Wyrok z 30 marca 2026, sygn. I C 418/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 marca 2026 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, I Wydział Cywilny,

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Mirosława Makowska

Protokolant: Sek. sąd Anna Frankowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2026 roku w C.,

sprawy z powództwa P. M. (2) i P. M. (1)

przeciwko (...) S.A. z siedzibą w I.

o zadośćuczynienie, odszkodowanie i rentę

1.  zasądza od pozwanego (...) Zakładu (...) S.A. z siedzibą w I. na rzecz powódki P. M. (2):

a)  tytułem zadośćuczynienia kwotę 135.000 zł (sto trzydzieści pięć tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty;

b)  tytułem odszkodowania kwotę 30.000 zł (trzydzieści tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 26 maja 2025 roku do dnia zapłaty;

c)  tytułem renty kwoty po 1.500 zł (jeden tysiąc pięćset złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 26 maja 2025 roku do dnia zapłaty, począwszy od dnia 26 maja 2025 roku;

d)  odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 22.500 zł (dwadzieścia dwa tysiące pięćset złotych) od dnia 13 grudnia 2024 roku do dnia 1 grudnia 2025 roku;

2.  umarza postępowanie co do kwoty 22.500 zł (dwadzieścia dwa tysiące pięćset złotych);

3.  oddala powództwo w pozostałej części;

4.  zasądza od pozwanego (...) Zakładu (...) S.A. z siedzibą w I. na rzecz powódki P. M. (2) kwotę 10.817 (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

1.  zasądza od pozwanego (...) Zakładu (...) S.A. z siedzibą w I. na rzecz powódki P. M. (1):

a)  tytułem zadośćuczynienia kwotę 135.000 zł (sto trzydzieści pięć tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty;

b)  tytułem odszkodowania kwotę 30.000 zł (trzydzieści tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 26 maja 2025 roku do dnia zapłaty;

c)  tytułem renty kwoty po 1.000 zł (jeden tysiąc złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 26 maja 2025 roku do dnia zapłaty, począwszy od dnia 26 maja 2025 roku;

d)  odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 22.500 zł (dwadzieścia dwa tysiące pięćset złotych) od dnia 13 grudnia 2024 roku do dnia 1 grudnia 2025 roku;

2.  umarza postępowanie co do kwoty 22.500 zł (dwadzieścia dwa tysiące pięćset złotych);

3.  oddala powództwo w pozostałej części;

4.  zasądza od pozwanego (...) Zakładu (...) S.A. z siedzibą w I. na rzecz powódki P. M. (1) kwotę 10.817 (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

III.  nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim od pozwanego (...) Zakładu (...) S.A. z siedzibą w I. kwotę 20.370 (dwadzieścia tysięcy trzysta siedemdziesiąt złotych) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Sygn. akt I C 418/25

UZASADNIENIE

Powodowie: P. M. (3), P. M. (2), P. M. (1) oraz C. Z., U. Z., K. Z. i V. Z. (1), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, w pozwie z dnia 13 marca 2025 r. skierowanym przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w I., wnieśli o:

1.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda P. M. (3) :

a.  kwoty 127.500,00 złotych z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią małżonki U. M. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty,

b.  kwoty 50.000,00 złotych z tytułu odszkodowania za znaczne pogorszenie się sytuacji życiowej po śmierci małżonki U. M. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty,

c.  kwoty 27.450,00 złotych z tytułu poniesionych kosztów pogrzebu i posadowienia pomnika dla małżonki U. M. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 3.450,00 złotych od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 24.000,00 złotych od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty,

2.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki P. M. (2) :

a.  kwoty 157.500,00 złotych z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią mamy U. M. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty,

b.  kwoty 30.000,00 złotych z tytułu odszkodowania za znaczne pogorszenie się sytuacji życiowej po śmierci mamy U. M. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty,

c.  kwot po 1.500,00 złotych z tytułu renty począwszy od dnia 13 października 2024 r. i na przyszłość wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty,

3.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki P. M. (1) :

a.  kwoty 157.500,00 złotych z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią mamy U. M. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty,

b.  kwoty 30.000,00 złotych z tytułu odszkodowania za znaczne pogorszenie się sytuacji życiowej po śmierci mamy U. M. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty,

c.  kwot po 1.000,00 złotych z tytułu renty począwszy od dnia 13 października 2024 r. i na przyszłość wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty,

4.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda C. Z. kwoty 115.000,00 złotych z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią córki U. M. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty,

5.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki U. Z. kwoty 115.000,00 złotych z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią córki U. M. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty,

6.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki K. Z. kwoty 103.000,00 złotych z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią siostry U. M. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty,

7.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda V. Z. (1) kwoty 103.000,00 złotych z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią siostry U. M. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty,

8.  zasądzenie od pozwanego na rzecz każdego z powodów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powodowie wskazali, iż w dniu 13 października 2024 r. około godziny 10:40 na ul. (...) w C. przy węźle (...) na drodze U. (...) miał miejsce wypadek drogowy, w wyniku którego śmierć na miejscu zdarzenia poniosła żona, mama, córka i siostra powodów - 28-letnia U. M.. U. M. kierowała pojazdem marki Z.. Poszkodowana wracała do domu wraz z córkami P. M. (2) (lat 8) oraz P. M. (1) (2 lata). W przebiegu wypadku kierowca ciągnika siodłowego marki M. (...) o nr rej. (...) jadąc od węzła (...) nie zachował należytej ostrożności, zjechał na przeciwległy pas ruchu i zderzył się czołowo z pojazdem marki Z., kierowanym przez U. M., a następnie uderzył w bus marki V.. U. M. poniosła śmierć na miejscu wypadku. Samochód sprawcy wypadku marki M. o nr rej. (...) w dacie zdarzenia posiadał ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej OC w (...) Zakładzie (...) S.A. - polisa numer (...) (k. 6-12).

Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w przedmiocie wniosku powodów o zwolnienie od kosztów sądowych postanowił zwolnić powoda P. M. (3) od kosztów sądowych w części, a mianowicie od opłaty sądowej ponad kwotę 5.000,00 złotych, zwolnić powódki P. M. (2), P. M. (1) oraz K. Z., a także powoda V. Z. (1) od kosztów sądowych w całości, zwolnić powoda C. Z. od kosztów sądowych w części, a mianowicie od opłaty sądowej ponad kwotę 3.000,00 złotych, zwolnić powódkę U. Z. od kosztów sądowych w części, a mianowicie od opłaty sądowej ponad kwotę 3.000,00 złotych. Sąd oddalił wnioski powodów P. M. (3), C. Z. i U. Z. w pozostałej części (k. 98).

