Wyrok z 3 czerwca 2026, sygn. III AUa 968/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 czerwca 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący: SSA Iwona Szybka

Protokolant: starszy sekretarz sądowy

N. V.

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2026 r. w C.

sprawy O. X.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w C.

o emeryturę pomostową

na skutek apelacji O. X.

od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi

z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt VIII U 2151/24

oddala apelację.

Iwona Szybka

Sygn. akt III AUa 968/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 1 sierpnia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w C. odmówił O. X. prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że odmówił wnioskodawczyni przyznania emerytury na podstawie art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, ponieważ nie udowodniła okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat oraz po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Zakład uwzględnił do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych na podstawie art. 4 okresy zatrudnienia od 14 listopada 1985 r. do 7 maja 1986 r. oraz od 3 stycznia 1991 r. do 3 września 2007 r. z wyłączeniem urlopów bezpłatnych i zwolnień lekarskich, tj. łącznie 14 lat, 11 miesięcy i 13 dni. Jednocześnie Zakład podkreślił, że stanowisko przędzarz-pomoc nie zostało wymienione w zarządzeniu resortowym. Ponadto po 31 grudnia 2008 r. ubezpieczona nie została zgłoszona w ZUS jako pracownik zatrudniony w szczególnych warunkach. Zakład odmówił również ubezpieczonej przyznania emerytury na podstawie art. 4 w zw. z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych, ponieważ na dzień 1 stycznia 2009 r. nie udowodniła okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w wymiarze co najmniej 15 lat, wymienionej w załączniku nr 1 lub 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Organ nie uwzględnił do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach na podstawie art. 4 w zw. z art. 49 okresu zatrudnienia od 25 kwietnia 1985 r. do 24 czerwca 1985 r., od 14 listopada 1985 r. do 7 maja 1986 r. oraz od 3 stycznia 1991 r. do 3 września 2007 r., ponieważ pracodawcy nie potwierdzają, że w w/w okresach wnioskodawczyni wykonywała prace wymienione w załączniku nr 1 lub 2 ustawy o emeryturach pomostowych.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła O. X. podnosząc, że ZUS bezzasadnie odmówił zaliczenia do pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w (...) S.A. od 25 kwietnia 1985 r. do 24 czerwca 1985 r. i w (...) Zakładach (...) od 11 sierpnia 1988 r. do 4 grudnia 1990 r. oraz okresu zatrudnienia od 1 czerwca 2024r. do 30 czerwca 2024r., kiedy to wykonywała pracę w warunkach szczególnych będąc zatrudnioną w Towarzystwie (...) w C. w charakterze pokojowej. Praca ta jest wymieniona w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych w punkcie 22. W związku z powyższym spełnia ona wszystkie warunki do otrzymania emerytury pomostowej.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 lipca 2025 r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie.

Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach i rozważaniach: O. X. urodziła się (...) W dniu 8 lipca 2024 r. złożyła w organie rentowym wniosek o przyznanie prawa do emerytury pomostowej. Zaskarżoną decyzją z dnia 1 sierpnia 2024 r. organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do emerytury pomostowej. W postępowaniu przez organem rentowym ubezpieczona wykazała staż pracy w ilości 36 lat, 0 miesięcy i 25 dni, a w tym: okresy nieskładkowe w ilości 4 lat, 1 miesiąca i 9 dni oraz okresy składkowe w wysokości 31 lat, 11 miesięcy i 16 dni. Do pracy w szczególnych warunkach na podstawie art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych Zakład uwzględnił ubezpieczonej okresy zatrudnienia w łącznym wymiarze 14 lat, 11 miesięcy i 13 dni, przypadające w okresach od 14 listopada 1985 r. do 7 maja 1986 r. oraz od 3 stycznia 1991 r. do 3 września 2007 r. (z wyłączeniem urlopów bezpłatnych i zwolnień lekarskich). Zgodnie ze świadectwem pracy z dnia 3 lipca 1985 r. O. X. była zatrudniona w (...) Zakładach (...) w R. w okresie od 25 kwietnia 1985 r. do 24 czerwca 1985 r. W wymienionym okresie zajmowała stanowisko przędzarz-pomoc. W w/w zakładzie pracy skarżąca pracowała na przędzalni. Przyuczała się do zawodu. W oddziale było dużo maszyn ze szpulkami, przez które przechodziły nitki, jak się napełniły to trzeba było je zdjąć i założyć puste szpulki. Czynność tę wykonywało się w trakcie pracy maszyny. Odwołująca wykonywała swoje obowiązki przez osiem godzin dziennie w systemie dwuzmianowym. Zgodnie ze świadectwem pracy z dnia 6 grudnia 1990 r. O. X. była zatrudniona w (...) Zakładach (...) w R. w okresie od 11 sierpnia 1988 r. do 4 grudnia 1990 r. w pełnym wymiarze godzin. W wymienionym okresie zajmowała stanowisko konfekcjoner środków opatrunkowych. Jako konfekcjoner środków opatrunkowych wnioskodawczyni najpierw pracowała przy pakowaniu waty. W zakładzie były maszyny, przy których siedziało się po obu stronach. Wata szła, trzeba było ją odciąć i pakować w woreczki. Następnie odwołująca została przeniesiona do pakowania gazy. Zwijała gazę i pakowała w opakowania albo była na bandażach, gdzie zwijała je i pakowała w kartoniki.

