Wyrok z 21 maja 2026, sygn. XVI GC 1520/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 maja 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XVI Wydział Gospodarczy

w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Magdalena Kurc-Mazurkiewicz

Protokolant: sekretarz sądowy Kamil Okraska

sekretarz sądowy Natalia Dzięcioł-Kucińska

po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa Polskiego Funduszu Rozwoju spółki akcyjnej w W.

przeciwko B. D.

o zapłatę

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza od Polskiego Funduszu Rozwoju spółki akcyjnej w W. na rzecz B. D. kwotę 3.617 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty.

SSO Magdalena Kurc-Mazurkiewicz

Sygn. akt XVI GC 1520/25

UZASADNIENIE

Polski Fundusz Rozwoju spółka akcyjna w W. pozwem z 4 grudnia 2023 r. (k. 175) wniósł o zasądzenie od B. D. – prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) Firma Usługowo-Handlowa w W.kwoty 152.722 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 108.000 złotych od 30 maja 2020 r. do dnia zapłaty, od kwoty 45.722 złotych od 27 czerwca 2023 r. do dnia 16 września 2023 r. oraz od kwoty 44.722 złotych od 17 września 2023 r. do dnia zapłaty, a nadto o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że niniejszym pozwem dochodzi zwrotu nienależnie uzyskanego wsparcia finansowego przyznanego pozwanej w ramach rządowych programów pomocowych funkcjonujących w związku z pandemią COVID-19. W ramach umowy subwencji finansowej nr (...) zawartej w dniu 11 maja 2020 r. w ramach Programu Rządowego „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm” (Tarcza Finansowa 1.0) pozwana złożyła oświadczenie, że na dzień 31 grudnia 2019 r. posiadała status Mikrofirmy (mikroprzedsiębiorcy) w rozumieniu Regulaminu Programu i uzyskała subwencję finansową w kwocie 108.000 złotych. W ramach umowy subwencji finansowej nr (...) zawartej w dniu 11 lutego 2021 r. w ramach Programu Rządowego „Tarcza Finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju dla Mikro, Małych i Średnich Firm” (Tarcza Finansowa 2.0) ta sama pozwana złożyła oświadczenie, że na ten sam dzień 31 grudnia 2019 r. posiadała status małego i średniego przedsiębiorcy (MŚP). Rozbieżność oświadczeń o statusie złożonych w obu umowach — przy identycznej dacie referencyjnej — była, w ocenie powoda, dowodem, że w umowie z maja 2020 r. pozwana złożyła oświadczenie nieprawdziwe. Powód wskazał, że pozwana prowadząc własną działalność gospodarczą pod firmą (...) Firma Usługowo-Handlowa była jednocześnie wspólnikiem spółki cywilnej prowadzącej działalność gastronomiczno-handlową pod nazwą Firma (...) s.c. B. D., B. M., D. U., zatrudniającej na dzień 31 grudnia 2019 r. około 30 pracowników. Uwzględnienie danych tej spółki cywilnej jako przedsiębiorstwa powiązanego, stosownie do § 10 ust. 3 Regulaminu ubiegania się o udział w Programie Rządowym „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm” (Regulamin 1.0), nakazywało, zdaniem powoda, zakwalifikować pozwaną jako MŚP, a nie mikroprzedsiębiorcę. Powód wskazał, że przy prawidłowym określeniu statusu MŚP pozwana mogłaby uzyskać subwencję w kwocie jedynie 12.184,96 złotych, zamiast otrzymanej kwoty 108.000 złotych. Podstawy prawnej dochodzonych roszczeń powód upatrywał w § 3 ust. 6 Umowy 1.0 w związku z § 3 ust. 6 Regulaminu 1.0 oraz art. 353 § 1 k.c.

Powód podał nadto, że decyzją z 8 maja 2023 r. zobowiązał pozwaną do zwrotu całości subwencji z umowy z maja 2020 r. w kwocie 108.000 złotych i pomimo wielokrotnych wezwań do zapłaty należność ta nie została uregulowana. W zakresie subwencji z umowy z lutego 2021 roku powód wskazał, że decyzją z 16 maja 2023 r. ustalono, iż umorzeniu podlega kwota 43.278 złotych, zaś pozwana zobowiązana jest do zwrotu kwoty 45.722 złotych; w dniu 16 września 2023 r. pozwana dokonała wpłaty kwoty 1.000 złotych, co obniżyło niespłaconą należność do 44.722 złotych (pozew wraz z załącznikami k. 3–18).

