na kwotę 23 201 , 15 zł brutto.
W tym zakresie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym przede wszystkim o opinię biegłego w ocenie Sądu należy uznać za wykazane prace dodatkowe na kwotę brutto 24 805 , 47 zł (netto 20 167 , 05 zł) pomniejszone o kwotę 3 160 , 39 zł wyłączone z zakresu kontraktowego (protokół konieczności k. 229-230) oraz na kwotę brutto 57 590 , 86 zł pomniejszone o kwotę 1 605 zł (protokół konieczności k. 236-237).
W ocenie Sądu należy również podzielić wnioski opinii biegłego, że prace związane z wykonaniem szpalet po wymianie stolarki okiennej, przebudowa nadproży drzwi wejściowych, dodatkowy zakres prac z branży sanitarnej i inne wskazywane przez powoda prace nie mogą zostać zakwalifikowane jako prace dodatkowe uprawniające powoda do uzyskania dodatkowego wynagrodzenia.
Powód domagał się waloryzacji wynagrodzenia wskazując, że poniósł stratę na materiałach w wysokości 107 406 , 39 zł.
W ocenie Sądu ten wniosek był nieuzasadniony.
Przypomnieć tutaj trzeba, że ewentualna zmiana wysokości istotnego elementu umowy zawartej w trybie ustawy z 2004 r. - Prawo zamówień publicznych, jakim jest wysokość wynagrodzenia należnego wykonawcy, może nastąpić w oparciu o treść art. 357 1 k.c. ( rebus sic stantibus), który z mocy art. 8 ust. 1 p.z.p. ma zastosowanie w zakresie nieuregulowanym przez ustawę o zamówieniach publicznych i umożliwia modyfikowanie zobowiązania z uwagi na nieoczekiwane zdarzenia po jego powstaniu.
Za utrwalony w orzecznictwie należy uznać pogląd o dopuszczalności zastosowania w drodze analogii do umowy o roboty budowlane przepisów art. 629 i 632§2 k.c., które mogą stanowić podstawę modyfikacji wynagrodzenia wykonawcy z tej umowy, a który to pogląd znajduje odzwierciedlenie w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2009 roku, III CZP 41/09 (OSNC 2010 nr 3 poz. 33) jak i wyrokach Sądu Najwyższego (por. wyroki SN z 15 czerwca 2007 roku, V CSK 63/07, z 4 lutego 2011 roku, III CSK143/10, 9 sierpnia 2012 roku, V CSK 366/14, 29 marca 2002, I CSK 333/11, 21 lutego 2013 r., IV CSK 354/12, 12 kwietnia 2013 roku, IV CSK 568/12 5 grudnia 2013r. V CSK 2/13). Regulacje te, jak wskazano w przywołanych orzeczeniach, mogą mieć zastosowanie również w odniesieniu do umów zawieranych w trybie przepisów o zamówieniach publicznych. Zmiany wysokości wynagrodzenia ryczałtowego dotyczy norma przepisu art. 632§2 k.c. dopuszczająca zmianę umowy przez sąd przez podwyższenie umówionego wynagrodzenia ryczałtowego, gdy na skutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła (analogicznie robót budowlanych) za umówionym wynagrodzeniem, groziłoby wykonawcy rażącą stratą.
Oceny wzajemnego stosunku norm art. 357 1 k.c. jak i 632§2 k.c. mogących stanowić podstawę żądania modyfikacji umowy w zakresie zmiany umówionego wynagrodzenia, dokonał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 marca 2012 roku przyjmując, że wzajemny stosunek tych norm wskazuje, iż pozostają one w stosunku zawierania się. Zakres zastosowania normy ujętej w art. 632§2 k.c. jest węższy, zawiera się w zakresie stosowania normy art. 357 1 k.c., jest regulacją szczególną. Dlatego przyjąć należy, że przepis art. 632 § 2 k.c. dotyczy modyfikacji określonego rodzaju umowy, daje uprawnienie określonej w nim stronie - przyjmującemu zamówienie, stąd uwzględniając charakter łączącego strony niniejszego sporu stosunku obligacyjnego, przedmiot żądanej modyfikacji, podstawę oceny zgłoszonego roszczenia stanowić winien przepis art. 632§2 k.c. (por. też wyrok SN z 18 września 2013 r. V CSK 436/12).
