Postanowienie z 9 grudnia 2025, sygn. II AKz 1271/25

POSTANOWIENIE

Dnia 9 grudnia 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach w Wydziale II Karnym w składzie:

Przewodniczący: sędzia SA Piotr Filipiak

Protokolant: Agnieszka Bargieł

przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej w Katowicach del. do Śląskiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Sebastiana Głucha

w sprawie H. K.

podejrzanego o przestępstwa z art. 258 § 3 k.k. i inne

po rozpoznaniu zażaleń wniesionych przez prokuratora oraz przez obrońców podejrzanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt XVI Kp 366/25, o uzależnieniu wydania listu żelaznego od złożenia poręczenie majątkowego

na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.

postanawia

1.  zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że wysokość sumy poręczenia majątkowego podwyższyć do kwoty 20 000 000 (dwudziestu milionów) złotych,

2.  w pozostałym zakresie zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy,

3.  na mocy art. 98 § 2 k.p.k. odroczyć sporządzenie uzasadnienia postanowienia do dnia 16 grudnia 2025 roku.

Sygn. akt II AKz 1271/25

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt XVI Kp 366/25, Sąd Okręgowy w Katowicach, na podstawie art. 283 § 1 k.p.k. w zw. z art. 266 § 1 k.p.k., uzależnił wydanie podejrzanemu H. K. listu żelaznego w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Śląski Wydział Zamiejscowy Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej pod sygn. akt PK IX WZ Ds.23.2020 od złożenia na rachunek sum depozytowych Prokuratury Regionalnej w K. poręczenia majątkowego w postaci pieniędzy w wysokości 8.000.000 zł w terminie do dnia 30 czerwca 2026 r.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożył prokurator, zaskarżając je w całości na niekorzyść podejrzanego, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a także zarzucając obrazę przepisów postępowania, tj. art. 281 § 2 k.p.k. oraz art. 283 § 1 k.p.k. Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o jego zmianę i uzależnienie wydania listu żelaznego od złożenia w określonym terminie poręczenia majątkowego w kwocie 30.000.000 zł.

Z kolei obrońcy podejrzanego H. K. orzeczeniu zarzucili obrazę art. 249 § 1 k.p.k. oraz art. 6 k.p.k., a także błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść tego orzeczenia. W przypadku uznania przez sąd powyższych zarzutów za niezasadne obrońcy przedstawili zarzut błędów w ustaleniach faktycznych, mających wpływ na treść orzeczenia. Tak formułując zarzuty obrońcy wnieśli o zmianę postanowienia poprzez wydanie listu żelaznego H. K. bez uzależnienia jego wydania od złożenia poręczenia majątkowego.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje.