W dniu 5 stycznia 2024 roku Sąd Okręgowy w Warszawie XXIV Wydział Cywilny, wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym w sprawie o sygn. akt XXIV Nc 226/23, uwzględniając żądanie pozwu w całości (nakaz zapłaty k. 178).

Pismem z 23 stycznia 2024 r. (k. 187) powód cofnął pozew w części bez zrzeczenia się roszczenia, to jest w zakresie kwoty 45.722 złotych wraz Z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 45 722 złotych od 25 czerwca 2023 r. oraz od kwoty 44.722 złotych od 17 września 2023 r., dochodzonego na podstawie umowy subwencji finansowej numer (...) z 11 lutego 2021 r. zawartej w ramach tarczy finansowej dwa zero polskiego funduszu rozwoju dla mikro, małych i średnich firm wnosząc o umorzenie postępowania we wskazanej części. Powód wskazał, że omyłkowo posługiwał się kwotą 45.722 złotych, podczas gdy prawidłowa kwota po uwzględnieniu wpłaty dokonanej przez pozwaną wynosiła 44.722 złotych (pismo k. 185-186)

Sprzeciwem z 7 lutego 2024 r. (k. 220) B. D. zaskarżyła przedmiotowy nakaz zapłaty w całości. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości, podniosła zarzut nieistnienia roszczeń dochodzonych pozwem i wniosła o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty zgodnie z art. 98 § 1 ¹ i § 2 k.p.c.

W uzasadnieniu sprzeciwu pozwana wskazała, że oświadczenie złożone w umowie z 11 maja 2020 r. dotyczące posiadanego statusu mikroprzedsiębiorcy było zgodne ze stanem rzeczywistym i prawnym obowiązującym w tej dacie. Pozwana podniosła, że Regulamin 1.0 w brzmieniu obowiązującym w dniu 11 maja 2020 r. nie odwoływał się do metodologii przyjętej w Załączniku I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (GBER) i nie nakładał na beneficjenta obowiązku uwzględniania danych z przedsiębiorstw powiązanych według metodologii tego rozporządzenia. Odmienna metodologia — odwołująca się wprost do GBER i nakazująca agregację danych przedsiębiorstw powiązanych — wprowadzona została dopiero w Regulaminie 2.0 obowiązującym od 15 stycznia 2021 r. Pozwana wskazała, że w ramach własnej działalności gospodarczej zatrudniała 3 pracowników, co czyniło ją mikroprzedsiębiorcą w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 marca 2018 r. — Prawo przedsiębiorców, do której odsyłała Decyzja Komisji Europejskiej nr SA.56996 z 27 kwietnia 2020 r. zatwierdzająca Program, a przy tym nie nakazywała ona badania powiązań na potrzeby określenia statusu. Status MŚP podany w umowie z lutego 2021 r. wynikał ze wskazówek udzielonych przez obsługujące ją biuro rachunkowe po zapoznaniu się z przepisami Regulaminu 2.0 wprost odsyłającego do zasad GBER. Pozwana podała nadto, że subwencja uzyskana w ramach Tarczy Finansowej 1.0 wydatkowana została w całości zgodnie z przeznaczeniem i pozwoliła utrzymać trzy miejsca pracy, a jej wypłata nie wyrządziła po stronie powoda żadnej szkody. Pozwana podniosła ponadto zarzut braku legitymacji materialnej czynnej powoda do dochodzenia zwrotu środków stanowiących pomoc publiczną (sprzeciw k. 188 – 203).

W replice na sprzeciw z 4 kwietnia 2024 r. (k. 243) powód podtrzymał dotychczasowe żądania, twierdzenia i wnioski. Jednocześnie, działając na podstawie art. 203 § 1 k.p.c., powód cofnął pozew bez zrzeczenia się roszczenia w zakresie kwoty 44.722 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 27 czerwca 2023 r., dochodzonej tytułem zwrotu subwencji finansowej z umowy nr (...), wskazując, że pozwana uregulowała tę należność po wniesieniu pozwu (odpowiedź na sprzeciw k. 235–242).

