Wyrok z 21 stycznia 2026, sygn. III AUa 497/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 stycznia 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący	sędzia (del.) Danuta Dadej-Więsyk
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Urszula Goluch-Nikanowicz

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2026 r. w L.

sprawy U. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w P.

o wysokość emerytury

na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P.

od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach

z dnia 2 czerwca 2025 r. sygn. akt IV U 396/23

I.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że ustaloną wysokość emerytury U. B. obniża do kwoty 2.670,84 (dwa tysiące sześćset siedemdziesiąt 84/100) złotych brutto miesięcznie;

II.  oddala apelację w pozostałej części;

III.  nie obciąża wnioskodawczyni kosztami postępowania apelacyjnego.

Danuta Dadej-Więsyk

III AUa 497/25

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2025 roku Sąd Okręgowy w Siedlcach n skutek odwołania U. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w P. z dnia 31 marca 2023r. znak: (...) w punkcie I zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił, iż wysokość emerytury U. B. na dzień 1 lutego 2023r. wynosi 2 735,43 złotych brutto miesięcznie, a w punkcie II wniosek U. B. zgłoszony w piśmie z 29 kwietnia 2025r. o ustalenie prawa do wypłaty wyrównania emerytury od 1 lipca 2019r. wraz z odsetkami przekazał do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w P..

Swoje rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach i rozważaniach prawnych:

Ubezpieczona U. B. w dniu (...) ukończyła 60. rok życia. W dniu 26 lipca 2019r. wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. wniosek ubezpieczonej o emeryturę . Po rozpoznaniu powyższego wniosku decyzją z 6 sierpnia 2019r. organ rentowy przyznał ubezpieczonej emeryturę od 1 lipca 2019r. ,tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku. Jednocześnie organ rentowy obliczył wysokość emerytury ubezpieczonej wg zasad określonych w art.26 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ,tj. za podstawę obliczenia wysokości emerytury organ rentowy przyjął kwotę zwaloryzowanych składek emerytalnych zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonej do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury (do 30 czerwca 2019r.) i kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego i tak ustaloną podstawę obliczenia emerytury podzielił przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia ubezpieczonej na emeryturę, co dało kwotę emerytury w wysokości 2 304,78 złotych miesięcznie (decyzja z 6 sierpnia 2019r. o przyznaniu emerytury k.9 akt emerytalnych).

W dniu 24 września 2020r. wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. wniosek ubezpieczonej o ponowne obliczenie emerytury z uwzględnieniem składek zapisanych na jej koncie po przyznaniu świadczenia emerytalnego. Po rozpoznaniu powyższego wniosku decyzją z 12 października 2020r. organ rentowy przeliczył emeryturę ubezpieczonej od 1 września 2020r. ,tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku w ten sposób, że emeryturę ustaloną w kwocie 2 386,83 złotych zwiększył o kwotę wynikającą z podzielenia składek - zaewidencjonowanych na koncie po dniu ponownego ustalenia wysokości emerytury do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury, z uwzględnieniem ich waloryzacji - przez średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku ubezpieczonej w dniu złożenia tego wniosku ,tj. w dniu 24 września 2020r., co dało kwotę emerytury w wysokości 2 392,38 złotych brutto miesięcznie (decyzja z 12 października 2020r. o przeliczeniu emerytury k.13 akt emerytalnych).

W dniu 24 lutego 2023r. wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. – przekazany następnie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. jako właściwej jednostki organu rentowego – wniosek ubezpieczonej o doliczenie brakujących składek emerytalnych na jej koncie emerytalnym za miesiące: styczeń 1999r., marzec 2001r. i luty 2019r. (od tzw.13 pensji za 2018r.) i ponowne obliczenie jej emerytury z uwzględnieniem tych składek. W uzasadnieniu wniosku ubezpieczona podniosła, że we wskazanych miesiącach była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy odpowiednio w (...) I. F. w P. (styczeń 1999r.), w (...) Sp. z o.o. w K. (marzec 2001r.) oraz w (...) W. (...) w W. (luty 2019r.) i w związku z tym składki emerytalne za wskazane okresy powinny być doliczone do składek zgromadzonych na jej koncie emerytalnym. Nadto ubezpieczona wniosła o prawidłowe zwaloryzowanie składek emerytalnych zaewidencjonowanych na jej koncie emerytalnym i następnie ponowne obliczenie wysokości jej emerytury, gdyż w decyzji z 6 sierpnia 2019r. o przyznaniu emerytury organ rentowy dokonał błędnej waloryzacji składek poczynając od waloryzacji składek za 1999r. – mimo że nigdy nie został opublikowany wskaźnik waloryzacji składek za 1999r. – przyjmując do tego wskaźnik waloryzacji składek za 2000r., a następnie w każdym kolejnym roku dokonał waloryzacji składek wskaźnikiem przewidzianym dla innego roku. I tak składki za 2000r. zostały zwaloryzowane wskaźnikiem waloryzacji za 2001r., składki za 2001r. zostały zwaloryzowane wskaźnikiem waloryzacji za 2002r. i analogicznie w kolejnych latach. Spowodowało to zaniżenie kwoty składek przyjętych do obliczenia wysokości emerytury (wniosek ubezpieczonej z 24 lutego 2023r. o ponowne obliczenie wysokości emerytury z załącznikami k.15-27 akt emerytalnych). Po rozpoznaniu powyższego wniosku zaskarżoną decyzją z 31 marca 2023r. organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do przeliczenia emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że zgodnie z powyższym przepisem prawo do świadczenia ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczenia zostano przedłożone nowe dowody lub ujawnione okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Organ rentowy podniósł dalej, że decyzją z 6 sierpnia 2019r. przyznał U. B. emeryturę od 1 lipca 2019r. Za podstawę obliczenia emerytury przyjęto kwotę składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zaewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przyznano świadczenie, a zatem do 30 czerwca 2019r. Waloryzacja składek dokonana została zgodnie z zasadami waloryzacji określonymi w art.25 ustawy emerytalnej. Waloryzacja polegała na pomnożeniu zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonej składek na ubezpieczenie emerytalne przez wskaźnik waloryzacji, przy czym waloryzacji podlegała kwota składek zaewidencjonowanych na koncie na dzień 31 stycznia roku, za który waloryzacja jest przeprowadzana, powiększona o kwoty z tytułu przeprowadzonych waloryzacji. Waloryzacja przeprowadzana jest corocznie, do dnia 1 czerwca każdego roku, poczynając od waloryzacji za rok 2000, z uwzględnieniem art.25a ustawy emerytalnej. Organ rentowy podniósł, że w dniu 24 września 2020r. U. B. złożyła wniosek o ponowne obliczenie wysokości emerytury z uwzględnieniem składek zapisanych na koncie ubezpieczeniowym po przyznaniu świadczenia. Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z 12 października 2020r. organ rentowy przeliczył emeryturę U. B. uwzględniając składki zapisane na jej koncie do 30 września 2020r. Rozpoznając bieżący wniosek U. B. z 24 lutego 2023r. o ponowne obliczenie wysokości emerytury organ rentowy stwierdził, że brak jest podstaw do ponownego obliczenia wysokości emerytury, gdyż nie ujawniono okoliczności istniejących przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość (zaskarżona decyzja z 31 marca 2023r. k.29 akt emerytalnych).

