Wyrok - II SA/Gd 205/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - z dnia 17 czerwca 2026
Teza
Uchylono postanowienie I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. H. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 23 grudnia 2025 r., nr WOP.7722.344.2024.JS w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżone poUchylono postanowienie I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. H. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 23 grudnia 2025 r., nr WOP.7722.344.2024.JS w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżone po
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
budownictwo mieszkaniowe
planowanie przestrzenne
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
17 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Przewodniczący
Diana Trzcińska
Podstawa prawna
art. 144
kpa
art. 124
kpa
art. 15
kpa
art. 126
kpa
art. 110
kpa
art. 145
ppsa
art. 134
ppsa
art. 119
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (8)
Rozstrzygnięcie
Uchylono postanowienie I i II instancji
UZASADNIENIE
Pan T. H. (Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (WINB) z 23 grudnia 2025 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (PINB) postanowieniem z 31 października 2024 r. wstrzymał roboty budowlane przy budowie wiaty o konstrukcji drewnianej (oznaczonej literą "h", na mapie będącej załącznikiem nr 1 postanowienia), zadaszonej dachem jednospadowym obłożonym blachą, o wymiarach 2,00 m x 4,30 m, o słupach drewnianych, zakotwiczonych za pomocą śrub w kostce betonowej posadowionej, w gruncie bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...], obręb [...], gmina K. [...] oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację wiaty w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, zwanej dalej "decyzją o legalizacji" zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego.PINB w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że właścicielką działki jest pani P. H., jednak to Skarżący był inwestorem zabudowań i pobudował bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] położonej w obr. [...] gmina K. [...] w 2016 r. wiatę o konstrukcji drewnianej (oznaczonej literą "j", na mapie będącej załącznikiem nr 1 do niniejszego postanowienia), zadaszonej dachem jednospadowym obłożonym blachą, o wymiarach 2,00 m x 4,50 m, o słupach drewnianych, zakotwiczonych za pomocą śrub w kostce betonowej posadowionej w gruncie. W związku z tym to na niego nałożono obowiązek wstrzymania robót budowlanych. Inwestor na działce o powierzchni 1524 m2 obok budynku mieszkalnego, na którego budowę dysponuje decyzją o pozwoleniu na budowę, posadowił w 2013 r. dwie wiaty oznaczone w protokole oględzin i na mapie będącej załącznikiem do postanowienia literami "d" i "f" oraz w 2016 r. cztery wiaty oznaczone literami "h", "j", "I", "n". Następnie, również w 2016 r., wybudował budynek gospodarczy, a w 2022 r. wiatę na rowery. Organ wskazał, że zgodnie z art. 28, 29 i 30 Prawa budowlanego, wykonanie przedmiotowej wiaty wymagało dokonania zgłoszenia. Niedokonanie zgłoszenia obliguje organ nadzoru budowlanego do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane.Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli pani B. H. oraz pan T. H.Pismem z 30 czerwca 2025 r. WINB zwrócił się do organu I instancji o jednoznaczne wyjaśnienie, w sprawie jakiego obiektu zostało wydane postanowienie, gdyż w sentencji postanowienia organ I instancji wskazał, że przedmiotowa wiata oznaczona jest literą "h" na mapie będącej załącznikiem do ww. postanowienia, a w uzasadnieniu wskazano, że wymiary wiaty wynoszą 2,00 m x 4,30 m.W odpowiedzi na powyższe pismo PINB w piśmie z 29 września 2025 r. wyjaśnił, że postępowanie, dotyczy wiaty o wymiarach 4,30 m x 2,00 m (ustalonymi w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 15 lipca 2024 r. z udziałem pana T. H.) i oznaczonej na mapie załączonej do ww. postanowienia literą "j". Organ wyjaśnił, że omyłkowo określił wymiary wiaty oznaczonej literą "j" na mapie załączonej do zaskarżonego postanowienia jako 4,10 m x 2,00 m i określił przedmiotową wiatę w sentencji tego postanowienia literą "h".WINB postanowieniem z 23 grudnia 2025 r. uchylił w całości postanowienie organu I instancji i wstrzymał roboty