Pismem procesowym z 26 czerwca 2024 r. (k. 273) pozwana złożyła wniosek dowodowy o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci poświadczonej notarialnie kopii aktu notarialnego sporządzonego w dniu 12 czerwca 2024 r. (Rep. A nr (...)), obejmującego protokół wywiadu udzielonego przez wiceprezesa zarządu PFR S. B. w dniu 16 maja 2024 r. dla „(...)” — na okoliczności dotyczące sposobu realizacji programu przez powoda, wykonywania przez PFR władzy publicznej i dysponowania środkami publicznymi (pismo k. 260–263).

Pismem procesowym z 6 listopada 2024 r. (k. 318) pozwana szerzej uzasadniła zarzut braku legitymacji materialnej czynnej powoda do dochodzenia zwrotu pomocy publicznej. Pozwana wskazała, że PFR — działając jako podmiot prawa prywatnego — przy realizacji Programu wykonywał zadania z zakresu władzy publicznej i dysponował środkami publicznymi (obligacje gwarantowane przez Skarb Państwa), co oznacza, że zwrot środków stanowiących pomoc państwową w rozumieniu art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej powinien być egzekwowany przez organy państwa lub Komisję Europejską, nie zaś przez PFR jako podmiot prywatny. Pozwana powołała się na Decyzję KE nr SA.56996 oraz na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczące zasad zwrotu pomocy publicznej (pismo k. 285–303 verte).

Pismem przygotowawczym z 5 grudnia 2024 r. (k. 319 i n.) powód potwierdził, że na podstawie art. 203 § 1 k.p.c. cofa pozew bez zrzeczenia się roszczenia w zakresie kwoty 44.722 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 17 września 2023 r. oraz w zakresie roszczenia odsetkowego od kwoty 45.722 złotych od 27 czerwca 2023 r. do dnia 16 września 2023 r. Powód oświadczył, że aktualnie dochodzi wyłącznie zapłaty kwoty 108.000 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 30 maja 2020 r. do dnia zapłaty. Jednocześnie powód oświadczył, że nie wyraża zgody na skierowanie sprawy na drogę mediacji (pismo k. 319–322 verte).

W toku postępowania strony podtrzymywały swoje dotychczasowe stanowiska procesowe.

Pismem z 20 kwietnia 2026 r. powód przedstawił stanowisko Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 20 kwietnia 2026 r., urząd ten zajął stanowisko w zakresie legitymacji czynnej PFR w sprawie. UOKiK potwierdził, że posiadanie legitymacji do żądania zwrotu indywidualnie przyznanych subwencji — egzekwowanie warunków umów, w tym ewentualnych zwrotów, immanentnie należało do zadań PFR jako operatora programu (pismo PFR z 20 kwietnia 2026 r. k.419-421 verte).

Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, Sąd Okręgowy ustalił, następujący stan faktyczny:

Polski Fundusz Rozwoju spółka akcyjna w W. (dalej: PFR lub Polski Fundusz Rozwoju) jest spółką zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem KRS (...), której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa. PFR wchodzi w skład systemu instytucji rozwoju w rozumieniu ustawy z 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (odpis z Krajowego Rejestru Sądowego powoda - k. 25-29 verte).