W okresie od 1 września 1998r. do 31 stycznia 1999r. ubezpieczona była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym (...) I. F. w P. (kopia świadectwa pracy z 29 stycznia 1999r. k.20 akt emerytalnych). Miesiąc styczeń 1999r. był ostatnim miesiącem pracy ubezpieczonej w w/w Przedsiębiorstwie. Za wskazany miesiąc przysługiwało ubezpieczonej wynagrodzenie w wysokości 750 złotych (pismo – angaż z 30 września 1998r. k.21 akt emerytalnych i adnotacja co do wysokości wynagrodzenia ubezpieczonej za miesiąc styczeń 1999r. w legitymacji ubezpieczeniowej k.30 akt sprawy). Pracodawca I. F. nie wypłacił ubezpieczonej wynagrodzenia za miesiąc styczeń 1999r. i w miesięcznym raporcie miesięcznym za styczeń 1999r. jako podstawę wymiaru składki emerytalnej i rentowej wykazał 0,00 złotych (protokół zeznań I. F. przed Państwową Inspekcją Pracy w dniu 12 lutego 1999r. k.125-126 akt sprawy, imienny raport miesięczny o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach dotyczący ubezpieczonej za miesiąc styczeń 1999r. złożony przez I. F. k.31 akt sprawy, pismo procesowego organu rentowego z 12 grudnia 2023r. k.77 akt sprawy). O zapłatę wynagrodzenia za styczeń 1999r. powódka wystąpiła przeciwko byłemu pracodawcy na drogę sądową. Sprawa odbywała się przed Sądem Rejonowym w Ciechanowie za sygnaturą akt IV P 39/99. Ostatecznie kwotę zaległego wynagrodzenia za miesiąc styczeń 1999r. powódka otrzymała z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (wyjaśnienia ubezpieczonej U. B. k.71v akt sprawy i pismo – zawiadomienie z 14 lutego 2023r. skierowane do powódki przez Sąd Rejonowy w Ciechanowie IV Wydział Pracy k.92 akt sprawy).

Obliczając wysokość emerytury ubezpieczonej organ rentowy nie uwzględnił w podstawie obliczenia emerytury składek należnych od wynagrodzenia za miesiąc styczeń 1999r. wobec braku zapisu tych składek na koncie ubezpieczonej (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.38v akt sprawy i pismo procesowe organu rentowego z 24 maja 2024r. k.155 akt sprawy).

W okresie od 6 marca 2000r. do 5 czerwca 2003r. ubezpieczona była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) Sp. z o.o. w K. (kopia świadectwa pracy z 6 czerwca 2003r. k.22-23 akt emerytalnych). W miesiącu marcu 2001r. ubezpieczona świadczyła pracę i otrzymała od pracodawcy wynagrodzenie w kwocie 792,43 złotych (okoliczność przyznana przez ubezpieczoną – wyjaśnienia ubezpieczonej U. B. k.71v akt sprawy). Od uzyskanego przez ubezpieczoną przychodu – wynagrodzenia za marzec 2001r. w wysokości 792,43 złotych została opłacona składka emerytalna w wysokości 154,68 złotych. Składka ta została wykazana przez pracodawcę z miesięcznym przesunięciem ,tj. w raporcie za miesiąc kwiecień 2001r. (pismo procesowe organu rentowego z 24 maja 2024r. k.155 akt sprawy).

W miesiącu lutym 2019r. ubezpieczona była zatrudniona w(...) (...) w W. (świadectwo pracy z 25 lipca 2019r. k.8 akt emerytalnych). Za miesiąc luty 2019r. pracodawca ubezpieczonej wykazał podstawę wymiaru składek emerytalnej i rentowej w wysokości 3 448,62 złotych i opłacił składki w wysokości 940,07 złotych (pismo organu rentowego z 12 grudnia 2023r. k.77 akt sprawy).

Do podstawy obliczenia emerytury ubezpieczonej organ rentowy przyjął kwotę zwaloryzowanych składek emerytalnych zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonej do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury ,tj. do 30 czerwca 2019r. Kwota zwaloryzowanych składek wyniosła 209 564,84 złotych. Kwota ta nie obejmowała składek należnych od wynagrodzenia ubezpieczonej za okres zatrudnienia po przyznaniu emerytury ,tj. od 1 lipca 2019r. do 25 lipca 2019r. (decyzja z 6 sierpnia 2019r. o przyznaniu emerytury k.9 akt emerytalnych). Pierwszej waloryzacji składek emerytalnych ubezpieczonej organ rentowy dokonał w odniesieniu do składek za 1999r. przyjmując wskaźnik waloryzacji składek za 2000r. wynoszący 112,72%. Waloryzacji składek ubezpieczonej za 2000r. organ rentowy dokonał przy przyjęciu wskaźnika waloryzacji składek za 2001r. wynoszącego 106,68%. Waloryzacji składek ubezpieczonej za 2001r. organ rentowy dokonał przy przyjęciu wskaźnika waloryzacji składek za 2002r. wynoszącego 101,90%. Waloryzacji składek ubezpieczonej za 2002r. organ rentowy dokonał przy przyjęciu wskaźnika waloryzacji składek za 2003r. wynoszącego 102,00%. Za każdy kolejny rok gromadzenia składek emerytalnych ubezpieczonej organ rentowy dokonywał ich waloryzacji przyjmując wskaźnik waloryzacji za rok następny – w odniesieniu do składek za 2003r. przyjął wskaźnik waloryzacji składek za 2004r., w odniesieniu do składek za 2004r. przyjął wskaźnik waloryzacji składek za 2005r. i tak w każdym kolejnym roku aż do 2017r., za który to rok składki emerytalne ubezpieczonej zostały przez organ rentowy zwaloryzowane wskaźnikiem waloryzacji składek za 2018r. wynoszącym 109,20%. Składki emerytalne ubezpieczonej zgromadzone w 2018r. zostały zwaloryzowane kwartalnie (vide: załącznik do pisma organu rentowego z 2 października 2023r. przedstawiający sposób waloryzacji składek ubezpieczonej k.61 akt sprawy oraz obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 25 maja 2006r. w sprawie wskaźników waloryzacji składek za lata 2000-2005r. – M.P. z 2006r., nr 42, poz.453 i kolejne obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej dotyczące: wskaźnika waloryzacji składek za 2006r. – M.P. z 2007r., nr 39, poz.453, wskaźnika waloryzacji składek za 2007r. – M.P. z 2008r., nr 44, poz.388, wskaźnika waloryzacji składek za 2008r. – M.P. z 2009r., nr 32, poz.469, wskaźnika waloryzacji składek za 2009r. – M.P. z 2010r., nr 37, poz.520, wskaźnika waloryzacji składek za 2010r. – M.P. z 2011r., nr 35, poz.418, wskaźnika waloryzacji składek za 2011r. – M.P. z 2012r., poz.279, wskaźnika waloryzacji składek za 2012r. – M.P. z 2013r., poz.452, wskaźnika waloryzacji składek za 2013r. – M.P. z 2014r., poz.334, wskaźnika waloryzacji składek za 2014r. – M.P. z 2015r., poz.442, wskaźnika waloryzacji składek za 2015r. – M.P. z 2016r., poz.456, wskaźnika waloryzacji składek za 2016r. – M.P. z 2017r., poz.444, wskaźnika waloryzacji składek za 2017r. – M.P. z 2018r., poz.493, wskaźnika waloryzacji składek za 2018r. – M.P. z 2019r., poz.452).