budowlane przy budowie zadaszonej dachem jednospadowym obłożonym blachą wiaty o wymiarach 2,00 m x 4,30 m, o konstrukcji drewnianej i słupach drewnianych zakotwiczonych za pomocą śrub w kostce betonowej posadowionej na gruncie, usytuowanej na terenie działki nr [...], obręb [...], gmina K. [...] (oznaczonej literą "j" na mapie będącej załącznikiem do niniejszego postanowienia). Organ poinformował także pana T. H. i panią P. H. o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia wydania postanowienia, tj. od 23 grudnia 2025 r., oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego.WINB w uzasadnieniu postanowienia wskazał m. in., że na działce znajduje się m.in. siedem wiat i jeden budynek gospodarczy. Powierzchnia zabudowy obiektów budowlanych nie przekracza 35 m2. Obiekt został wybudowany w 2016 r. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2c ustawy Prawo budowlane obowiązującej w 2016 r., pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Taka budowa zwolniona była od uzyskania pozwolenia na budowę oraz dokonania zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Warunkiem skorzystania z ww. wyłączenia było posadowienia wiaty do 50 m2 na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe. Działka nr [...] objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Nr XLVI 1/478/2022 Rady Gminy Krokowa z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Karwieńskie Błota I i II w gminie Krokowa. Zgodnie z postanowieniami tego planu, ww. działka znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 4.07.MN - teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Wcześniej teren, na którym znajduje się działka nr [...] nie był objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ odwoławczy stwierdził, że w 2016 r. ww. działka nie była przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe i nie znajdował się na niej budynek mieszkalny. Zatem budowa przedmiotowej wiaty w 2016 r. wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.Organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia działki nr [...] wynosi 1.524 m2, zaś powierzchnia zabudowy przedmiotowej wiaty wynosi 8,60 m2. Na ww. działce, oprócz wiaty będącej przedmiotem niniejszego postępowania, usytuowanych jest jeszcze sześć innych wiat - pięć objętych odrębnymi postępowaniami administracyjnymi i wiata na rowery oraz budynek gospodarczy. Zestawiając liczbę posadowionych na działce nr [...] wiat oraz jej powierzchnię zabudowy WINB stwierdził, że w tym przypadku nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, umożliwiający posadowienie wiat bez uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.Konieczność wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego uzasadniono tym, że organ I instancji w sentencji zaskarżonego postanowienia wskazał, że przedmiotowa wiata oznaczona jest literą "h" na mapie będącej załącznikiem do ww. postanowienia. Jednakże wiata oznaczona na ww. załączniku literą "h" objęta była odrębnym postępowaniem. Litera "h" w numerze postanowienia odpowiada oznaczeniu na załączonej mapie. Ponadto na ww. mapie wiata oznaczona literą "j" posiada wymiary 4,10 m x 2,00 m. PINB omyłkowo określił wymiary wiaty oznaczonej literą "j" na mapie załączonej do zaskarżonego postanowienia jako 4,10 m x 2,00 m i określił przedmiotową wiatę w sentencji tego postanowienia literą "h". Dodatkowo termin złożenia wniosku o legalizację do PINB wynosi 30 dni od dnia wydania przez organ odwoławczy ostatecznego postanowienia, tj. od 23 grudnia 2025 r. oraz koniecznością poinformowania o możliwości złożenia wniosku o legalizację zarówno inwestora, jak i właściciela działki.Skarżący w skardze na postanowienie WINB z 23 grudnia 2025 r. zarzucił naruszenie:art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 140 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na wadliwym i dowolnym przyjęciu przez organ, że z całokształtu materiału dowodowego wynika, iż przedmiotem postępowania w sprawie PINB.5140.87j.2024.TK oraz WOP.7722.344.2024.JS jest wiata oznaczona literą "j" na mapie załączonej do postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pucku z 31 października 2024 r., nr PINB.5140.87j.2024.TK i o wymiarach 4,30 m x 2,00 m;naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 140 w