Regulamin ubiegania się o udział w Programie Rządowym „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm” (dalej: Regulamin 1.0) obowiązywał od 29 kwietnia 2020 r. i stanowił integralną część umowy subwencji finansowej. Regulamin 1.0 definiował pojęcie „Mikrofirmy” jako przedsiębiorstwo, które na dzień 31 grudnia 2019 r. zatrudniało co najmniej 1 i nie więcej niż 9 pracowników i osiągało roczny obrót lub sumę bilansową nieprzekraczającą 2 milionów euro. „Małego i Średniego Przedsiębiorcę” (MŚP) Regulamin 1.0 definiował jako przedsiębiorstwo zatrudniające co najmniej 10 i nie więcej niż 249 pracowników, z rocznym obrotem nieprzekraczającym 50 milionów euro albo sumą bilansową nieprzekraczającą 43 milionów euro. Stosownie do § 10 ust. 3 Regulaminu 1.0: „określając status Mikroprzedsiębiorcy lub MŚP, Beneficjent był zobowiązany zweryfikować, czy zachodzą po jego stronie powiązania w ramach relacji łączących go z innymi przedsiębiorstwami (m.in. w ramach grup kapitałowych), które mogą mieć następujący charakter i w razie konieczności sumować dane dotyczące przedsiębiorstw z nim powiązanych w następujący sposób: (i) w przypadku gdy dane przedsiębiorstwo posiada przedsiębiorstwa powiązane, do jego danych w zakresie liczby pracowników, rocznego obrotu i sumy bilansowej należy włączyć dane dotyczące tych przedsiębiorstw”. Regulamin 1.0 nie zawierał wyraźnego odesłania do metodologii przyjętej w Załączniku I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 (GBER) w zakresie ustalania statusu beneficjenta (Regulamin PFR 1.0 wraz z załącznikami —k. 33-74 verte).

W dniu 11 maja 2020 r. B. D. zawarła z Polskim Funduszem Rozwoju umowę subwencji finansowej nr (...) za pośrednictwem (...) Banku (...) S.A. (dalej: Umowa 1.0). W § 1 ust. 2 Umowy 1.0 beneficjentka oświadczyła, że na dzień 31 grudnia 2019 r. posiadała status Mikrofirmy w rozumieniu Regulaminu 1.0. Osoba działająca w imieniu beneficjenta potwierdziła w umowie, że wszystkie przedstawione informacje i złożone oświadczenia są zgodne z prawdą, kompletne i rzetelne. W § 11 ust. 4 Umowy 1.0 B. D. potwierdziła, że zapoznała się z treścią Regulaminu 1.0 stanowiącego integralną część umowy i akceptuje jego warunki. Zgodnie z § 3 ust. 6 Umowy 1.0: w przypadku stwierdzenia złożenia przez beneficjenta nieprawdziwych oświadczeń PFR mógł podjąć decyzję o zobowiązaniu beneficjenta do zwrotu całości lub części subwencji finansowej, która stawała się wymagalna w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia beneficjentowi informacji o decyzji PFR w sposób pozwalający mu zapoznać się z jej treścią (Umowa subwencji finansowej nr (...) z dnia 11 maja 2020 roku — k. 117- 123 verte).

Decyzją z 12 maja 2020 r. PFR dokonał pozytywnej weryfikacji spełnienia przez B. D. warunków otrzymania subwencji finansowej na podstawie oświadczeń złożonych przez nią w Umowie 1.0 i przyznał jej subwencję w kwocie 108.000 złotych, wskazując, że środki zostaną przelane na rachunek bankowy o numerze (...) prowadzony przez (...) Bank (...) S.A. (decyzja PFR k.125).

W dniu 13 maja 2020 r. PFR przelał na rachunek bankowy beneficjentki kwotę 108.000 złotych, tytułem: „TARCZA.(...). Potwierdzenie transakcji (...) nosi numer (...) (potwierdzenie transakcji (...) nr (...) z 13 maja 2020 r. - k.127).

Uchwałą Rady Ministrów nr 2/2021 z 5 stycznia 2021 r. powierzono PFR realizację Programu Rządowego „Tarcza Finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju dla Mikro, Małych i Średnich Firm” (Tarcza Finansowa 2.0). Regulamin ubiegania się o udział w Programie Rządowym „Tarcza Finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju dla Mikro, Małych i Średnich Firm” (Regulamin 2.0) przyjęty został w dniu 14 stycznia 2021 r. i wszedł w życie w dniu 15 stycznia 2021 r. Regulamin 2.0 — w odróżnieniu od Regulaminu 1.0 — wprost odwoływał się do metodologii określonej w Załączniku I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 (GBER) dla potrzeb ustalenia statusu beneficjenta i nakładał na niego wyraźny obowiązek uwzględnienia danych dotyczących przedsiębiorstw powiązanych w rozumieniu tego rozporządzenia przy określaniu przynależności do kategorii Mikrofirmy albo MŚP (Regulamin 2.0 — k. 76-99).

