Wyrok z 2 lutego 2026, sygn. I ACa 1194/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 lutego 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSA Sławomir Jamróg (spr.)
Sędziowie:	SSA Jerzy Bess SSO (del.) Agnieszka Włodyga
Protokolant:	Edyta Sieja

po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2026 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa I. S. (2) i F. S.

przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi MiastaK.

o ustalenie

na skutek apelacji strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

z dnia 20 listopada 2024 r. sygn. akt I C 4257/23

1. zmienia zaskarżony wyrok:

- w punkcie I. lit. b) poprzez oddalenie powództwa w tej części oraz

- w punkcie II. poprzez zastąpienie kwoty 30.834,00 zł kwotą 10.000 zł (dziesięć tysięcy złotych) i poprzez wzajemne zniesienie pomiędzy stronami kosztów zastępstwa procesowego;

II. oddala apelację w pozostałej części;

III. znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I ACa 1194/25

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 listopada 2024 r sygn. akt I C 4257/23 Sąd Okręgowy w Krakowie ustalił, że I. S. (1) i H. S. (1) przed dniem i na dzień 1 stycznia 2016r. przysługiwało:

a) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu – budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego w D. przy (...) oraz

b) prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako (...), jednostka (...) F., dla której Sąd Rejonowy (...)w K., IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi KW o (...) (pkt I), oraz zasądził od pozwanego Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. na rzecz powodów I. S. (2) i F. S. kwotę 30.834 zł , kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (pkt II).

Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił następujący stan faktyczny:

H. S. (1) był członkiem (...) Zrzeszenia (...) w D.. Zrzeszenie wybudowało dom jednorodzinny przy ul. (...) w D. (aktualnie: ul. (...) numer (...), położony na nieruchomości gruntowej oddanej w użytkowanie wieczyste, oznaczonej jako (...), obręb (...), jednostka ewidencyjna F., objętej (...) o (...), celem przeniesienia na rzecz H. S. (1) własności tego budynku oraz prawa użytkowania wieczystego gruntu.

W dniu 23 maja 1977 roku sporządzono protokół z przekazania do dalszego wykończenia wewnętrznego przez użytkownika budynku mieszkalnego jednorodzinnego szeregowego przy ul. (...) w D. (aktualnie ul. (...)). Przekazującym/generalnym wykonawcą był przedstawiciel Spółdzielczego Zrzeszenia (...) (...), a przyjmującym/użytkownikiem był H. S. (1). W protokole wskazano, że pełne zagospodarowanie dla inwestycji nastąpi 31 grudnia 1978 roku.

W piśmie z dnia 16 maja 1978 roku zarząd Spółdzielczego Zrzeszenia (...) (...) w D. zaproponował H. S. (1) przydział działki nr (...) z wybudowanym domem przy ul. (...) w D.. W związku z tym zwrócił się do H. S. (1) o potwierdzenie na piśmie przyjęcia zaproponowanej działki z wybudowanym domem i złożenie książeczki mieszkaniowej lub wpłacenie na konto spółdzielni kwoty 731.200,00 zł. H. S. (1) potwierdził przyjęcie tej działki i w dniu 22 maja 1978 roku przedłożył w tym celu pracownikowi spółdzielni swoją książeczkę mieszkaniową.

Decyzją z dnia 6 czerwca 1978 roku zarząd Spółdzielczego Zrzeszenia (...)

(...) “(...)” w D. przydzielił H. S. (1) (...) nr (...) przy ul. (...) w D. dla zabudowy domu jednorodzinnego.

W dniu 16 lutego 1979 roku Spółdzielcze Zrzeszenie (...) (...) w D. zwróciło się do H. S. (1) o potwierdzenie sald na dzień 31 grudnia 1978 roku, gdzie potwierdzono wpłatę kwoty 731.200,00 zł tytułem “Funduszu wkładów zaliczkowych” oraz 3.000,00 zł tytułem “Udziału”.

W dniu 7 lipca 1979 roku Spółdzielcze Zrzeszenie (...) (...) w D. wydało zaświadczenie, w którym potwierdzono, że H. S. (1) jest jej członkiem i wybudowano dla niego dom jednorodzinny przy ul. (...), który jest gotowy do zamieszkania. W zaświadczeniu wskazano, iż zostało wydane w celu przedłożenia przy dokonywaniu zameldowania.

I. S. (1) była zameldowana na pobyt stały pod adresem D., ul. (...) od 3 sierpnia 1979 r. W nieruchomości mieszkała razem z mężem H. S. (1). Jednocześnie figurowała ona jako podatnik podatku od nieruchomości za (...) (...) zabudowaną budynkiem mieszkalnym przy ul. (...). Małżonkowie ponosili opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu oraz uiszczali podatek od nieruchomości.

Domy przekazywane członkom spółdzielni przez (...) Zrzeszenie (...) (...) w D. były w stanie surowym zamkniętym, zaś dalsze prace wykończeniowe wykonywali na własną rękę członkowie spółdzielni. Prace takie przeprowadzili również w przydzielonym im domu H. S. (1) i I. S. (1).

W dniu 20 maja 1980 roku zapoznano członka Zrzeszenia z rozliczeniem końcowym budynku nr (...) ul. (...)zad.(...) w dniu 20 maja 1980 r. Następnie aneksami z dnia 26 maja 1980 roku i 29 maja 1980 r. uzupełniono protokół o dodatkowe zastrzeżenia członka dotyczące nieruchomości.