Zażalenie prokuratora częściowo zasługiwało na uwzględnienie, natomiast zażalenie obrońców nie zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Stosownie do treści art. 281 § 1 k.p.k., jeżeli podejrzany przebywający za granicą złoży oświadczenie, że stawi się do sądu lub do prokuratora w oznaczonym terminie pod warunkiem odpowiadania z wolnej stopy, właściwy miejscowo sąd okręgowy może wydać oskarżonemu list żelazny. Istotą wskazanej wyżej instytucji jest zapewnienie podejrzanemu przebywania na wolności aż do prawomocnego ukończenia postępowania karnego, jeżeli spełnione zostały określone w ustawie warunki. Mając powyższe w polu widzenia stwierdzić należy, że Sąd Apelacyjny za słuszne i uzasadnione uznaje stanowisko Sądu Okręgowego, wyrażające się w zapatrywaniu, że wydłużające się postępowanie ekstradycyjne prowadzone przeciwko podejrzanemu H. K. rodzi sytuację, w której interes wymiaru sprawiedliwości, wyrażający się w prawidłowym przeprowadzeniu postępowania przygotowawczego, rokującym szanse na jego możliwe sprawne zakończenie, przemawia za udzieleniem podejrzanemu H. K. listu żelaznego, albowiem w istniejącej sytuacji może to pozwolić na osiągnięcie wskazanego wyżej celu. Zaznaczyć bowiem trzeba, że postępowanie ekstradycyjne prowadzone wobec podejrzanego H. K. toczy się już od ponad pięciu lat i jak trafnie podniósł Sąd Okręgowy na chwilę obecną nieprzewidywalny jest zarówno jego rezultat, w tym z uwagi na pojawiające się problemy formalno – prawne, jak i przede wszystkim termin jego zakończenia. Okoliczność ta wynika wprost z informacji udzielonej stronie polskiej przez stronę argentyńską, w której wskazano, że nawet ewentualne wydanie przez sąd argentyński decyzji o ekstradycji, w przypadku jej zaskarżenia może wydłużyć postępowanie ekstradycyjne o kilka lat. Co więcej, z informacji udzielonych na posiedzeniu odwoławczym przez obrońców podejrzanego wynika, że postępowanie przed sądem ekstradycyjnym zostało zawieszone z przyczyn formalnych. Z uwagi na powyższe zachodzi kwestia rozważenia pomiędzy wartością, jaką jest bezwzględne zapewnienie prawidłowego toku postępowania, który to cel może zapewnić tymczasowe aresztowanie, niemniej przy jednoczesnym braku możliwości efektywnego prowadzenia postępowania, a zwłaszcza jego zakończenia, a wartością w postaci możliwości kontynuowania postępowania, co można osiągnąć poprzez wydanie listu żelaznego. Ogół okoliczności omówionych wyżej przemawia za przyjęciem tego drugiego rozwiązania, jednak przy jednoczesnym uzależnieniu wydania listu żelaznego od złożenia poręczenia majątkowego w odpowiedniej wysokości, to jest takiej, która winna motywować podejrzanego do powstrzymania się od podejmowania bezprawnych działań zakłócających prawidłowy bieg postępowania. Rozważając kwestię wydania listu żelaznego sąd nie może bowiem skupiać się wyłącznie na realizacji interesu podejrzanego. Istotne jest również zabezpieczenie dobra wymiaru sprawiedliwości, a w tym celów prowadzonego postępowania przygotowawczego. W doktrynie zauważa się, że wydanie listu żelaznego powinno nastąpić przede wszystkim wówczas, gdy w interesie publicznym leży wyjaśnienie sprawy, a miejsce pobytu podejrzanego za granicą nie jest znane lub też jest znane, lecz wydanie takiej osoby przez państwo obce jest albo niemożliwe ze względu na brak umowy ekstradycyjnej lub pobyt na terenie państwa poza Unią Europejską, którego ma obywatelstwo albo też powodowałoby znaczne trudności (tak m.in. K. Eichstaedt w: Komentarz do Kodeksu postępowania karnego, LEX).