W dniu 11 lutego 2021 r. B. D. zawarła z (...) Funduszem Rozwoju S.A. umowę subwencji finansowej nr (...) za pośrednictwem (...) Banku (...) S.A. (dalej: Umowa 2.0). W § 1 ust. 3 lit. b Umowy 2.0 oświadczyła ona, że posiada status małego i średniego przedsiębiorcy (MŚP), a nie Mikrofirmy — przy dacie referencyjnej 31 grudnia 2019 r. Umowa 2.0 zawierała potwierdzenie, że wszystkie przedstawione informacje i złożone oświadczenia są zgodne z prawdą, kompletne i rzetelne, a beneficjent jest uprawniony do ich złożenia (Umowa subwencji finansowej nr (...) z 11 lutego 2021 r. - k. 129-133 verte).

Decyzją z 12 lutego 2021 r. PFR dokonał pozytywnej weryfikacji spełnienia przez pozwaną warunków otrzymania subwencji finansowej w ramach Tarczy Finansowej 2.0 i przyznał jej subwencję w kwocie 89.000 złotych (decyzja PFR z 12 lutego 2021 r. — k.135).

W dniu 15 lutego 2021 r. PFR przelał na rachunek bankowy B. D. kwotę 89 000 złotych tytułem subwencji finansowej na podstawie Umowy (...).0 (potwierdzenie transakcji bankowej — k.137).

Pismem z 14 maja 2021 r. PFR zwrócił się do beneficjentki o wyjaśnienie rozbieżności w zakresie statusu przedsiębiorcy zadeklarowanego w Umowie (...).0 (mikroprzedsiębiorca) i w Umowie 2.0 (MŚP), przy tej samej dacie referencyjnej 31 grudnia 2019 r. (pismo PFR z 14 maja 2021 r. k. 139-140).

W dniu 12 stycznia 2022 r. pozwana złożyła oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej z Umowy 2.0. (oświadczenie k. 144-145).

Pismem z 12 września 2022 r. PFR wezwał B. D. do zwrotu nadwyżki subwencji z Umowy (...).0 w kwocie 95.815,04 złotych, wskazując, że gdyby prawidłowo zadeklarowała ona status MŚP, maksymalna kwota przysługującej jej subwencji wynosiłaby 12.184,96 złotych (pismo PFR k. 142-142 verte).

Decyzją z 8 maja 2023 r. PFR zobowiązał B. D. do zwrotu całości subwencji finansowej przyznanej na podstawie Umowy 1.0 w kwocie 108.000 złotych, stwierdzając, że pozwana złożyła nieprawdziwe oświadczenie dotyczące statusu przedsiębiorcy. Decyzja udostępniona została pozwanej za pośrednictwem systemu bankowego (decyzja PFR k. 147).

Decyzją z 16 maja 2023 r. PFR dokonał rozliczenia subwencji finansowej z Umowy (...).0 i stwierdził, że umorzeniu podlega kwota 43.278 złotych, zaś do zwrotu przez beneficjentkę pozostaje kwota 45.722 złotych (decyzja PFR k. 149).

Pismem wysłanym za potwierdzeniem odbioru z 26 czerwca 2023 r. PFR wezwał B. D. do zapłaty kwoty 108.000 złotych tytułem zwrotu subwencji z Umowy (...).(...). Kolejne wezwanie za potwierdzeniem odbioru do zapłaty tej samej kwoty PFR skierował do niej pismem z 18 lipca 2023 r. (wezwania do zapłaty k. 153, potwierdzenie odbioru k. 158-158 verte i wezwania do zapłaty k.160, potwierdzenie odbioru k. 162-162 verte).

Pismem wysłanym za potwierdzeniem odbioru z 29 sierpnia 2023 r. PFR wezwał beneficjentkę do zapłaty kwoty 45.722 złotych tytułem zwrotu subwencji z Umowy (...).0 w terminie do 8 września 2023 r. Kolejne wezwanie za potwierdzeniem odbioru PFR skierował pismem z 22 września 2023 r. (wezwania do zapłaty k. 164, potwierdzenie odbioru k.169-169 verte, wezwania do zapłaty k. 171, potwierdzenie odbioru k.173-173 verte).