W odpowiedzi na pozew, (...) Zakład (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w I., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie powództwa wniesionego przez każdego z powodów oraz zasądzenie od każdego z powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17,00 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Pozwany przyznał, że objął ochroną ubezpieczeniową z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych pojazd (...) o numerze rejestracyjnym (...), obowiązującą 13 października 2024 r., przyjął częściową odpowiedzialność za zdarzenie i wypłacił powodom zadośćuczynienie i odszkodowanie. Pozwany wskazał, że nie kwestionuje, poniesienia przez powoda P. M. (3) kosztów pogrzebu U. M. w kwocie 6.900 zł. Pozwany podniósł jednakże, że powodowie nie wykazali żeby kierujący pojazdem (...) o numerze rejestracyjnym (...) ponosił pełną i wyłączną odpowiedzialność za wypadek z 13 października 2024 r., z tej przyczyny pozwany ustalił odpowiedzialność kierującego pojazdem (...) na poziomie 50%. Pozwany zakwestionował ponadto twierdzenia powodów co do przebiegu wypadku. Pozwany wskazał, że powodowie nie wykazali by powód P. M. (3) poniósł koszt postawienia nagrobka w wysokości 24.000 zł, żeby doszło do pogorszenia się sytuacji życiowej powodów P., P. i P. M. (1), możliwości zarobkowych U. M. oraz stałych kosztów utrzymania małoletnich i kosztów utrzymania domu. Zdaniem pozwanego roszczenia odsetkowe są niezasadne, bowiem odsetki powinny być zasądzone od dnia wyrokowania, a dodatkowo pozwany nie może pozostawać w opóźnieniu z zapłatą roszczeń za okres sprzed ich zgłoszenia, mając również na uwadze ustawowe terminy (k. 109-114).

Podczas rozprawy w dniu 24 października 2025 r. pomiędzy powodem C. Z., powódką U. Z., a także powodem V. Z. (1) i powódką K. Z. a pozwanymi (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w I. doszło do zawarcia ugody sądowej (k. 185-186).

W konsekwencji powyższego Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim postanowieniem z dnia 24 października 2025 r. umorzył postępowanie w stosunku do powodów C. Z., U. Z., K. Z. oraz V. Z. (1) (k. 187).

W piśmie z dnia 10 grudnia 2025 r. (data nadania) pozwany wskazał, że na obecnym etapie postępowania nie kwestionuje przyczynienia się zmarłej U. M. do zdarzenia, w związku z czym podjął decyzje o dopłacie na rzecz małoletnich powódek P. i P. M. (1) po 22.500,00 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę. Pozwany stanął na stanowisku, iż są to odpowiednie kwoty w świetle okoliczności zdarzenia (k. 191).

W piśmie z dnia 5 stycznia 2026 r. pełnomocnik powodów przyznał, iż po wytoczeniu powództwa, w dniu 1 grudnia 2025 r. pozwany wypłacił na rzecz powódki P. M. (2) dalszą kwotę 22.500,00 złotych tytułem zadośćuczynienia, zatem łącznie na rzecz powódki została wypłacona kwota 45.000,00 złotych z tego tytułu oraz na rzecz powódki P. M. (1) dalszą kwotę 22.500,00 złotych tytułem zadośćuczynienia, zatem łącznie na rzecz powódki została wypłacona kwota 45.000,00 złotych z tego tytułu.

W związku z zaspokojeniem części roszczeń, strona powodowa cofnęła powództwo co do kwoty 22.500,00 złotych tytułem zadośćuczynienia w zakresie powódki P. M. (2) oraz co do kwoty 22.500,00 złotych tytułem zadośćuczynienia w zakresie powódki P. M. (1). Tym samym powodowie dokonali modyfikacji powództwa w ten sposób, że wnieśli o:

1.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki P. M. (2) :

a.  kwoty 135.000 złotych z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią mamy U. M. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty,

b.  odsetek ustawowych za opóźnienie od wypłaconej kwoty 22.500 złotych od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia 1 grudnia 2025 r. (dzień wypłaty kwoty), 

2.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki P. M. (1):

a.  kwoty 135.000 złotych z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią mamy U. M. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty,

b.  odsetek ustawowych za opóźnienie od wypłaconej kwoty 22.500 złotych od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia 1 grudnia 2025 r. (dzień wypłaty kwoty),

w pozostałym zakresie w stosunku do powódek P. M. (2) i P. M. (1) popierając powództwo w całości (k. 197-198).

Podczas rozprawy w dniu 18 marca 2026 r. pomiędzy powodem P. M. (3) a pozwanym (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w I. doszło do zawarcia ugody sądowej (k. 214-216).

W konsekwencji powyższego Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim umorzył postępowanie co do roszczeń na rzecz powoda P. M. (3) (k. 217).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 13 października 2024 r. na ul. (...) w C. miał miejsce wypadek drogowy z udziałem kierującego pojazdem ciężarowym marki M. o nr rej. (...) wraz z naczepą marki U. o nr rej. (...), który zjechał na przeciwległy pas ruchu i uderzył w pojazd osobowy marki Z. o nr rej. (...), kierowany przez U. M.. W wyniku zdarzenia U. M. zginęła na miejscu. Pasażerami pojazdu kierowanego przez U. M. były: P. M. (2) i P. M. (1), które zostały zabrane przez Zespół (...) do (...) w B..

(bezsporne, nadto dowód: notatka urzędowa dot. wypadku drogowego k. 27-29, postanowienie z dnia 15.10.2024 r. o przedstawieniu zarzutu w sprawie sygn. akt (...) – 4 Ds.1750.(...) k. 30, dokumentacja zdjęciowa k. 32, odpis skrócony aktu zgonu k. 60)

Małoletnie powódki – P. M. (1) urodzona w (...) w C. oraz P. M. (2) urodzona w (...) w C. są córkami P. M. (3) i zmarłej U. M..

(bezsporne, nadto dowód: odpisy skrócone aktów urodzenia k. 64, k. 65)

U. M. w okresie od dnia 15 stycznia 2024 r. do 13 października 2024 r. była zatrudniona w Szkole Podstawowej im. P. i V. Z. (2) w wymiarze 1 etatu jako nauczyciel wychowania przedszkolnego do 31 sierpnia 2024 r. a następnie jako nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej i wychowania przedszkolnego.