W świetle zaś regulacji przepisu art. 632§2 k.c. przesłankami podwyższenia wynagrodzenia jest zmiana stosunków, której nie można było przewidzieć z jednej strony, a z drugiej zagrożenie wystąpienia rażącej straty po stronie przyjmującego zamówienie (wykonawcy) w razie wykonania dzieła (robót budowlanych) przy umówionym wynagrodzeniu. Pomiędzy tymi okolicznościami musi występować związek przyczynowy.
Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, istotna zmiana stosunków w rozumieniu art. 632§2 k.c. dotyczy wyłącznie zdarzenia zewnętrznego niezależnego od stron, którego nie były one w stanie przewidzieć w dacie zawarcia umowy. Wykluczone natomiast na gruncie tej regulacji są okoliczności zależne od stron, czy też zdarzenia losowe o charakterze indywidualnym zagrażające wykonawcy rażącą stratą. Odwoływanie się ustawodawcy do nieprzewidywalności zmiany stosunków wskazuje, że chodzi tu o przypadki wychodzące poza zakres zwykłego ryzyka kontraktowego (por. wyroki SN z 18 września 2013 roku, V CSK 436/12 5 grudnia 2013 roku, V CSK 2/13 wyrok z 4 lutego 2011r., III CSK 143/10). Strony w chwili zawierania umowy powinny bowiem brać pod uwagę okoliczności mieszczące się w granicach zwykłego ryzyka kontraktowego, a od profesjonalnych uczestników obrotu wymaga się większej staranności przy ocenie okoliczności mających wpływ na treść postanowień umownych oraz przy ocenie ryzyka.
W niniejszej sprawie z opinii biegłego wynika, że w okresie realizacji umowy następowała zmienność cen materiałów i usług budowalnych, ale zmienność ta nie przekraczała kilkunastu procent i dotyczyła wzrostu cen tylko części materiałów budowalnych.
Oceniając wnioski waloryzacyjne wykonawcy wskazał biegły na fakt, że czynnik podnoszony w tych wnioskach – pandemia (...) (...), był znany już w chwili sporządzania przez wykonawcę oferty a więc nie był czynnikiem o charakterze nadzwyczajnym.
Za czynnik nadzwyczajny w ocenie biegłego można było uznać wybuch wojny w Ukrainie ale w tym zakresie zwrócił biegły uwagę na znaczną ogólność informacji przedłożonych przez powoda , ich niespójność ze wskazanym okresem nieprzewidywalności cen i brak wykazania związku z cenami materiałów wykorzystanych w tej konkretnej inwestycji.
Wskazał też biegły rozbieżności w samych wnioskach waloryzacyjnych składanych przez wykonawcę.
Ocenił biegły, że powód nie określił prawidłowo waloryzacji związanej ze zmiennością cen materiałów budowlanych i jej wpływami na koszty wykonawcy.
Dlatego uznał Sąd, że powód nie wykazał wysokości straty jaka miałby ponieść na skutek wykonania umowy. W tym zakresie wskazać należy również na niewielka różnicę podnoszonej przez powoda straty od wyliczonego przez biegłego zysku przedstawionego w kosztorysach ofertowych wykonawcy.
Dlatego uznał Sąd, ze powód nie wykazał aby w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności pozwalające na waloryzację ustalonego w umowie wynagrodzenia.
Powód zarzucał, że pozwana niezasadnie zapłaciła podwykonawcy T. W. kwotę 65 967 , 58 zł mimo faktu wszczęcia wobec powoda postępowania restrukturyzacyjnego.
Ten zarzut był nieuzasadniony.
Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 167 pr. restrukturyzacyjnego układ nie narusza praw wierzyciela wobec poręczyciela oraz współdłużnika dłużnika ani praw wynikających z hipoteki, zastawu, zastawu skarbowego, zastawu rejestrowego lub hipoteki morskiej, jeżeli były one ustanowione na mieniu osoby trzeciej.