W dniu 16 września 2023 r. B. D. uiściła kwotę 1.000 złotych na poczet należności z Umowy (...).0, co obniżyło pozostałą do spłaty kwotę z tego tytułu do 44.722 złotych (potwierdzenie przelewu k. 151).

Po wniesieniu niniejszego pozwu beneficjentka subwencji uregulowała w całości pozostałą należność z tytułu Umowy (...).(...), uiszczając kwotę 44.722 złotych (fakt bezsporny).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, a wskazanego powyżej. Podstawą ustaleń były też zeznania świadków i stron ograniczone do przesłuchania strony pozwanej.

Na rozprawie w dniu 19 lutego 2026 r. został przesłuchany świadek U. D.. Na podstawie złożonych zeznań przez tego świadka Sąd ustalił, że w maju 2020 roku świadek pomagał pozwanej — swojej żonie — przy sporządzeniu wniosku o subwencję w ramach Tarczy Finansowej 1.0, za pośrednictwem (...) Banku (...) S.A. Świadek zeznał, że zapoznał się z Regulaminem 1.0 i wynikało z niego, że status mikroprzedsiębiorcy przysługuje podmiotom zatrudniającym do 9 pracowników. Ponieważ pozwana zatrudniała w swojej działalności 3 pracowników i nie dostrzegł w Regulaminie 1.0 — w odróżnieniu od Regulaminu 2.0 — wyraźnego obowiązku agregowania danych ze spółki cywilnej, złożyli oświadczenie o statusie mikroprzedsiębiorcy. Świadek zeznał, że przy składaniu wniosku w ramach Tarczy Finansowej 2.0 biuro rachunkowe wskazało wyraźnie na konieczność uwzględnienia spółki cywilnej (...) jako przedsiębiorstwa powiązanego w oparciu o metodologię GBER, przewidzianą w Regulaminie 2.0. Świadek potwierdził nadto, że spółka cywilna „(...)” (której jest wspólnikiem razem z pozwaną i U. S.) zatrudnia około 30 pracowników i prowadzi hotel i restaurację, a pracownicy tej spółki i pracownicy jednoosobowej działalności pozwanej to odrębne osoby. Świadek potwierdził, że subwencja z Umowy 1.0 wydatkowana została na wynagrodzenia, składki ZUS, usługi biura rachunkowego, odsetki od kredytu i kasę fiskalną, a pozwana utrzymała troje pracowników przez wymagany okres ( k.388-389). Sąd uznał zeznania tego świadka za wiarygodne. Zeznania były spójne, rzeczowe i korespondowały z treścią dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz z zeznaniami pozwanej. Okoliczność, że świadek jest mężem pozwanej i wspólnikiem spółki cywilnej, skłoniła Sąd do zachowania szczególnej ostrożności przy ocenie tych zeznań, jednakże w toku postępowania nie ujawnił się żaden konkretny powód do ich zakwestionowania, a zeznania te nie były sprzeczne z żadnym innym dowodem.

Na podstawie art. 302 § 1 k.p.c. Sąd przeprowadził na rozprawie w dniu 19 lutego 2026 r. dowód z przesłuchania stron ograniczony do pozwanej B. D.. Na podstawie złożonych zeznań przez pozwaną Sąd ustalił, że przy składaniu wniosku w ramach Tarczy Finansowej 1.0 treść Regulaminu 1.0 nie sugerowała jej obowiązku uwzględnienia danych spółki cywilnej; nie dostrzegała w nim, w odróżnieniu od Regulaminu 2.0, żadnego wyraźnego nawiązania do konieczności badania powiązań z innymi podmiotami. Pozwana zeznała, że w swojej jednoosobowej działalności zatrudniała 3 pracowników i że zatrudnienie to utrzymała. Potwierdziła, że status MŚP wskazała w umowie z lutego 2021 r. na wyraźną wskazówkę biura rachunkowego, po zapoznaniu się z Regulaminem 2.0 odwołującym się do GBER. Zeznania pozwanej Sąd uznał za wiarygodne w zakresie, w jakim dotyczyły okoliczności zawarcia Umowy (...).(...) i sposobu wydatkowania subwencji, bowiem były one spójne wewnętrznie i korespondowały z zeznaniami świadka D. oraz z dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy ( k. 388-389).