Przyjmując składki należne od przychodu – wynagrodzenia ubezpieczonej za styczeń 1999r., a następnie dokonując waloryzacji składek poczynając od 2000r. i przyjmując do corocznej waloryzacji wskaźnik waloryzacji określony za każdy rok w wyżej wymienionych obwieszczeniach Ministra Pracy i Polityki Społecznej ,tj. w odniesieniu do składek za 2000r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 112,72%, w odniesieniu do składek za 2001r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 106,68%, w odniesieniu do składek za 2002r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 101,90%, w odniesieniu do składek za 2003r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 102,00%, w odniesieniu do składek za 2004r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 103,63%, w odniesieniu do składek za 2005r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 105,55%, w odniesieniu do składek za 2006r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 106,90%, w odniesieniu do składek za 2007r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 112,85%, w odniesieniu do składek za 2008r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 116,26%, w odniesieniu do składek za 2009r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 107,22%, w odniesieniu do składek za 2010r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 103,98%, w odniesieniu do składek za 2011r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 105,18%, w odniesieniu do składek za 2012r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 104,68%, w odniesieniu do składek za 2013r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 104,54%, w odniesieniu do składek za 2014r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 102,06%, w odniesieniu do składek za 2015r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 105,37%, w odniesieniu do składek za 2016r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 106,37%, w odniesieniu do składek za 2017r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 108,68%, odniesieniu do składek za 2018r. wskaźnik waloryzacji w wysokości 109,20% oraz dokonując waloryzacji przy przyjęciu wskaźnika waloryzacji składek za I kwartał 2019r., a także przyjmując składki za I kwartał 2019r. zwaloryzowane kwartalnie suma zwaloryzowanych składek zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonej do 30 czerwca 2019r. wynosi 224 481,81 złotych. Przyjmując do podstawy obliczenia emerytury ubezpieczonej w/w kwotę zwaloryzowanych składek oraz kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego emerytura ubezpieczonej na dzień 1 lipca 2019r. wynosi 2 362,82 złotych brutto miesięcznie, a na 1 lutego 2023r. (miesiąc zgłoszenia przez ubezpieczoną wniosku z 24 lutego 2023r. o ponowne ustalenie wysokości emerytury wynosi 2 735,43 złotych brutto miesięcznie (opinia uzupełniająca biegłej księgowej A. D. z 2 sierpnia 2024r. z załącznikiem nr 1 w postaci waloryzacji składek zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonej k.175-179 akt sprawy).

W świetle powyższych ustaleń Sąd Okręgowy uzna, iż odwołanie ubezpieczonej zasługiwało na uwzględnienie i skutkowało zmianą zaskarżonej decyzji z 31 marca 2023r. poprzez ustalenie, że wysokość emerytury ubezpieczonej na dzień 1 lutego 2023r. ,tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury wynosi 2 735,43 złotych brutto miesięcznie.

Sąd I instancji podkreślił, iż jak wynika z odwołania ubezpieczonej przedmiotem sporu w niniejszej sprawie były dwie kwestie. Pierwsza z nich dotyczyła składek za niektóre miesiące wykonywania pracy przez ubezpieczoną, co których ubezpieczona twierdziła, że składki należne za te miesiące nie zostały uwzględnione przez organ rentowy do obliczenia wysokości emerytury. Druga sporna kwestia dotyczyła waloryzacji składek, co do której ubezpieczona podniosła, że organ rentowy dokonał błędnej waloryzacji składek, co wyrażało się w zastosowaniu przez organ rentowy za każdy rok niewłaściwego wskaźnika waloryzacji składek poczynając od waloryzacji składek za 1999r., której w ogóle nie przewidział ustawodawca i przyjęcie za ten rok wskaźnika waloryzacji składek za 2000r. i w każdym kolejnym roku przyjmowanie wskaźnika waloryzacji składek dotyczącego roku następnego ,tj. do waloryzacji składek za 2000r. przyjęcie wskaźnika waloryzacji składek za 2001r., do waloryzacji składek za 2001r. przyjęcie wskaźnika waloryzacji składek za 2002r., do waloryzacji składek za 2002r. przyjęcie wskaźnika waloryzacji składek za 2003r. itd.