(dowód: świadectwo pracy k. 84-85)

P. M. (3) od dnia 10 października 2024 r. do dnia 9 stycznia 2025 r. zatrudniony był w firmie (...) w V. w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem 4.300,00 zł brutto miesięcznie. P. M. (3) po wypadku korzystał ze zwolnienia lekarskiego, leczył się na depresję, umowa o pracę nie została mu przedłużona.

(dowód: umowa o pracę na czas określony k. 86, zeznania P. M. (3) – protokół rozprawy z dnia 18.03.2026 r. k. 214v.-215)

W 2024 roku P. M. (3) osiągnął przychód w wysokości 2.168,49 zł (dochód w wysokości 2.132,41 zł, po odliczeniu strat i składek na ubezpieczenie społeczne 2.017,68 zł) natomiast U. M. osiągnęła przychód w wysokości 51.973,73 zł (dochód w wysokości 48.523,73 zł, po odliczeniu strat i składek na ubezpieczenie społeczne 41.752,54 zł).

(dowód: zeznanie PIT-36 k. 74-83)

Pismem z dnia 6 listopada 2024 r. pełnomocnik powódek zgłosił szkodę (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w I., wzywając pozwanego między innymi do wypłaty na rzecz P. M. (2) kwoty 200.000,00 zł oraz na rzecz P. M. (1) kwoty 200.000,00 zł z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią matki U. M.. Pismo zostało doręczone pozwanemu w dniu 13 listopada 2024 r.

(dowód: pismo z dnia 6.11.2024 r. k. 33-36, k. 116-119, potwierdzenie nadania k. 37, wydruk strony internetowej operatora pocztowego k. 38)

Decyzją z dnia 29 stycznia 2025 r. (...) Zakład (...) Spółka Akcyjna w I. przyznał na rzecz P. M. (2) kwotę 45.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia po śmierci mamy, informując iż na podstawie posiadanej dokumentacji karnej ustalone świadczenie zostało wypłacone w wysokości 50% do czasu uzyskania szczegółowych informacji dotyczących okoliczności zdarzenia. W tym samym dniu pozwany zlecił wypłatę na rzecz uprawnionej P. M. (2) kwoty 22.500,00 zł.

(dowód: pismo z dnia 29.01.2025 r. k. 42, k. 125-125v., decyzja z dnia 29.01.2025 r. k. 43-44, k. 126-126v.)

Decyzją z dnia 29 stycznia 2025 r. (...) Zakład Ubezpieczeń Spółka Akcyjna w I. przyznał na rzecz P. M. (1) kwotę 45.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia po śmierci mamy, informując iż na podstawie posiadanej dokumentacji karnej ustalone świadczenie zostało wypłacone w wysokości 50% do czasu uzyskania szczegółowych informacji dotyczących okoliczności zdarzenia. W tym samym dniu pozwany zlecił wypłatę na rzecz uprawnionej P. M. (1) kwoty 22.500,00 zł.

(dowód: pismo z dnia 29.01.2025 r. k. 45, k. 128-128v., decyzja z dnia 29.01.2025 r. k. 46-47, k. 129-129v.)

W dniu 24 lutego 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w V. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 12 lutego 2025 r. odmówił P. M. (2) i P. M. (1) prawa do renty rodzinnej po zmarłej w dniu 13 października 2024 r. U. M., ponieważ do dnia zgonu nie udowodniono wymaganych 4 lat okresów składkowych i nieskładkowych.

(dowód: decyzje odmowne z dnia 24.02.2025 r. k. 72-72v., k. 73-73v.)

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Piotrkowie V. z dnia 23 maja 2025 r. w sprawie sygn. akt II K 217/25 M. P. został uznany za winnego czynu wyczerpującego dyspozycję art. 177 § 1 kk i art. 177 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, a mianowicie tego, że kierując samochodem ciężarowym marki (...) o nr rej. (...) wraz z naczepą marki U. o nr rej. (...) nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że kierując tym pojazdem popełnił błąd w technice i taktyce jazdy przekraczając o 2 km/h na danym odcinku drogi prędkość dopuszczalną dla pojazdów ciężarowych ograniczoną do 70 km/h oraz w wyniku niewłaściwego użycia hamulca ręcznego na śliskiej nawierzchni jezdni, a następnie podjął niewłaściwy manewr obronny używając hamulca ręcznego na śliskiej nawierzchni jezdni co doprowadziło do niekontrolowanego zarzucenia kierowanego przez niego zestawu ciężarowego i nieustąpienia pierwszeństwa przejazdu pojazdowi kierowanemu przez prawidłowo poruszającą się kierującą samochodem osobowym marki (...) o nr rej. (...) oraz kierującego pojazdem marki V. nr rej. (...), doprowadzając w ten sposób do zderzenia z pojazdem osobowym marki (...) o nr rej. (...) oraz zderzenia naczepą z pojazdem V. nr rej. (...), czym spowodował nieumyślnie wypadek, w następstwie, którego pasażerka samochodu marki (...) (...) doznała obrażeń w postaci złamania z przemieszczeniem przynasady bliższej kości ramiennej prawej kończyny górnej, otarć naskórka na pograniczu tułowia i prawej kończyny górnej, sińca na pograniczu tułowia i lewej kończyny górnej, które to obrażenia spowodowały naruszenie czynności narządu jej ciała innej niż określone w art. 156 kk., trwające dłużej niż 7 dni, druga pasażerka samochodu marki Z. (...) doznała obrażeń w postaci złamania strzałki (kości strzałkowej) prawej kończyny dolnej w obrębie kostki bocznej, złamania przy nasady dalszej piszczeli (kości piszczelowej) prawej kończyny dolnej, które to obrażenia spowodowały naruszenie czynności narządu jej ciała innej niż określone w art. 156 kk., trwające dłużej niż 7 dni oraz w następstwie, którego kierująca samochodem marki (...) U. M. doznała obrażeń ciała w postaci: trzech ran szarpanych w okolicy ciemieniowo-skroniowej lewej, obrzęku powłok miękkich, nieregularnych zasinień oraz kilku drobnych uszkodzeń naskórka o wyglądzie powstałych od odłamków szkła z rozbitej szyby samochodowej na twarzy po stronie lewej, powierzchownych płaszczyznowych otarć naskórka na podbródku, licznych drobnych nieregularnych uszkodzeń naskórka w okolicy stawu ramiennego i częściowo lewego barku i podobnych uszkodzeń naskórka w okolicy biodrowej lewej i przyśrodkowej powierzchni uda lewego, licznych pasemkowatych zasinień na bocznej powierzchni uda prawego, niewielkiego sińca w okolicy podrzepkowej kolana lewego, sińca na podudziu na przebiegu kości piszczelowej lewej, nieregularnych podbiegnięć krwawych w okolicy ciemieniowej i skroniowej lewej, złamania wieloodłamkowego kości pokrywy czaski po stronie lewej z przemieszczeniem odłamków i rozejściem szwów wieńcowego i węgłowego, złamania poprzecznego podstawy czaski odchodzącego od lewej skroni i biegnącego przez obie piramidy kości skalistych oraz siodło tureckie, kilku uszkodzeń tkanki mózgowej w obrębie płatów ciemieniowego i skroniowego lewej półkuli mózgu, krwiście zabarwionego płynu mózgowo- rdzeniowego w świetle komór mózgu, zaschniętej treści krwistą w obrębie obu przewodów słuchowych zewnętrznych oraz zaschniętej treści krwistej w otworach nosowych, płynnej treści krwistej w świetle tchawicy i w drzewie oskrzelowym, przy kręgosłupowego stłuczenie tkanki płucnej płata górnego płuca lewego, licznych rozsianych ognisk zachłystowych krwią w obrębie płuc, złamania trzonu kości ramiennej obu kończyn górnych, złamania kości przedramienia lewego, złamania trzonu obu. kości udowych oraz cech niedokrwienia narządów wewnętrznych, a w wyniku których to obrażeń czaszkowe – mózgowych poniosła śmierć na miejscu zdarzenia. Sąd na podstawie art. 177 § 2 kk w zw. z art. 11 § 3 kk wymierzył sprawcy karę 1 roku i miesięcy pozbawienia wolności oraz na podstawie art. 42 § 1 kk orzekł wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 5 lat.