W dniu 1 lipca 1980 roku (...) Zrzeszenie (...) “(...)” w D. przesłało H. S. (1) końcowe rozliczenie budynku numer (...) przy ul. (...) w D.. Z dokumentu wynikało, iż H. S. (1) pokrył całość wymaganych kosztów budowy domu i w wyniku końcowego rozliczenia do zwrotu na jego rzecz pozostała kwota 70.334.00 zł.

W dniu 5 października 1992 roku zarząd (...) Zrzeszenia (...) “(...)” w D. skierował do Urzędu Miasta K. wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku przy ul. (...) w D. przez jej członka H. S. (1).

W dniu 25 listopada 1992 r. zarząd Spółdzielczego Zrzeszenia (...) “(...)” w D. skierował do H. S. (1), że złożone przez niego podanie w sprawie zgłoszenia budynku do użytkowania jest niekompletne i musi być uzupełnione o odbiór instalacji gazowej i elektrycznej.

Pismem z dnia 3 marca 1993 roku Urząd Miasta K. zawiadomił (...) Zrzeszenie (...) (...) w D. oraz H. S. (1) o przyjęciu do wiadomości zgłoszenia o przystąpieniu do użytkowania ww. budynku.

W dniu 18 października 1995 roku Wydział Miasta K. sporządził zawiadomienie o zmianie władających nieruchomością (...), jednostka ewidencyjna (...), jed. rej. (...) ze Skarbu Państwa i (...) Zrzeszenia (...) na I. S. (1) i H. S. (1).

Wszyscy w sąsiedztwie nabywali domy przez spółdzielnię, która została powołana do ich wybudowania. Domy po wybudowaniu, które trwało ok. 3 lata w stanie surowym były przekazywane przyszłym właścicielom do wykończenia i zasiedlenia. I. S. (1) i H. S. (1) ponieśli wszystkie opłaty związane z budową domu i zostało to przez Spółdzielnie rozliczone.

H. S. (1) zbierał dokumenty związane z odbiorami technicznymi nieruchomości, aby przystąpić do aktu notarialnego przeniesienia własności nieruchomości. Ostatecznie do zawarcia umowy przeniesienia nieruchomości nie doszło. W tym czasie rodzice powodów podjęli decyzję o rozwodzie. W latach 90-tych H. S. (1) opuścił swoją rodzinę i wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Od tego czasu rodzina H. S. (1) nie miała informacji o tym, gdzie mężczyzna przebywa, nie mieli także dostępu do posiadanych przez niego dokumentów związanych z nieruchomością. W 2019 roku H. S. (1) został odnaleziony. Z powodu zaburzeń psychicznych został umieszczony w Szpitalu (...) a następnie w Domu Pomocy Społecznej oraz został ubezwłasnowolniony.

W dniu 7 maja 1996 roku odbyło się walne zgromadzenie członków Spółdzielczego Zrzeszenia (...)” w D., na którym podjęto m.in. uchwałę w przedmiocie postawienia spółdzielni w stan likwidacji oraz wyboru na likwidatora spółdzielni jej członka N. G.. W tym samym dniu pomiędzy Spółdzielczym Zrzeszeniem (...)” w D., a jego likwidatorem doszło do zawarcia umowy o wykonanie czynności likwidacyjnych.

Decyzją z dnia 7 kwietnia 1997 r. Urząd Wojewódzki w D. stwierdził nabycie przez Gminę D. z mocy prawa, nieodpłatnie prawa własności do nieruchomości – w odniesieniu tylko do gruntu, położonej w jednostce ewidencyjnej D.-F., w obrębie nr (...) o pow. 295 m2, uregulowanej w (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy(...) zgodnie ze sporządzonym spisem. Decyzję doręczono jedynie Urzędowi Miasta K.. Spółdzielcze Zrzeszenie (...) “(...)” w D., wobec nieprzerejestrowania się do Krajowego Rejestru Sądowego, uległo likwidacji z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2016 roku.

Decyzją z dnia 2 listopada 2017 roku Prezydent Miasta K. stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 2016 roku przez Skarb Państwa nieodpłatnie z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości pozostałej po Spółdzielczym Zrzeszeniu (...), oznaczonej jako działka nr (...), obręb (...) jednostka ewidencyjna F., zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. (...) w D.. I. S. (1) wniosła odwołanie od ww. decyzji.

Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2018 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność wniesionego odwołania, wskazując na brak interesu prawnego po stronie I. S. (1) do przyznania jej statusu strony w tym postępowaniu. Postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia 18 sierpnia 2022 roku, odmówiono wnioskodawcom I. S. (2) i F. S. wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Postanowieniem z dnia 7 listopada 2022 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy ww. postanowienie, wskazując w uzasadnieniu, iż ani I. S. (1) ani H. S. (1), ani też ich następcom prawnym nie przysługuje żaden tytuł prawny do nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...), obręb 68, jednostka ewidencyjna F., tym samym nie posiadają oni interesu prawnego do udziału w sprawie o stwierdzenie nabycia użytkowania wieczystego tej nieruchomości, tym bardziej że nabycie to nastąpiło z mocy prawa.

Postanowieniem z dnia 4 lipca 2023 r. wydanym przez Sąd Rejonowy (...) w K. XII Wydział Cywilny sygn. akt(...)oddalono wniosek F. S. i I. S. (2) o stwierdzenie nabycia własności domu oraz prawa użytkowania wieczystego gruntu.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przeszkodą do stwierdzenia nabycia przez poprzedników prawnych wnioskodawców nieruchomości wraz z prawem użytkowania wieczystego jest prawomocna decyzja administracyjna z dnia 2 listopada 2017 r. stwierdzająca, że z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabył prawo użytkowania (...), obręb (...), jednostka ewidencyjna F., objętej księgą (...) o numerze (...), którą to decyzją sąd jej związany, nawet jeśli w ocenie sądu decyzja ta jest wadliwa.