Odnosząc się do pierwszej z wymienionych kwestii Sąd meriti wskazał, że jak wynika z wniosku ubezpieczonej z 24 lutego 2023r. o ponowne obliczenie wysokości emerytury oraz z odwołania od zaskarżonej decyzji ubezpieczona zarzuciła organowi rentowemu brak przyjęcia do obliczenia emerytury składek emerytalnych należnych za miesiące: styczeń 1999r., marzec 2001r. i luty 2019r. Ubezpieczona podniosła, że w każdym z tych miesięcy pracowała, w związku z tym uzyskała przychód – wynagrodzenie stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne. Jak wynika z przedstawionych wyżej ustaleń roszczenie ubezpieczonej okazało się zasadne w odniesieniu do miesiąca stycznia 1999r. Sąd I instancji podkreślił, iż jak ustalono w tym miesiącu ubezpieczona była pracownikiem w firmie (...) I. F. z siedzibą w P. i za wykonaną pracę pracodawca obowiązany był wypłacić jej wynagrodzenie w kwocie 750 złotych brutto miesięcznie. Pracodawca nie wykonał swojego obowiązku i w raporcie miesięcznym za styczeń 1999r. dotyczącym ubezpieczonej wykazał tak podstawę wymiaru składki emerytalnej, jak i składkę w wysokości 0,00 złotych. Z dalszych ustaleń Sądu wynika jednak, że powódka wytoczyła przeciwko byłemu pracodawcy roszczenie o zapłatę zaległego wynagrodzenia za styczeń 1999r. i ostatecznie wynagrodzenie to zostało powódce wypłacone przez Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jak wskazał natomiast organ rentowy składka na ubezpieczenie emerytalne ubezpieczonej za styczeń 1999r. nie została odprowadzona skutkiem czego nie została ona przyjęta do obliczenia wysokości emerytury ubezpieczonej. W przedstawionym stanie i sporze Sąd przyznał rację ubezpieczonej. W ocenie Sądu Okręgowego okoliczność nieodprowadzenia składki na ubezpieczenie emerytalne za styczeń 1999r. w sytuacji, gdy ubezpieczona otrzymała należne jej wynagrodzenie, a zatem osiągnęła przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne nakazywała przyjąć kwotę składki za ten miesiąc w kwocie 146,40 złotych (vide: obliczenie składki za styczeń 1999r. – w pierwszej opinii biegłej księgowej A. D. z 15 kwietnia 2024r. k.130-131 akt sprawy) do obliczenia wysokości emerytury ubezpieczonej. Nie ulega wątpliwości, że składka emerytalna za styczeń 1999r. jest składką należną w rozumieniu art.40 ust.1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych i jako taka powinna być zaewidencjonowana na koncie ubezpieczonej. Sąd I instancji zaznaczył , iż jednocześnie nieuzasadnione okazały się natomiast twierdzenia ubezpieczonej co do nieprzyjęcia przez organ rentowy do obliczenia wysokości emerytury składek za miesiące marzec 2001r. i luty 2019r. (vide: ustalenia faktyczne). Sąd dodał, że w toku postępowania ubezpieczona zgłosiła jeszcze fakt nieprzyjęcia przez organ rentowy do obliczenia wysokości emerytury składki za 2004r. w wysokości 70,88 złotych. Składka ta została pierwotnie wykazana przez Powiatowy Urząd Pracy w P., w którym ubezpieczona była zarejestrowana jako osoba bezrobotna, w raporcie za lipiec 2004r. Jak się jednak okazało składka ta była nienależna, gdyż od 19 czerwca 2004r. ubezpieczona posiadała status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, w związku z tym we wskazanym okresie podlegała wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu. W tych okolicznościach w miesiącu sierpniu 2004r. Powiatowy Urząd Pracy w P. złożył korektę raportu „zerując” podstawę i składkę wykazaną w raporcie z lipca 2004r. (vide: pismo organu rentowego z 24 maja 2024r. k.155 akt sprawy oraz raporty imienne składane przez PUP w P. – załączone do pisma organu rentowego z 27 maja 2004r. k.161 akt sprawy złożone w odrębnej teczce).

Odnośnie waloryzacji składek emerytalnych ubezpieczonej Sąd Okręgowy stwierdził, że stanowisko ubezpieczonej wskazujące na dokonanie przez organ rentowy nieprawidłowej waloryzacji składek jest słuszne. Zaznaczył, iż jak wynika z załącznika do pisma organu rentowego z 2 października 2023r. (na k.61 akt sprawy) pierwszej waloryzacji składek emerytalnych ubezpieczonej organ rentowy dokonał w odniesieniu do składek za 1999r. przyjmując wskaźnik waloryzacji składek za 2000r. wynoszący 112,72%. Waloryzacji składek ubezpieczonej za 2000r. organ rentowy dokonał przy przyjęciu wskaźnika waloryzacji składek za 2001r. wynoszącego 106,68%. Waloryzacji składek ubezpieczonej za 2001r. organ rentowy dokonał przy przyjęciu wskaźnika waloryzacji składek za 2002r. wynoszącego 101,90%. Waloryzacji składek ubezpieczonej za 2002r. organ rentowy dokonał przy przyjęciu wskaźnika waloryzacji składek za 2003r. wynoszącego 102,00%. Za każdy kolejny rok gromadzenia składek emerytalnych ubezpieczonej organ rentowy dokonywał ich waloryzacji przyjmując wskaźnik waloryzacji za rok następny – w odniesieniu do składek za 2003r. przyjął wskaźnik waloryzacji składek za 2004r., w odniesieniu do składek za 2004r. przyjął wskaźnik waloryzacji składek za 2005r. i tak w każdym kolejnym roku aż do 2017r., za który to rok składki emerytalne ubezpieczonej zostały przez organ rentowy zwaloryzowane wskaźnikiem waloryzacji składek za 2018r. wynoszącym 109,20%. Składki emerytalne ubezpieczonej zgromadzone w 2018r. zostały zwaloryzowane kwartalnie. W ocenie Sądu Okręgowego należało zgodzić się z ubezpieczoną, że taki sposób waloryzacji składek jest sprzeczny z regulacjami ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022r., poz.504 ze zm.), zwanej dalej ustawą emerytalną. Sąd meriti zaznaczył, iż , zgodnie z art.25 ust.3 ustawy emerytalnej, waloryzację składek przeprowadza się corocznie, od dnia 1 czerwca każdego roku, poczynając od waloryzacji za rok 2000, z uwzględnieniem art.25a, przy czym w wyniku przeprowadzonej waloryzacji stan konta nie może ulec obniżeniu. W myśl ust.4 powyższego przepisu waloryzacji podlega kwota składek zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego na dzień 31 stycznia roku, za który jest przeprowadzana waloryzacja, powiększona o kwoty z tytułu przeprowadzonych waloryzacji. Zgodnie z ust.5 tego samego przepisu waloryzacja składek polega na pomnożeniu zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego składek przez wskaźnik waloryzacji. Wreszcie w ust.12 art.25 ustawy emerytalnej ustawodawca przewidział, że minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” do 25. dnia miesiąca poprzedzającego termin waloryzacji, wskaźnik waloryzacji składek za poprzedni rok i kwartał. Stosownie do tej ostatniej regulacji Minister Pracy i Polityki Społecznej do 25. maja każdego roku wydawał i wydaje obwieszczenie określające wskaźnik waloryzacji składek za poprzedni rok. Odnosząc powyższe uregulowania do okoliczności sprawy Sąd I instancji stwierdził, iż organ rentowy niezgodnie z w/w przepisami ustawy emerytalnej waloryzował składki zaewidencjonowane na koncie ubezpieczonej ,tj. przyjmował do waloryzacji wskaźnik waloryzacji inny niż ustalony dla składek za dany rok w obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej. W ocenie Sądu Okręgowego nie może być wątpliwości, że roczna waloryzacja dokonywana w czerwcu danego roku dotyczy składek należnych do końca poprzedniego roku kalendarzowego, a podlegających zaewidencjonowaniu na koncie ubezpieczonego do 31 stycznia roku, w którym przeprowadzana jest waloryzacja (roku waloryzacji). Waloryzację roczną przeprowadza się w dniu 1 czerwca z tego względu, że wskaźnik owej waloryzacji za poprzedni rok ogłaszany jest do dnia 25. maja kolejnego roku. Taki mechanizm waloryzacji wynika z ustawy emerytalnej i wskazał na niego Sąd Najwyższy w postanowieniu z 6 października 2015r. w sprawie III UZP 9/15 (opublikowano: Lex nr 1923849). Sąd Okręgowy w pełni podzielił rozważania Sądu Najwyższego przedstawione w uzasadnieniu powyższego postanowienia. Stosownie do powyższego Sąd I instancji dopuścił dowód z opinii biegłej księgowej, której zlecił dokonanie waloryzacji składek ubezpieczonej zgodnie z w/w mechanizmem waloryzacji składek, a następnie obliczenie wysokości emerytury ubezpieczonej na dzień przyznania prawa ,tj. 1 lipca 2019r. i w dalszej kolejności na dzień 1 lutego 2023r. (miesiąc i rok zgłoszenia wniosku o ponowne obliczenie wysokości emerytury – postanowienie dowodowe z 18 czerwca 2024r. k.171 akt sprawy). W złożonej opinii uzupełniającej z 2 sierpnia 2024r. biegła księgowa ustaliła, że kwota zwaloryzowanych składek emerytalnych zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonej do 30 czerwca 2019r. ,tj. do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury wynosi 224 481,81 złotych. Przyjmując do podstawy obliczenia emerytury ubezpieczonej w/w kwotę zwaloryzowanych składek oraz kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego biegła ustaliła, że emerytura ubezpieczonej na dzień 1 lipca 2019r. wynosi 2 362,82 złotych brutto miesięcznie, a na dzień 1 lutego 2023r. (miesiąc zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury) wynosi 2 735,43 złotych brutto miesięcznie. Sąd dodał, że do obliczenia wysokości emerytury ubezpieczonej biegła przyjęła kwotę składek emerytalnych należnych za styczeń 1999r. - vide: wcześniejsze ustalenia (opinia uzupełniająca biegłej księgowej A. D. z 2 sierpnia 2024r. z załącznikiem nr 1 w postaci waloryzacji składek zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonej k.175-179 akt sprawy). Analizując powyższą opinię biegłej Sąd Okręgowy stwierdził, że stanowi ona wiarygodny dowód w sprawie. Biegła posiada wiedzę i doświadczenie konieczne do wydania opinii w materii będącej przedmiotem sporu. Opinia jest logiczna i należycie uzasadniona.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd I instancji na podstawie art.47714§2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję i mając na uwadze wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