Sąd Rejonowy w punkcie 3 wyroku zasądził od sprawcy zdarzenia na rzecz P. M. (4) i P. M. (2) kwoty po 5.000,00 zł tytułem nawiązek w związku z doznanymi przez nie obrażeniami ciała.

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z dnia 19 listopada 2025 r. w sprawie sygn. akt IV Ka 500/25, na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego i prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 23 maja 2025 r. zmienił wyrok w ten sposób, że dokonał sprostowania w opisie czynu przypisanego oskarżonemu wskazanej prędkości „72m/h” przyjmując „72 km/h,” oraz zwrotów „oskarżycielkę posiłkową U. M.” i „oskarżycielki posiłkowej U. M.” przyjmując zwroty „pokrzywdzoną U. M.” i „pokrzywdzonej U. M.”. Ponadto podwyższył wymierzoną sprawcy karę pozbawienia wolności do wysokości 3 lat.

(bezsporne, nadto dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 23.05.2025 r. w sprawie sygn. akt II K 217/25 k. 221-222v., wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 19.11.2025 r. w sprawie sygn. akt IV Ka 500/25 k. 223-223v.)

Samochód sprawcy wypadku marki (...) o nr rej. (...) w dacie zdarzenia posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w (...) Zakładzie (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w I., potwierdzone polisą numer (...).

(dowód: wydruk (...) k. 31)

P. M. (3), P. M. (1), P. M. (2) nie pobierają renty po śmierci U. M. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

(dowód: pisma z dnia 10.09.2025 r. k. 173, k. 175, k. 176, decyzja ZUS k.72)

W dniu 1 grudnia 2025 r. pozwany dokonał weryfikacji stanowiska i przyznał P. M. (2) zadośćuczynienie za cierpienie fizyczne i krzywdę moralną związaną ze śmiercią osoby najbliższej matki w kwocie 45.000,00 zł, z uwagi na dotychczasową wypłatę zadośćuczynienia na poziomie 50%, skierował do wypłaty dodatkowo kwotę 22.500,00 zł.

(dowód: decyzja z dnia 01.12.2025 r. k. 192, potwierdzenie przelewu k. 193)

W dniu 1 grudnia 2025 r. pozwany dokonał weryfikacji stanowiska i przyznał P. M. (1) zadośćuczynienie za cierpienie fizyczne i krzywdę moralną związaną ze śmiercią osoby najbliższej matki w kwocie 45.000,00 zł, z uwagi na dotychczasową wypłatę zadośćuczynienia na poziomie 50%, skierował do wypłaty dodatkowo kwotę 22.500,00 zł.

(dowód: decyzja z dnia 01.12.2025 r. k. 194, potwierdzenie przelewu k. 195)

Aktualnie P. M. (1) ma prawie 4 lata, P. M. (2) ma prawie 10 lat. Dziewczynkami w większym zakresie zajmowała się U. M. niż P. M. (3). Aktualnie w opiece nad dziećmi P. M. (3) pomaga teściowa i mama. Dziewczynki bardziej lgną do kobiet. Dzieci nadal nie przepracowały straty matki. Starsza córka nie chce rozmawiać o wypadku, ma problemy ze snem, bardzo odczuła stratę mamy. Bezpośrednio po wypadku obie dziewczynki korzystały z terapii psychologicznej prywatnie w B., teraz głównie korzysta starsza z dziewczynek. Ojciec nie chce naciskać na córkę by się otworzyła. Ojciec zabiera młodszą córkę na cmentarz, starsza nie wyraża chęci pójścia na cmentarz, ostatni raz był w Święto Zmarłych.

P. chodzi do III klasy prywatnej szkoły podstawowej, koszt to około 800,00 zł miesięcznie, w tym roku szkolnym P. M. (3) został zwolniony z konieczności uiszczania opłaty, by nie zmieniać dziecku środowiska. P. chodzi na jazdę konną, dodatkowe zajęcia, których koszt to około 100,00 zł tygodniowo, dostaje też kieszonkowe 100-200,00 zł miesięcznie. Starsza z dziewczynek była badana pod kątem przyswajania wartości odżywczych, ma zalecenie konsultacji z dermatologiem.

P. chodzi do przedszkola, koszt to około 300-400,00 zł miesięcznie, nie chodzi na dodatkowe zajęcia, lubi się bawić zabawkami, które kupują jej babcie.

Wyprawka szkolna dziewczynek to koszt około 1.000 – 1.200,00 zł. Dziewczynki korzystają z usług fryzjerskich, ich koszt to około 50,00 zł za obcięcie. Ubrania kosztują około 100-200,00 zł miesięcznie, obuwie około 100,00 zł miesięcznie, środki czystości około 100-150,00 zł miesięcznie.

P. M. (3) z U. M. i córkami często wyjeżdżali – zwiedzali różne miejsca w Polsce i za granicą – Ameryka Północna, L., (...).