W dniu 29 maja 2024 r. pomiędzy Towarzystwem (...) w C. a O. X. zawarta została umowa o pracę na okres próbny od 1 czerwca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. na stanowisku pokojowej w pełnym wymiarze czasu pracy. Jako miejsce wykonania pracy wskazano Dom Pomocy Społecznej w C., ul. (...). Jako dzień rozpoczęcia pracy wskazano 3 czerwca 2024 r. Zgodnie z pisemnym zakresem obowiązków do zadań odwołującej należało m.in.: zgłaszanie się na każde wezwanie mieszkańców, szczególnie osób leżących i chorych, pomoc pielęgniarce i opiekunce przy obsłudze mieszkańców, a w przypadku osób niepełnosprawnych i chorych mycie, podmywanie, ubieranie, słanie łóżek, udzielanie pomocy chorym i leżącym mieszkańcom przy zaspokajaniu potrzeb fizjologicznych oraz wynoszenie i czyszczenie basenów, kaczek, misek itp., podawanie wody do mycia rąk leżącym po załatwieniu przez nich potrzeb fizjologicznych, dokładne mycie i dezynfekowanie basenów i kaczek oraz wylewanie moczu z worków jednorazowych oraz mycie i dezynfekowanie sprzętu medycznego po przeprowadzonych zabiegach pielęgnacyjnych u mieszkańców, zgłaszanie pielęgniarce dyżurnej o ważniejszych wydarzeniach chorych, przygotowywanie chorych do spożywania posiłków, pomoc w karmieniu, przestrzeganie wydania mieszkańcom właściwych porcji, zbieranie naczyń po spożytych posiłkach i przekazywanie ich do rozdzielni posiłków, przewijanie leżących mieszkańców wraz ze zmianą bielizny osobistej i pościelowej, dbanie o czysty i estetyczny wygląd mieszkańców poprzez częsta zmianę bielizny i ubrania, pomoc przy kąpieli mieszkańców, nadzorowanie odwiedzin u mieszkańców, codziennie sprzątanie i wietrzenie sal, korytarzy oraz innych pomieszczeń wyznaczonych przez przełożonego, przed zakończeniem dyżuru opróżnienie pojemników na śmieci, utrzymanie w czasie dyżuru w należytym porządku łazienek i toalet, okresowe sprzątanie oddziału polegające na myciu okien, drzwi, ścian, mebli, lamp, itp., wywożenie brudnej bielizny do pralni praz przywożenie na oddział czystej bielizny i odzieży mieszkańców, wykonywanie czynności związanych z transportem ręcznym (wózki 2 lub 4 kołowe), utrzymywanie w czystości naczyń i sztućców będących własnością domu lub mieszkańca. W domu pomocy społecznej przebywały osoby z alzheimerem, schizofrenią i z różnymi uzależnieniami. Nie było osób starszych, ale nieschorowanych. Ubezpieczona pracowała w różnych godzinach, czasem 8 godzin, czasem 12 godzin, w systemie trzyzmianowym. Zmiany były nocne i dzienne. Skarżąca była pokojową. Zaczynała zmianę od odprawy, budziła pacjentów, przewijała ich, szykowała im śniadanie. Przy śniadaniu pomagała ich karmić. Pilnowała, żeby wszystko zjedli i nie odchodzili. Niektórzy jedli w pokoju, inni na holu. Po śniadaniu ubezpieczona sprzątała pokoje, korytarz. Zdarzało się, że musiała sprzątnąć dwa piętra, jeśli była sama na zmianie. Sprzątanie jednego piętra zajmowało jej czas do obiadu. Podczas obiadu musiała pilnować pacjentów, żeby zjedli, a niektórych nakarmić. Następnie sprzątała naczynia po obiedzie. Obiad był albo o godz. 13:00 albo 14:00. Później skarżąca pilnowała, żeby pacjenci się czymś zajęli (spacery, rysowanie, spędzanie z nimi czasu). W międzyczasie było przewijanie w nowe czyste rzeczy. Następnie ubezpieczona pomagała przy kolacji. Ponadto jak ktoś zabrudził łazienkę to musiała iść posprzątać. Zmiana nocna również polegała na sprzątaniu, ale odwołująca głównie zajmowała się opieką nad mieszkańcami (kładzeniu ich spać, przewijaniu). Robiła także obchody, który polegał na tym, że trzeba było przejść do każdego pokoju i sprawdzić chorych. Na holu był pokój z monitoringiem, tam skarżąca przebywała. Opiekunowie również byli odpowiedzialni za sprzątanie pokoi. Na jednej zmianie była zazwyczaj jedna osoba, bo nie było personelu, a zdarzało się czasami, że były dwie osoby. Poza pokojowymi były jeszcze opiekunki. Opiekunki zajmowały się przewijaniem i podawaniem leków, też karmiły chorych. Na zmianie były ok. dwie-trzy opiekunki. W weekendy w pracy była jedna opiekunka i jedna pokojowa, tak samo na zmianie nocnej. Na podstawie zeznań świadka K. R. Sąd Okręgowy ustalił, że połowę czasu pracy pokojowa spędzała na pomocy pacjentom, a połowę na sprzątaniu. Odwołująca nie podawała chorym leków. Zgodnie ze świadectwem pracy z dnia 1 lipca 2024 r. O. X. była zatrudniona w Towarzystwie (...) ((...)-(...) C., ul. (...)) w okresie od 1 czerwca 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. w wymiarze 1.00 etatu. W okresie zatrudnienia wykonywała pracę pokojowej. Stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania na mocy porozumienia stron - art. 30 § 1 pkt 1 k.p. W świadectwie pracy nie wskazano, że odwołująca wykonywała pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wnioskodawczyni podlegała pod Dyrektor (...) T. Ł.. Ośrodek było pod szyldem (...). Skarżąca występowała z prośbą o wystawienie świadectwa pracy w szczególnych warunkach. Otrzymała jedynie pismo, że jej środki będą na koncie indywidualnym w ZUS. Nie poprawiono jej również świadectwa pracy. Pismem z dnia 16 kwietnia 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w C. poinformował O. X., że była objęta ubezpieczeniami społecznymi z tytułu zatrudnienia w charakterze pracownika w (...) (NIP:(...)) w okresie od 1 czerwca 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. Okres pracy w szczególnych warunkach/szczególnym charakterze: 1 czerwca 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. Podstawa wymiaru składek: 2024 4.369,20 zł. Brak przerw i świadczeń.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał odwołanie za bezzasadne. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 4 i art. 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, zgodnie z którym prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.; ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn; ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5 - 9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn; po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3. Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych uważa się również osoby wykonujące przed dniem 1 stycznia 2009 r. prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że okresy pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przebyte przed 1 stycznia 2009 r. mogą być uwzględnione przy ustalaniu prawa do emerytury pomostowej tylko w przypadku takich pracowników, którzy po 31 grudnia 2008 r. wykonywali pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych. Innymi słowy przepis art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych do nabycia prawa do emerytury pomostowej wymaga łącznego spełnienia wszystkich wymienionych w nim przesłanek, a jedną z nich jest wymóg, aby pracownik także po 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych.

