Wyrok - VII SA/Wa 2989/24 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - z dnia 29 maja 2026
Teza
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Janeczko (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Iwona Ścieszka, asesor WSA Marcin Maszczyński, , Protokolant: referent Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2026 r. sprawy ze skargi E. C. i R. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 16 września 2024 r. znak: WSO-I.6231.1.11.2024 w przedmiocie transkrypcji aktu małżeństwa 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu Stanu CywiUchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Janeczko (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Iwona Ścieszka, asesor WSA Marcin Maszczyński, , Protokolant: referent Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2026 r. sprawy ze skargi E. C. i R. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 16 września 2024 r. znak: WSO-I.6231.1.11.2024 w przedmiocie transkrypcji aktu małżeństwa 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywi
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
powód
odwołujący
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
29 maja 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Przewodniczący
Tomasz Janeczko
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
UZASADNIENIE
Wojewoda Mazowiecki (dalej "organ odwoławczy", "Wojewoda") decyzją z 17 września 2024 r. znak: WSO-I.6231.1.11.2024, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") w związku z art. 107 pkt 3 ustawy z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1378, poz. 1615, dalej: "p.a.s.c.") po rozpatrzeniu odwołań E. C. i R. L. (dalej: "Skarżące") od decyzji Kierownika Urzędu [...] (dalej: "organ I instancji") z [...] lipca 2024 r., nr [...] orzekającej o odmowie wpisania do rejestru stanu cywilnego aktu małżeństwa zawartego w dniu [...] marca 2024 r. w K. (D.) pomiędzy E. C. i R. L., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.W dniu 17 maja 2024 r. Skarżące złożyły w Urzędzie [...] wniosek o transkrypcję [...] o aktu małżeństwa, zawartego w [...] marca 2024 r. w K. Po rozpatrzeniu wniosku, Kierownik Urzędu [...] decyzją z [...] lipca 2024 r., orzekł o odmowie wpisania do rejestru stanu cywilnego aktu małżeństwa zawartego przez Skarżące. Organ I instancji uznał, że transkrypcja przedłożonego przez strony dokumentu, który potwierdza zawarcie małżeństwa przez osoby tej samej płci, naruszyłaby podstawowe zasady porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziły się Skarżące, wnosząc odwołanie do Wojewody. Odwołujące zarzuciły organowi I instancjinego naruszenie przepisów i błędną interpretację przepisów Konstytucji RP oraz nierespektowanie orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania, wspomnianą na wstępie skarżoną decyzją z 16 września 2014 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Wojewoda wskazał, że jego materialną podstawę stanowi przepis art. 104 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (dalej: p.a.s.c.). W wyniku transkrypcji powstaje polski akt stanu cywilnego, który "odrywa się" od aktu pierwotnego rejestrującego zdarzenie i jego dalsze losy w polskim porządku prawnym są niezależne od losów zagranicznego aktu. Bezpośrednim skutkiem prawnym transkrypcji jest utworzenie polskiego aktu stanu cywilnego, który ma moc dowodową równą aktom stanu cywilnego utworzonym w Polsce w wyniku rejestracji zdarzenia prawnego. Transkrybowany akt małżeństwa nie różni się mocą dowodową określoną w art. 3 p.a.s.c. od aktu małżeństwa zawartego według polskiego prawa. Oznacza to, że skutki prawne jakie wywołuje sporządzenie polskiego aktu stanu cywilnego w wyniku transkrypcji są tożsame z tymi, jakie wywołuje akt stanu cywilnego sporządzony w momencie rejestracji zdarzenia prawnego według prawa polskiego.Ustawodawca zobowiązał kierownika urzędu [...] w postępowaniu w sprawie transkrypcji do oceny, czy zagraniczny dokument stanu cywilnego nie zawiera treści sprzecznych z polskim porządkiem prawnym lub czy nie zachodzą obawy co do jego prawidłowości (art. 107 pkt 1-3 p.a.s.c.). W ramach przesłanki porządku publicznego badaniu podlegają skutki prawne uznania danego aktu. Nie chodzi przy tym o samą sprzeczność zagranicznego aktu stanu cywilnego z podstawowymi zasadami porządku prawnego, ale o to, by skutki transkrybowania takiego aktu były nie do pogodzenia z tymi zasadami. Przez podstawowe zasady porządku prawnego należy rozumieć nie tylko fundamentalne zasady ustroju społeczno-politycznego (zasady konstytucyjne), ale także naczelne zasady rządzące poszczególnymi dziedzinami prawa cywilnego, rodzinnego czy procesowego. Przepisy regulujące dopuszczalność zawarcia małżeństwa w Polsce stanowią naczelną zasadę zarówno prawa rodzinnego jak i prawa o aktach stanu cywilnego dotyczącego zawierania małżeństw.Źródłem tych przepisów jest art. 18 Konstytucji RP, stanowiący, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten nie przesądza o niemożliwości prawnego uregulowania w jakiejkolwiek formie związków osób tej samej płci, ale podkreśla szczególną ochronę małżeństwa, które jest związkiem kobiety i mężczyzny. Polskie przepisy rangi ustawowej stanowią wypełnienie tej zasady. Z art. 1 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej: k.r.o.), wynika, że małżeństwo zostaje zawarte gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Przepis ten nie pozostawia wątpliwości w zakresie wykładni pojęcia małżeństwa w polskim porządku prawnym. Transkrypcja aktu małżeństwa do polskiego systemu prawa powoduje to, że wystawiany jest polski dokument potwierdzający (a nie kreujący) zdarzenie mające miejsce za granicą i w świetle polskiego prawa dopuszczalnym jest wydanie takiego aktu. Polski system prawny nie zna małżeństwa zawartego między dwoma osobami tej samej płci, a tym samym było niedopuszczalnym dokonanie transkrypcji aktu małżeństwa zawartego za granicą pomiędzy osobami tej samej płci jako małżeństwa w świetle polskiego prawa.Stanowisko to należy w pełni zaaprobować i odnieść je do okoliczności sprawy przyjmując, że niedopuszczalnym byłoby dokonanie transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jakim jest wyciąg z rejestru małżeństw dotyczący zawarcia małżeństwa przez Skarżące [...] marca 2024 r. w K. jako małżeństwa w świetle polskiego prawa. Uwzględnienie wniosku o transkrypcję w sprawie doprowadziłoby do zastąpienia zagranicznego aktu stanu cywilnego polskim dokumentem stanu cywilnego dla