P. M. (3) jest zatrudniony na umowę o pracę, ale obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim, zarabia około 4.000,00 zł. U. M. zarabiała około 4.500,00 zł netto.

Nawiązki zasądzone w postępowaniu karnym nie zostały zapłacone przez sprawcę, P. M. (3) nie podjął jeszcze kroków w celu wyegzekwowania nawiązki, sprawca był obcokrajowcem.

(dowód: zeznania P. M. (3) – protokół rozprawy z dnia 18.03.2026 r. k. 214v.-215)

P. M. (3) nie korzysta z pomocy Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w C..

(dowód: pismo z dnia 21.08.2025 r. k. 167)

P. M. (3) nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

(dowód: zeznania P. M. (3) – protokół rozprawy z dnia 18.03.2026 r. k. 214v.-215)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającym zakresie.

Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego szkody poniesione przez powódki P. i P. M. (1) są następstwem ruchu pojazdu ciężarowego marki M. o nr rej. (...) wraz z naczepą U. o nr rej. (...), przy czym kierujący tym pojazdem ponosi odpowiedzialność za szkodę na podstawie art. 415 k.c. Z kolei odpowiedzialność samoistnego posiadacza pojazdu za szkody powodów opiera się na zasadzie ryzyka i wynika z treści art. 436 § 1 k.c. w zw. z art. 435 § 1 k.c.

Podstawą odpowiedzialności pozwanego ubezpieczyciela za skutki wypadku komunikacyjnego z udziałem U. M. jest natomiast umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, zawarta z samoistnym posiadaczem pojazdu ciężarowego marki M. o nr rej. (...), przez którą zobowiązał się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający.

Odpowiedzialność gwarancyjna ubezpieczyciela za powyższe zdarzenie wynika z art. 822 k.c., który reguluje umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Zgodnie z tym artykułem, ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony.

Ponadto zakres odpowiedzialności pozwanego ubezpieczyciela wynika z ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2500 z późn. zm). Przepis art. 13 ust. 2 powołanej ustawy stanowi, iż odszkodowanie wypłaca się w granicach odpowiedzialności cywilnej podmiotów objętych ubezpieczeniem. Z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia (art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych).

Pozwany nie kwestionował zasady swojej odpowiedzialności za śmierć U. M. w wyniku zdarzenia z dnia 13 października 2024 roku, bowiem już w toku postępowania likwidacyjnego przyjął częściową odpowiedzialność za zdarzenie i na mocy decyzji z dnia 29 stycznia 2025 r. przyznał i wypłacił z tego tytułu powódkom: P. M. (2) 22.500,00 zł tytułem zadośćuczynienia oraz P. M. (1) 22.500,00 zł tytułem zadośćuczynienia.

Następnie w toku postępowania pozwany decyzjami z dnia 1 grudnia 2025 r. przyjął w całości odpowiedzialność za zdarzenie i dopłacił powódkom dodatkowo świadczenie w wysokości po 22.500,00 zł tytułem zadośćuczynienia.

Zgodnie z art. 446 § 4 k.c. najbliższym członkom rodziny osoby zmarłej wskutek popełnienia czynu niedozwolonego sąd może przyznać odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Zadośćuczynienie co do zasady stanowi formę rekompensaty pieniężnej z tytułu szkody niemajątkowej, doznanej krzywdy, a w szczególności cierpienia, bólu i poczucia osamotnienia po śmierci najbliższego członka rodziny. Celem zadośćuczynienia jest złagodzenie cierpień zarówno doznanych jak i tych które wystąpią w przyszłości. Zadośćuczynienie ma charakter całościowy i powinno stanowić rekompensatę pieniężną za całą doznaną przez poszkodowanego krzywdę. W tym kontekście krzywda jest ujmowana jako cierpienie fizyczne (ból i inne dolegliwości) oraz psychiczne (np. ujemne odczucia przeżywane w związku utratą osoby bliskiej, np., osamotnienie, tęsknota, poczucie pustki). Pojęcie „sumy odpowiedniej” użyte w tymże przepisie ma w istocie charakter nieokreślony, niemniej jednak w judykaturze wskazane są kryteria jakimi należy się kierować przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. Określenie wysokości zadośćuczynienia za doznaną krzywdę powinno się opierać na obiektywnych i sprawdzalnych kryteriach, kierować się jego celami i charakterem przy uwzględnieniu jednak indywidualnej sytuacji poszkodowanego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2002 IV CKN 1266/00 LEX nr 80722). Z uwagi na to, że zadośćuczynienie ma mieć przede wszystkim charakter kompensacyjny, jego wysokość nie może być określona w wysokości symbolicznej, lecz winna przedstawiać pewną ekonomicznie odczuwalną wartość. Jednocześnie przyznana suma pieniężna tytułem zadośćuczynienia powinna być utrzymana w rozsądnych granicach i dostosowana do aktualnych stosunków majątkowych w społeczeństwie. Na rozmiar krzywdy podlegającej naprawieniu przez zadośćuczynienie, o którym mowa w art. 446 § 4 k.c., mają wpływ przede wszystkim: wstrząs psychiczny i cierpienia moralne wywołane śmiercią osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki po jej śmierci, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, rola w rodzinie pełniona przez osobę zmarłą, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem śmierci osoby bliskiej, stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał odnaleźć się w nowej rzeczywistości i zdolność do jej zaakceptowania, wiek zarówno zmarłego, jak i pokrzywdzonego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 3 czerwca 2011 r., III CSK 279/10, niepubl.; z 20 grudnia 2012 r., IV CSK 192/12, niepubl.; z 10 maja 2012 r., IV CSK 416/11, niepubl.).

Indywidualizacja ocen w zakresie dotyczącym rozmiaru krzywdy i wysokości zadośćuczynienia musi doznawać ograniczeń. W przypadkach, w których stopień bliskości osoby uprawnionej względem zmarłego jest taki sam, wiek uprawnionego podobny, podobna intensywność więzi między uprawnionym a zmarłym, podobna skala przeżywanego bólu i cierpień uprawnionego, podobny stopień negatywnego wpływu śmierci osoby najbliższej na życie uprawnionego, powinny być zasądzone podobne kwoty z tego tytułu. Sądy powinny w miarę możliwości dokonywać jednolitej oceny podobnych przypadków (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2015 r., III CSK 173/14, nie publ., z dnia 15 maja 2015 r., V CSK 493/14 nie publ. i z dnia 7 kwietnia 2017 r., V CSK 448/16, nie publ.).