Sąd Okręgowy wskazał, że możliwość uzyskania emerytury pomostowej, przez osoby, niespełniające warunku z art. 4 pkt 6, przewiduje art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych, według którego prawo do emerytury pomostowej, przysługuje również, osobie, która: po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3; spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-4 i art. 5-12; w dniu wejścia w życie ustawy (to jest w dniu 1 stycznia 2009 r.) miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3. Przepis ten zmienia wymagania konieczne do uzyskania emerytury pomostowej dla osób niespełniających warunku z art. 4 pkt 6 ustawy o emeryturach pomostowych, zwalniając je z konieczności wykonywania po 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jednakże wprowadza w to miejsce wymaganie, aby ubiegający się o rozważane świadczenie spełniał w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 1 stycznia 2009 r.) warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3. A zatem prawo do emerytury pomostowej może nabyć również osoba, która po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, jednakże w dniu wejścia w życie ustawy miała okres wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze z tym, że praca ta musi być pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów tej ustawy tj. art. 3 ust. 1 i 3, a nie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 4.12.2013 r. II UK 159/13, opubl. LEX nr 1405231, wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 13.03.2014 r., III AUa 1531/13, opubl. LEX nr 1441422, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 27.02.2014 r., III AUa 1045/13, opubl. LEX 1439028, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 14.01.2014 r. III AUa 577/13, opubl. LEX 1441543, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 9.01.2014 r., III AUa 705/13, LEX 1415788, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 7.11.2013 r., III AUa 343/13, LEX nr 1403681).

Prace w szczególnych warunkach w myśl art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, to prace wymienione w załączniku nr 1 do ustawy. Z kolei prace o szczególnym charakterze, to w myśl art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, prace wymienione w załączniku nr 2 do ustawy. Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy pracę w pełnym wymiarze czasu. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że przepis art. 3 ust. 4 i 5 ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych zawiera dodatkowe kryterium, którego spełnienie pozwala na uznanie danego rodzaju prac za prace w szczególnych warunkach. Jest to wymóg związany z czasem narażenia pracownika na wpływ czynników ryzyka wymienionych w art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy. W obu przepisach ustawy nie chodzi więc o wymiar czasu pracy określony w umowie o pracę, lecz o wymiar czasu pracy faktycznie wykonywanej w narażeniu na czynniki ryzyka, które powodują, że dane prace są pracami wykonywanymi w szczególnych warunkach bądź w szczególnym charakterze. Dlatego też dla uznania, że praca jest wykonywana w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, nie wystarcza określenie w umowie o pracę, że pracownik został zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na konkretnym stanowisku, z zajmowaniem którego związana jest jedynie (potencjalna) konieczność wykonywania prac wymienionych w wykazach stanowiących załączniki nr 1 i nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, ale niezbędne jest, aby prace takie rzeczywiście wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy, to jest codziennie i przez całą przewidzianą dla niego dniówkę roboczą (por. postanowienie SN z 10.04.2024 r., II USK 184/23, LEX nr 3711916.).