zw. z art. 144 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na braku dokonania przez organ wszechstronnej oceny dowodów, pominięciu faktu, że wiata została posadowiona na gruncie jako jedna z pierwszych wiat;art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane przez niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy, polegające na niezasadnym przyjęciu, że budowa wiaty na działce gruntu o powierzchni 1524 m2 wymaga zgłoszenia, chociaż powierzchnia wiaty jest mniejsza, niż 50 m2 i wiata została posadowiona na gruncie jako jedna z pierwszych wiat i jako taka nie przekracza dozwolonej liczby wiat na każde 1000 m2 powierzchni działki określonej w art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego;Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że strony zostały pozbawione prawa do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. Ponadto w podobnej sprawie PINB decyzją z 31 października 2024 r., nr PINB.5140.87b.2024.TK, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie budowy na przedmiotowej nieruchomości innej wiaty o wymiarach 1,80 m x 3,62 m.W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, ponieważ w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie postanowień są normy prawne zawarte w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), obowiązującą od 19 września 2020 r., albowiem postępowanie administracyjne zostało wszczęte po tym dniu. Wprowadzone nowelizacją zmiany w przepisach dotyczących legalizacji samowoli budowlanych stworzyły jednolity, spójny system postępowań legalizacyjnych opierający się o wspólną procedurę (zob. uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 13 lutego 2020 r., druk sejmowy nr 121, Sejm IX kadencji). Umożliwia on usunięcie skutków samowolnych działań inwestycyjnych oraz przywrócenie stanu zgodności z wymogami Prawa budowlanego.Na skutek wprowadzonych zmian, postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego). W postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3 Prawa budowlanego). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 Prawa budowlanego). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 Prawa budowlanego, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31 ustawy.Skarżący decyzji WINB zarzuca m. in. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 140 w związku z art. 144 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na wadliwym i dowolnym przyjęciu przez organ, że z całokształtu materiału dowodowego wynika, iż przedmiotem postępowania w sprawie jest wiata oznaczona literą "j" na mapie załączonej do postanowienia PINB z 31 października 2024 o wymiarach 4,30 m x 2,00 m. Jak wynika z pisma PINB z 24 września 2025 r., w osnowie postanowienia błędnie określono, że dotyczy ono wiaty o konstrukcji drewnianej oznaczonej literą "h", na mapie będącej załącznikiem nr 1 do postanowienia, gdyż w istocie dotyczyło ono wiaty oznaczonej literką "j". W załączniku błędnie określono rozmiar wiaty na 2,00 m x 4,10 m, chociaż rozmiar wiaty faktycznie wynosi 2,00 m x 4,30 m. Dodatkowo w treści uzasadnienia błędnie określono rozmiar wiaty na 2,00 m x 4,50 m.Zarzuty Skarżącego są zasadne. O wstrzymaniu budowy obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego organ administracji rozstrzyga w drodze postanowienia (art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego). Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 5 k.p.a., postanowienie powinno zawierać treść rozstrzygnięcia, natomiast stonowanie do § 2 art. 124, postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego lub służy od niego sprzeciw oraz gdy zostało wydane na skutek zażalenia na postanowienie. Rozstrzygnięcie wyraża efekt zastosowania podstawy prawnej wydawanego postanowienia w konkretnym stanie faktycznym, w określonych uwarunkowaniach prawnych. Wskazuje ono więc na sposób ukształtowania relacji pomiędzy organem wydającym postanowienie a jego adresatem. Treść rozstrzygnięcia jest pochodną zakresu spraw rozstrzyganych przez wydanie aktu administracyjnego w formie postanowienia (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, 2023). Rozstrzygnięcie, niezależnie od tego, czy jest pozytywne, czy negatywne, powinno jednoznacznie rozstrzygać zawarte w treści postanowienia zagadnienia. Nie