W wyroku z dnia 17 kwietnia 2015 r. (III CSK 173/14, nie publ.) Sąd Najwyższy wskazując na konieczność ujednolicenia w miarę możliwości rozstrzygnięć w podobnych przypadkach ze względu na intensywność więzi między uprawnionym a zmarłym, wiek uprawnionego, skalę przeżywanego bólu i cierpień uprawnionego, stopień negatywnego wpływu śmierci osoby najbliższej na życie uprawnionego, wskazał, że można w przypadku śmierci matki małego dziecka uznać kwotę 200.000,00 zł za odpowiednie co do zasady z tego tytułu zadośćuczynienie.

Natomiast w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2012 r. (IV CSK 416/11, nie publ.) zadośćuczynienie zasądzone na rzecz żony oraz małoletnich córek po śmierci męża i ojca wyniosło ostatecznie po 230.000,00 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Najwyższy podniósł, że krzywda wywołana śmiercią męża i ojca, oceniana według kryteriów obiektywnych, jest jedną z najbardziej dotkliwych z uwagi na rodzaj i siłę więzów rodzinnych oraz rolę pełniona w rodzinie przez męża i ojca. Przy czym krzywda ta jest tym bardziej dotkliwa, jeśli śmierć nastąpiła nagle i nieoczekiwanie w wypadku komunikacyjnym, zawinionym przez sprawcę, bez jakiegokolwiek przyczynienia się ofiary i dotknęła młodego człowieka w pełni sił, stanowiącego oparcie dla założonej dopiero przez kilku laty rodziny. Poczucie krzywdy żony powiększa przy tym konieczność wyjaśniania małoletnim powódkom niezrozumiałej dla nich nagłej utraty ojca, jak również konieczność przejęcia nad nimi pełnej opieki i odpowiedzialności, bez możliwości liczenia na pomoc męża i ojca dzieci. Krzywda małoletnich powódek wynikająca z utraty ojca - jednej z dwóch najbliższych i najważniejszych dla dziecka osób, których nikt nie może zastąpić, jest niewątpliwie wyjątkowo dotkliwa i będzie trwać przez całe ich życie, a jej skutki są obecnie nie do przewidzenia. W pierwszym okresie krzywda była tym większa, że jako dzieci nie rozumiały nagłej śmierci ojca, która pozbawiła wszystkie powódki normalnego życia rodzinnego i poczucia bezpieczeństwa.

Oceniając krzywdę doznaną przez każdą z powódek na skutek śmierci ich matki U. M., należy wskazać, iż doszło do śmierci w momencie, w którym dla dziecka matka „jest całym światem”. Powódki mogły liczyć na opiekę, pomoc i wsparcie zmarłej, matka była ich rodzicem pierwszoplanowym, w związku z czym nagła i niespodziewana śmierć U. M. z pewnością wywołała u powódek ogromny żal, ból, poczucie osamotnienia i bezradności oraz traumę związaną z uczestnictwem w tak tragicznym zdarzeniu. Przy czym należy wskazać, że poczucie osamotnienia będzie towarzyszyć powódkom w czasie ich życia, kiedy będą podejmowały ważne decyzje życiowe. Powódki nie będą mogły już liczyć na to, że matka pokaże im świat, zabierze na zagraniczne wycieczki.

Małoletnie powódki P. M. (2) i P. M. (1) były silnie związane z matką. Dziewczynki w chwili śmierci matki miały odpowiednio 8 lat i 2 lata. Dziecko w wieku P. rozumie naturę śmierci, zdaje sobie sprawę z jej nieodwracalności. Rozumieją przyczyny śmierci. Doświadczają bolesnej straty bliskiej osoby, która umiera i przeżywają żałobę. P. M. (1) niewątpliwie także mimo nieświadomości, odczuwa skutki utraty matki. Obie dziewczynki korzystały z pomocy psychologa. Utrata bliskiej kochającej osoby była dla małoletnich powódek bez wątpienia źródłem cierpienia i krzywdy. Nikt i nic nie jest w stanie zrekompensować im utraty ważnego dla prawidłowego rozwoju emocjonalnego obiektu, jakim była matka.

Należy wskazać, że kryteria decydujące o rozmiarze krzywdy powódek po śmierci matki są bardzo zbliżone do kryteriów uwzględnionych w sprawie, zakończonej wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2015 r. (III CSK 173/14, nie publ.). Śmierć U. M. nastąpiła również nagle i nieoczekiwanie w wypadku komunikacyjnym, zawinionym przez sprawcę, bez jakiegokolwiek przyczynienia się ofiary i dotknęła młodej kobiety w pełni sił, stanowiącej trzon i oparcie założonej rodziny. Krzywda małoletnich powódek wynikająca z nagłej utraty matki, której nikt nie może zastąpić, będzie trwać przez całe ich życie, a jej skutki są obecnie nie do przewidzenia.

W ocenie Sądu odpowiednią sumą tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę doznaną przez małoletnie powódki P. M. (2) i P. M. (1) po śmierci matki będzie wskazywana przez nie kwota 180.000,00 zł na rzecz każdej z nich. Kwoty te niewątpliwie przedstawiają ekonomicznie odczuwalną wartość i dają możliwość przystosowania się do nowych warunków, dzięki czemu może zostać przywrócona równowaga zachwiana na skutek popełnienia czynu niedozwolonego. Uwzględniają również przeciętną stopę życiową społeczeństwa.

Po odliczeniu kwot zadośćuczynień przyznanych powódkom w postępowaniu likwidacyjnym oraz na etapie postępowania sądowego zasądzeniu od pozwanego na ich rzecz tytułem zadośćuczynienia podlegały na rzecz małoletnich powódek P. M. (2) i P. M. (1) kwoty po 135.000,00 zł (180.000,00 zł – 45.000,00 zł), o czym Sąd orzekł odpowiednio w punkcie I. podpunkcie 1. lit. a) oraz w punkcie II. podpunkcie 1. lit. a) wyroku.

Sąd przy tym nie uwzględnił nawiązek zasądzonych podczas postępowania karnego z uwagi na fakt, iż nie zostały one uiszczone i istnieje wysokie prawdopodobieństwo, iż będą nieegzekwowalne ze względu na fakt, iż sprawca zdarzenia był obcokrajowcem.