I. S. (2) i F. S. zamieszkują od urodzenia do dnia dzisiejszego w budynku położonym przy (...) w D..

I. S. (1) zmarła w dniu 17 marca 2021 roku. H. S. (1) zmarł 8 maja 2021 roku. Następcami prawnymi zmarłych małżonków I. S. (1) i H. S. (1) są ich synowie I. S. (2) i F. S..

Przy tym stanie faktycznych Sąd Okręgowy uznał , że powództwo o ustalenie zasługiwało na uwzględnienie.

W ocenie Sądu Okręgowego powodom jako spadkobiercom I. S. (3) i H. S. (1), którzy w ramach członkostwa H. S. (1) w (...) w D. własnym nakładem środków wybudowali dom jednorodzinny przy ul(...) w D. na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste spółdzielni, przysługuje legitymacja czynna do wystąpienia w niniejszym postępowaniu o ustalenie. Jako spadkobiercy mają interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. w żądaniu stwierdzenia, że ich rodzicom przysługiwało prawo do domu jednorodzinnego. Odwołując się do poglądów orzecznictwa wskazał, że istnieje niepewność co do prawa powodów zarówno z przyczyn faktycznych jak i prawnych, która nie może być usunięta w drodze dalej idącego powództwa o świadczenie.

W niniejszym postępowaniu powodowie wykazali, że są spadkobiercami I. S. (1) i H. S. (1), którzy w ramach (...) Zrzeszenia (...)” wybudowali swoim nakładem finansowym dom jednorodzinny w D. przy ul. (...) i swoimi siłami wykończyli nieruchomość. Jednak w związku z brakiem zawarcia przez H. S. (1) umowy przenoszącej własność domu jednorodzinnego i przeniesienia prawa użytkowania wieczystego, mimo poczynionych na nieruchomość nakładów i faktu zamieszkiwania w niej, nie stała się ona własnością powodów ani ich poprzedników prawnych. Wobec wydania decyzji administracyjnej z dnia 2 listopada 2017 r. stwierdzającej, że z dniem 1 stycznia 2016 r. to Skarb Państwa nabył prawo użytkowania (...) obręb (...), jednostka (...) (...), objętej (...) o numerze (...) powodowie nie mają innej możliwości ochrony praw jakie uzyskali w wyniku spadkobrania.

Sąd Okręgowy dokonał zestawienia treści art. 9 ust. 2b w zw. z art. 9 ust. 2a i 2 b i art. 9 ust. 2i ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. przepisy wprowadzające ustawę o Krajowy Rejestrze Sądowym z art. 9 ust. 2g wskazując , ze z chwilą nabycia przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b mienia spółdzielni mieszkaniowej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przekształca się w prawo odrębnej własności lokalu lub we własność domu jednorodzinnego. Zdaniem Sądu małżonkom I. S. (1) i H. S. (1) przed dniem 1 stycznia 2016 r. przysługiwało spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, które w trybie art. 9 ust. 2g ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym mogło ulec przekształceniu w prawo własności domu jednorodzinnego. Do tego wniosku doprowadziła Sąd Okręgowy analiza zmian przepisów ustawy z dnia 17 lutego 1961 roku o spółdzielniach i ich związkach (Dz.U. z 1961 r. poz. 12 nr 61), regulacji wynikającej z ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz kodeksu cywilnego. Sad pierwszej instancji nie zakwestionował, ze do spółdzielczego zrzeszenia budowy domów jednorodzinnych odnosiły się przepisy art. 155-157 prawa spółdzielczego . Zwrócił jednak uwagę, ze zgodnie z art. 232 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze. spółdzielnia mieszkaniowa podejmująca budowę domów jednorodzinnych w celu przeniesienia ich własności na rzecz członków może dokonywać przydziału przyszłych domów z chwilą, gdy ze względu na stan przygotowania inwestycji do realizacji możliwe jest ich oznaczenie (par. 1). Po wybudowaniu domu jednorodzinnego spółdzielnia obowiązana była przydzielić go członkowi lub wyrazić zgodę na zamieszkanie w nim członka, jeśli przydziału dokonano wcześniej (par. 2). Z chwilą więc zamieszkania członka w przydzielonym domu prawo do tego domu stawało się prawem dziedzicznym, zbywalnym i podlegającym egzekucji. Skuteczność przeniesienia prawa została uzależniona od przyjęcia nabywcy w poczet członków spółdzielni (par. 3). Jednocześnie przepis art. 235 par. 1 tejże ustawy przewidywał, że po przeprowadzeniu rozliczenia kosztów budowy i ostatecznym ustaleniu wkładów budowlanych, wniesieniu przez członków tych wkładów bądź też ich części i przejęciu zobowiązań spółdzielni pokrywających resztę należności z tytułu wkładów spółdzielnia przenosi na członków własność przydzielonych domów wraz z prawami do działek. Wprawdzie przepis art. 272 w/w ustawy stanowił, że do roszczeń powstałych między członkiem a spółdzielnią przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, jednakże prawo do domu jednorodzinnego zostało zaliczone do katalogu ograniczonych praw rzeczowych przewidzianym w art. 244 k.c. W dniu 24 kwietnia 2001 roku weszła w życie kolejna ustawa regulująca kwestie spółdzielczości mieszkaniowej - ustawa z dnia 15 grudnia 2000 roku o spółdzielniach mieszkaniowych. Początkowo art. 52 tej ustawy przewidywał, że do istniejących w dniu wejścia ustawy w życie praw do domów jednorodzinnych i lokali mieszkalnych budowanych w celu przeniesienia ich własności na rzecz członków stosować należało przepisy art. 232 § 4, art. 233, art. 235 i art. 237 ustawy - Prawo spółdzielcze. Od dnia 15 stycznia 2003 r. przepis ten zmienił swoje brzmienie i nakazywał, aby do powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy praw do domów jednorodzinnych należy stosować przepisy rozdziału 2(1) tej ustawy, czyli przepisy o spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu.