W ocenie Sądu Okręgowego ustalony stan faktyczny prowadzi do wniosku, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki ustawowe, co do daty urodzenia (po dniu 31 grudnia 1948 r.), wieku, wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych. Nie spełnia jednak przesłanki 15 lat pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze albowiem po 31 grudnia 2008r. nie wykonywała pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w myśl przepisów ustawy o emeryturach pomostach. W punkcie 22 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych wymieniono prace personelu sprawującego opiekę nad mieszkańcami domów pomocy społecznej dla przewlekle psychicznie chorych, niepełnosprawnych intelektualnie dzieci i młodzieży lub dorosłych, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że odwołująca wykonywała w/w pracę będąc zatrudniona w Towarzystwie (...) w C. w okresie od 1 do 30 czerwca 2024 r. Co jednak istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, nie miało to miejsca w pełnym wymiarze czasu pracy. Skarżąca nie tylko zajmowała się opieką nad chorymi przewlekle psychicznie mieszkańcami domu pomocy społecznej, ale także wykonywała obowiązki pokojowej. Odpowiadała m.in. za codzienne sprzątanie i wietrzenie sal, korytarzy oraz innych pomieszczeń wyznaczonych przez przełożonego, opróżnienie pojemników na śmieci, utrzymanie w czasie dyżuru w należytym porządku łazienek i toalet, okresowe sprzątanie oddziału polegające na myciu okien, drzwi, ścian, mebli, lamp, itp., wywożenie brudnej bielizny do pralni praz przywożenie na oddział czystej bielizny i odzieży mieszkańców, utrzymywanie w czystości naczyń i sztućców, wynoszenie i czyszczenie basenów, kaczek, misek, dokładne mycie i dezynfekowanie basenów i kaczek oraz wylewanie moczu z worków jednorazowych oraz mycie i dezynfekowanie sprzętu medycznego po przeprowadzonych zabiegach pielęgnacyjnych u mieszkańców czy zbieranie naczyń po spożytych posiłkach i przekazywanie ich do rozdzielni posiłków. Tym samym przez część dnia ubezpieczona zajmowała się wyłącznie czynnościami porządkowymi. Sąd Okręgowy podkreślił, że Towarzystwo (...) w C. zatrudniało w w/w ośrodku nie tylko pokojowe, ale także opiekunki, które były na zmianach razem z odwołującą. Uznać zatem należało, że odwołująca jedynie pomagała opiekunkom. Tym bardziej, że nie podawała pacjentom leków. Dodatkowo w świadectwie pracy z dnia 1 lipca 2024 r. wystawionym przez Towarzystwo (...) w C. nie wskazano, że skarżąca wykonywała pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Odwołująca nie otrzymała świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Pracodawca zgłosił wnioskodawczynię w ZUS jako pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach/szczególnym charakterze, w dniu 10 marca 2025 r., ale samo zgłoszenie i opłacanie składki na Fundusz Emerytur Pomostowych nie oznacza, że taką pracę pracownik rzeczywiście wykonywał. Prawidłowa interpretacja rodzaju prac wykonywanych w szczególnym charakterze, a wymienionych pod liczbą porządkowa 22 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych wskazuje, że praca wnioskodawczyni stanowiłaby pracę w szczególnym charakterze, o której mowa w art. 3 ust. 3 ustawy pomostowej, gdyby wykonywała ją w pełnym wymiarze czasu pracy, to jest codziennie i przez całą dniówkę roboczą. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.

Nie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia okoliczność, że organ rentowy uznał za pracę w szczególnych warunkach okres zatrudnienia w (...) w R., ponieważ był to okres uznany na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. Jednak prace w domach pomocy społecznej dla nieuleczalnie i przewlekle chorych, umysłowo upośledzonych dorosłych i umysłowo niedorozwiniętych dzieci wskazane w Wykazie A Dział XII pod. poz. 5 w/w rozporządzenia, nie stanowią pracy w szczególnych warunkach/charakterze w myśl ustawy o emeryturach pomostowych.