Jednocześnie, Sąd Okręgowy zaznaczył, iż nie mógł zmienić zaskarżonej decyzji z 31 marca 2023r. poprzez ustalenie wysokości emerytury ubezpieczonej na dzień jej przyznania ,tj. 1 lipca 2019r., o co wniosła ubezpieczona w ostatnim piśmie procesowym z 29 kwietnia 2025r. (pismo ubezpieczonej k.237-241 akt sprawy). Należy zauważyć, że decyzja z 6 sierpnia 2019r., w której organ rentowy przyznał ubezpieczonej emeryturę i obliczył jej wysokość na dzień 1 lipca 2019r. jest prawomocna. W złożonych wyjaśnieniach ubezpieczona wskazała, że po otrzymaniu decyzji o przyznaniu emerytury nie weryfikowała prawidłowości wyliczenia wysokości emerytury, gdyż nie miała dostatecznej wiedzy, a także z uwagi na ówczesną sytuację rodzinną (sprawowaną opiekę nad osobą najbliższą) i dopiero później zaczęła badać kwestię wysokości składek przyjętych do obliczenia świadczenia i sposobu waloryzacji składek. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd I instancji stwierdził, że ubezpieczona ma prawo wnioskować o ponowne obliczenie emerytury z przyczyn, na które wskazała we wniosku 24 lutego 2023r., jednakże prawo do ustalenia wysokości świadczenia i wypłaty świadczenia w podwyższonej kwocie przysługuje ubezpieczonej od miesiąca, w którym zgłosiła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a to zgodnie z art.133 ust.1 pkt 1 ustawy emerytalnej. Roszczenie ubezpieczonej zgłoszone w w/w piśmie procesowym z 29 kwietnia 2025r. o ustalenie wysokości jej emerytury na dzień przyznania świadczenia ,tj. 1 lipca 2019r. i przyznanie jej prawa do wyrównania emerytury począwszy od 1 lipca 2019r. wraz z odsetkami (ubezpieczona wskazała w tym zakresie, że organ rentowy ustalając wysokość jej emerytury na 1 lipca 2019r. dopuścił się błędu) Sąd Okręgowy potraktował jako nowe roszczenie, nierozpoznane dotychczas przez organ rentowy. Mając to na uwadze Sąd na podstawie art.477 ¹⁰§2 kpc wniosek ubezpieczonej o ustalenie prawa do wypłaty wyrównania emerytury od 1 lipca 2019r. wraz z odsetkami przekazał do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w P. – pkt II sentencji wyroku.

Apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach złożył Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. zaskarżając wyrok w całości.

Wyrokowi zarzucił:

naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisu art. 25 ust. 1, 3, 4 oraz art. 25a ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS poprzez niezasadne uznanie, że organ rentowy stosuje niewłaściwą metodologię waloryzacji składek, wskutek czego kwota zwaloryzowanych składek na koncie odwołującej na 01.06.2019r. została zaniżona podczas gdy stosując odmienną metodologię powinna ona wynosić 224.481,81zł a zwaloryzowana na dzień 1.02.2023r. emerytura 2.735,43zł.

Apelant wnosił o:

zmianę w całości zaskarżonego orzeczenia poprzez oddalenie odwołania w zakresie dotyczącym sposobu waloryzacji oraz o zasądzenie od odwołującej na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Organ rentowy nie zgodził się z wyrokiem, kwestionując przyjętą do obliczenia wysokości zwaloryzowanych składek metodologię, podnosząc co następuje. Wskazał, iż podłożem rozbieżności stanowisk pomiędzy stronami jest interpretacja art. 25 ust. 4 ww. ustawy, w myśl którego — waloryzacji podlega kwota składek zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczanego na dzień 31 stycznia roku, za który jest przeprowadzana waloryzacja, powiększona o kwoty z tytułu przeprowadzonych waloryzacji. Organ rentowy podniósł, że zagadnienie dotyczące wskaźników waloryzacji składek jest różnie ujmowane w orzecznictwie. Organ rentowy nie podzielił wykładni przepisów zastosowanej przez Sąd 1-szej instancji w niniejszej sprawie i powołał się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 30 października 2024 r. sygn. akt III AUa 241/24, szeroko powielając argumenty uzasadnienia wyroku.

W odpowiedzi na apelację wnioskodawczyni wniosła o oddalenie apelacji organu rentowego w całości. Wskazała, iż przedmiotem sporu były kwestie brakujących składek na koncie emerytalnym odwołującej się oraz nieprawidłowy mechanizm waloryzacji. składek emerytalnych zastosowany przez organ rentowy przy obliczaniu emerytury odwołującej się na dzień jej przyznania tj. 1 lipca 2019r. Z treści uzasadnienia apelacji wynika, że organ rentowy uznał uwzględnione roszczenie ubezpieczonej przez Sąd I instancji w zakresie uwzględnienia składki należnej za miesiąc styczeń 1999r.od wynagrodzenia wynoszącego 750zł ,które miało wpływ na stan konta ubezpieczonej oraz obliczenie wysokości przysługującej emerytury.