Dalej, w art. 10 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, przewidziano, że istniejące w dniu 14 stycznia 2003 r. trzy prawa spółdzielcze tj. własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego oraz prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej - stają się spółdzielczymi własnościowymi prawami do lokalu. Przepis art. 11 w/w ustawy precyzował z kolei, że ilekroć w dotychczasowych przepisach jest mowa o własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu mieszkalnego, spółdzielczym prawie do lokalu użytkowego, w tym garażu, oraz prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, należy przez to rozumieć spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu.

Tym samym zdaniem Sądu pierwszej instancji należy dojść do wniosku, że prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej występowało tylko w tych spółdzielniach mieszkaniowych, które budowały domy jednorodzinne w celu przeniesienia ich własności na członków. Ustawodawca licząc się z tym, że do przekształcenia dochodzi po wielu latach, ustawą z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze powołał do życia swoiste prawo o charakterze przejściowym, powstające już w chwili przydziału działki, nazywając je prawem do domu jednorodzinnego i nakazując odpowiednie stosowanie do niego przepisów o własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu mieszkalnego. Zakwalifikował je jako prawo zbywalne i dziedziczne. Prawo spółdzielcze nie stoi na przeszkodzie uznaniu, że tożsame prawo przysługiwało rodzicom powodów, których dom, został wybudowany przez (...) Zrzeszenie (...) w latach 70-tych, a zatem jeszcze pod rządami ustawy z dnia 17 lutego 1961 roku o spółdzielniach i ich związkach. Sąd zwrócił uwagę uwagę na analogiczny cel któremu oba uregulowania miały służyć, a którym była budowa domu jednorodzinnego na rzecz członka spółdzielni celem następczego przeniesienia jego własności na rzecz tego członka. Wprowadzenie pojęcia prawa do domu jednorodzinnego ustawą z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze było wyrazem konieczności doprecyzowania charakteru uprawnień jakie przysługiwały członkom spółdzielni w okresie przed przeniesieniem na nich własności domu, z uwagi na dotychczasową, niewystarczającą regulację. Za uznaniem, że od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze „prawo do domu jednorodzinnego” przysługiwało także rodzicom powodów, przemawia także choćby art. 279 § 1 tej ustawy, który nakazywał, aby organizacje spółdzielcze istniejące w dniu wejścia w życie ustawy dokonały zmian swoich statutów stosownie do wymagań ustawy i w trybie przez nią przewidzianym, zaś w razie sprzeczności między nimi, a przepisami niniejszej ustawy stosować należało przepisy tej ustawy. Rodzicom powodów w istocie przysługiwało więc „prawo do domu jednorodzinnego” , które należało uznać za ograniczone prawo rzeczowe zgodnie z treścią art. 244 k.c. znowelizowanego ustawą z dnia 25 października 1991 r. Natomiast zgodnie ustawą 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw prawo to zostało usunięte z katalogu ograniczonych praw rzeczowych, ale tylko dlatego, że jednocześnie wprowadzono tą ustawą przepis art. 10 zgodnie z którym istniejące w dniu 14 stycznia 2003 r. prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej z mocy prawa stały się spółdzielczymi własnościowymi prawami do lokalu.

Zdaniem Sądu Okręgowego pojęcie „prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej” odnosiło się wyłącznie do tych sytuacji w których organizacje spółdzielcze budują domy jednorodzinne w celu przeniesienia ich własności na członków, zaś do przeniesienia tej własności na rzecz członka jeszcze nie doszło, a zatem do takich sytuacji, w jakiej znajdowali się rodzice powodów. Brak jest podstaw do uznania, aby przepis art. 10 ustawy zmieniającej kodeksy cywilny z 2004 r. odnosił się do jakiegokolwiek innego rodzaju „prawa do domu jednorodzinnego” aniżeli prawo przysługujące poprzednikom prawnym wnioskodawców. Poprzednicy prawni powodów ponieśli koszty wybudowania i wykończenia domu jednorodzinnego przy ul. (...) w D.. Jakkolwiek powodowie nie posiadają pełnej dokumentacji dotyczącej spełnienia wszystkich przesłanek nabycia nieruchomości, to jednak jest to usprawiedliwione faktem, że przez długi okres czasu H. S. (1) był uznany za osobę zaginioną i dotknięty postępującą choroba psychiczną. jego choroba psychiczna, uznać należy za wystarczające uzasadnienie braku możliwości skompletowania całości dokumentacji. W międzyczasie przedmiotowe (...) Zrzeszenie (...) (...) w D. przestało działać i brak było możliwości nawiązania przez matkę powodów kontaktu z przedmiotową Spółdzielnią.

