Wyrok z 13 maja 2026, sygn. III Ca 1214/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 maja 2026 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Magdalena Balion-Hajduk

po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. w F.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa Ł. (...) F.

przeciwko V. R.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda

od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach

z dnia 29 września 2025 r., sygn. akt II C 567/25

oddala apelację.

SSO Magdalena Balion-Hajduk

Sygn. akt III Ca 1214/25

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z 29 września 2025 roku oddalił powództwo Ł. (...) w F. przeciwko V. R. o zapłatę 10 299,96 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu.

Sąd Rejonowy ustalił, że 22 lipca 2019 roku pozwany V. R. zawarł z (...) S.A. z siedzibą w S. umowę pożyczki ratalnej o numerze (...). Zgodnie z treścią umowy pożyczkodawca udzielił pozwanemu pożyczki, a pozwany zobowiązał się do terminowej spłaty pożyczki wraz z odsetkami. Całkowita kwota do spłaty wynosiła 8 358,09 zł, z czego całkowita kwota pożyczki wynosiła 3 900 zł, a jej całkowity koszt – 4 458,09 zł. Pożyczka była oprocentowana według zmiennej stopy oprocentowania w wysokości odsetek maksymalnych. Pożyczkodawca zastrzegł w umowie na swoją rzecz prowizję za udzielenie pożyczki w kwocie 975 zł, należną z tytułu przygotowania i udzielenia pożyczki, naliczaną w dniu wypłaty pożyczki i płatną w terminie spłaty raty. Pożyczkobiorca został również obciążony prowizją operacyjną, należną z tytułu obsługi pożyczki naliczoną od dnia wypłaty pożyczki, płatną w terminie zapłaty raty, w łącznej kwocie 2 907,56 zł.

Spłata pożyczki miała nastąpić w 30 miesięcznych ratach, płatnych w wysokości i terminach szczegółowo opisanych w harmonogramie, w okresie od 22 sierpnia 2019 roku do 24 stycznia 2022 roku.

W przypadku niedokonania przez pożyczkobiorcę zapłaty raty w terminie, pożyczkodawca uprawniony był do naliczenia odsetek z tytułu opóźnienia w spłacie zadłużenia w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie oraz podjęcia czynności windykacyjnych w calu odzyskania należności (pkt 7 i 28 umowy). Ponadto w przypadku naruszenia przez pożyczkobiorcę warunków umowy, w tym braku zapłaty przez pożyczkobiorcę dwóch rat w pełnej wysokości i w terminie spłaty raty, pożyczkodawca był uprawniony do rozwiązania umowy z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia (pkt 34 umowy).

Kwota pożyczki wynosząca 3 900 zł została wypłacona dnia 23 lipca 2019 roku.

W dniu 26 lipca 2019 roku został sporządzony wydruk umowy, która miała zostać zawarta pomiędzy (...) S.A. a (...) (...), która to umowa została zatytułowana jako umowa cesji wierzytelności. (...) S.A. w treści umowy oświadczyła, że przysługują jej wierzytelności wynikające z zawartych umów pożyczek określone w załączniku nr 1 do umowy (§ 1 pkt 1 umowy). Strony oświadczyły, że przeniesienie wierzytelności następuje w dniu zawarcia umowy (§ 1 pkt 5 umowy). W załączniku nr 1 została wskazana m.in. wierzytelność z tytułu pożyczki zawartej dnia 22 lipca 2019 roku przez pozwanego.

V. 26 lipca 2019 (...) S.A. oraz (...) (...) oświadczyły że (...) S.A. sprzedała (...) Funduszowi Inwestycyjnemu Zamkniętemu Niestandaryzowanemu Funduszowi Sekurytyzacyjnemu szereg wierzytelności, w tym wierzytelność z tytułu umowy pożyczki zawartej dnia 22 lipca 2019 roku. Strony oświadczyły, że dokonanie przelewu nie było sprzeczne z przepisami prawa, zastrzeżeniami umownymi lub właściwością zobowiązania.

Dnia 19 czerwca 2019 roku pomiędzy (...) Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym Niestandaryzowanym Funduszem Sekurytyzacyjnym a Ł. B. T. (...) 2 (...) została zawarta umowa ramowa o współpracy, w której strony ustaliły, że pakiety wierzytelności wynikające z umów pożyczek, przysługujących (...), będą nabywane na podstawie umów sekurytyzacji przez Ł. B. M. (...), przy czym przejście wierzytelności nastąpi w momencie zapłaty ceny.

W dniu 26 lipca 2019 roku CS1 Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny w ramach umowy sekurytyzacji przelał na rzecz Ł. B. T. M. (...) (...) nabyte w drodze umowy cesji z dnia 26 lipca 2019 roku zawartej z (...) S.A. O przeniesieniu wierzytelności z tytułu pożyczki Ł. B. T. (...) poinformował pozwanego pismem z dnia 31 lipca 2019 roku.