Wnioskodawczyni wniosła w przypadku, gdyby Sądu Apelacyjny w Lublinie powziął wątpliwość odnośnie zastosowania wykładni regulacji art. 25 i 25 a ustawy o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w części dotyczącej waloryzacji składek na ubezpieczenie emerytalne zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego, a stanowiących podstawę obliczenia emerytury przedstawionej w Postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2015r sygn. akt III UZP 9/15 do niniejszej sprawy o zwrócenie się z pytaniem prawnym do Sądu Najwyższego jak należy prawidłowo interpretować obowiązujące przepisy prawne ustawy emerytalnej. Wskazała, iż art.390 par. 1 k.p.c. przyznaje sądowi rozpoznającemu sprawę w drugiej instancji, w przypadku powstania zagadnienia prawnego budzącego wątpliwości, możliwość przedstawienia tego zagadnienia do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Ustalenia Sądu Okręgowego są prawidłowe. Ostatecznie okoliczności faktyczne, w zakresie ustalonym w wyroku sądu pierwszej instancji nie były kwestionowane. Spór dotyczył kwestii prawnych. Sporny pozostawał sposób waloryzacji kapitału początkowego i składek według których ustalono wysokość emerytury wnioskodawczyni.

Kwestie waloryzacji składek regulują art. 25 i 25a. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 887 z późn. zm.), przepisy tych artykułów poprzez 173 ust. 5 ustawy. odnoszą się też do waloryzacji kapitału początkowego. Stosownie do treści przepisów art. 25 ust. 1, 3 i 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.

Waloryzację składek przeprowadza się corocznie, od dnia 1 czerwca każdego roku, poczynając od waloryzacji za rok 2000, z uwzględnieniem art. 25a. W wyniku przeprowadzonej waloryzacji stan konta nie może ulec obniżeniu (ust. 3). Waloryzacji podlega kwota składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego na dzień 31 stycznia roku, za który jest przeprowadzana waloryzacja, powiększona o kwoty z tytułu przeprowadzonych waloryzacji (ust. 4).

Sąd I instancji stwierdził, iż organ rentowy niezgodnie z w/w przepisami ustawy emerytalnej waloryzował składki zaewidencjonowane na koncie ubezpieczonej ,tj. przyjmował do waloryzacji wskaźnik waloryzacji inny niż ustalony dla składek za dany rok w obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej. W ocenie Sądu Okręgowego nie może być wątpliwości, że roczna waloryzacja dokonywana w czerwcu danego roku dotyczy składek należnych do końca poprzedniego roku kalendarzowego, a podlegających zaewidencjonowaniu na koncie ubezpieczonego do 31 stycznia roku, w którym przeprowadzana jest waloryzacja (roku waloryzacji). Sąd Okręgowy uznał, iż taki mechanizm waloryzacji wynika z ustawy emerytalnej i wskazał na niego Sąd Najwyższy w postanowieniu z 6 października 2015r. w sprawie III UZP 9/15 (opublikowano: Lex nr 1923849). Sąd Okręgowy w pełni podzielił rozważania Sądu Najwyższego przedstawione w uzasadnieniu powyższego postanowienia. Stosownie do powyższego Sąd dopuścił dowód z opinii biegłej księgowej, której zlecił dokonanie waloryzacji składek ubezpieczonej zgodnie z w/w mechanizmem waloryzacji składek, a następnie obliczenie wysokości emerytury ubezpieczonej na dzień przyznania prawa ,tj. 1 lipca 2019r. i w dalszej kolejności na dzień 1 lutego 2023r., która wyniosła 2 735,43 zl brutto miesięcznie.

Sąd Apelacyjny powyższego stanowiska nie podziela. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż zgodnie z art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych waloryzacji podlega kwota składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego na dzień 31 stycznia roku, za który (nie w którym jak uznał Sąd Okręgowy) jest przeprowadzana waloryzacja, powiększona o kwoty z tytułu przeprowadzonych waloryzacji. Wyznaczenie daty 31 stycznia, jako dnia ustalenia stanu konta podlegającego rocznej waloryzacji jest uzasadnione tym, że zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wpłaty składek za dany miesiąc należy dokonać do określonego dnia następnego miesiąca, zatem wpłata składki za grudzień danego roku następuje w styczniu kolejnego roku. Słusznie apelant podnosi za Sądem Apelacyjnym w Białymstoku, iż racjonalnie brak jest możliwości waloryzacji za rok 2019 w czerwcu tegoż roku, chociażby z tego względu, że w czerwcu danego roku nie jest znana wartość inflacji za cały ten rok, ani suma wzrostu przypisu składek. W 2019 r. dokonuje się waloryzacji za rok 2018 - waloryzacji (rocznej) podlega kwota składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego na dzień 31 stycznia tego roku (czyli: roku, za który jest przeprowadzana waloryzacja). Waloryzacja jest przeprowadzana za rok (kwartał), w którym nastąpiła utrata siły nabywczej pieniądza i wzrost przypisu składek. W określeniach „za rok”, „za kwartał” nie chodzi o określenie, które składki podlegają waloryzacji, tylko z jakiego roku (kwartału) obliczony jest wskaźnik waloryzacji składek. W przypadku waloryzacji rocznej chodzi o rok poprzedzający termin waloryzacji (art. 25 ust. 6).

Na przykładzie niniejszej sprawy, kwota składek zewidencjonowanych do końca 31.01.2018 r. – biorąc pod uwagę rok za który przeprowadzana jest waloryzacja, według cytowanego wyżej przepisu i biorąc pod uwagę mechanizm rozliczania składek, chodzić będzie o składki należne od przychodów uzyskanych do końca 2017 r.- podlega waloryzacji w czerwcu 2019 r. wskaźnikiem waloryzacji za 2018 r. Wskaźnik ten wynosił 109,20% Waloryzacja jest przeprowadzana za rok (kwartał), w którym nastąpiła utrata siły nabywczej pieniądza i wzrost przypisu składek. W określeniach „za rok”, „za kwartał” nie chodzi o określenie, które składki podlegają waloryzacji, tylko z jakiego roku (kwartału) obliczony jest wskaźnik waloryzacji składek. W przypadku waloryzacji rocznej chodzi o rok poprzedzający termin waloryzacji (art. 25 ust. 6). Nie chodzi tu o składki za ten rok, czy kwartał, tylko o wskaźnik za ten rok/kwartał.

Stanowisko sądu pierwszej instancji jest sprzeczne z jednoznaczną treścią art. 25 ust. 4 i art. 25a ust. 1, 2 i 3 ustawy emerytalnej. Sprzeczne jest także z sednem waloryzacji, która zasadniczo zapobiegać ma utracie wartości pieniądza. Celem waloryzacji jest zwiększenie nominalnej sumy „posiadanych: pieniędzy o inflację i globalny wzrost płac, które to zdarzenia mają miejsce po czasie nabycia tych pieniędzy, a nie o inflację sprzed ich nabycia. Waloryzacja środków zgromadzonych do końca 2017 r., powinna być waloryzowana utratą wartości pieniądza(inflacją) i wzrostem przypisu składek (wzrostem płac) w 2018 r. Nie ma natomiast powodu aby np. składki należne za grudzień 2018 r. waloryzować wysokością inflacji za cały 2018 r.