O odsetkach za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o Ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, podzielając ten nurt orzecznictwa, który przyjmuje, iż zobowiązanie do zapłaty zadośćuczynienia po sprecyzowaniu przez wierzyciela co do wysokości i wezwaniu dłużnika do zapłaty, przekształca się w zobowiązanie terminowe. Nie ma przy tym znaczenia, iż przyznanie zadośćuczynienia jest fakultatywne i zależy od uznania sądu oraz poczynionej przez niego oceny konkretnych okoliczności danej sytuacji, poszkodowany bowiem może skierować roszczenie o zadośćuczynienie bezpośrednio do osoby ponoszącej odpowiedzialność deliktową wynikającą ze skutków wypadku komunikacyjnego, a pewna swoboda sądu przy orzekaniu o zadośćuczynieniu nie zakłada dowolności, wyrok zasądzający zadośćuczynienie nie ma bowiem charakteru konstytutywnego, lecz deklaratywny (por. wyrok SN z 28 czerwca 2005 r., I CK 7/05, LEX nr 153254, wyrok SN z 14 kwietnia 1997 r., II CKN 110/97, LEX nr 550931, wyrok SN z 22 lutego 2007 r., I CSK 433/06, LEX nr 274209, wyrok SN z 6 lipca 1999 r., III CKN 315/98 OSNC 2000/2/31/52, wyrok SN z 14 stycznia 2011 r., I PK 145/10, OSNP 2012/5-6/66, wyrok SN z dnia 18 lutego 2011 r., ICSK 243/10, LEX nr 848109, wyrok SN z 13 marca 2013r., IV CSK 512/12, LEX nr 1324319, wyrok SA we Wrocławiu z 12 grudnia 2012 r., I ACa 1280/12, LEX nr 1312128, wyrok SA w Gdańsku z 15 maja 2013 r., I ACa 179/13, www.orzeczenia.ms.gov.pl).

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o Ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. W przypadku gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa w ust. 1, okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego. W terminie, o którym mowa w ust. 1, zakład ubezpieczeń zawiadamia na piśmie uprawnionego o przyczynach niemożności zaspokojenia jego roszczeń w całości lub w części, jak również o przypuszczalnym terminie zajęcia ostatecznego stanowiska względem roszczeń uprawnionego, a także wypłaca bezsporną część odszkodowania (art. 14 ust. 2).

Powódki zawiadomiły stronę pozwaną o szkodzie pismem z dnia 6 listopada 2024 r., doręczonym w dniu 13 listopada 2024 r. Powódki domagały się zasądzenia odsetek za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2024 r. W dacie wskazanej przez powódki termin określony w art. 14 ustawy o Ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych niewątpliwie upłynął, a zasądzone roszczenia były wymagalne.

W związku z dokonaną w toku postępowania na rzecz powódek zapłatą zadośćuczynienia w kwocie po 22.500,00 zł w dniu 1 grudnia 2025 r., na uwzględnienie zasługiwało również żądanie zasądzenia od pozwanego na rzecz każdej z powódek odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 22.500,00 zł od dnia 13 grudnia 2024 r. do dnia 1 grudnia 2025 r., o czym Sąd orzekł odpowiednio w punkcie I. podpunkcie 1. lit. d) oraz w punkcie II. podpunkcie 1. lit. d) wyroku.

Przy czym wobec cofnięcia powództwa zarówno P. M. (2), jak i P. M. (1) w części co do kwot 22.500,00 złotych tytułem żądania zadośćuczynienia, Sąd na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 203 § 1 k.p.c. umorzył postępowania co do wskazanych kwot, o czym orzekł odpowiednio w punkcie I. podpunkcie 2. i punkcie II. podpunkcie 2. wyroku.

Zgodnie z art. 446 § 3 k.c. sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.

Celem tego odszkodowania jest zrekompensowanie rzeczywistego i znacznego pogorszenia sytuacji życiowej najbliższych członków rodziny zmarłego. Pogorszenie sytuacji życiowej polega nie tylko na pogorszeniu obecnej sytuacji materialnej, ale obejmuje także przyszłe szkody majątkowe, często nieuchwytne i bardzo trudne do obliczenia, ale prowadzące do znacznego pogorszenia sytuacji życiowej najbliższych członków rodziny (np. utrata wsparcia i pomocy w różnych sytuacjach życiowych, zmiana organizacji codziennych czynności, utrata szansy na pomoc w przyszłości). Sytuację życiową w rozumieniu komentowanego przepisu należy rozumieć jako ogół czynników składających się na położenie życiowe jednostki, w tym również trudno mierzalne wartości ekonomiczne (szerzej wyroki Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 19.12.2014 r., I ACa 904/14; Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 15.1.2016 r., I ACa 816/15; Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 16.11.2016 r., I ACa 354/16). W art. 446 § 3 kc nie wskazano żadnych konkretnych kryteriów szacowania uszczerbku polegającego na pogorszeniu się sytuacji życiowej, a zaznaczono jedynie, że odszkodowanie powinno być stosowne, co z kolei sugeruje, że chodzi o zrekompensowanie szkód w zasadzie pieniężnie niewymiernych. Sposób sformułowania komentowanego przepisu wskazuje na znaczny zakres swobody jurysdykcyjnej sądu pierwszej instancji przy orzekaniu o wysokości odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia się sytuacji życiowej najbliższych członków rodziny zmarłego wskutek jego śmierci (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 15.1.2016 r., I ACa 816/15).

Odszkodowanie z tytułu pogorszenia sytuacji życiowej ma charakter kompensacji uszczerbku majątkowego, chociaż jego elementy nie są precyzyjnie wymierne i wymagają uwzględnienia całokształtu okoliczności wpływających na znaczne pogorszenie sytuacji życiowej osoby bliskiej. Domaganie się więc precyzyjnego dowodu co do wielkości szkody majątkowej związanej z pogorszeniem sytuacji życiowej osób bliskich nie jest uzasadnione (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r., II CKN 852/97).

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że zmarła U. M. była młodą, zdrową i aktywną kobietą. Uzyskiwała dochody pozwalające na zapewnienie rodzinie bytu pokrywanie bieżących potrzeb, wychowywała dzieci, opiekowała się nimi wspólnie z mężem i dziećmi podróżowali.

