Uzasadnienie z 3 czerwca 2026, sygn. IV GC 152/26

UZASADNIENIE

co do całości wyroku z 20 maja 2026 roku

1.  (...) S.A. pozwała 7 Szpital (...) z Przychodnią (...) Zakład Opieki Zdrowotnej imienia kontradmirała profesora U. X. w E. o zapłatę 52 981,38 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od 19.12.2025 r. do dnia zapłaty, o zapłatę 715,50 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 19.12.2025 r. do dnia zapłaty oraz o zwrot kosztów procesu. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i o zwrot kosztów procesu. W związku z częściową zapłatą przez pozwaną w toku procesu powódka cofnęła powództwo w części zapłaconej. Sąd prawomocnie umorzył postępowanie w części cofniętej.

2.  Postępowanie toczyło się według przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych. Wbrew zarzutom pozwanego art. 16 ust. 1 ustawy z 15.04.2011 r. o działalności leczniczej (dalej u.d.l.) wprost wskazuje, że działalność lecznicza jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy z 6.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (dalej: p.p.). Art. 16 ust. 1a i 2 u.d.l. wymienia enumeratywnie, działalność których podmiotów nie jest działalnością regulowaną jak w p.p., lecz stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące tej działalność w p.p. Jest to wyczerpująca lista, która nie zawiera samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej (dalej: SPZOZ). Wprawdzie art. 2 ust. 1 pkt 4 u.d.l. stanowi, że użyte w ustawie określenie podmiot leczniczy niebędący przedsiębiorcą oznacza również podmiot wymieniony w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.l., tj. SPZOZ, lecz nie jest to norma prawna stanowiąca o tym, że SPZOZ nie jest przedsiębiorcą, lecz definicja terminu ustawowego dla zapewnienia przejrzystości legislacyjnej. Normę prawną wyłączającą określone podmioty lecznicze z pojęcia przedsiębiorców zawiera dopiero art. 16 u.d.l., który nie odnosi się do SPZOZ. Trudno też powiedzieć, z jakiej definicji przedsiębiorcy miałby wyłączać art. 2 ust. 1 pkt 4 u.d.l., mając na uwadze wielość ustaw zawierających definicję legalną przedsiębiorcy, a wyłączenie z wszelkich uregulowań przedsiębiorców prowadziłoby do niedopuszczalnych konsekwencji w świetle prawa konkurencji Unii Europejskiej. Taka wykładnia relacji wymienionych przepisów wynika z dyrektyw wykładni językowej oraz wykładni systemowej, w tym w zakresie zasad techniki prawodawczej. Niezależnie od powyższego, nawet hipotetyczne przyjęcie, że należało w sprawie pominąć przepisy o postępowaniu w sprawach gospodarczych, nie prowadzi do wniosku, że doszło do uchybienia proceduralnego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż żadne twierdzenia i wnioski dowodowe nie zostały pominięte na podstawie przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych.

I.  Stan faktyczny

3.  7 Szpital (...) z Przychodnią (...) Zakład Opieki (...) imienia kontradmirała profesora U. X. w E. jako zamawiający zawarł 17.06.2024 r. z (...) S.A. jako wykonawcą umowę o dostawę wyrobów do hemodializy i hemodiafiltracji. Zgodnie z postanowieniami umowy wykonawca zobowiązał się do dostarczenia przedmiotu zamówienia bieżącego własnym transportem, na własny koszt i ryzyko, w terminie 3 dni roboczych liczonych od dnia następującego po złożeniu zamówienia bieżącego przez zamawiającego. Wykonawca każdorazowo po wykonaniu zamówienia bieżącego wystawi fakturę w dniu wykonanej dostawy. Zamawiający zobowiązany będzie do zapłaty faktury w terminie 60 dni od daty dostarczenia prawidłowo wystawionej faktury do siedziby zamawiającego. Jeżeli wykonawca wystawi fakturę: nieprawidłowo, przedwcześnie, bezpodstawnie lub bez wymaganych załączników, zamawiający nie będzie uprawniony do płatności oraz będzie zwolniony z obowiązku zapłaty. Prawidłowo wystawiona faktura oznacza w szczególności fakturę zgodną z obowiązującą umową a tym samym również zgodną z art. 106 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, zgodnie z którym w fakturach powinny być wskazane prawidłowe ceny jednostkowe i prawidłowe kwoty należności. Do faktury należy załączyć zestawienie dostarczonego asortymentu oraz potwierdzenie terminu i odbioru zamówień bieżących podpisane przez upoważnionego przedstawiciela zamawiającego.

bezsporne, dowody: umowa z załącznikami (k. 20-27).