Analogiczna sytuacja odnosi się do waloryzacji kwartalnej. Z tym, że, jak zauważył to Sąd Apelacyjny w Białymstoku, w cytowanym w apelacji wyroku z dnia 30 października 2024 r. w sprawie sygn.. III AUa 241/24, jeżeli chodzi o waloryzację kwartalną należy wyróżnić dwa jej „rodzaje”:

1. Waloryzacja składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego po 31 stycznia roku, za który przeprowadzono ostatnią waloryzację roczną. Możliwość jedynie takiej waloryzacji wynika wprost art. 25a ust. 1;

W odniesieniu do okoliczności sprawy chodziłoby o składki zewidencjonowane za okres od 1.02.2018 r. do 31.01.2019 r. Okres ten wynika z tego, że ostatnią roczną waloryzację przeprowadzono za 2018 r., a ostatniej kwartalnej waloryzacji dokonuje się za pierwszy kwartał „danego roku” czyli roku, w którym ustalana jest wysokość emerytury (art. 25a ust. 2 pkt 3). Przykładowo: kwartalnej waloryzacji składek zaewidencjonowanych do końca kwietnia 2018 r. tj. na ostatni dzień pierwszego miesiąca kwartału, za który przeprowadzana dokonuje się wskaźnikiem waloryzacji za II kwartał 2018 r. I tak odpowiednio dokonuje się kolejnych waloryzacji kwartalnych. Ostatniej kwartalnej waloryzacji w niniejszej sprawie dokonuje się za I kwartał 2019 r. w konsekwencji dotyczyć ona może składek zewidencjonowanych do końca pierwszego miesiąca tego kwartału, czyli do 31.01.2019 r.

2. Waloryzacja składek zewidencjonowanych do 31 stycznia roku za który przeprowadzono waloryzację roczną, czyli chodzi o składki objęte poprzednio waloryzacją roczną. Taka waloryzacja nie wynika wprost z treści art. 25a. Przeciwnie art. 25a ust. 1 sugerowałby, że chodzi jedynie o składki zewidencjonowane po okresie objętym ostatnią waloryzacja roczną. Tym niemniej z treści art. 25a ust. 3 można wywieźć, że waloryzacji kwartalnej podlegają wszystkie składki zewidencjonowane do końca pierwszego miesiąca kwartału za który przeprowadza się waloryzację. Zgodnie bowiem z tym przepisem bowiem: Waloryzacji kwartalnej podlega kwota składek zewidencjonowanych na ostatni dzień pierwszego miesiąca kwartału, za który przeprowadzana jest waloryzacja, powiększona o kwoty uzyskane w wyniku poprzednich waloryzacji kwartalnych. Z tym, że waloryzacja kwartalna w odniesieniu do składek zwaloryzowanych waloryzacją roczną nie może być przeprowadzona za kwartały, przypadające w roku, za który przeprowadzono waloryzacje roczną.

W konsekwencji w odniesieniu do okoliczności sprawy kwartalna waloryzacja składek objętych waloryzacja roczną może być przeprowadzona jedynie za I kwartał 2019 r. (za kwartały poprzedzające przeprowadzono już waloryzację roczną za 2018 r.)

Sąd Apelacyjny zauważa, iż waloryzacja roczna ze swej natury ma zapewnić realność podstaw, od których zależy wysokość emerytury. Dlatego też, waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych (art. 25 ust. 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Formuła corocznej waloryzacji składek ustalona w art. 25 ustawy podlega uszczegółowieniu w art. 25a poprzez odesłania zawarte w ust. 3 art. 25 ("z uwzględnieniem art. 25a"). Przepis art. 25a ustawy pozostaje w relacji wynikowej do art. 25, zachowując przy tym charakter szczególnej regulacji waloryzacji dla potrzeb pierwotnego ustalenia wysokości emerytury (w dalszym czasie waloryzowana będzie już emerytura, a nie jej podstawa).

Przepis art. 25a ustawy wprowadza waloryzację kwartalną dla osób przechodzących na emeryturę, tak aby stan ich konta uwzględniał przyrost przypisu składek przypadających po ostatniej waloryzacji rocznej dokonanej w trybie art. 25 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przepis ust. 2 art. 25a ustawy precyzyjnie ustala mechanizm ostatniej kwartalnej waloryzacji w zależności od terminu kwartalnego ustalania wysokości emerytury.

W myśl art. 25a ust. 1 przy ustalaniu wysokości emerytury kwota składek na ubezpieczenie emerytalne zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego po dniu 31 stycznia roku, za który przeprowadzono ostatnią waloryzację, o której mowa w art. 25, jest waloryzowana kwartalnie.

W przypadku ustalania wysokości emerytury: 1)w pierwszym kwartale danego roku - ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za trzeci kwartał poprzedniego roku; 2)w drugim kwartale danego roku - ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za czwarty kwartał poprzedniego roku; 3)w trzecim kwartale danego roku - ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za pierwszy kwartał danego roku; 4)w czwartym kwartale danego roku - ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za drugi kwartał danego roku (art. 25a ust. 2).

Waloryzacji kwartalnej podlega kwota składek zewidencjonowanych na ostatni dzień pierwszego miesiąca kwartału, za który przeprowadzana jest waloryzacja, powiększona o kwoty uzyskane w wyniku poprzednich waloryzacji kwartalnych (art. 25a ust. 3).

Ubezpieczona U. B. ma przyznane prawo do emerytury od 1.07.2019 r. W niniejszej sprawie potrzebna była zatem waloryzacja kwartalna dotycząca:

1) składek zaewidencjonowanych po 31.01.2018 r. to jest tych które nie były objęte waloryzacją roczną za rok 2018, czyli waloryzacja wskaźnikiem waloryzacji za II, III i IV kwartał 2018 r., a podlegały jej odpowiednio składki „za I, II i III kwartał” oraz

2) wszystkich składek wskaźnikiem waloryzacji za I kwartał 2019 r., ponieważ roczna waloryzacja została dokonana wskaźnikiem waloryzacji za 2018 r.