dokumentowania faktu zawarcia małżeństwa, mimo że związek małżeński zawarty pomiędzy osobami tej samej płci byłby niezgodny z polskim porządkiem prawnym. To zaś prowadziłoby w swej istocie do obejścia obowiązujących w Polsce regulacji dotyczących zawierania małżeństwa.Na marginesie organ zauważył, że w sprawie istnieje nie do pogodzenia sprzeczność pomiędzy formą duńskiego wyciągu z rejestru małżeństw a wzorem jego polskiego odpowiednika. Z jego treści wynika bowiem, że jako osoby zawierające małżeństwo wpisano dane dwóch kobiet. Biorąc zaś pod uwagę charakter transkrypcji (tj. konieczność przytoczenia treści transkrybowanego aktu w niezmienionej postaci), to przenosząc do rejestru stanu cywilnego tak sporządzony za granicą akt małżeństwa, kierownik urzędu stanu cywilnego musiałby wpisać imiona i nazwiska dwóch kobiet, przy czym dane jednej z nich w rubryce "mężczyzna". W rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji z 29 maja 2023 r. w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego określono m.in. wzory odpisów skróconych i zupełnych aktu małżeństwa. Wedle załącznika nr 13 i 3 do tego rozporządzenia do aktu małżeństwa należy wpisać dane mężczyzny i kobiety (a nie jak w D. dane osób zawierających małżeństwo bez względu na płeć).Podsumowując Wojewoda wskazał, że w polskim porządku prawnym istota małżeństwa, któremu państwo udziela opieki i ochrony została określona w art. 1 k.r.o.. Jest to zatem aktualnie taki stosunek prawny, którego podmiotami mogą być wyłącznie kobieta i mężczyzna posiadający zdolność do zawarcia małżeństwa, a więc wymóg różnopłciowości stanowi przesłankę merytoryczną małżeństwa. Tak rozumiane pojęcie małżeństwa ma z kolei zastosowanie także w innych gałęziach prawa niż prawo rodzinne, dlatego przepisy p.a.s.c, jak również rozporządzenia Ministra Cyfryzacji 29 maja 2023 r. w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego odnoszą się do małżeństwa jako związku osób różnej płci. W konsekwencji tylko małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny może być w świetle obowiązujących obecnie przepisów zarejestrowane w formie aktu stanu cywilnego, tj. wpisu o małżeństwie w rejestrze stanu cywilnego (art. 2 ust. 2 i 3 p.a.s.c.). Wobec tego zagraniczny dokument stanu cywilnego, jakim jest akt małżeństwa może podlegać transkrypcji do polskiego rejestru stanu cywilnego tylko wtedy, gdy jako małżonków wskazuje kobietę i mężczyznę. W innym przypadku, jak miało to miejsce choćby w sprawie, gdy akt małżeństwa wymienia małżonków jednej płci, transkrypcja jako sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP jest niedopuszczalna.Tym samym odmowa dokonania wpisu do rejestru stanu cywilnego aktu małżeństwa zawartego przez Skarżące w D. nie narusza ich prawa do ochrony życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Nie jest także aktem dyskryminacji wymienionych ze względu na orientację seksualną. Odmowa transkrypcji ww. aktu małżeństwa wskazuje jedynie na brak podstaw prawnych w zakresie prawa krajowego, umożliwiających dokonanie wpisu zgodnie z wnioskiem. Rozstrzygnięcie to ma charakter formalny (niespełnienie wymagań dla dokonania wpisu), a brak możliwości posługiwania się polskim aktem stanu cywilnego pozostaje bez związku z faktycznym korzystaniem z tych praw.Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły E. C. i R. L.Zaskarżonej Decyzji Wojewody zarzuciły:1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.- art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej Konstytucja RP) w. zw. z art. 1 § 1 k.r.o. poprzez uznanie, że przepisy te statuują definicję małżeństwa wyłącznie jako związku kobiety i mężczyzny, zaś polski system prawa nie zna małżeństwa zawartego pomiędzy kobietami, w sytuacji gdy prawidłowo rozumiany art. 18 Konstytucji przyznaje szczególną ochronę małżeństwu stanowiącemu związek kobiety i mężczyzny, lecz nie wyłącza możliwości zawarcia małżeństwa przez dwie osoby tej samej płci, a nadto art. 1 § 1 k.r.o. nie wprowadza definicji małżeństwa, lecz regulacje prawne dotyczące tego jak zawrzeć małżeństwo według prawa polskiego, zaś Skarżące nie domagały się zawarcia małżeństwa, tylko transkrypcji aktu ich już zawartego małżeństwa,- art. 104 ust. 1 i 5 ustawy p.a.s.c. - poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji, w której brak było ku temu podstaw, a transkrypcja aktu małżeństwa obywateli polskich posiadających akty stanu cywilnego potwierdzające zdarzenia wcześniejsze sporządzone na terytorium RP była obligatoryjna, zaś transkrybowanie aktu stanowiłoby wyraz poszanowania dla życia rodzinnego i prywatnego Skarżących i pozwoliło na korzystne dla państwa polskiego rozpoznanie statusu Skarżących jako osób, które nie są stanu wolnego,- art. 107 pkt 3 p.a.s.c., polegające na błędnym uznaniu, że w sprawie dokonanie transkrypcji Aktu Małżeństwa byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP (które to zasady zostały zrekonstruowanie w oparciu o art. 1 § 1 k.r.o., z powołaniem się na art. 18 Konstytucji RP) i uzasadniało odmowę dokonania transkrypcji, podczas gdy w rzeczywistości dokonanie transkrypcji nie prowadziłoby do naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego, który nie opiera się na zasadzie różnej płci małżonków, lecz na zasadzie nakazującej organom państwa poszanowanie godności jednostki (art. 30 Konstytucji RP), zakazującej dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny (art. 32 ust. 2 Konstytucji), prawa do ochrony prawnej życia prywatnego i rodzinnego, decydowania o swoim życiu osobistym (art. 47 Konstytucji) oraz zasadzie nakazującej RP ochraniać i opiekować się rodziną, którą Skarżące niewątpliwie tworzą (art. 18 Konstytucji),- art. 8 w zw. z art. 14 i art. 12 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. (dalej EKPC) polegającą na naruszeniu prawa Skarżących do poszanowania ich życia rodzinnego i prywatnego poprzez odmowę zarejestrowania jej aktu małżeństwa w jakiejkolwiek formie, co skutkuje pozostawieniem Skarżących w próżni prawnej i pozbawieniem ich związku jakiejkolwiek ochrony wyłącznie ze względu na fakt, że Skarżące mają takie same oznaczenie płci metrykalnej i tym samym wyłącznie ze względu na fakt ich orientacji seksualnej, w sytuacji w której na władzach publicznych ciąży obowiązek uznania prawnego oraz ochrony związków par tej samej płci,2. naruszenie prawa materialnego poprzez- błędne zastosowanie załączników do rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z 18 kwietnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu regulacji stanu cywilnego do rekonstrukcji podstawowych zasad porządku prawnego RP, w sytuacji, gdy przedmiotowy akt prawny stanowi jedynie rozporządzenie i nie może być podstawą czynienia jakichkolwiek ustaleń co do fundamentalnych zasad porządku prawnego RP,- art. 20 ust 2a i art. 21 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty Praw Podstawowych oraz art. 2 pkt 2 dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniającej rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG poprzez nieposzanowanie przez państwo przyjmujące prawa do życia rodzinnego obywateli Unii w stanie cywilnym po zawarciu małżeństwa przez nich w innym państwie członkowskim zgodnie z ustawodawstwem tego państwa, co stanowi jednocześnie przejaw dyskryminacji ze względu na płeć i orientację seksualną i uniemożliwia Skarżącym skorzystanie w pełni z prawa przemieszczania się i pobytu w państwie przyjmującym.Wobec powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody w całości; o uchylenie decyzji Kierownika [...] w całości; o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Ponadto wniesiono o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wniosku o odpowiedź na pytanie prejudycjalne zadane przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 216/21.W uzasadnieniu skargi Skarżące podniosły, że istotą sprawy jest uznanie, czy skutki transkrybowania aktu małżeństwa Skarżących, będących osobami tej samej płci metrykalnej, w związku małżeńskim zawartym poza granicami kraju, byłyby nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.Wskazano, że powodem, dla którego odmawia się Skarżącym dokonania transkrypcji ich aktu małżeństwa jest fakt, że są one tej samej płci metrykalnej. Gdyby ich akt małżeństwa został transkrybowany, w polskim Rejestrze Stanu Cywilnego znalazłby się wpis małżeństwa dotyczący osób tej samej płci. Ten stan rzeczy Organ uznaje za sprzeczny z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP.Zarzuciły, że w decyzji Wojewoda w ogóle nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu, z wyjątkiem zarzutu dotyczącego naruszenia art. 8 w zw. z art. 14 EKPC. W pozostałym zakresie Wojewoda wyłożył własne koncepcje dotyczące istoty i skutków transkrypcji aktów stanu cywilnego, a także tego dlaczego jego zdaniem na przeszkodzie takiej transkrypcji stoją podstawowe zasady porządku prawnego RP.Zawartość normatywna klauzuli porządku publicznego została zrekonstruowana w oparciu o art. 18 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 k.r.o.. Zdaniem organu Konstytucja RP jednoznacznie rozstrzyga, że jedynie kobieta i mężczyzna mogą zawrzeć małżeństwo, a art 1 § 1 k.r.o. realizuje tę zasadę wskazując, że małżeństwo zostaje zawarte gdy stosowne oświadczenie złożą mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni przed kierownikiem [...]. Dodatkowo organ uzasadnia swoją decyzję technicznymi względami wynikającymi z obowiązujących wzorów dokumentów czy nazwami rubryk.Zwrócono uwagę, że art. 18 Konstytucji nie zawiera definicji małżeństwa. Treść tego przepisu brzmi "Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej". Prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że związek kobiety i mężczyzny w postaci związku małżeńskiego znajduje się pod ochroną i opieką RP. Z tego przepisu nie wynika jednak nakaz uznawania za małżeństwo jedynie związków heteroseksualnych ani też zakaz przyznania statusu małżeństwa związkom par jednej płci. Konstytucja nie definiuje małżeństwa (brak jest zapisu, że małżeństwo jest związkiem kobiety i mężczyzny). Stanowi natomiast, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny znajduje się pod ochroną.Istotne jest również i to, że art. 18 Konstytucji RP nakłada na rzecząpospolitą Polską obowiązek ochrony "rodziny". Skarżące tworzą rodzinę, zaś decyzja organu pozbawia ich jakiejkolwiek ochrony prawnej na terytorium Polski.Tym samym, zdaniem Skarżących ani art. 18 Konstytucji RP, ani żadna inna norma konstytucyjna nie stanowią podstawy do rekonstrukcji treści klauzuli porządku publicznego jako wykluczającej małżeństwa osób tej samej płci. Wręcz przeciwnie treść norm konstytucyjnych jest na tyle pojemna, że daje ona możliwość objęcia ochroną rodziny tworzonej w układach innych para składająca się z jednego mężczyzny i jednej kobiety.Brak jest więc jakiejkolwiek normy prawnej, która zakazywałaby wprost małżeństw osób tej samej płci. Odwołanie się do art. 1 § 1 k.r.o., który dotyczy polskiej regulacji małżeństwa jako związku osób różnej płci, ma zastosowanie do małżeństw zawieranych w oparciu o prawo polskie. Tymczasem Skarżące nie domagają się aby odebrano od nich przed Kierownikiem polskiego [...] oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński w oparciu o prawo polskie, lecz żądają aby organ dokonał transkrypcji aktu stanu cywilnego związku małżeńskiego zawartego poza granicami kraju na podstawie przepisów tego kraju, o czym bezpośrednio stanowi art. 104 p.a.s.c.Kodeks rodzinny i opiekuńczy jest przy tym aktem o randze ustawowej, który nie powinien być źródłem rekonstrukcji podstawowych zasad porządku prawnego RP. Przez podstawowe zasady porządku prawnego należy rozumieć nie tylko fundamentalne zasady ustroju społeczno-politycznego, czyli zasady konstytucyjne, ale także naczelne zasady rządzące poszczególnymi dziedzinami prawa cywilnego, rodzinnego czy procesowego. Art. 1 § 1 k.r.o. jest odbiciem art. 18 Konstytucji i wyrazem decyzji ustawodawcy by umożliwić zawieranie małżeństwa według prawa polskiego tylko parom różnej płci i co najwyżej potwierdza szczególną ochronę jaką małżeństwo osób różnej płci otrzymuje od państwa. Nie stanowi jednak o podstawowej zasadzie porządku prawnego. Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP: "Źródłami powszechnie obowiązującego prawa RP są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia". Kolejność, w jakiej zostały wymienione poszczególne źródła prawa jest powszechnie i niewątpliwie interpretowana jako oddająca hierarchię aktów normatywnych. Prostą i oczywistą konsekwencją przyjętej hierarchii aktów prawnych jest obowiązek wykładni przepisów niższej rangi w taki sposób, aby zapewnić ich zgodność z aktami wyższej rangi. Tymczasem w uzasadnieniu decyzji Wojewody znajduje się odwołanie właśnie do k.r.o., które ma służyć do dokonania wykładni pojęcia "małżeństwo" zawartego w art. 18 Konstytucji RP. Jest to zabieg nieuprawniony i naruszający art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.Przyjmując, że ani art. 18 Konstytucji RP ani art. 1 § 1 k.r.o. nie zawierają definicji małżeństwa, oznacza, że brak jest przeszkód by dokonać transkrypcji aktów małżeństw zawartych za granicą. Skoro art. 1 § 1 k.r.o. mówi tylko jak zawrzeć małżeństwo według prawa polskiego, nie sposób uznać, by nie dopuszczał by w obrocie prawnym znalazły się małżeństwa zawarte według prawa innego państwa.Ponadto rekonstrukcja podstawowych zasad porządku prawnego RP dokonana przez Wojewodę pomija art. 30 i 32 Konstytucji oraz tę część art. 18 Konstytucji, która przewiduje udzielenie ochrony "rodzinie". Zgodnie z art. 30 Konstytucji RP: "Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych". Pomiędzy Skarżącymi istnieje trwała więź emocjonalna, fizyczna i gospodarcza, czego formalnym potwierdzeniem jest zawarty przez nich związek małżeński, zaświadczony przez Akt Małżeństwa. Decyzja Wojewody oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika [...] stanowi negację więzi łączących Skarżące. Decyzje te zawierają komunikat od Państwa dla Skarżących, że dla tegoż Państwa, będącego ich ojczyzną, są one obcymi względem siebie osobami. Taki komunikat formułowany przez Państwo w stosunku do jego obywateli stanowi uderzenie w najczulszą i najintymniejszą sferę ich funkcjonowania. Stanowi naruszenie obowiązku, jaki z mocy art. 30 Konstytucji RP ciąży na Rzeczypospolitej.Zgodnie z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP: "Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny". Zgodnie z konstytucyjną zasadą równości takich samych należy traktować tak samo, zaś podobnych podobnie. Na gruncie sprawy spór dotyczy tego, czy Skarżące, jako osoby tej samej płci, powinny być traktowane tak samo, czy tylko podobnie do osób różnych płci, które, tak jak Skarżące, zawarły małżeństwo poza granicami Rzeczypospolitej. Innymi słowy sporną kwestią pozostaje to, czy fakt zawarcia małżeństwa poza granicami Rzeczypospolitej stanowi kryterium oceny identyczności, czy jedynie podobieństwa sytuacji Skarżących względem sytuacji osób różnych płci, które zawarły małżeństwo poza granicami Rzeczypospolitej.Skarżące podniosły, że nie istnieją żadne obiektywne przesłanki, które uzasadniałyby różnicowanie sytuacji małżeństw różnopłciowych i jednopłciowych. Jedyną różnicą pomiędzy nimi jest płeć partnerów. Brak jest jakichkolwiek obiektywnych przesłanek pozwalających na uznanie, że różnicowanie to jest uzasadnione. Skoro zatem brak jest takich obiektywnych przesłanek, to różnicowanie, do którego prowadzą decyzja Kierownika [...] i decyzja Wojewody, nosi znamiona dyskryminacji, a ta, w świetle art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, jest zakazana.Jednocześnie art. 47 Konstytucji zapewnia prawo do ochrony prawnej życia prywatnego i rodzinnego, decydowania o swoim życiu osobistym. Nawet art. 18 Konstytucji RP nakazuje Rzeczpospolitej ochraniać i opiekować się rodziną, którą Skarżące niewątpliwie tworzą. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie pozostawia wątpliwości w tym zakresie. W szeregu orzeczeń Trybunał uznał, że pary tej samej płci są zdolne do tworzenia stabilnych i wspierających się związków, czemu odpowiada obowiązek państwa zapewnienia ich prawnej instytucjonalizacji i ochrony, a także że znajdują się w tożsamej sytuacji z parami osób różnej płci w odniesieniu do potrzeby prawnej instytucjonalizacji i ochrony ich związków.Ponadto Wojewoda nie wskazał jaki konkretnie uszczerbek wywołałoby dokonanie transkrypcji aktu małżeństwa. Na konieczność spełnienia tego wymogu dla możliwości skutecznego zastosowania klauzuli porządku publicznego wskazuje się od dawna w doktrynie. W ocenie Skarżących transkrypcja aktu małżeństwa nie tylko nie wywołałaby żadnego uszczerbku ale sprzyjałaby realizacji szeregu gwarancji dot. ochrony praw człowieka, które obowiązują w polskim porządku prawnym i które (co również należy ocenić negatywnie) zostały w całości pominięte przy rekonstruowaniu zawartości normatywnej klauzuli w tym postępowaniu.Organ powinien więc był dokonać transkrypcji, która zgodnie z art. 104 ust. 5, była w tym wypadku obligatoryjna.Uzasadniając zarzuty dotyczące naruszenia EKPC wskazano, że wydając zaskarżoną decyzję, Wojewoda stwierdził, że nie doszło do naruszenia art. 8 w zw. z art. 14 EKPC, a to w związku z treścią art. 12 EKPC, który pozwala poszczególnym państwom unormować prawo do zawarcia małżeństwa.Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 EKPC: "Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób".Elementem prawa do życia prywatnego i rodzinnego jest prawo określania swych relacji z innymi ludźmi. Przejawia się to w szczególności w usprawiedliwionym oczekiwaniu, że Państwo, umożliwiając sformalizowanie niektórych z nich, będzie to czynić bez dyskryminacji.Po wyroku Wielkiej Izby Trybunału w sprawie F. i inni przeciwko Rosji (skargi nr 40792/10, 3052 8/14 i 43439/14) nie może być już wątpliwości, że brak uregulowania związków par tej samej płci stanowi naruszenie art. 8 Konwencji. Trybunał potwierdził, że po stronie państw członkowskich Rady Europy istnieje pozytywny obowiązek wprowadzenia prawnego uznania dla związków partej samej płci.12 grudnia 2023 r. ETPCz wydał wyrok w sprawie P. i inni p. Polsce, w którym stwierdził naruszenie przez Polskę art. 8 Konwencji wobec braku jakichkolwiek regulacji dotyczących związków tej samej płci. Z kolei 19 września 2024 r. w sprawie F. i inni p. Polsce (skarga nr 58828/12 i inne) ETPC z stwierdził naruszenie art. 8 EKPC w sytuacji spraw o odmowę transkrypcji aktów małżeństwa. Przyjęcie, że wniosek o transkrypcję można oddalić wyłącznie ze względu na brak przepisów wprost przewidujących, że w Polsce związek małżeński mogą zawrzeć osoby tej samej płci, oznacza, że sądy otwarcie i wprost przyjmują i tolerują łamanie praw człowieka. Sądy mają obowiązek dążyć do wykorzystania wszystkich możliwości interpretacyjnych i takiej wykładni obowiązujących przepisów prawnych, która pozwoliłaby już obecnie na uwzględnienie międzynarodowych standardów ochrony praw człowieka.Decyzja Wojewody stawia Skarżące w próżni prawnej. Rodzina, którą tworzą, pozbawiona jest ochrony prawnej, którą przyznaje jej art. 18 Konstytucji RP. Pozostają one również w paradoksalnej sytuacji niewiedzy co do swojej sytuacji prawnej w Polsce - nie wiedzą np. czy dla potrzeb polskiego porządku prawnego są uznawane za osoby stanu wolnego, zdolne do zawarcia małżeństwa z osobą przeciwnej płci. Jest to też stan niepożądany ze względu na interesy porządku prawnego RP.Odnosząc się do