Sąd Okręgowy podkreślił, że I. S. (1)jak i H. S. (1) zamieszkiwali przedmiotową nieruchomość, byli traktowani jako właściciele jej zarówno przez organy podatkowe w tym samą stronę pozwaną oraz innych członków spółdzielni. Zobowiązani byli oni do ponoszenia ciężarów związanych z utrzymaniem nieruchomości i przez wiele lat to czynili. To rodzice powodów po otrzymaniu przydziału domu w stanie surowym poprowadzili prace wykończeniowe, to oni o niego dbali, a także stał się on domem rodzinnym powodów. W postępowaniu toczącym się przez Prezydentem Miasta K. zapadła decyzja zgodnie z którą z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabył nieodpłatnie z mocy prawa mienie wykreślonych spółdzielni i przejął odpowiedzialność za zobowiązania spółdzielni., to jednak w przedmiotowym postępowaniu matka powodów I. S. (1) mimo podejmowanych prób nie została uwzględniona jako uczestnik wobec treści art. 9 ust.2b zd. drugie u.wpr. KRS „Prawa wspólników, członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru.

Powodowie jako następcy prawni swoich rodziców podejmowali wielokrotnie próby wzruszenia w/w decyzji administracyjnej, jednak bezskutecznie. Tym samym powodowie nie mogli uzyskać ochrony prawnej bez potwierdzenia, że rodzicom powodów na dzień 1 stycznia 2016 r. i wcześniej przysługiwało spółdzielcze własnościowego prawa do domu. Sąd Okręgowy uznał, że zasadne jest też żądanie ustalenia dotyczące prawa użytkowania wieczystego , przyjmując, że do prawidłowego korzystania z domu konieczne jest także prawo do korzystania z gruntu na którym jest on posadowiony (analogicznie do art. 191 k.c.).

W powyższe skutkowało uwzględnieniem powództwa i zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powodów kosztów procesu w oparciu o art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c.

Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana zaskarżając orzeczenie w całości, zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, w tym zwłaszcza zupełne pominięcie dowodów z dokumentów, tj. protokołu z dnia 7 maja 1996 r. wraz z listą obecności członków Zrzeszenia, ugody z dnia 6 grudnia 2005 r., umowy z dnia 9 października 2000 r., O.. (...), umowy z dnia 14 marca 2006 r.. Rep. (...), upomnienia z dnia 23 marca 2017 r., deklaracji na podatek od nieruchomości za 2016 i 2017 r., co skutkowało błędnym uznaniem, iż (...) Zrzeszenie (...) w D. przestało działać i brak było możliwości nawiązania przez matkę powodów lub samych powodów kontaktu z przedmiotową Spółdzielnią,

- art. 233 §1 i 2 k.p.c. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie jakoby pomimo tego, iż dokumentacja dotycząca spełniania wszystkich przesłanek nabycia nieruchomości jest niepełna - dodatkowe okoliczności, tj. uznanie H. S. (1) za osobę zaginioną i odnalezienie go gdy choroba psychiczna postępowała, były wystarczające do uzasadnienia braku możliwości skompletowania całości dokumentacji,

- art. 316 § 1k.p.c. przez pominięcie przy orzekaniu oświadczeń, twierdzeń i zarzutów strony pozwanej zawartych m.in. w piśmie procesowym z dnia 24 lipca 2024 r., co w konsekwencji doprowadziło Sąd orzekający do błędnego przekonania jakoby roszczenie powodów było uzasadnione w całości,

- art. 283 k.p.c. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 2i w zw. z art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym poprzez ustalenie, iż I. S. (1) i H. S. (1) przed dniem i na dzień 1 stycznia 2016 r. przysługiwało prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako (...) nr (...) obręb (...), jednostka ewidencyjna F., dla której Sąd Rejonowy (...)w K., IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi KW o nr (...), pomimo wydania decyzji administracyjnej z dnia 2 listopada 2017 r. stwierdzającej, że z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabył prawo użytkowania wieczystego,

II. przepisów prawa materialnego, tj.:

-art. 52 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w zw. z art. 244 k.c. oraz w zw. z art. 10 ustawy zmieniającej kodeks cywilny z 2004 r. poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż ustawodawca ustawą z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze powołał do życia swoiste prawo o charakterze przejściowym, powstające już w chwili przydziału działki, nazywając je prawem do domu jednorodzinnego, zakwalifikowane jako prawo zbywalne i dziedziczne,

- art. 279 8 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze poprzez błędną wykładnię i uznanie jakoby przedmiotowy przepis przemawiał za uznaniem, iż od dnia wejście w życie wymienionej ustawy „prawo do domu jednorodzinnego" przysługiwało rodzicom powodów.

- art. 189 k.p.c. poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż wynik niniejszego postępowania doprowadził do usunięcia niejasności | wątpliwości co do danego stosunku prawnego oraz definitywnie zakończył spór na wszystkich płaszczyznach tego stosunku, podczas gdy zaskarżone orzeczenie nie usunęło istniejących wątpliwości, zaś stronie powodowej przysługiwało dalej idące roszczenie,

Strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie przed Sądem pierwszej instancji, według norm prawem przepisanych, oraz o zasądzenie od powodów na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie apelacyjne, według norm prawem przepisanych.