Konkludując waloryzacja składek w niniejszej sprawie powinna przestawiać się następująco:

1. kwota składek zaewidencjonowanych do 31.01.2018 r. powiększona o kwoty z tytułu przeprowadzonych waloryzacji podlega waloryzacji rocznej w czerwcu 2019 r. wskaźnikiem waloryzacji za 2019 r. (art. 25 ust. 3, 4, 5 , 6)

2. a) kwota składek zaewidencjonowanych od 1.02.2018 r. do 31.04.2018 r. podlega waloryzacji kwartalnej wskaźnikiem waloryzacji za II kwartał 2018 r.

b. suma kwoty obliczonej w punkcie a) i kwoty składek zaewidencjonowanych od 1.05.2018 r. do 31.07.2018 r. podlegają waloryzacji kwartalnej wskaźnikiem waloryzacji za III kwartał 2018 r.

c. suma kwoty obliczonej w punkcie b) i kwoty składek zaewidencjonowanych od 1.08.2018 r. do 31.10.2018 r. podlegają waloryzacji kwartalnej wskaźnikiem waloryzacji za IV kwartał 2018 r.(art. 25a ust. 1, 2, 2a i 3)

3. suma kwot obliczonych wyżej w punktach 1 i 2c oraz kwoty składek zaewidencjonowanych od 1.11.2018 r. do 31.01.2019 r. podlega waloryzacji kwartalnej wskaźnikiem waloryzacji za I kwartał 2019 r. (art. 25a 2, 2a i 3).

Ponieważ ustalenie emerytury wnioskodawczyni nastąpiło w III kwartale 2019r. (lipiec), kwota składek poddana ostatniej rocznej waloryzacji (tj. kwota składek zaewidencjonowanych na dzień 31.01.2018 r. zwaloryzowana wskaźnikiem za 2018r.) została włączona w cykl waloryzacji kwartalnych wskaźnikiem za I kwartał 2019 r.

Składki ustalone kwartalnie w kwocie 12079,34 zł (za kwartał 2018 r.) zwaloryzowane zostały wskaźnikami kwartalnymi (odpowiednio wskaźnikiem za kwartał 2018 r. oraz I kwartał 2019 r.

Pozostałe składki w kwocie 966,92 zł, za okres od 1.01.2019 r. 30.06.2019 r., tj. do ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc ustalenia wysokości emerytury nie podlegały żadnym waloryzacjom i zostały doliczone w kwocie nominalnej.

Jednocześnie do ustalenia wysokości emerytury , należy uwzględnić, wbrew stanowisku apelanta, składkę za miesiąc styczeń 1999 r. w wysokości 146,40 zł od wynagrodzenia w kwocie 750,00 zł., otrzymaną przez wnioskodawczynię z tytułu zatrudnienia u I. F..

Przy uwzględnieniu określonej przez biegłą składki za styczeń 1999 r., łączna kwota składek zewidencjonowanych na koncie wnioskodawczyni z uwzględnieniem waloryzacji wynosi 210.111,73 zł. Wysokość emerytury na dzień 1 lipca 2019 r. (z kwotą składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji 210.111,73 zł.) wynosi 2.306,90 zł. (brutto).

Na powyższą kwotę składa się :

210.111,73 zł - kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji

382.762,77 zł — kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego

257,00 m-cy — średnie dalsze trwanie życia

(210.111,73 + 382.762,77 ) / 257,00 = 2.306,90 zł Kwota emerytura wynosi: po waloryzacji od 1.03.2020 r. —2.389,03 zł (2.306,90 zł x wskaźnik waloryzacji 103,56 %) po ponownym doliczeniu składek na wniosek z 24.09.2020 r. — 2394,58 zł tj. 2.389,03 zł. + ( 1372,83 zł / 247,20 ) po waloryzacji od 1.03.2021 r. - 2.496,11 zł ( 2.394,58 zł x wskaźnik waloryzacji 104,24 po waloryzacji od 01.03.2022 r. - 2.670,84 zł ( 2.496,11 zł x wskaźnik waloryzacji 107,00 %)

Na dzień 1 lutego 2023 r. wysokość emerytury U. B. wyniosła 2.670,84 zł

Wnioski te są zgodne jest metodologii zaprezentowaną w pierwszej opinii bieglej (opinia z dnia 15 kwietnia 2024r. k.130-131 ), opinii uzupełniającej z dnia 15.12.2024 r.9k. 208-210) oraz wyliczeniami przedstawionymi przez organ rentowy (k. 191-193, k. 219, ).

Odnośnie natomiast zarzutów wnioskodawczyni co do nieprawidłowości działania organu rentowego poprzez zwaloryzowanie składki za 1999r. wskaźnikiem dotyczącym waloryzacji składek za 2000r, należy zwrócić uwagę, że wartość kapitału początkowego jest obliczana na dzień 1 stycznia 1999 r. Pierwsze składki są gromadzone/ewidencjonowane dopiero od stycznia/lutego 1999 r. Zasadniczym mechanizmem waloryzacji jest waloryzacja roczna, toteż dokonuje się jej w odniesieniu do wszystkich składek „zgromadzonych” w danym roku. Wszystkie składki za rok 1999 r. tracą wartość przez cały 2000 r. Stąd też pierwszej waloryzacji składek, co do których w 1999 r. powstał obowiązek ich opłacenia (zaewidencjonowanych do 31 stycznia 2000 r.) dokonuje się w roku 2001 r. w odniesieniu do inflacji i wzrostu realnego sumy przypisu składek, czyli wskaźnika waloryzacji za rok 2000.

Z opisanych wyżej względów Sąd Apelacyjny uznał, iż wyrok Sądu Okręgowego powinien ulec zmianie w części dotyczącej przyjętych zasad waloryzacji do ustalenia wysokości emerytury wnioskodawczyni, o czym orzekł w punkcie I wyroku. Nadmienić należy, że Sąd orzekający nie podziela poglądu wyrażonego przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 6 października 2015r. w sprawie III UZP 9/15 (opublikowano: Lex nr 1923849) oraz w uzasadnieniach wyroków sądów powszechnym na nim opartych.

Nie znajduje żadnego uzasadnienia interpretacja prawa niegodna z jednoznacznym, bezpośrednim rozumieniem ustawy, zwłaszcza, że jest niezgodna funkcją instytucji waloryzacji, z sensem ekonomicznym tej instytucji.

Apelacja natomiast podlega oddaleniu w pozostałej części co do uwzględnienia składki za miesiąc styczeń 1999 r. w wysokości 146,40 zł od wynagrodzenia w kwocie 750,00 zł., otrzymanego przez wnioskodawczynię z tytułu zatrudnienia u I. F.. W tym zakresie Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, iż okoliczność nieodprowadzenia składki na ubezpieczenie emerytalne za styczeń 1999r. w sytuacji, gdy ubezpieczona otrzymała należne jej wynagrodzenie, a zatem osiągnęła przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne nakazywała przyjąć kwotę składki za ten miesiąc w kwocie 146,40 złotych ( vide: obliczenie składki za styczeń 1999r. – w pierwszej opinii biegłej księgowej A. D. z 15 kwietnia 2024r. k.130-131 akt sprawy) do obliczenia wysokości emerytury ubezpieczonej. Nie ulega wątpliwości, że składka emerytalna za styczeń 1999r. jest składką należną w rozumieniu art.40 ust.1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych i jako taka powinna być zaewidencjonowana na koncie ubezpieczonej.

Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. ( pkt. I) i art. 385 k.p.c ( pkt. II) orzekł jak wyroku.

Danuta Dadej-Więsyk