Reasumując ubezpieczona po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, a zatem nie spełnia warunków do nabycia emerytury pomostowej. Wnioskodawczyni nie spełnia również przesłanek do nabycia prawa do emerytury pomostowej z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych, ponieważ wykonywane przez nią do dnia 31 grudnia 2008r. prace, nie są pracami wymienionymi w art. 3 ust. 1 lub art. 3 ust. 3. Nie są wymienione w wykazach stanowiących załączniki 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Organ rentowy zasadnie nie uznał żadnego z okresów zatrudnienia ubezpieczonej do pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze na podstawie art. 49 ustawy pomostowej. Za taką prace nie można również uznać okresu zatrudnienia na stanowisku przędzarz-pomoc w (...) oraz konfekcjoner środków opatrunkowych w (...) Zakładach (...), bo praca ta nie jest pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Wnioskodawczyni nie wykazała, że na dzień wejścia w życie ustawy ma wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ale w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej.

Mając na względzie powyższe odwołującej nie przysługuje prawo do emerytury pomostowej, gdyż nie spełniania ona warunków określonych w art. 4 ani art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych.

Apelację od powyższego wyroku wniosła ubezpieczona zarzucając naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzącą do bezzasadnego ustalenia, że skarżąca po dniu 31 grudnia 2008 r. nie świadczyła pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnych charakterze bowiem nie wykazała, że przez cały okres świadczenia pracy (podczas każdej zmiany) w Towarzystwie (...) w okresie 1 — 30 czerwca 2024 r. opiekowała się wyłącznie pacjentami w sytuacji, gdy z zeznań świadka K. R. wynika, że podczas zmian nocnych pokojowe zajmowały się wyłącznie pacjentami, a do przyjęcia wykonywania pracy w takich warunkach wystarczy wykazanie jej świadczenia przez jeden dzień, co w konsekwencji stanowiło naruszenie prawa materialnego tj. art. 3 ust 3 i ust 5 w zw. z art, 4 pkt 6 ustawy o emeryturach pomostowych dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych; naruszenie art. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych poprzez przyjęcie, że ubezpieczona nie udowodniła okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnych charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat wobec błędnego uznania, że okresu świadczenia przez ubezpieczoną pracy w (...) S.A. od 24 kwietnia do 24 czerwca 1985 r. oraz w (...) Zakładach (...) od 3 stycznia 1991 r. do 3 września 2007 r.

W oparciu o powyższe zarzuty apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie prawa do emerytury pomostowej oraz zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego przed Sądem II instancji. Wniosła też o dopuszczenie dowodu z załączonego dokumentu — regulaminu organizacyjnego Domu Pomocy Społecznej prowadzonego przez Towarzystwo (...) na fakt wykazania, iż stanowisko pokojowej jest zaliczane do działu opiekuńczego przez Towarzystwo (...).

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu albowiem Sąd Okręgowy wydał trafne rozstrzygnięcie.

Za Sądem Okręgowym powtórzyć należy, że prawo do emerytury pomostowej nabędzie osoba, która łącznie spełnia warunki wymienione w art. 4 albo w art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych.