Dnia 28 lutego 2020 roku, na skutek rosnących zaległości w spłacie pożyczki, pełnomocnik Ł. B. M. (...) wezwał pozwanego do zapłaty zaległej kwoty 583,11 zł w terminie do dnia 9 marca 2020 roku pod rygorem wypowiedzenia umowy pożyczki, a następnie pismem z dnia 1 kwietnia 2020 roku wypowiedział pozwanemu umowę przedmiotowej pożyczki z warunkiem rozwiązującym (niweczącym skutki wypowiedzenia) – dokonaniem spłaty całej zaległej kwoty w wysokości 875,12 zł w terminie do dnia 15 kwietnia 2020 roku .

W dniu 14 grudnia 2022 roku Ł. B. T. M. (...) zawarł z powodem umowę przelewu wierzytelności, w której Ł. B. T. M. (...) przeniósł na powoda wierzytelności za wynagrodzeniem i na warunkach określonych w umowie, natomiast powód nabył wierzytelności na tych warunkach. Wykaz wierzytelności objętych umową przelewu zawarto w załączniku numer 3 do umowy przelewu wierzytelności. W wykazie pod pozycją (...) wskazano wierzytelność wynikającą z umowy pożyczki z dnia 22 lipca 2019 roku względem V. R..

Sąd Rejonowy wskazał, że pierwsza umowa, zawarta dnia 26 lipca 2019 roku pomiędzy pożyczkodawcą a (...), nie jest wiarygodnym dowodem przejścia wierzytelności albowiem najistotniejsze postanowienia tej umowy zostały zakryte, co tyczy się zwłaszcza § 1 pkt 3, 4 i 6-9 umowy, dotyczących przedmiotu umowy.

Sąd podkreślił, że poza sporem pozostawało, że pozwany zawarł z (...) S.A. z siedzibą w S. umowę pożyczki o treści wynikającej z dokumentu przedłożonego przez powoda, a także że otrzymał kwotę pożyczki. Strona pozwana nie zaprzeczyła tym faktom, nie zaprzeczyła także, że pozwany nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku spłaty rat pożyczki zgodnie z treścią wiążącej strony umowy pożyczki z dnia 22 lipca 2019 roku. Sporne pozostawało, czy powód posiada legitymację czynną do dochodzenia od pozwanego roszczeń z tytułu umowy pożyczki, a zatem czy w sposób skuteczny wierzytelność została przeniesiona z pierwotnego wierzyciela na powoda. Spornym było również, czy umowa pożyczki zawiera klauzule abuzywne

Sąd I instancji uznał na podst. art. 509 k.c. , że powód nie nabył skutecznie wierzytelności przysługującej pożyczkodawcy względem pozwanego. Ciężar udowodnienia legitymacji czynnej, a zatem skuteczności trzech umów cesji, spoczywał na stronie powodowej, stosownie do art. 6 k.c. Przedstawiony przez powoda materiał dowodowy nie dawał natomiast podstaw do ustalenia że wierzytelność względem pozwanego została skutecznie przeniesiona przez (...) S.A na rzecz CS1 Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny, a w dalszej kolejności na rzecz Ł. B. M. 2 Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny. Z tego względu powództwo podlegało oddaleniu.

Sąd Rejonowy wyjaśnił także, że niezasadne pozostawało twierdzenie strony pozwanej dotyczące abuzywności klauzul zawartych w umowie pożyczki. Koszty pozaodsetkowe spełniły bowiem wymogi określone w art. 36a ust. 1 i 2 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim.

Powód zaskarżył wyrok w pkt 2 co do kwoty 8 521,13 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienia od wniesienia pozwu i zarzucił naruszenie

- art. 232 k.p.c. przez nieuprawnione uznanie, że powód nie przedłożył dowodów, które wykazywałyby na fakt nabycia przez niego konkretnej wierzytelności wobec pozwanego, co skutkowało ustaleniem, że nie przysługuje mu legitymacja procesowa czynna, podczas gdy przedstawił dowody, które dają podstawy do poczynienia ustaleń odmiennych,

- art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 227 § 1 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i brak wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego przejawiające się w uznaniu, że przedstawiona przez powoda umowa przelewu wierzytelności z 14 grudnia 2022 roku wraz z wyciągiem z załącznika wskazującego wierzytelności objęte cesją, zawierające dane identyfikujące wierzytelności w stosunku do pozwanego, potwierdzenie zapłaty ceny, zawiadomienia o cesji wierzytelności są niewystarczające, przyjęcie, że wyciąg z załącznika do umowy nie jest wystarczającym dowodem wykazującym na fakt przejścia wierzytelności na stronę powodową, że powód nie udowodnił, że dochodzona wierzytelność została skutecznie przeniesiona,

- naruszenie art. 509 § 1 k.c. przez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że powód nie wykazał przejścia uprawnienia na rzecz następcy prawnego

- art. 129 § 4 k.p.c. w związku z art. 208 § 1 pkt 4 k.p.c. i 227 k.p.c. przez niezastosowanie przy powziętych wątpliwościach co do treści, formy sprzedaży wierzytelności i niezobowiązanie powoda do złożenia oryginałów dokumentów,.