4.  Wykonawca dostarczył zamówione towary i wystawił w tym samym dniu fakturę zgodną z zamówieniem, zawierającą prawidłowe ceny jednostkowe, kwoty należności z zestawieniem dostarczonego asortymentu, lecz bez potwierdzenia terminu i odbioru zamówień bieżących podpisanych przez upoważnionego przedstawiciela zamawiającego. Termin zapłaty w fakturach to 60 dni od daty wystawienia:

- fakturę z 19.08.2025 r. na kwotę 17 273,52 zł brutto – opłaconą przez zamawiającego 29.01.2026 r.

oraz opłacone przez zamawiającego 3.02.2026 r.:

- fakturę z 1.09.2025 r. na kwotę 4860 zł brutto,

- fakturę z 1.09.2025 r. na kwotę 356,40 zł brutto,

- fakturę z 16.09.2025 r. na kwotę 356,40 zł brutto,

- fakturę z 16.09.2025 r. na kwotę 4860 zł brutto,

- fakturę z 24.09.2025 r. na kwotę 712,80 zł brutto,

- fakturę z 25.09.2025 r. na kwotę 9720 zł brutto,

- fakturę z 29.09.2025 r. na kwotę 11 442 zł brutto,

- fakturę z 2.10.2025 r. na kwotę 194,40 zł brutto,

- fakturę z 2.10.2025 r. na kwotę 2290,50 zł brutto.

bezsporne, dowody: faktury (k. 28-37, 200-207), podpisany wykaz faktur (k. 64), potwierdzenia przelewów (k. 65-74).

II.  Ocena dowodów

5.  Sąd oparł swoje ustalenia na dowodach wyżej wskazanych. Sąd nie zaliczył w poczet materiału dowodowego licznych wyroków z uzasadnieniami dołączonych do pism pozwanego z tego względu, że nie stanowiły one dowodów, lecz poparcie oceny prawnej strony pozwanej. Sąd zapoznał się z nimi w ramach dokonywania oceny prawnej roszczenia.

6.  Pozostałe dokumenty przedłożone w sprawie nie były kwestionowane przez strony ani co do swojej autentyczności, ani co do treści, mimo że strony wywodziły z nich odmienne skutki prawne. Stąd Sąd uznał je za w pełni wiarygodne, a dodatkowo powołane na fakty bezsporne.

7.  Sąd również za bezsporne uznał twierdzenia pozwanego, że powódka nie wystawiła faktur zawierających odrębne załączniki w postaci zestawienia dostarczonego asortymentu z potwierdzeniem terminu i odbioru zamówień bieżących podpisanych przez upoważnionego przedstawiciela zamawiającego. Powódka natomiast wystawiła faktury rzetelne i niewadliwe z zestawieniem asortymentu w ich treści, co wymagało oceny prawnej wymagalności roszczenia.

8.  Przewodniczący nie uwzględnił wniosku pełnomocnika pozwanej o otwarcie rozprawy w celu uzupełnienia stanowiska. Przewodniczący kilkukrotnie w toku rozprawy proponował obecnym dłuższą przerwę w celu usystematyzowania stanowiska przed głosami końcowymi, z czego obecni nie skorzystali.

III.  Stan prawny

9.  Strony były zgodne, że w ramach zawartej umowy powódka dostarczała pozwanemu zamawiane towary, tj. była to umowa generalna dot. sprzedaży, a każda transakcja z osobna stanowiła umowę sprzedaży. Powódka przeniosła na pozwanego własność rzeczy, wydała mu rzeczy, a ten odebrał rzeczy, ale opłacił je w czasie, który uznał za stosowny, daleko poza deklarowany przez powódkę (art. 535 § 1 k.c.).

10.  Sąd zgadza się z twierdzeniem pozwanego – wielokrotnie powtarzanym w przywołanych orzeczeniach – że strony mogły ułożyć stosunek prawny względem terminu zapłaty według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego jak w art. 353 ¹ k.c.

11.  Sąd zgadza się z uzasadnieniem przywołanych przez pozwanego orzeczeń, że takie postanowienia umowne, jakie zawarły strony co do terminu zapłaty, nie sprzeciwiają się właściwości stosunku ani zasadom współżycia społecznego.

12.  Sąd zgadza się z pozwanym, że ten miał interes w tym, aby tak uregulować termin zapłaty i mogło to być uzasadnione – choć, jak wskazała niezwłoczna weryfikacja dostarczenia towarów i zapłata po otrzymaniu nakazu zapłaty, nie było to konieczne.

13.  Sąd zgadza się z pozwanym, że, nie spełniając wszystkich wymogów, powódka przerzuciła na pozwanego część obowiązków. Jeśli z tego tytułu pozwany poniósł szkodę, może jej dochodzić.