Mając na uwadze zarzuty apelacyjne jeszcze raz wyjaśnić trzeba, że w wypadku nie wykonywania po dniu 31 grudnia 2008r. pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, warunek 15 lat pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze będzie spełniony, gdy prace wykonywane do 31 grudnia 2008r. będą pracami wymienionymi w załączniku nr 1 albo nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Z ustalonego niewadliwie stanu faktycznego wynika, że w żadnym okresie, i w tych uznanych przez ZUS, jak i tych nieuznanych, ubezpieczona nie wykonywała pracy wymienionej w załączniku 1 albo 2. Przypomnieć należy, że w okresie od 14 listopada 1985r. do 7 maja 1986 r. ubezpieczona pracowała w (...) Zakładach (...) jako tkacz, a w okresie od 3 stycznia 1991r. do 3 września 2007r. w Domu Pomocy Społecznej jako salowa, pokojowa i starsza pokojowa. Oba te okresy, z wyłączeniem okresów nieskładkowych, skarżąca ma zaliczone jako pracę w warunkach szczególnych, ale na podstawie art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r., a charakter pracy w tych okresach wynika ze świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych, które znajdują się w aktach rentowych na k. 5 i 39.Uznany przez ZUS staż takiej pracy wyniósł 14 lat. 11 miesięcy i 13 dni. Treść załączników do ustawy o emeryturach pomostowych nie nasuwa żadnych wątpliwości, że z całą pewnością praca ubezpieczonej na stanowisku tkacza nie jest wymieniona w w.w załącznikach. Nie jest też taką pracą praca od 25 kwietnia 1985 r. do 24 czerwca 1985 r. i od 11 sierpnia 1988 r. do 4 grudnia 1990 r., kiedy to ubezpieczona miała pracować jako pomoc przędzarza i konfekcjoner środków opatrunkowych. Wobec tego, że praca w żadnym z tych okresów (uznanych i nieuznanych) nie jest pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienioną w załączniku nr 1 albo nr 2, to żaden z tych okresów nie może być zaliczony zgodnie z art. 49 ustawy o emeryturach i rentach z FUS do wymaganych 15 lat (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2025 r., I USK 164/25, Legalis; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2021 r., II USK 202/21, Legalis; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2012 r., II UK 164/11, Legalis). Odnośnie zaś okresu pracy od 3 stycznia 1991r. do 3 września 2007r. w Domu Pomocy Społecznej na stanowisku jako salowa, pokojowa i starsza pokojowa, to nawet uznanie tej pracy jako wymienionej w załączniku nr 2 poz. 22 nie daje wymaganych 15 lat. Nie mniej podkreślić należy, że brak dowodów, że w tym okresie O. X. wykonywała pracę wymienioną w załączniku nr 2 poz. 22.