W dalszej kolejności stwierdzić trzeba, że wbrew stanowisku prezentowanemu w zażaleniu prokuratora, wydaniu podejrzanemu H. K. listu żelaznego nie sprzeciwia się intensywność zachodzących po stronie podejrzanego przesłanek szczególnych stosowania środków zapobiegawczych, która zdaniem skarżącego przemawia za koniecznością utrzymania stosowania względem podejrzanego tymczasowego aresztowania i tym samym sprzeciwia się możliwości wydania podejrzanemu listu żelaznego. W tym kontekście koniecznym staje się także ustosunkowanie się do zarzutów obrońców podejrzanego w zakresie braku zaistnienia przesłanek z art. 249 § 1 k.p.k., art. 258 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. oraz art. 258 § 2 k.p.k. I tak podkreślić trzeba, że Sąd Okręgowy prawidłowo wykazał istnienie przesłanki ogólnej stosowania środków zapobiegawczych w postaci dużego prawdopodobieństwa popełnienia przez podejrzanego zarzucanych mu czynów. Wymienione w zaskarżonym postanowieniu dowody nie podlegały przy tym szczegółowej ocenie, a jedynie wstępnej kontroli, którą wbrew twierdzeniom obrońców Sąd Okręgowy przeprowadził, wskazując w treści postanowienia na wyjaśnienia konkretnych współpodejrzanych oraz na zeznania świadków. Okoliczność, że zdaniem obrońców wyjaśnienia tych osób stanowią fałszywe pomówienia nie ma istotnego znaczenia na obecnym etapie postępowania, albowiem pełna ocena wiarygodności przedstawianych przez te osoby informacji oraz ich weryfikacja będzie mogła nastąpić dopiero na ewentualnym etapie wyrokowania. Obecnie dowody te stanowią wystarczającą podstawę do przyjęcia istnienia wymaganego dyspozycją art. 249 § 1 kpk wysokiego prawdopodobieństwa popełnienia przez podejrzanego zarzucanych mu czynów. Pod uwagę należy także wziąć dokumentację zebraną w toku postępowania przygotowawczego. Prawidłowe pozostają także ustalenia Sądu Okręgowego odnośnie zaistnienia szczególnych przesłanek stosowania środków zapobiegawczych, przy jednoczesnym wykazaniu, że uległy one osłabieniu na tyle, że dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania nie jest konieczne stosowanie tymczasowego aresztowania, a wystarczające jest poprzestanie na stosowaniu poręczenia majątkowego. Niewątpliwie w sprawie nadal istnieje obawa matactwa, skoro postępowanie znajduje się na etapie śledztwa i nawet zabezpieczone dowody mogą być zagrożone bezprawnym oddziaływaniem na nie przez podejrzanego H. K.. Materiał dowodowy w sprawie w dużym stopniu stanowią źródła osobowe, w tym współpodejrzani i świadkowie, na których podejrzany miałby możliwość wpływać, tym bardziej, że uprawdopodobnionym pozostaje, że miał on kierować zorganizowaną grupą przestępczą. Zgodzić się jednak z Sądem Okręgowym trzeba, że zachodząca po stronie podejrzanego H. K. obawa matactwa uległa zredukowaniu do poziomu, który przeciwstawieniu się jej nie wymaga stosowania tymczasowego aresztowania. Niewątpliwie bowiem najbardziej podatny na wpływy materiał dowodowy został w dużej mierze pozyskany, a obawę bezprawnego wpływania na niego przez podejrzanego redukuje to, iż nie powziął on dotychczas tego rodzaju działań pomimo, że miałby po temu możliwość z uwagi na sposób wykonywania w Argentynie w stosunku do podejrzanego tzw. aresztu domowego. Sąd Apelacyjny podziela także rozważania Sądu I instancji odnośnie istnienia po stronie podejrzanego H. K. przesłanki szczególnej stosowania środków zapobiegawczych w postaci obawy wymierzenia surowej kary (art. 258 § 2 k.p.k.). Realna możliwość wymierzenia podejrzanemu surowej kary w przypadku potwierdzenia jego sprawstwa i winy wynika zarówno z ustawowego zagrożenia karą części zarzucanych mu czynów, spełniającego wymóg z art. 258 § 2 kk, jak i ich ilości, charakteru, rozmiaru wyrządzonej szkody, czy też działania w warunkach art. 65 § 1 kk. Zaznaczyć przy tym trzeba, że w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że obawa przed wymierzeniem surowej kary może sama w sobie skłaniać podejrzanego do podejmowania bezprawnych działań zakłócających prawidłowy tok postępowania, a zatem konieczne jest zapobiegnięcie temu, niemniej i w tym wypadku uzasadnione jest przyjęcie, że odpowiednio wysokie poręczenie majątkowe zdolne jest zapobiec takiemu działaniu z uwagi na obawę przed przepadkiem sumy poręczenia. Niewątpliwie spośród zachodzących po stronie podejrzanego H. K. przesłanek szczególnych stosowania środków zapobiegawczych, przesłanką odznaczającą się największym natężeniem pozostaje przesłanka w postaci obawy ucieczki lub ukrywania się (art. 258 § 1 pkt 1 k.p.k.), a to ze względu na dotychczasowe zachowanie podejrzanego. Trudno bowiem uznać, że przebywanie od blisko 6 lat w Argentynie nie pozostaje ukrywaniem się przez H. K.. Skoro podejrzany wyjechał z kraju w czasie kiedy rozpoczynało się postępowanie przygotowawcze, a następnie do kraju nie powrócił, to trudno uznać, że zachowanie to było związane z jego życiem prywatnym. Jednocześnie obrońcy wskazują, że centrum życiowe podejrzanego przesuwało się w kierunku Ameryki Północnej, gdzie studiował jego syn, jednak trudno połączyć to z faktem przebywania w Argentynie znajdującej się na innym kontynencie, w podobnej odległości od USA, co Europa. Z kolei COVID-19 już od kilku lat nie stanowi zagrożenia na poziomie epidemiologicznym. W tych warunkach w pełni uzasadnione jest przyjęcie zachodzenia po stronie podejrzanego obawy ucieczki lub ukrywania się, jednak i w tym wypadku uprawniona jest konstatacja, że destabilizacji procesu w ten sposób można zapobiec poprzez zastosowanie poręczenia majątkowego w wysokości, której ewentualny przepadek stanowiłyby dla podejrzanego bardzo znaczną dolegliwość, a przez to skutecznie powstrzymał go od podjęcia tego rodzaju działań.

Reasumując stwierdzić trzeba, że na obecnym etapie postępowania stopień natężenia zachodzących po stronie podejrzanego H. K. obaw zakłócania prawidłowego toku postępowania jest tego rodzaju, że przy zastosowaniu poręczenia majątkowego w odpowiedniej wysokości, nie sprzeciwia się możliwości wydania podejrzanemu listu żelaznego, zwłaszcza jeżeli uwzględnić omówione wyżej racje przemawiające za takim rozstrzygnięciem.