Sytuacja życiowa małoletnich dzieci zmarłej U. M. niewątpliwie uległa zatem znacznemu pogorszeniu na skutek jej śmierci. Na skutek jej śmierci małoletnie powódki utraciły możliwość korzystania z uzyskiwanych przez nią środków finansowych, w zakresie wykraczającym ponad obowiązek alimentacyjny. W następstwie śmierci matki zostały pozbawione jej osobistych starań związanych z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego, a ponadto utrzymaniem i wychowaniem, które częściowo mają wymiar materialny, albowiem ich wykonywanie przez inne osoby wiązałoby się z odpłatnością. Małoletnie powódki mogły liczyć na wsparcie materialne matki, którego nie będzie w stanie zapewnić sam ojciec w takim samym zakresie, jak gdyby zarobkowali oboje rodzice. Z brakiem osobistych starań matki o ich utrzymanie i wychowanie będą zmuszone borykać się przez jeszcze stosunkowo długi czas. Nie otrzymają również wsparcia ze strony matki, w momencie startu w dorosłe życie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że właściwą sumą stosownego odszkodowania w przypadku małoletnich powódek P. M. (2) i P. M. (4) będą kwoty po 30.000,00 zł tytułem odszkodowania w związku ze znacznym pogorszeniem ich sytuacji życiowej po śmierci U. M., o czym Sąd orzekł odpowiednio w punkcie I. podpunkcie 1. lit. b) oraz w punkcie II. podpunkcie 1. lit. b) wyroku.

O odsetkach za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o Ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Powodowie nie sprecyzowali roszczenia o odszkodowanie w zgłoszeniu szkody, a dopiero w pozwie, w konsekwencji czego Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie w zakresie dochodzonych odszkodowań od dnia 26 maja 2025 r. tj. od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu (k. 108).

Zgodnie z art. 446 § 2 zd. 1 kc osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego.

Zasądzona renta nie może być wyższa od kwoty, którą zmarły byłby zobowiązany świadczyć z tytułu obowiązku alimentacyjnego, a przy ustalaniu jej wysokości należy stosować kryteria przyjęte w art. 135 kro (usprawiedliwione potrzeby uprawnionego oraz możliwości zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego) oraz w art. 446 § 2 kc.

Podstawą dla ustalenia wysokości renty z art. 446 § 2 kc powinny być dochody uzyskiwane przez zmarłego i przeznaczane przez niego na utrzymanie gospodarstwa domowego, w którym funkcjonują uprawnieni. Inne okoliczności związane z sytuacją majątkową stron (możliwość podjęcia zatrudnienia przez drugiego z rodziców, czy otrzymywanie pomocy finansowej od dziadków macierzystych) nie mają wpływu na ustalenie takiej renty. Roszczenie przewidziane w art. 446 § 2 kc ma charakter odszkodowawczy, a nie alimentacyjny, niemniej jednak jego przesłanki wyraźnie nawiązują do przesłanek obowiązku alimentacyjnego, gdyż roszczenie to powstaje w jego miejsce i w celu skompensowania uprawnionemu do alimentów tego, że utracił osobę, na której ten obowiązek wobec niego spoczywał i która go spełniała albo mogła być przymuszona do spełniania. Renta, do zażądania której upoważnia art. 446 § 2 kc, ma być określona „stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego”, a jej świadczenie ma trwać przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi - I Wydział Cywilny z dnia 2 października 2018 r. I (...), X. numer (...)).

Powódki, jako córki zmarłej należą do kręgu podmiotów uprawnionych do tzw. renty obligatoryjnej, która ma charakter odszkodowawczy. Renta ta ma za zadanie wynagrodzić szkodę przyszłą polegającą na utracie żywiciela.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że P. M. (3) niedługo przed śmiercią żony rozpoczął pracę za wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 4.300,00 zł brutto, natomiast zmarła U. M. uzyskiwała dochody na poziomie 5.500,00 zł brutto miesięcznie.

Po śmierci matki małoletnie powódki nie uzyskują renty rodzinnej. Przy czym należy zauważyć, że pozbawienie dzieci uprawnienia do renty rodzinnej wynika nie z nieświadczenia pracy przez ich matkę, lecz z niewywiązania się z obowiązku zgłoszenia umowy zlecenia przez pracodawców. P. M. (3) natomiast uzyskuje wynagrodzenie w wysokości około 4.000,00 zł netto i stanowi wyłączny dochód gospodarstwa powódek.

Uwzględniając zatem uzasadnione potrzeby małoletnich powódek stosownie do ich wieku i potrzeb, wskazywane w pozwie (P. w wysokości około 2.000,00 zł, P. w wysokości około 1.500,00 zł), a także, że udział zmarłej w kosztach wychowania i utrzymania powódek był znaczny, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz P. M. (2) tytułem renty kwoty po 1.500,00 zł, a na rzecz P. M. (1) kwoty po 1.000,00 zł miesięcznie, wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia 26 maja 2025 r. na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o Ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, począwszy od dnia 26 maja 2025 r. (tj. dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu), biorąc pod uwagę, iż przed wytoczeniem powództwa roszczenie w zakresie renty nie było dochodzone, o czym orzekł odpowiednio w punkcie I. podpunkcie 1. lit. c) oraz w punkcie II. podpunkcie 1. lit. c).

W pozostałym zakresie powództwa podlegały oddaleniu, o czym Sąd orzekł w punkcie I. podpunkcie 3 oraz w punkcie II. podpunkcie 3 wyroku. Oddaleniu podlegało żądanie odsetek ustawowych za opóźnienie od odszkodowania w wysokości 30.000 złotych od dnia 13 grudnia 2024 roku, gdyż roszczenie to nie było zawarte w zgłoszeniu szkody.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 98 k.p.c. w zw. z art. 100 zd. 2 k.p.c. Powództwo zostało uwzględnione niemalże w całości, dlatego też Sąd zasądził od pozwanego na rzecz każdej z powódek całość poniesionych przez nie kosztów procesu na które złożyły się: opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17,00 zł oraz koszty zastępstwa procesowego – 10.800,00 zł, ustalone w wysokości jednej stawki minimalnej określonej w § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.), o czym Sąd orzekł odpowiednio w punkcie I. podpunkcie 4 oraz w punkcie II. podpunkcie 4 wyroku.

Od powyższych kwot powódkom należą się ponadto odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty stosownie do art. 98 § 1 ¹ zdanie 1 k.p.c.

O obowiązku zwrotu wydatków Skarbu Państwa tytułem nieuiszczonych opłat sądowych od pozwu w łącznej kwocie 20.370,00 zł w zakresie roszczeń P. M. (2) i P. M. (4), w części w jakiej powódki były zwolnione od ich uiszczenia, Sąd rozstrzygnął w oparciu o treść art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1144 ze zm.) w zw. z art. 98 k.p.c. oraz art. 100 zd. 2 k.p.c., stosownie do zakresu w jakim strona pozwana przegrała proces.

Sędzia Mirosława Makowska

Zarządzenie: odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego bez pouczeń.

Sędzia Mirosława Makowska