naruszenia swobody przepływu osób wskazano, że postanowieniem z 8 listopada 2023 r. wydanym w sprawie II OSK 216/21 Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytanie prejudycjalne: Czy przepisy art. 20 ust. 2a i art. 21 ust. 1 TFUE odczytywane w związku z art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 2 pkt 2 dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniającej rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG należy interpretować w ten sposób, że stoją na przeszkodzie temu, by właściwe organy państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada obywatel Unii, który zawarł małżeństwo z innym obywatelem Unii (osobą tej samej płci) w jednym z państw członkowskich zgodnie z ustawodawstwem tego państwa, mogły odmówić uznania i przeniesienia w drodze transkrypcji do krajowego rejestru stanu cywilnego tego aktu małżeństwa, uniemożliwiając tym osobom przebywanie w tym państwie w takim stanie cywilnym i pod tym samym nazwiskiem rodowym, z tej przyczyny, że prawo państwa przyjmującego nie przewiduje małżeństwa osób tej samej płci.Zdaniem Skarżących odpowiedź na to pytanie powinna być pozytywna, jak zresztą wynika z treści uzasadnienia postanowienia NSA, który skłania się ku uznaniu, że obecna sytuacja - odmowy transkrypcji aktów małżeństwa zawartych w innym państwie członkowskim - może naruszać swobodę przepływu osób. Jest bowiem oczywiste, że sytuacja, w której związek małżeński uznawany w jednym państwie członkowskim nie jest uznawany w państwie przyjmującym, musi wpływać na decyzje osób co do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium Państw Członkowskich. Takie sytuacje były już traktowane w orzecznictwie TSUE jako naruszające prawo unijne.Wojewoda w odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.Postanowieniem z 16 stycznia 2025 r. tut. Sąd zawiesił postępowanie sądowe do czasu rozpoznania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wniosku o odpowiedź na pytanie prejudycjalne zadane przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 216/21.Postępowanie zostało podjęte po wyroku NSA w sprawie II OSK 216/21, który zapadł w dniu 20 marca 2026 r.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, doprowadziła Sąd do uznania, że narusza ona prawo.Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Wojewody Mazowieckiego z 16 września 2024 r. znak WSO-1.6231.1.11.2024, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu [...] z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] orzekającą o odmowie wpisania dorejestru stanu cywilnego aktu małżeństwa zawartego w dniu [...] marca 2024 r. w K. pomiędzy E. C. i R. L..W rozpoznawanej sprawie organy nie kwestionowały legalności zawarcia przez Skarżące małżeństwa na terenie D., będącej państwem członkowskim Unii Europejskiej, natomiast odmówiły transkrypcji aktu małżeństwa zawartego za granicą przez dwie osoby tej samej płci, uznając, że byłaby ona sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.Sąd orzekający w sprawie, miał na uwadze, że możliwość transkrypcji do polskiego rejestru aktów stanu cywilnego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci, była już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych.Dotychczasowa linia orzecznicza, była zgodna z oceną organów orzekających w niniejszej sprawie ( wyroki NSA z: 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 2608/19, z 6 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2376/19, z 17 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1461/20, wszystkie powołane orzeczenia publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).Zmiana dotychczasowej wykładni i linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nastąpiła w roku 2026 r. pod wpływem wyroku TSUE (Wielka Izba) z dnia 25 listopada 2025 r., C-713/23. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że: "Artykuł 20 i art. 21 ust. 1 TFUE, odczytywane w świetle art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że: stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które ze względu na to, iż prawo tego państwa członkowskiego nie dopuszcza małżeństw osób tej samej płci, nie zezwalają na uznanie małżeństwa legalnie zawartego przez dwóch mających tę samą płeć obywateli wspomnianego państwa członkowskiego w trakcie korzystania z przysługującej im swobody przemieszczania się i pobytu w innym państwie członkowskim, w którym rozwinęli oni lub umocnili życie rodzinne, ani na transkrypcję w tym celu aktu małżeństwa do rejestru stanu cywilnego tego pierwszego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy transkrypcja ta jest jedynym przewidzianym przez to państwo środkiem umożliwiającym takie uznanie".Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 216/21, w której zostało zadane wspomniane pytanie prejudycjalne, wydał wyrok 20 marca 2026 r. uchylający zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu [...] oraz zobowiązał organ I instancji do przeniesienia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji aktu małżeństwa skarżących. W uzasadnieniu tego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uznanie małżeństwa osób odmiennej płci, legalnie zawartego w państwie członkowskim Unii i przeniesienie zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji w trakcie korzystania przez te osoby z prawa przewidzianego w art. 21 ust. 1 TFUE nie stoi w sprzeczności z art. 18 Konstytucji i art. 1 § 1 K.r.o. Możliwa jest więc taka wykładnia omówionych przepisów krajowych, która jest zgodna z prawem Unii (art. 20 i art. 21 ust.1 TFUE interpretowanymi w związku z normami wypływającymi z art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty) oraz przepisami art. 8 ust. 1 i art. 14 Konwencji.Przyjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wykładnia nie ograniczyła się wyłącznie do sprawy, w której skierowano pytanie prejudycjalne. Znalazła ona odzwierciedlenie również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych ( wyroki NSA z 7 maja 2026 r. sygn. akt II OSK 1075/23, II OSK 2070/23 oraz II OSK 2073/23; WSA w Olsztynie z 3 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Ol 248/24, WSA w Gorzowie Wlkp. z 15 kwietnia 2026 r. sygn. akt II SA/Go 673/25 oraz WSA w Lublinie z 28 kwietnia 2026 r. sygn. akt III SA/Lu 82/24).Dostrzegając wspomnianą zmianę dotychczasowej linii orzeczniczej NSA, mając na uwadze zachowanie jednolitości orzecznictwa oraz zapewnienie zgodności wykładni prawa krajowego z prawem Unii Europejskiej, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił poglądy wyrażane w aktualnym orzecznictwie, dotyczące transkrypcji, w szczególności poglądy przedstawione w spornym przedmiocie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 7 maja 2026 r. sygn. akt II OSK 1075/23, II OSK 2070/23 oraz II OSK 2073/23, a także w wyrokach tutejszego Sądu z 26 maja 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 315/24 i przyjmuje je za własne.W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem art. 107 pkt 3 p.a.s.c., zgodnie z którym kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.W postępowaniu administracyjnym przyjęto, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego stwierdzającego zawarcie przez skarżących małżeństwa byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż polski porządek prawny nie przewiduje małżeństw osób tej samej płci. Powołano się przy tym przede wszystkim na art. 18 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 k.r.o., z których – w ocenie organów – wynika, że małżeństwo to związek kobiety i mężczyzny. Zatem organy administracji obu instancji, ustalając treść użytej w art. 107 pkt 3 p.a.s.c. klauzuli generalnej podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (nazywanej często klauzulą porządku publicznego), odwołały się do zasady konstytucyjnej oraz naczelnej zasady prawa rodzinnego dotyczących małżeństwa. Rozumienie wskazanej klauzuli generalnej jako odnoszącej się do zasad konstytucyjnych oraz naczelnych zasad rządzących poszczególnymi dziedzinami prawa jest zgodne z dominującym w orzecznictwie poglądem, wypracowanym nie tylko w odniesieniu do użycia jej w art. 107 pkt 3 p.a.s.c., ale przede wszystkim w art. 7 p.p.m., w którym stanowi się, że prawa obcego nie stosuje się, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (por. uchwała NSA z 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19, postanowienie SN z 11 października 2013 r., sygn. akt I CSK 697/12). Uwzględniając takie rozumienie klauzuli porządku publicznego nie sposób odeprzeć zarzutu skargi, że ustalając istotne w rozpoznawanej sprawie podstawowe zasady porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej pominięto inne niż zawarte w wykładni art. 18 Konstytucji RP zasady konstytucyjne, w tym przede wszystkim uniwersalne zasady zawarte w art. 30 i art. 32 Konstytucji RP, ale też zasady związane ze sferą życia każdego człowieka, której rozpatrywana sprawa dotyczy, mianowicie życiem prywatnym i rodzinnym. W tym ostatnim aspekcie należy wskazać na art. 47 Konstytucji RP, przewidujący prawo do ochrony życia prywatnego i rodzinnego.Ustalając treść klauzuli porządku publicznego nie można pominąć zewnętrznego aspektu multicentryczności współczesnego systemu polskiego prawa (E. Łętowska, Multicentryczność współczesnego systemu prawa i jej konsekwencje, PiP 2005, nr 4, s. 5-7). Zgodnie z art. 9 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego. Z kolei wedle art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. ratyfikowane umowy międzynarodowe, które – jak wynika z art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP – po ich ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej stanowią część krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane, chyba że ich stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy, przy czym umowy międzynarodowe ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie mają pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Taką umową międzynarodową ratyfikowaną za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie jest Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zgoda na ratyfikowanie tej konwencji została wyrażona ustawą z dnia 2 października 1992 r. o ratyfikacji Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. nr 85, poz. 427). Trafnie zatem w skardze podniesiono, że podstawowe zasady polskiego porządku prawnego powinny być ustalane także z uwzględnieniem art. 8 i art. 14 EKPC. Pierwszy z powołanych przepisów zawiera prawo do poszanowania m.in. życia prywatnego i rodzinnego, zaś drugi stanowi o zakazie dyskryminacji podczas korzystania z praw i wolności wymienionych w powołanej konwencji.Powołany wyżej art. 8 EKPC wolności ma szczególne znaczenie w rozpoznawanej sprawie, gdyż ETPC w dwóch wyrokach stwierdził jego naruszenie w sprawach, które dotyczyły transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego stwierdzającego zawarcie małżeństwa przez osoby tej samej płci, zakończonych wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego, akceptującymi stanowisko organów administracji oraz wojewódzkiego sądu administracyjnego, że transkrypcja takiego zagranicznego dokumentu stanu cywilnego jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Chodzi o wyrok z 19 września 2024 r. w sprawie F. i inni przeciwko Polsce (skargi nr 58828/12, 40795/17, 55306/18, 55321/18 oraz 45301/19), który dotyczył m.in. sprawy, w której NSA wydał wyrok z 28 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1112/16, powoływany w postępowaniu administracyjnym oraz o wyrok z 24 kwietnia 2025 r. w sprawie A. przeciwko Polsce (skarga nr 53662/20), który dotyczył wyłącznie sprawy, w której NSA wydał wyrok z 25 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1059/18.W sprawie F. i inni przeciwko Polsce, ETPC uznał, że w stosunku do skarżących K. F. i S. F. art. 8 EKPC został naruszony z powodu uniemożliwienia skarżącym skorzystania z urlopu w celu opieki nad chorym partnerem, niemożności rozszerzenia ubezpieczenia zdrowotnego na partnera, traktowania skarżących w świetle przepisów o podatku od darowizn, jak osoby obce, niemożności wspólnego opodatkowania się podatkiem od dochodów oraz z powodu odmowy rejestracji zawartego przez skarżące w W. B. małżeństwa, która to odmowa stała się prawomocna na skutek wskazanego już wyroku NSA z 28 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1112/16. ETPC zaznaczył przy tym, że w sprawie nie chodzi o odmowę zawarcia przez skarżące małżeństwa w Polsce, lecz uznania i ochrony ich związku (akapity 21 i 22 wyroku). Trybunał uznał, że "odmawiając rejestracji małżeństw skarżących w jakiejkolwiek formie i nie zapewniając im konkretnych ram prawnych przewidujących uznanie i ochronę, polskie władze pozostawiły skarżące w próżni prawnej i nie zaspokoiły podstawowych potrzeb uznania i ochrony par osób tej samej płci pozostających w stabilnym i oddanym związku" (akapit 26 wyroku). Natomiast naruszenie art. 8 EKPC wobec skarżących M. H. oraz A. R. polegało wyłącznie na tym, że