Za niezasadny uznać także trzeba zarzut podniesiony w punkcie 2 zażalenia prokuratora. Niewątpliwie kwestia związania sądu sprzeciwem prokuratora (art. 281 § 2 kpk) stanowi zagadnienie sporne, które niejednolicie było rozstrzygane także w praktyce tut. Sądu, na co zwraca uwagę skarżący. Zaznaczyć jednak trzeba, że o ile skarżący w uzasadnieniu wniesionego zażalenia w dużej mierze koncentruje się na kwestiach związanych z uprawnieniem sądu do dokonywania tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjnej określonego przepisu prawa, to jednak u podstaw nie podzielenia zasadności podniesionego zarzutu przez Sąd Apelacyjny orzekający w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie leży stanowisko związane z tym zagadnieniem. Stanowisko, zgodnie z którym sąd okręgowy rozpoznający wniosek podejrzanego o wydanie listu żelaznego w postępowaniu przygotowawczym nie jest związany sprzeciwem prokuratora wynika z podzielenia argumentacji zawartej w uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29 marca 2022 roku, sygn. akt II AKz 222/22, która przemawia za zasadnością odejścia od wykładni literalnej omawianego przepisu na jego wykładni systemowej i funkcjonalnej. Warto przypomnieć, że Sąd Apelacyjny w Gdańsku wskazał, że „rozumienie przepisu art. 281 § 2 k.p.k. w ten sposób, iż sprzeciw prokuratora miałby charakter wiążący dla sądu okręgowego, prowadziłoby do niespójności systemowej, a jednocześnie byłoby wyrazem uprzywilejowania prokuratora względem podejrzanego, przy jednoczesnym sprowadzeniu sądu okręgowego do roli podmiotu podporządkowanego decyzji prokuratora. Takie rozwiązanie byłoby skrajnie nieefektywne i zaprzeczające wymogom ekonomii procesowej, która przemawia przeciwko angażowaniu w określone postępowanie jako organu procesowego podmiotu, który nie ma pełnych uprawnień do rozstrzygnięcia kwestii będącej przedmiotem tego postępowania. Gdyby ustawodawca zamierzał przyznać prokuratorowi decydujące zdanie co do wydania listu żelaznego, uznając, że powinien być w tę kompetencję wyposażony jako organ prowadzący postępowanie przygotowawcze i odpowiadający za jego efekty, powinien był to uczynić wyraźnie poprzez zmodyfikowanie przepisów o właściwości funkcjonalnej do wydania listu żelaznego w postępowaniu przygotowawczym. Skoro tego jednak nie uczyniono, pozostawiając tę decyzję w rękach sądu okręgowego, obecna regulacja kodeksowa - wobec braku jej przejrzystości oraz z uwagi na jej systemową niespójność - powinna być intepretowana przy założeniu, że prymat należy przyznać interpretacji uwzględniającej założenia systemowe, w tym reguły wynikające z zasad kontradyktoryjności i równouprawnienia stron”. Stanowisko to jako rzeczowe, logiczne i przekonywujące tut. Sąd w pełni podziela. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że w uzasadnieniu wskazanego postanowienia Sąd Apelacyjny w Gdańsku wskazał i uzasadnił powody, dla których uznał, że uregulowanie z art. 281 § 2 kpk zasadniczo różni się od innych uregulowań przewidujących uprawnienie prokuratora do złożenia sprzeciwu. Również w tym aspekcie tut. Sąd argumentację tą w pełni podziela, co powoduje, że za nietrafne uznać trzeba odwoływanie się przez skarżącego do regulacji przewidzianej dyspozycją art. 257 § 3 kpk.

Stąd, Sąd Apelacyjny nie podzielił zasadności omawianego zarzutu i uznał, że zaskarżone postanowienie winno zostać rozpoznane w aspekcie jego merytorycznej zasadności.