można bowiem domniemywać treści rozstrzygnięcia ani wywodzić go z brzmienia uzasadnienia, gdyż określa ono sferę uprawnień bądź obowiązków adresata postanowienia (zob. wyr. WSA w Gdańsku z 3 października 2019 r., III SA/Gd 557/19; jeśli nie wskazano inaczej, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie postanowienia ma natomiast wyjaśniać rozstrzygnięcie. Z tego unormowania wynika więc, że organ wydający postanowienie w opisanych warunkach ma obowiązek przedstawienia argumentów i ocen, którymi kierował się, zajmując określone stanowisko w sprawie. Uzasadnienie postanowienia musi zatem być spójne z treścią rozstrzygnięcia danej kwestii procesowej zawartego w sentencji tego postanowienia (por. wyr. NSA z 7 lipca 1998 r., II SA 692/98, Legalis, oraz z 10 stycznia 2019 r., II OSK 572/18).W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że z osnowy postanowienia PINB jednoznacznie wynika, że rozstrzygnięcie dotyczy wiaty oznaczonej literą "h" o wymiarach 2,00 m x 4,30 m, oznaczonej w załączniku do postanowienia. W akapicie 1. uzasadnienia postanowienia PINB odnosi się natomiast do wiaty oznaczonej literą "j" o wymiarach "2,00 m x 4,50 m", czyli do innego obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce nr [...]. Co więcej, organ wskazał jego wymiar niezgodnie z załączoną mapą. Tego rodzaju wadliwość orzeczenia PINB uzasadnia niewątpliwie jego eliminację z obrotu prawnego. Uzasadnienie postanowienia nie koreluje bowiem z jego osnową.Stwierdzić też należy, że skoro przedmiotem rozstrzygania przez PINB była wiata oznaczona literą "h" (co wynika wprost z osnowy postanowienia), to także ten obiekt budowlany powinien był być przedmiotem rozstrzygania przez WINB. Jak trafnie podkreślano w literaturze i orzecznictwie sądowoadministracyjnym dotyczącym spraw załatwianych decyzją administracyjną, których jednakże argumentacja jest adekwatna do realiów niniejszej sprawy, "Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny. Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy. Oznacza to naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy" (por. wyrok NSA z 23 listopada 2006 r., I OSK 451/06; A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz bieżący do art. 15 kodeksu postępowania administracyjnego, komentarz LEX/el. 2011). Ponadto w orzecznictwie wskazuje się, że zgodnie z art. 15 k.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, zaś sprawa rozstrzygana w postępowaniu odwoławczym musi być tożsama ze sprawą rozpatrzoną i rozstrzygniętą przez organ I instancji. Tożsamość ta musi przy tym dotyczyć zarówno elementów podmiotowych, jak i przedmiotowych (por. wyrok NSA z 13 listopada 2024 r., II OSK 2226/24).W rozpoznawanej sprawie WINB w postępowaniu odwoławczym dokonał zmiany przedmiotu rozstrzygania z wiaty o konstrukcji drewnianej oznaczonej literą "h" o wymiarach 2,00 m x 4,30 m na wiatę o konstrukcji drewnianej oznaczonej literą "j" o wymiarach 2,00 m x 4,30 m. Tym samym uniemożliwił on skuteczne dochodzenie swoich praw przez Skarżącego, zwłaszcza że jak wynika z protokołu oględzin, na działce nr [...] znajduje się 14 obiektów budowlanych – w tym 7 różnych wiat. Skarżący, do wydania postanowienia przez WINB działał w uzasadnionym przekonaniu, że postępowanie tyczy się innego obiektu budowlanego. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w postępowaniu dotyczącym wstrzymania wykonania robót budowlanych, kwestia którego obiektu budowlanego tyczy się to postępowanie stanowi najważniejszy element przedmiotowy sprawy. W konsekwencji należało uznać, że postanowienie organu II instancji naruszyło art. 15 k.p.a. (zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego) w sposób mogący mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.Odnieść należy się także do podjętej przez WINB próby wyjaśnienia przedmiotu rozstrzygania przez organ I instancji (zob. pismo z WINB z 30 czerwca 2025 r., znajdujące się w aktach administracyjnych tego organu). Pomijając to, że zdaniem Sądu – w świetle treści osnowy postanowienia PINB, nie było wątpliwości czego postanowienie dotyczy, to w przypadku powzięcia przez organ odwoławczy uzasadnionych wątpliwości co do przedmiotu rozstrzygania, organ zobowiązany jest uchylić takie postanowienie i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, tak