14.  Sąd zgadza się z pozwanym, że powódka nie spełniła literalnych warunków płatności z umowy w postaci potwierdzenia zamówień bieżących podpisanych przez upoważnionego przedstawiciela pozwanego z założeniem, że osoba podpisana na kserokopiach faktur nie jest osobą upoważnioną.

15.  Sąd nie zgadza się z pozwanym, że literalne warunki płatności wymagają odrębnego załącznika do faktury zawierającego wskazane pozycje. Nie ma uzasadnionych przyczyn do tego, aby nie uwzględniać pozycji wskazanych w treści faktury jako spełniających cechy tych załączników, za czym przemawiają okoliczności oraz cel umowy jak w art. 65 § 1 i 2 k.c.

16.  Przede wszystkim jednak Sąd zwraca uwagę, że zachodzi negatywna przesłanka ukształtowania postanowień umownych zgodnie ze stanowiskiem pozwanego, a to treść sprzeczna z ustawą jak w art. 353 ¹ k.c. i art. 58 § 1 k.c. Sądy w powołanych przez pozwanego orzeczeniach nie dostrzegają przepisów ustawy z 8.03.2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (dalej jako: u.t.h.). Część z nich wprawdzie powołuje się na początkowe przepisy tej ustawy odnoszące się do terminu umownego zapłaty, lecz nie odnosi się do przepisów ograniczających swobodę umów w kształtowaniu terminów umownych.

17.  Pozwany jest podmiotem leczniczym w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.t.h. jako podmiot z art 4. ust. 1 pkt 2 u.d.l., a zarazem podmiotem publicznym z art. 4 pkt 2 u.t.h. Zawarta umowa jest transakcją handlowa, gdyż jej wyłącznymi stronami jest przedsiębiorca oraz podmiot leczniczy w rozumieniu u.t.h.

18.  Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.t.h. w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny, wierzycielowi, bez wezwania, przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dnia zapłaty, jeżeli są spełnione łącznie następujące warunki: wierzyciel spełnił swoje świadczenie i wierzyciel nie otrzymał zapłaty w terminie określonym w umowie.

19.  Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 2 i 4a u.t.h. termin zapłaty określony w umowie nie może przekraczać 30 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, a w transakcjach handlowych, a w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, termin ten nie może przekraczać 60 dni. W przypadku gdy strony ustalą harmonogram spełnienia świadczenia pieniężnego w częściach, termin ten stosuje się do zapłaty każdej części świadczenia pieniężnego. Jeżeli w transakcji handlowej, w której dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, ustalony w umowie termin zapłaty jest dłuższy niż 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, wierzycielowi, który spełnił swoje świadczenie, po upływie 60 dni przysługują odsetki, o których mowa w ust. 1.

20.  Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 u.t.h . postanowienia umowy wyłączające lub ograniczające uprawnienia wierzyciela, o których mowa w art. 8 ust. 1, 4 i 4a lub mające na celu obejście tych przepisów, są nieważne, a zamiast nich stosuje się przepisy ustawy. Zamiast postanowień umowy ustalających termin zapłaty z naruszeniem art. 8 ust. 2, gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, stosuje się termin zapłaty 60 dni liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi.

21.  Powyższe przepisy ustawy są dokładnym wyrazem sprzeczności z ustawą postanowień umownych powoływanych przez pozwanego, o jakich mowa w art. 58 § 1 k.c. i art. 353 ¹ k.c. Ustawa wskazuje również wprost, jakie odpowiednie przepisy ustawy wchodzą w miejsce nieważnych postanowień czynności prawnych.

22.  Innymi słowy, termin zapłaty w niniejszej sprawie wynosił 60 dni od dnia doręczenia dłużnikowi faktury potwierdzającej dostawę towaru, co było zgodne z żądaniem powódki i wyliczeniem odsetek, które dodatkowo Sąd samodzielnie zweryfikował, uznając je za prawidłowe rachunkowo.