Uznając zatem z omówionych wyżej przyczyn, w ślad za Sądem Okręgowym, za uzasadnione umożliwienie podejrzanemu H. K. odpowiadanie w toczącym się postępowaniu z wolnej stopy, pod warunkiem wpłacenia poręczenia majątkowego, Sąd Apelacyjny, podzielając w części stanowisko prokuratora, za niezbędne uznał jednak podwyższenie wysokości poręczenia majątkowego do kwoty 20 mln złotych. Wskazać bowiem trzeba, że wysokość poręczenia majątkowego powinna zostać ustalona w takiej wysokości, aby możliwość jej przepadku efektywnie, skutecznie motywowała podejrzanego do powstrzymania się od podejmowania bezprawnych działań mogących utrudnić prawidłowy tok postępowania. W ocenie Sądu Apelacyjnego, zważywszy przede wszystkim na wysokość wyrządzonej szkody oraz charakter czynów zarzucanych podejrzanemu, a zatem z uwagi na czynniki mające istotny wpływ na możliwy wymiar kary (oczywiście w przypadku potwierdzenia sprawstwa i winy podejrzanego), przy jednoczesnym uwzględnieniu stopnia natężenia omówionych wyżej realnych obaw zakłócania przez podejrzanego prawidłowego toku postępowania, ustalona przez Sąd Okręgowy na kwotę 8 mln złotych wysokość poręczenia majątkowego jest niewystarczająca dla osiągnięcia wskazanego celu i stąd wymagała podwyższenia. Dopiero bowiem ustalenie wysokości poręczenia majątkowego na taką kwotę, której ewentualny przepadek stanowiłby dla podejrzanego bardzo znaczną dolegliwość może skutecznie powstrzymać podejrzanego przed bezprawnym zakłócaniem biegu procesu. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że w orzecznictwie wykrystalizował się pogląd, że przy ocenie, czy suma poręczenia nie jest nadmierna, prymatu nie ma sytuacja majątkowa oskarżonego, lecz waga przestępstwa, wysokość szkody i sposób działania sprawcy oraz możliwy wymiar kary. Przy ocenie zakresu poręczenia majątkowego nie można pomijać charakteru przestępnej działalności podejrzanego, w szczególności tego, że działalność ta pozwalała na osiąganie znacznych korzyści majątkowych (zob. Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, pod red. Dariusza Świeckiego, Lex/el 2025, teza 18 do art. 266 wraz z powołanym tam orzecznictwem). W aspekcie ustalania wysokości sumy poręczenia zaznaczyć także trzeba, że poręczenie majątkowe może złożyć nie tylko podejrzany, lecz także inna osoba, jak również nie ma przeszkód, aby określoną sumę poręczenia majątkowego złożyła więcej niż jedna osoba. Ponadto przyjmuje się, że przedmiotem poręczenia mogą być także pieniądze uzyskane przez poręczającego w związku z udzieleniem mu pożyczki, czy to przez bank, czy też przez osobę fizyczną, albowiem w takim wypadku nie można mówić o przysporzeniu, a zatem pozyskanie w taki sposób środków na poręczenie majątkowe nie pozostaje w opozycji do dyspozycji art. 266 § 1a kpk (zob. teza 25 do art. 266 kpk powołanego wyżej komentarza).

Jednocześnie Sąd Apelacyjny za chybiony uznał podniesiony przez prokuratora zarzut obrazy art. 283 § 1 kpk. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem zajętym przez Sąd Najwyższy w postanowieniu 7 sędziów z dnia 25 lutego 2016 roku, I KZP 18/15 (OSNKW 2016/4/24), dopóki nie dojdzie do czynności przyjęcia poręczenia majątkowego, utrwalonej w protokole, o którym mowa w art. 143 § 1 pkt 9 k.p.k., dopóty deklaracja złożenia poręczenia majątkowego, tak samo jak złożenie przedmiotu poręczenia (efektywna wpłata sumy poręczenia na przeznaczony do tego rachunek bankowy, złożenie papierów wartościowych do depozytu, ustanowienie hipoteki itd.), sprowadza się do jednostronnej czynności oskarżonego (podejrzanego), jego obrońcy lub innej osoby składającej poręczenie w imieniu oskarżonego (podejrzanego) bądź za niego. Jest to więc pierwszy krok ze strony składającego poręczenie majątkowe po wydaniu postanowienia o zastosowaniu poręczenia majątkowego, który zyskuje walor skutecznego złożenia poręczenia majątkowego z chwilą, gdy poręczenie to zostanie przyjęte przez organ procesowy i zostanie to utrwalone w wymaganym w takim wypadku protokole. Brak jest zatem podstaw po temu, aby w postanowieniu o uzależnieniu wydania listu żelaznego od złożenia poręczenia majątkowego a priori zaznaczać, że warunek wydania listu żelaznego zostanie spełniony dopiero po przyjęciu poręczenia majątkowego. Jak już bowiem wskazano przyjęcie poręczenia majątkowego jest czynnością następczą w stosunku do jego złożenia i jednocześnie warunkującą skuteczność tej czynności, a w konsekwencji warunkującą także możliwość ziszczenia się tych dalszych czynności, którym służy złożenie poręczenia majątkowego. Stąd, Sąd Apelacyjny zmieniając zaskarżone postanowienie w sposób wskazany w części dyspozytywnej, odstąpił od wprowadzenia do niego zastrzeżenia postulowanego przez prokuratora.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w części dyspozytywnej.