Aktualność zachowuje więc teza, że przyznane dłużnikowi przez wierzycieli, w ramach zawartego i zatwierdzonego przez sąd układu, zmniejszenie zobowiązań dotyczy jedynie dłużnika będącego uczestnikiem postępowania układowego. Skutki redukcji zobowiązań, stosownie do art. 68 rozporzadzenia z 1934 r. Prawo o postępowaniu układowym, nie mają wpływu na zobowiązania współdłużnika i poręczyciela. Przepis ten stanowi szczególne, materialnoprawne, ze względu na następstwa powodowane w sferze stosunków prawnych, uregulowanie w odniesieniu do przepisów kodeksu cywilnego normujących instytucję poręczenia, wyłączając zastosowanie art. 879 § 1 i art. 883 k.c. (Wyrok SN z 26.09.2014 r., IV CSK 689/13, LEX nr 1554591).
Sam fakt otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego wobec powoda nie miał więc wpływu na istnienie i wymiar zobowiązań pozwanej wobec podwykonawców powoda i jego obowiązków z art. 647 1 k.c.
Dlatego ten zarzut uznał Sąd za nieuzasadniony.
Pozwana zarzucała, że z rozliczenia finansowego wynika kwota 113 831 , 23 zł z tytułu robót niewłaściwie wykonanych.
Powód kwestionował to stanowisko podnosząc, ze pozwana nie wykazała na czym oparła swe wyliczenia tej kwoty. To stanowisko powoda należy podzielić.
W tym zakresie wskazać należy, że ciężar dowodu faktu istnienia omawianej należności w całości spoczywał na stronie pozwanej. W ocenie Sądu pozwana w żaden sposób nie wykazała ani istnienia, ani wysokości tej wierzytelności. Ogólnikowe odwołanie się do rozliczenia dokonanego przez Inżyniera Kontraktu bez wykazania jakich konkretnie wad i usterek prac powoda to dotyczy jest niewystarczające.
W niniejszej sprawie pozwana nie wskazała, nie mówiąc już o wykazaniu na czym miały polegać owe wady i usterki a w konsekwencji w jaki sposób wyliczyła omawianą kwote.
Dlatego uznał Sąd, że pozwana nie wykazała istnienia owej wierzytelności.
Podsumowując przedstawione rozważania przypomnieć trzeba, że dochodził powód kwoty 192 053 , 48 zł tytułem części wynagrodzenia z umowy stron.
Kwota ta obejmowała m. in. kwotę 107 406 , 39 zł dochodzoną przez powoda z tytułu waloryzacji wynagrodzenia. Jak już wyżej wyjaśniono uznał Sąd, że powód nie wykazał podstaw do waloryzacji wynagrodzenia. O te kwotę należy więc pomniejszyć kwotę dochodzoną pozwem.
Jak wyjaśniono wyżej pozwana skutecznie nałożyła na powoda i potrąciła z jego wynagrodzenia karę umowna w wysokości 78 222 , 25 zł. O te kwotę należy więc pomniejszyć kwotę dochodzoną pozwem.
Za niezasadny uznał również Sąd zarzut powoda, że pozwana niezasadnie zapłaciła jego podwykonawcy kwotę 65 967 , 58 zł wynagrodzenia. O te kwotę należy więc pomniejszyć kwotę dochodzoną pozwem.
Łącznie więc za niezasadne uznał Sąd stanowisko powoda w zakresie należności w wysokości 251 596 , 22 zł co znacznie przekracza dochodzoną pozwem kwotę.
Dlatego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia roszczeń powoda, powództwo oddalono.
O kosztach orzeczono zgodnie z art. 98 k.p.c. zasadzając od powoda na rzecz pozwanej kwotę 5 417 zł na która złożyły się :
- wynagrodzenie pełnomocnika procesowego – 5 400 zł
- opłata od pełnomocnictwa – 17 zł.
Sędzia Leszek Guza