aby wydane orzeczenie nie budziło żadnych wątpliwości, co do przedmiotu rozstrzygania. Ponadto, nie znajduje podstawy prawnej postępowanie organu odwoławczego polegające na zwróceniu się do organu I instancji o wyjaśnienie czego dotyczy wydane przez niego rozstrzygnięcie. PINB pismem z 24 września 2025 r. nie miał prawa modyfikować treści wydanego przez siebie rozstrzygnięcia, a dla WINB pismo do nie mogło być punktem odniesienia dla określenia przedmiotu rozstrzygania. Przepisy k.p.a. przewidują co prawda instytucje sprostowania błędów i omyłek czy też wyjaśnienia wątpliwości, co do treści postanowienia (art. 113 w zw. z art. 126 k.p.a.), niemniej w tej sprawie nie zostały one zastosowane, a ocena prawidłowości takiego stanu rzeczy leży poza granicami kontrolowanego przez Sąd postępowania.Błędnie również wskazano w zaskarżonym postanowieniu początkowy dzień rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o legalizację. WINB wskazał bowiem – co jest powtarzającym się błędem tego organu, że termin ten należy liczyć od dnia wydania postanowienia, natomiast z art. 48a ust. 1 i ust. 3 Prawa budowlanego wynika wprost, że termin ten liczyć należy od dnia doręczenia postanowienia. Wyrażenie, o którym mowa w art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego, "stało się ostateczne" należy w istocie wiązać z dniem doręczenia inwestorowi postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy wydanego w efekcie rozpatrzenia jego zażalenia (R. Godlewski (w:) Prawo budowlane. Komentarz, red. D. Sypniewski, Lex/el). Zwrot "termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne" odnosi się bowiem do postanowienia organu pierwszej, a nie drugiej instancji. Wynika to z art. 48a ust. 3 in principio: ("jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy"), do którego wprost nawiązuje przytoczony wyżej jego dalszy fragment. Natomiast art. 48a ust. 1 Prawa budowlanego jednoznacznie wiąże rozpoczęcie biegu terminu na złożenie wniosku o legalizację z momentem doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy. To z doręczeniem postanowienia ustawodawca wiąże rozpoczęcie biegu trzydziestodniowego terminu do złożenia wniosku o legalizację, bez różnicowania instancji, w której zostało wydane. Po drugie, zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 126 k.p.a., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym, że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. O ile przyjąć można, że już od chwili wydania decyzja istnieje na płaszczyźnie proceduralnej, to jednak dopiero prawnie skuteczne doręczenie decyzji (także postanowienia) skutkuje wiążącym dla organu wejściem aktu administracyjnego do obrotu prawnego (wyrok NSA z 9 lipca 2025 r., II OSK 362/23).Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i postanowienia PINB.Z uwagi na naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, na obecnym etapie sprawy Sąd nie odnosi się to pozostałych zarzutów skargi, a także nie rozstrzyga o prawidłowości prawno-budowlanej kwalifikacji samowoli budowlanej na działce nr [...]. W tej mierze bowiem w pierwszej kolejności wypowiedzieć powinien się PINB oraz ewentualnie WINB jako organ administracji drugiej instancji. Motywy podjętego ponownie w tej sprawie rozstrzygnięcia muszą zostać przedstawione w uzasadnieniu postanowienia, w sposób pozwalający Sądowi na kontrolę prawidłowości zastosowania przez organy administracji zarówno przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego oraz co najważniejsze – w obu instancjach muszą odnosić się do tego samego obiektu budowlanego.O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony od skargi wpis (100 zł).Stosownie do art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu są dla organów wiążące, co oznacza w szczególności obowiązek ewentualnego orzekania w obu instancjach o tożsamym obiekcie budowlanym, dopilnowania, aby uzasadnienie wydanych w sprawie postanowień spełniało wymagania z art. 124 § 2 k.p.a. i dotyczyło obiektu wskazanego w osnowie wydanych postanowień, a zawarte w tych postanowieniach pouczenia odpowiadały obwiązującym normom prawnym.. i dotyczyło obiektu wskazanego w osnowie wydanych postanowień, a zawarte w tych postanowieniach pouczenia odpowiadały obwiązującym normom prawnym.