Powodowie w odpowiedzi wnieśli o oddalenie apelacji i o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego powołując się na spełnienie wymogów do uzyskania tytułu prawnego do domu , które na podstawie kolejnych nowelizacji doprowadziły do nabycia przez poprzedników prawnych prawa do nieruchomości. Legitymowanie się prawem przed i nadzień 1 stycznia 2016r. jest istotą sporu , którego przesadzenie pozwoli na wzruszenie istniejącej w obrocie błędnej decyzji z dnia 2 listopada 2017 r. Zakwestionowali także zarzuty wadliwości ustaleń i podtrzymali stanowisko co do praw przysługujących ich rodzicom.

Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny zasadniczo podzielił ustalenia Sądu Okręgowego z tym zastrzeżeniem, że nie podziela stanowiska że rodzicom powodów mogło przysługiwać jednocześnie własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu i użytkowanie wieczyste w sytuacji, gdy są to odmienne prawa rzeczowe. Własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu- budynku to prawo na rzeczy cudzej tj prawo to ogranicza spółdzielnię jako właściciela budynku i użytkownika wieczystego. Jednocześnie spółdzielnia jako użytkownik wieczysty posiadała prawo rzeczowe na gruncie Gminy Miejskiej D. (wcześniej był to grunt państwowy). Ewentualne zaś dalsze przekształcenie prawa spółdzielczego łączące się z nabyciem własności budynku i użytkowania wieczystego uchylałoby współistnienie tych praw rzeczowych wynikające z wyroku ustalającego.

Sąd Apelacyjny uznaje ponadto, że niepewność prawną definitywnie uchylałoby wydanie wyroku uzgadniającego treść księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Niewątpliwie jednak, jest tu przeszkodą pozostawanie w obrocie decyzji administracyjnej z dnia 2 listopada 2017 r. stwierdzającej, że z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabył prawo użytkowania wieczystego. Sądy powszechne są związane ostateczna decyzją administracyjną i nie mają prawa badania zasadności wydania tej decyzji. Nie uchyla to jednak podstaw do ustalenia w trybie art. 189 k.p.c. prawa, którego istnienie kwestionuje strona pozwana, przed i na dzień wejścia w życie przepisów, stanowiących podstawę wydania tej decyzji. Zwrócić należy uwagę, że matce powodów odmówiono przymiotu strony co czyniło także niedopuszczalność wznowienia, w sytuacji gdy to właśnie rozstrzygnięcie spornej kwestii uprawnień poprzedników prawnych powodów, miało istotne znaczenie dla oceny jej interesu prawnego. Powodowie więc mają interes prawny w ustaleniu z tym zastrzeżeniem , że Sąd Apelacyjny uznaje, że żądanie i rozstrzygniecie dotyczy istnienia praw I. S. (1) i H. S. (1) do budynku spółdzielni mieszkaniowej na przed i na chwilę wejścia w życie ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U.1997.121.770), co nie zastępuje trybu administracyjnoprawnego dla określenia skutków wynikających z wejścia w życie tej ustawy. Powodowie mają jednak interes prawny w ustaleniu, gdyż przesądzenie tego sporu ma znaczenie dla możliwości wzruszenia w.w. decyzji administracyjnej. Ani ojciec powodów ani oni sami nie byli też stronami tego postępowania. Sąd Apelacyjny uznaje, że nie stanowi tu też przeszkody do orzekania prawomocność wydanego z udziałem powodów postanowienia z dnia 4 lipca 2023 r. wydanego przez Sąd Rejonowy (...) wK. sygn. akt(...), a to z uwagi na to, że granice prawomocności orzeczenia oddalającego żądanie określają okoliczności wynikające z uzasadnienia tego orzeczenia. Te zaś nie stoją w opozycji do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Niezależnie od tego rozstrzygnięcie usuwające niepewność praw na chwilę wejścia w życie ustawy o KRS umożliwi ewentualne dochodzenie odszkodowania związanego z wydaniem aktu normatywnego pozbawiającego praw bez odszkodowania. W konsekwencji Sąd Apelacyjny w pełni podziela ocenę interesu prawnego powodów w ustaleniu w rozumieniu art. 189 k.p.c.

Niezasadnie strona pozwana kwestionuje ocenę dowodów. Jakkolwiek wpis KW nr (...) hipoteki zwykłej , do której stosuje się poprzednio obowiązujące przepisy, rodzi domniemanie istnienia wierzytelności Banku względem (...) Zrzeszenie (...) w D. (art. 10 ust.2 ustawy z dnia 26 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw), to nie uchyla to jednak możliwości ustaleń spełnienia zobowiązań poprzedników prawnych powodów względem Zrzeszenia związanych z kosztami budowy budynku. Sam fakt przystąpienia Zrzeszenia do przeniesienia praw do nieruchomości na członków wskazuje na dokonanie rozliczeń kosztów budowy. Doszło też do wydania pozwolenia na użytkowanie k.125). Zarówno pokwitowania jak i rozliczenie powołane przez Sąd Okręgowy potwierdzają, że doszło do pokrycia kosztów budowy przypadających na I. S. (1) i H. S. (1). Zwrócić też należy uwagę, że wzywano powodów do zapłaty należności ale z zupełnie innych tytułów (k 118) a należności te były pokrywane przez uprawnionych. Wezwania do zapłaty nie wskazywały na zaległość związaną z rozliczeniem kosztów budowy i z tytułu zaciągniętego przez Zrzeszenie kredytu. Ponadto w toku likwidacji nie kierowano do powodów żadnych roszczeń. Okoliczność, że organy (...) (...) w D. były jawne nie oznacza , że istniał z osobami pełniącymi funkcję piastunów organu łatwy kontakt. Sąd Okręgowy logicznie też uzasadnił przeszkody rodzinne w dochodzeniu roszczenia o przeniesienie własności budynku z prawem do gruntu w okresie likwidacji spółdzielni. Zasada więc swobodnej oceny dowodów nie została naruszona.