odmówiono im transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, mianowicie aktu małżeństwa zawartego w Danii. W odniesieniu do tych skarżących został podniesiony przez Polskę zarzut niedopuszczalności skargi z uwagi na niewyczerpanie krajowych środków odwoławczych, gdyż skarżące od ostatecznej decyzji drugiej instancji w sprawie odmowy transkrypcji nie wniosły skargi do sądu administracyjnego. Trybunał ten zarzut oddalił wskazując, że z takiego środka zaskarżenia skorzystały skarżące K. F. i S. F., jednakże sądy administracyjne obu instancji zaakceptowały odmowę transkrypcji twierdząc, że jest ona oparta na jednoznacznych przepisach prawa krajowego oraz orzecznictwie, potwierdzając, że rejestracja zagranicznych małżeństw osób tej samej płci zostałaby uznana za naruszającą podstawowe zasady polskiego porządku prawnego.Z kolei w sprawie A. przeciwko Polsce ETPC uznał, że naruszenie art. 8 EKPC wynikało wyłącznie z tego, że zawarte przez skarżącego w W. B. małżeństwo z osobą tej samej płci nie zostało w Polsce zarejestrowane, przy czym takie stanowisko zostało sformułowane przy uwzględnieniu postępowania administracyjnego oraz postępowania przed sądami administracyjnymi zakończonego powołanym wyżej wyrokiem NSA z 25 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1059/18, w których chodziło o zastosowanie art. 107 pkt 3 Prawa o aktach stanu cywilnego i stwierdzenie, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, dotyczącego małżeństwa osób tej samej płci narusza podstawowe zasady porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.Powołane wyżej wyroki ETPC mają w niniejszej sprawie istotne znaczenie. Po pierwsze, są one wyrazem następczego zastosowania przez ETPC Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w wyniku którego uznano, że wykładnia i zastosowanie art. 107 pkt 3 p.a.s.c. w konkretnych sprawach rozstrzygniętych przez sądy administracyjne nie odpowiadały standardom ochrony życia prywatnego i rodzinnego wynikających z art. 8 EKPC. Po drugie, w związku z powyższym są one podstawą do "uprzedniego stosowania" Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności już na etapie rozstrzygania innych podobnych spraw przez sądy krajowe (L. Garlicki, Stosowanie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez sądy krajowe a podporządkowanie sędziego Konstytucji i ustawie, EPS 2023, nr 11, s. 5-6).Istotnego argumentu za takim "uprzednim stosowaniem" Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z uwagi na wydany już wyrok ETPC w podobnej sprawie dostarcza art. 272 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem podstawą wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym zakończonego prawomocnym orzeczeniem może być rozstrzygnięcie organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Nie ulega wątpliwości, że takim rozstrzygnięciem może być wyrok ETPC, gdyż ten trybunał jest organem międzynarodowym działającym na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 19 EKPC). Fakt, że w art. 272 § 3 p.p.s.a. mowa jest o ETPC wynika też z uzasadnienia projektu ustawy, którą ten przepis został z mocą od 10 kwietnia 2010 r. dodany do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dnia 12 lutego 2010 r. zmieniająca ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 36, poz. 196 – oraz druk sejmowy nr 2001 Sejmu VI kadencji). Znaczenie art. 272 § 3 p.p.s.a. dla rozpatrywanej sprawy jest takie, że w razie wydania obecnie przez Sąd wyroku zgodnego z dotychczasową praktyką orzeczniczą, znajdującą wyraz m.in. w wyrokach NSA z 28 lutego 2018 r. (sygn. akt II OSK 1112/16) oraz z 25 lutego 2020 r. (sygn. akt II OSK 1059/18), ale uznaną przez ETPC w wyrokach w sprawie F. i inni przeciwko Polsce oraz A. przeciwko Polsce za naruszającą art. 8 EKPC, postępowanie przed sądem administracyjnym mogłoby zostać wznowione, gdyby ETPC na skutek skargi skarżących uznał, jak już to czynił w powołanych sprawach, że doszło do naruszenia art. 8 EKPC.Uwzględniając wskazane okoliczności Sąd uznał – w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym – że konieczna jest rewizja dotychczasowego sposobu wykładni i stosowania art. 107 pkt 3 p.a.s.c. przyjmowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, uwzględniająca wyroki ETPC w sprawie F. i inni przeciwko Polsce oraz w sprawie A. przeciwko Polsce. W świetle powołanych wyroków przepis ten należy wykładać w ten sposób, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego potwierdzającego zawarcie za granicą małżeństwa przez osoby tej samej płci nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.Sąd wziął pod uwagę, że wyroki ETPC nie są w świetle art. 87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej prawa. Jednakże zgodnie z powołanym przepisem źródłami powszechnie obowiązującego prawa są ratyfikowane umowy międzynarodowe. Co więcej, jak już wskazano, ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy, a umowy międzynarodowe ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie mają pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową (art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Zatem, elementem polskiego porządku prawnego jest też art. 8 EKPC rozumiany w sposób przyjęty przez ETPC w powołanych wyrokach w sprawie F. i inni przeciwko Polsce oraz w sprawie A. przeciwko Polsce. Nie można więc przyjmować, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego potwierdzającego zawarcie za granicą małżeństwa przez osoby tej samej płci jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.Podkreślić przy tym należy, że powyższe stanowisko nie oznacza wprowadzenia do polskiego porządku prawnego instytucji prawnej małżeństw osób tej samej płci, lecz zapewnienie osobom zawierającym takie małżeństwa za granicą minimum ochrony przez ich uznanie. Sposób tego uznania jest przy tym spowodowany przede wszystkim tym, że ustawodawca nie przewiduje wprost żadnej formy uznania związków osób tej samej płci. Uznanie to musi zatem bazować na istniejącym ułomnym stanie prawnym. Dostrzegając możliwość alternatywnych w stosunku do transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego sposobów uznania małżeństw zawieranych przez osoby tej samej płci za granicą (M. Wojewoda, Uznanie związków osób tej samej płci w Polsce i transkrypcja zagranicznych aktów małżeństwa par jednopłciowych – glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 25.11.2025 r., C-713/23, C. i T., EPS 2026, nr 2, s. 16-24), Sąd podziela stanowisko NSA przyjęte w wyroku z 20 