23.  Można próbować wywodzić, że powołane przepisy ustawy odnoszą się wyłącznie do faktury potwierdzającej dostawę towaru, a przez niespełnienie wymagań umownych co do wystawionej faktury nie potwierdzała ona dostawy towarów, ale byłaby to interpretacja sprzeczna z wykładnią literalną, celowościową i systemową ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom. Ustawa ta oraz implementowana przez nią dyrektywa 2011/7/UE z 16.02.2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych zostały uchwalone dokładnie w celu przeciwdziałania takim postanowieniom umownym, które nadużywały swobody zawierania umów na niekorzyść wierzyciela poprzez warunki dotyczące terminów płatności. Przykładowo, zgodnie motywem 23 powołanej dyrektywy: „Co do zasady organy publiczne korzystają z bardziej bezpiecznych, przewidywalnych i trwałych źródeł dochodów niż przedsiębiorstwa. Ponadto warunki dostępu do finansowania w przypadku wielu organów publicznych są o wiele bardziej atrakcyjne niż w przypadku przedsiębiorstw. Jednocześnie organy publiczne, aby osiągnąć swoje cele, są w mniejszym stopniu niż w przypadku przedsiębiorstw prywatnych uzależnione od budowania trwałych stosunków handlowych z klientami. Długie terminy płatności i opóźnienia w płatnościach ze strony organów publicznych za towary i usługi prowadzą do nieuzasadnionych kosztów dla przedsiębiorstw. W związku z powyższym należy wprowadzić szczegółowe przepisy dotyczące transakcji handlowych związanych z dostawą towarów lub świadczeniem usług przez przedsiębiorstwa dla organów publicznych, które powinny przewidywać w szczególności terminy płatności nieprzekraczające co do zasady 30 dni kalendarzowych, chyba że umowa wyraźnie stanowi inaczej, i pod warunkiem że jest to obiektywnie uzasadnione szczególnym charakterem lub szczególnymi elementami umowy, ale w żadnym razie nieprzekraczające 60 dni kalendarzowych”. Organ publiczny w tym wypadku jest pojęciem prawa unijnego i obejmuje pozwaną jako SPZOZ. Zignorowanie tych przepisów byłoby zarazem sprzeczne z prawem krajowym, jak i z prawem unijnym, do zapewnienia efektywności którego Sąd jest zobowiązany ( effet utile).

24.  Niezależnie od powyższego, Sąd uznaje faktury wystawione przez stronę powodową jako rzetelne i niewadliwe, co potwierdziła sama pozwana, dokonując ich pozytywnej weryfikacji. Są zatem dokumentem potwierdzającym dostawę towaru zgodnie z przepisami ustawy, a dodatkowe wymogi do nich zawarte w umowie są ekstraordynaryjne. Wymogi te wciąż obowiązują jako obowiązek umowny, lecz nie powodują tego, że płatność jest niewymagalna ze względu na powyższe przepisy ustawy. Nawet jeżeli hipotetycznie przyjąć taką interpretację doręczonych faktur jako niepotwierdzających dostawy towarów, to nic to nie zmienia w kontekście rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wymagalność dochodzonych kwot jest ta sama w świetle art. 8 ust. 5 u.t.h.

25.  Mając na uwadze powyższe, pozwany był zobowiązany do zapłaty zgodnie z twierdzeniami powódki, w terminie przez nią wskazanym i uwzględnionym w wyroku, przez co dokonał zapłaty w toku procesu wierzytelności wymagalnej i po cofnięciu pozwu powódce wciąż należne są odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych jak w art. 4 pkt 3 lit. a u.t.h., a od skapitalizowanych odsetek w kwocie 715,50 zł powódka mogła żądać dalszych odsetek ustawowych za opóźnienie jak w art. 481 § 1 k.c. od chwili wytoczenia o nie powództwa (art. 482 § 1 k.c.).

Koszty procesu

26.  Powód poniósł koszty procesu w wysokości 8102 zł, na które złożyła się opłata od pozwu 2685 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł i 5400 zł wynagrodzenia pełnomocnika według stawek określonych w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności adwokackie. Brak było podstaw do zwrotu opłaty od pozwu w całości lub w części ze względu na kontynuowanie sporu przed sądem co do części roszczenia.

27.  Powódka uzyskała całość dochodzonego roszczenia, w związku z czym należało uznać ją za wygrywającą sprawę w rozumieniu art. 98 § 1 k.p.c. i zasądzić na jej rzecz zwrot wszystkich poniesionych kosztów procesu. W sprawie nie ujawniły się okoliczności uzasadniające odstąpienie od tej zasady ponoszenia kosztów.

28.  W szczególności za takie okoliczności nie można było potraktować zapłaty części roszczenia w toku procesu, po której powódka niezwłocznie cofnęła pozew w tej części. Hipotetycznie Sąd mógłby przychylić się do wniosku pozwanego w tym zakresie, gdyby rzeczywiście z dobrej woli spłacał wierzytelność niewymagalną. Jak Sąd ustalił powyżej należność ta była jednak wymagalna na długo przed wytoczeniem pozwu i w terminach składających się na podstawę faktyczną pozwu. Gdyby pozwany nie zapłacił w toku procesu danych kwot, to i tak byłyby one zasądzone w wyroku. Kontynuowanie przez pozwanego sporu co do odsetek, kosztów procesu, jak i wywodzenie, że spłata dotyczyła niewymagalnych kwot wbrew temu, co rzeczywiście było należne powódce, uzasadnia zasądzenie zwrotu kosztów procesu na rzecz powódki, dla której proces był celowy i konieczny do uzyskania zapłaty wszystkich należności.

ASR Maciej Skuczyński

3.06.2026 r.