Sąd Apelacyjny nie kwestionuje, że przydziału działki budowlanej, jak również zezwolenia na zamieszkanie w wybudowanym domu jednorodzinnym na gruncie przepisów dawnego prawa nie można było traktować na równi z przydziałem spółdzielczego lokalu mieszkalnego własnościowego jak i nie kwestionuje, że sytuacja członków spółdzielczego zrzeszenia budowy domów jednorodzinnych działającego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. z 1961 r. Nr 12, poz. 61 była odmienna względem innych uprawnionych do lokali spółdzielczych. Nie kwestionuje też, że z mocy art. 272 ustawy z dnia 16 września 1982 r.Prawo spółdzielcze do roszczeń powstałych między członkiem a spółdzielnią przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe (Dz.U.1982.30.210). Istotą rozstrzygnięcia była jednak ocena skutków braku realizacji roszczeń w świetle zmian przepisów powołanych przez Sąd Okręgowy. Przepis art. 272 Prawa spółdzielczego dotyczy roszczenia a nie praw przysługujących członkowi spółdzielczego zrzeszenia. Nawet jeżeli do roszczeń miały zastosowanie poprzednio obowiązujące przepisy to nie dotyczyło to praw poprzedników prawnych powodów. Nawet więc jeżeli nie doszło do zawarcia umowy przeniesienia własności budynku i akcesoryjnego prawa użytkowania wieczystego to istniało sui generis prawo do budynku do którego miały zastosowanie (z uwagi na treść art. 2 ust. 3 z dnia 15 grudnia 2000 r. w zw. z art. 52 o spółdzielniach mieszkaniowych. Dz.U.2001.4.27), przepisy dotyczące prawa do domów jednorodzinnych i lokali mieszkalnych budowanych w celu przeniesienia ich własności na rzecz członków. Zgodnie z art. 52 ww ustawy do o istniejących w dniu wejścia ustawy w życie praw do domów jednorodzinnych i lokali mieszkalnych budowanych w celu przeniesienia ich własności na rzecz członków do czasu przeniesienia własności na rzecz członka spółdzielni stosuje się przepisy art. 232 § 4, art. 233, art. 235 i art. 237 ustawy - Prawo spółdzielcze, a więc także przepisy rozdziału 2 oddziału 3 działu IV prawa spółdzielczego tj dotyczące własnościowego prawo do lokalu. Słusznie Sąd pierwszej instancji zwracał także na obowiązek dostosowania statutu wynikający z art. 279§1 prawa spółdzielczego. Na skutek nowelizacji art. 52 ustawą z dnia z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw zmieniono treść art. 52 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Zgodnie z nowelizacją do czasu przeniesienia własności, do istniejących w dniu wejścia ustawy w życie praw do domów jednorodzinnych i lokali mieszkalnych budowanych w celu przeniesienia ich własności na rzecz członków stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 2 ¹ ustawy. Odpowiednie więc zastosowanie miały tu przepisy o spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu, który wskazywały, że do domów jednorodzinnych stosuje się przepisy dotyczące lokali. Biorąc pod uwagę , że przydział i oddanie członkowi spółdzielni mieszkaniowej miało na celu zaspokojenie potrzeb rodziny w trakcie małżeństwa należy przyjąć , że prawo przysługiwało małżonkom. Wywód zawarty w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 1983 r. III CZP 15/83 nie mógł tu mieć zastosowania albowiem wyraźnie tam podkreślano, że nie zachodzi potrzeba rozważania przedstawionego wówczas zagadnienia prawnego na tle prawa spółdzielczego obowiązującego od dnia 1 stycznia 1983 r.). W tym zaś przypadku uznanie, że do prawa do budynku , którego własność należała do Zrzeszenia (...), stosuje się przepisy o spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu wynikało ze zmian prawa spółdzielczego i ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Jeżeli przystąpiono do przenoszenia innych budynków w ramach tego zadania to musiało nastąpić rozliczenie i przeniesienie na członków zobowiązania spółdzielni. Potwierdzeniem tego jest zresztą cytowana w apelacji treść §15 i 19 statutu Zrzeszenia. Nastąpił też przydział i udostępnienie rodzicom powodów budynku do użytkowania co oznacza, że istniała już maksymalnie ukształtowana ekspektatywa do nabycia własności budynku. Ekspektatywa, z łac. expectare, oznacza „oczekiwanie” i odnosi się do sytuacji, w której osoba ubiega się o ustanowienie własności zrealizowała wszystkie elementy wymagane do nabycia. Ekspektatywa ukształtowana to postać prawa podmiotowego. „Oczekiwanie” to w tym przypadku było usprawiedliwione i racjonalne a więc jest objęte ochroną praw nabytych (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 marca 2011 r., K 23/09, LEX nr 736374). Słusznie więc Sąd Okregowy uznał, ze rodzicom powodów przysługiwało prawo do domu jednorodzinnego do którego miały zastosowanie przepisy o własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu mieszkalnego, które miało charakter dziedziczny. Potwierdza to także orzecznictwo dotyczące innych podobnych praw, z którymi łączyły się roszczenia, a które na gruncie dawnego prawa spółdzielczego nie miało charakteru własnościowego /vide Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2007 r. III CZP 22/07 i Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r. III CSK 43/11/. Stosowanie odpowiednio oznacza zastosowanie przepisów o własnościowym spółdzielczym prawie z ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych albowiem sytuacja osoby , która pokryła budowy domu(lokalu) w Spółdzielczym Zrzeszeniu (...) zasadniczo nie rożni się od sytuacji osób zmierzających do uzyskania własności budynku w spółdzielniach mieszkaniowych. Nie zmienia tego art. 272 Prawa spółdzielczego ograniczonego tylko do roszczeń i to przy założeniu, że nie doszło do zmiany statutu. W orzecznictwie wskazywano na wąski zakres hipotezy tego przepisu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1987 r. II CR 51/87 OSNC 1988/10/144. ). Także powołany przez Sąd Okręgowy art. 10 i art.11 powołanej przez Sąd pierwszej instancji ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw Dz.U.2004.172.1804 oraz art. 2 u.s.m. wskazuje na podstawy do zastosowania do I. S. (1) i H. S. (1) przepisów o własnościowym prawie do lokalu, zawartych w rozdziale 2 ¹ ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 oraz z 2004 r. Nr 19, poz. 177 i Nr 63, poz. 591).