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 216/21, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego stwierdzającego zawarcie małżeństwa przez osoby tej samej płci gwarantuje minimalny poziom ochrony prawnej (akapit 6.28 uzasadnienia powołanego wyroku). Jest tak przede wszystkim z uwagi na szczególną moc dowodową aktu stanu cywilnego, który powstaje w wyniku transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego (art. 3 i art. 105 ust. 1 i 2 p.a.s.c.).Podkreślić jednocześnie należy, podobnie jak uczynił to NSA w akapicie 6.22 uzasadnienia wyroku z 20 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 216/21, że "oddzielnym zagadnieniem jest, w następstwie przeniesienia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa, zakres skutków prawnych transkrypcji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, w tym przede wszystkim określenie uprawnień takiego związku w porównaniu do małżeństw zawartych zgodnie z polskim ustawodawstwem, w obszarze prawa publicznego i prywatnego (administracyjnego, podatkowego, cywilnego, rodzinnego, pracy i ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego itd.)".NSA wskazał, że odniesienie się do tego zagadnienia, przekracza granice kontroli instancyjnej w rozpoznawanej sprawie.Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał, że w postępowaniu administracyjnym wadliwie przyjęto, że odmowa dokonania transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego stwierdzającego zawarcie małżeństwa przez osoby tej samej płci była uzasadniona na podstawie art. 107 pkt 3 p.a.s.c.Sąd rozważał dodatkowo, niezależnie od konsekwentnie wskazywanej w postępowaniu administracyjnym podstawy odmowy transkrypcji, ewentualną podstawę takiej odmowy wynikającą z art. 107 pkt 1 p.a.s.c., w szczególności opartą na tym fragmencie powołanego przepisu, z którego wynika, że odmawia się transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, gdy potwierdza on zdarzenie inne niż urodzenie, małżeństwo lub zgon. W szczególności była brana pod uwagę możliwość wykładni powołanego przepisu, opartej na dyrektywie wykładni prawa określanej mianem argumentum a rubrica, sprowadzająca się do następującego wnioskowania: Prawo o aktach stanu cywilnego zawiera regulacje akcesoryjne w odniesieniu do regulacji składających się na obowiązujący porządek prawny, w tym do instytucji prawnej małżeństwa rozumianej w polskim porządku prawnym jako związek kobiety i mężczyzny; wobec tego przepisy Prawa o aktach stanu cywilnego, w tym dotyczące transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, odnoszą się do tak rozumianego małżeństwa; zatem transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego stwierdzającego zawarcie małżeństwa przez osoby tej samej płci jest niedopuszczalna na podstawie art. 107 pkt 1 p.a.s.c., gdyż miałaby dotyczyć zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, który potwierdza zdarzenie inne niż małżeństwo rozumiane jako związek kobiety i mężczyzny. Rozważając wskazaną kwestię Sąd uznał, że należy mieć na uwadze, iż transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego ze swojej istoty dotyczy dokumentu powstałego za granicą. Zatem, jeżeli taki dokument ma potwierdzać małżeństwo to ocena, czy potwierdza małżeństwo powinna być dokonywana według stanu prawnego kraju sporządzenia tego dokumentu. W rozpoznawanej sprawie nie było zaś kwestionowane przez organy, że został zawarty związek małżeński ważny w świetle prawa kraju jego zawarcia oraz że zgodnie z prawem tego kraju został wydany odpis aktu małżeństwa. Przede wszystkim jednakże także, wykładnia art. 107 pkt 1 p.a.s.c. powinna być dokonywana z uwzględnieniem wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, w szczególności EKPC i jej art. 8. Nie można zatem także przy wykładni tego przepisu pomijać istoty rozpoznawanej sprawy, jaką jest zapewnienie minimum ochrony prawa do życia prywatnego i rodzinnego osób, które zawarły za granicą związek uznawany tam za małżeństwo bez względu na płeć osób ten związek zawierających.W ocenie Sądu, uznanie za zasadny zarzut naruszenia art. 107 pkt 3 p.a.s.c. jest wystarczające do uwzględnienia skargi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że powołanie się w postępowaniu administracyjnym w uzasadnieniu decyzji o odmowie transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego na sprzeczność tej transkrypcji z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej nie było zasadne. Tym samym nie jest konieczne szczegółowe odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. W szczególności nie jest konieczne rozstrzyganie o tym, czy art. 18 Konstytucji RP i art. 1 § 1 k.r.o. definiują małżeństwo wyłącznie jako związek kobiety i mężczyzny. Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 104 ust. 1 i 5 p.a.s.c. to zauważyć należy, iż ani w skardze nie wskazano, aby zachodził jeden z trzech przypadków, kiedy transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego jest obligatoryjna. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony w orzecznictwie (uchwała NSA z 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19), że art. 104 ust. 5 Prawa o aktach stanu cywilnego dotyczy trzech przypadków, mianowicie, gdy obywatel polski, którego dotyczy zagraniczny dokument stanu cywilnego, posiada akt stanu cywilnego potwierdzający zdarzenia wcześniejsze sporządzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i żąda dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego, gdy ubiega się o polski dokument tożsamości oraz gdy ubiega się o nadanie numeru PESEL. Powołanie się zatem na ten przepis, jako uzasadniający obligatoryjną transkrypcję zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, nie było trafne.W świetle powyższych okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają art. 107 pkt 3 p.a.s.c. w zw. z art. 8 w zw. z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 21 ust. 1 TFUE, a organ - ponownie rozpoznając sprawę - weźmie pod uwagę ocenę prawną sformułowaną przez Sąd i zgodnie z nią ponownie rozpozna wniosek o dokonanie transkrypcji aktu małżeństwa Skarżących, uwzględniając powyższe rozważania Sądu wiążące organ na mocy art. 153 p.p.s.a.Z tych względów, uznając zasadność skargi sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie dokonania transkrypcji.O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., art. 202 § 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz. 215. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz. 215