Reasumując, okres pracy od 14 listopada 1985r. do 7 maja 1986 r. w (...) Zakładach (...) i od 3 stycznia 1991r. do 3 września 2007r. w Domu Pomocy Społecznej (z wyłączeniem okresów nieskładkowych) w łącznym wymiarze 14 lat, 11 miesięcy i 13 dni został uznany przez organ rentowy jako praca w warunkach szczególnych, ale w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. W odwołaniu zaś O. X. chciała natomiast zaliczenia do pracy w warunkach szczególnych pracy w (...) Zakładach (...) od dnia 25 kwietnia 1985r. do 24 czerwca 1985r. i od 11 sierpnia 1988 r. do 4 grudnia 1990 r. W świetle powyższych ustaleń i ugruntowanego stanowiska judykatury, doliczenie tych okresów jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Prawidłowo też Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczona po dniu 31 grudnia 2008r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że O. X. w okresie od 1 czerwca 2024r. do 30 czerwca 2024r. pracowała jako pokojowa w Domu Pomocy Społecznej. Ubezpieczona domagała się uznania tego okresu jako pracy o szczególnym charakterze wymienionej w załączniku nr 2 pkt 22 do ustawy o emeryturach pomostowych. Pkt 22 brzmi: „prace personelu sprawującego opiekę nad mieszkańcami domów pomocy społecznej dla przewlekle psychicznie chorych, niepełnosprawnych intelektualnie dzieci i młodzieży lub dorosłych, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej”. Zasadnie Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 3 i ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych prace o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy (ust. 3), a za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 3 (ust. 5). Ustalony stan faktyczny prowadzi do wniosku, że O. X. pracowała w domu pomocy społecznej dla dorosłych, o którym mowa w pkt 22 i jako pokojowa opiekowała się mieszkańcami tego domu, ale nie wykonywała tej pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Na podstawie pisemnego zakresu obowiązków, a także zeznań ubezpieczonej Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczona pracowała jako pokojowa i opiekowała się pacjentami, ale też codziennie sprzątała sale, łazienki, toalety, korytarze i inne pomieszczenia wyznaczone przez przełożonego, przed zakończeniem dyżuru opróżniała pojemniki na śmieci, okresowo sprzątała oddział i wówczas myła okna, drzwi, ściany, meble, lampy, itp., wywoziła brudną bieliznę do pralni i przywoziła czystą na oddział; zdarzało się, że musiała sprzątnąć dwa piętra, jeśli była sama na zmianie; sprzątanie jednego piętra zajmowało jej czas do obiadu; zmiana nocna również polegała na sprzątaniu. Sąd Okręgowy ustalił też, że poza pokojowymi były jeszcze opiekunki, które zajmowały się przewijaniem i podawaniem leków, karmieniem chorych i na zmianie były dwie-trzy opiekunki. W weekendy w pracy była jedna opiekunka i jedna pokojowa, tak samo na zmianie nocnej. Na podstawie zeznań świadka K. R. Sąd Okręgowy ustalił, że połowę czasu pracy pokojowa spędzała na pomocy pacjentom, a połowę na sprzątaniu. Sąd Okręgowy podkreślił, że opiekunki były zawsze na zmianach razem z odwołującą, a odwołująca jedynie pomagała opiekunkom. Powyższe ustalenia nie zostały skutecznie zakwestionowane w apelacji. A z ustaleń tych wynika, że niespornie O. X. w okresie od 1 czerwca 2024r. do 30 czerwca 2024r. w czasie pracy, tak na zmianie dziennej jak i nocnej, pracowała razem z opiekunką i opiekowała się razem z nią pacjentami, ale równocześnie wykonywała też prace porządkowe i inne, które taką opieką nie były. Zatem, jak trafnie ustalił Sąd Okręgowy, prac wymienionych w pkt 22 nie wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Prace polegające na opiece szeroko rozumianej jako karmienie, ubieranie, przebieranie, mycie i organizowanie czasu wolnego mieszkańcom (...), łączyła z pracami, które nie polegały na opiece nad mieszkańcami. W związku z tym okres zatrudnienia od 1 czerwca 2024r. do 30 czerwca 2024r. nie może być uznany jako praca o szczególnym charakterze i zaliczony do stażu na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Podzielić należy utrwalone stanowisko judykatury, że nie jest uprawniona taka interpretacja przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, na podstawie której świadczenia nią przewidziane nabywać będą pracownicy, którzy nie wykonywali prac uznanych na gruncie tej ustawy za wykonywane w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, a jedynie prace podobne (por. wyrok
Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2022 r., III USKP 136/21, Legalis). Prawidłowego ustalenia, że w okresie od 1 czerwca 2024r. do 30 czerwca 2024r. O. X. nie wykonywała pracy o szczególnym charakterze, nie podważa powołany w apelacji art. 17 ust 4d regulaminu organizacyjnego Domu Pomocy Społecznej prowadzonego przez Towarzystwo (...) — tj. pracodawcę ubezpieczonej. Zgodnie z jego treścią dział opiekuńczy tworzą. m.in. pokojowi. W ocenie Sądu Apelacyjnego zaliczenie stanowiska pokojowej do personelu sprawującego opiekę, samo w sobie nie przesądza, że ubezpieczona wykonywała prace opiekuńcze wymienione w pkt 22 stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. A ta stałość i pełny wymiar ma decydujące znaczenie dla możliwości zaliczenia spornego okresu do pracy o szczególnym charakterze.

Reasumując, O. X. nie spełniła warunku 15 lat pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze i nie ma prawa do emerytury pomostowej ani na podstawie art. 4, ani na podstawie art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych.

Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 kpc orzekł jak w sentencji.

Iwona Szybka