Poza sporem jest, że została otwarta likwidacja (...) Zrzeszania (...) w D.. Sąd Apelacyjny uznaje , że co do zasady postępowanie likwidacyjne kończy się z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru. Pomimo, że nie doszło do nabycia budynku przez inną spółdzielnię lub przez inny podmiot, nie doszło jednak z chwilą wykreślenia z rejestru Zrzeszenia, do skutku wynikającego z art. 17 ¹⁸ ust. 1 w zw. z art. z art. 2 ust. 3 zdanie drugie i art. 54 ¹ ust. 1 ustawy dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych wg ówcześnie obowiązującego tj. Dz.U.2013.1222). W takim bowiem przypadku tj wobec istnienia nadal majątku Zrzeszenia doszło do przedwczesnego zakończeniu likwidacji i konieczności jej ponownego podjęcia, z wyznaczeniem likwidatora (likwidatorów) por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2007 r. III CZP 143/06). Przyjęcie jednak konieczności kontynuacji likwidacji wpływa na ocenę sytuacji poprzedników prawnych powodów na gruncie ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U.1997.121.770). Zdaniem Sądu Apelacyjnego miał tu zastosowania art. 9 ust. 2 g w zw. z art. 9ust. 2 a tej ustawy . Nawet przy uznaniu nabycia z dniem 1 stycznia 2016 r. przez Skarb Państwa nieodpłatnie z mocy prawa mienia Zrzeszenia na podstawie art. 9 ust. 2 b tej ustawy, nie można przyjąć, że prawa poprzedników prawnych powodów, które nie stanowiły mienia zlikwidowanego Zrzeszenia, wygasły. Przyjęciu takiego wygaśnięcia sprzeciwia się po pierwsze cel powołanych przepisów o KRS. Wobec konieczności wykreślenia podmiotu po zakończeniu likwidacji, absurdalny byłby obowiązek wpisania takiego zlikwidowanego podmiotu do rejestru. Jeżeli zaś w toku likwidacji, postępowania upadłościowego albo postępowania egzekucyjnego z nieruchomości spółdzielni, budynku albo udziału w budynku nie będzie spółdzielnia mieszkaniowa, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przekształca się w prawo odrębnej własności lokalu lub we własność domu jednorodzinnego. Z tym prawem związane byłoby prawo użytkowania wieczystego ale poprzednikom prawnym to użytkowanie nie mogło przysługiwać przed wejściem w życie ustawy o KRS i nie mogło być związane z własnościowym spółdzielczym prawem. Z tej przyczyny w częściowym uwzględnieniu apelacji Sąd drugiej instancji zmienił na podstawie art. 386§1 k.p.c. i powództwo w tej części oddalił. W pozostałej części apelacja nie jest zasadna. Wykładnia prezentowana przez stronę pozwaną naruszałaby konstytucyjne zasady ochrony własności i dziedziczenia (art. 21 i art. 64). Zwrócić trzeba uwagę, że Trybunał Konstytucyjny z powołaniem także na inne orzeczenia podkreślał w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r., że wygaszenie praw majątkowych przez ustawodawcę na podstawie przepisów wprowadzających ustawę o KRS nie w każdym przypadku było środkiem koniecznym. W związku z tym Trybunał stwierdził, że art. 9 ust. 2b zdanie trzecie p.w. KRS jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zdanym Sądu Apelacyjnego uznanie , że prawa poprzedników prawnych powodów, które zarówno na gruncie przepisów wprowadzających ustawę o KRS jak i wypadku prawidłowo przeprowadzonej likwidacji (...) w D., prowadziłyby do nabycia ex lege prawa własności do gruntu i akcesoryjnego prawa do gruntu, naruszałoby podstawowe zasady sprawiedliwości i to niezależnie od celów terminowego ograniczenia roszczeń. Prawa poprzedników prawnych powodów to inna postać prawa podmiotowego.

Z tych względów apelację w pozostałej części oddalono na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 367 ¹§3k.p.c.

Częściowa zmiana zaskarżonego wyroku uzasadniała zmianę rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Stronę pozwaną obciążono na podstawie art. 100 k.p.c. połową opłaty od pozwu.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono poprzez wzajemne zniesienie tych kosztów w oparciu o art. 100 k.p.c. w zw. z art. 391§1 k.p.c.