Powód wniósł o zmianę wyroku przez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 8521,13 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu oraz zasądzenie kosztów procesu za obie instancje ewentualnie z daleko idącej ostrożności o uchylenie wyroku w całości przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie odniosła skutku.

Niniejsza sprawa była rozpoznawana według przepisów o postępowaniu uproszczonym, a sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, zatem zgodnie z art. 505 ¹³ § 2 k.p.c. uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Zarzut powoda dotyczący błędnego wskazania przez Sąd Rejonowy, ze nie wykazał przejścia uprawnień na rzecz następcy prawego wynikającego z zawartej przez pozwanego umowy pożyczki okazał się słuszny. Art. 511 k.c. stanowi bowiem, że jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew tej wierzytelności powinien być również pismem stwierdzony. Z regulacji tej wynika, że przepisy kodeksu cywilnego nie wymagają zachowania szczególnych wymogów formalnych dla umowy przelewu wierzytelności. Może więc być ona zawarta w dowolnej formie, a nawet w sposób dorozumiany. Sąd Rejonowy zakwestionował moc dowodową pierwszej umowy zawartej 26 lipca 2019 roku pomiędzy pożyczkodawcą a (...) z powodu zakrycia istotnych postanowień umowy. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie o przelewie wierzytelności z dnia 26 lipca 2019r. , w którym (...) S.A. i (...) zgodnie oświadczyli, że na podstawie umowy przelewu z tego samego dnia nabył wierzytelności, wśród których wskazano wierzytelność objętą żądaniem pozwu. Zgodnie z art. 511 k.c. oświadczenie to należy uznać za wystarczające dla wykazania przejścia uprawnień na następcę prawnego.

Apelacja nie mogła jednak odnieść skutku z uwagi na występowanie w zawartej umowie pożyczki klauzul abuzywnych, których istnienie w związku z tym, że pozwany jest konsumentem Sąd musi wziąć pod uwagę z urzędu, w obu instancjach, gdyż odnosi się do prawa materialnego.

Jak wynika z harmonogramu spłat rat pożyczki oprocentowanie dotyczy także prowizji w wysokości 3 882,56zł. Przy rozłożeniu na 30 rat pożyczki 3 900zł, przy oprocentowaniu 10 % odsetki powinny wynieść 517,80zł, w harmonogramie prowizję rozbito na raty, od których naliczono odsetki od całości prowizji i kapitału. Takie postanowienie należy uznać za abuzywne i sprzeczne z przepisami ustawy. W szczególności z treści art. art. 5 pkt 7 i 12 w zw. z art. 25ust 1 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim. W art. 5 pkt 12 ustawy o kredycie konsumenckim zdefiniowano rzeczywistą roczną stopę oprocentowania jako całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentową całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Całkowitą kwotę kredytu określono w art. 5 pkt 7 jako maksymalną kwotę wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt …[..]. Już z porównania powyższych definicji wynika, że oprocentowanie kredytu nie może obejmować kredytowanych kosztów. Również z art. 25 ust 1 pkt1 ustawy o kredycie konsumenckim wynika, że przy ustalaniu rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania uwzględnia się całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, z wyłączeniem opłat z tytułu niewykonania swoich zobowiązań wynikających z umowy o kredyt oraz opłat innych niż cena nabycia towaru lub usługi, które konsument jest zobowiązany ponieść bez względu na sposób finansowania tego nabycia …[..]. Ponadto z brzmienia art. art. 69 prawa bankowego należy wnioskować o wyłączeniu prowizji banku z środków podlegających oprocentowaniu. W świetle tego przepisu obowiązkiem kredytobiorcy jest zwrot kwoty kredytu z odsetkami oraz zapłata prowizji [art. 69 pr.b. przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu]. Całkowita kwota kredytu nie może obejmować żadnych kwot należących do całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta, w tym odsetek. Art. 3 lit. l i art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48 należy interpretować w ten sposób, że całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnionych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych z udzieleniem kredytu, które to kwoty w rzeczywistości nie są wypłacane konsumentowi.

Także Trybunału Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 23 kwietnia 2026 r. w sprawie o sygn.. orzekł, że Art. 3 lit. g i j) dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki, zmienionej dyrektywą 2021/2167, w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta.

Tym samym naliczenie przez powoda odsetek od kosztów prowizji było bezzasadne. Powoduje to w oczywisty sposób niewłaściwe wyliczenie wysokości raty, a tym samym niewłaściwe ustalenie rzeczywistej wysokości zadłużenia. Na podstawie materiału dowodowego nie można ustalić jaka jest jego wysokość. Powoduje to w konsekwencji nieskuteczność wypowiedzenia umowy kredytu, które Sąd odwoławczy uznał z powyższych przyczyn za bezskuteczne, a tym samym że powód nie wykazał swojego roszczenia zarówno co do zasady jak i wysokości.

Sąd Okręgowy, mając powyższe na uwadze na mocy art. 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

SSO Magdalena Balion-Hajduk