Sąd dokonał oceny materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 233 § 1 k.p.c., według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego oraz reguł logicznego rozumowania.

Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły przede wszystkim dokumenty zgromadzone w aktach sprawy. Żadna ze stron nie kwestionowała autentyczności ani treści złożonych dokumentów. Sąd uznał za w pełni wiarygodne następujące dowody z dokumentów: odpis z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący PFR, potwierdzenie uiszczenia opłaty sądowej, Regulamin 1.0 (Załącznik nr 5 do pozwu) i Regulamin 2.0 (Załącznik nr 6 do pozwu), Umowę (...).(...) nr (...) z dnia 11 maja 2020 roku (Załącznik nr 10 do pozwu), decyzję PFR z dnia 12 maja 2020 roku pozytywnie weryfikującą wniosek o subwencję (Załącznik nr 11), potwierdzenie transakcji (...) nr (...) z dnia 13 maja 2020 roku (Załącznik nr 12), Umowę (...).(...) nr (...) z dnia 11 lutego 2021 roku (Załącznik nr 13), decyzję PFR z dnia 12 lutego 2021 roku pozytywnie weryfikującą wniosek w ramach Tarczy Finansowej 2.0 (Załącznik nr 14), potwierdzenie transakcji bankowej z dnia 15 lutego 2021 roku (Załącznik nr 15), decyzję PFR z dnia 8 maja 2023 roku zobowiązującą do zwrotu subwencji z Umowy 1.0, decyzję PFR z dnia 16 maja 2023 roku w sprawie rozliczenia subwencji z Umowy 2.0, wezwania do zapłaty, a także pisma procesowe stron z pełnomocnictwami.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu.

Jako okoliczności bezsporne między stronami należało znać: fakt zawarcia przez pozwaną z Polskim Funduszem Rozwoju umowy subwencji finansowej nr (...) w dniu 11 maja 2020 r. oraz umowy subwencji finansowej nr (...) w dniu 11 lutego 2021 r.; fakt wypłacenia pozwanej subwencji w kwocie 108.000 złotych w ramach pierwszej umowy oraz subwencji w kwocie 89.000 złotych w ramach drugiej umowy; fakt złożenia przez pozwaną w umowie z 11 maja 2020 r. oświadczenia o posiadaniu statusu mikroprzedsiębiorcy, zaś w umowie z 11 lutego 2021 r. — oświadczenia o posiadaniu statusu małego i średniego przedsiębiorcy (MŚP), przy identycznej dacie referencyjnej, to jest 31 grudnia 2019 r.; fakt wydania przez PFR decyzji z 8 maja 2023 r. zobowiązującej pozwaną do zwrotu całości subwencji z umowy z maja 2020 r.; a także fakt uregulowania przez pozwaną — po wniesieniu niniejszego pozwu — należności wynikającej z umowy z lutego 2021 roku w łącznej kwocie 44.722 złotych.

Spór w niniejszej sprawie koncentrował się na kwestii, czy B. D. złożyła — przy wnioskowaniu o subwencję finansową w ramach Programu „Tarcza Finansowa 1.0 dla Mikro, Małych i Średnich Firm" — nieprawdziwe oświadczenie o statusie mikroprzedsiębiorcy, co miałoby uzasadniać żądanie zwrotu całości wypłaconej subwencji w kwocie 108.000 złotych na podstawie § 3 ust. 6 Umowy Subwencji Finansowej nr (...) z 13 maja 2020 r. (dalej: Umowa lub Umowa Subwencji).

Sąd dokonał oceny żądania powoda w świetle całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, mając na względzie charakter prawny łączącego strony stosunku zobowiązaniowego, treść dokumentów programowych obowiązujących w dacie zawarcia umowy oraz zasady wykładni oświadczeń woli wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego.

W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do najdalej idącego zarzutu braku legitymacji czynnej Polskiego Funduszu Rozwoju podniesionego przez stronę pozwaną. Zarzut ten Sąd uznał za bezzasadny.

Legitymacja procesowa czynna powoda wynika bezpośrednio z łączącego strony stosunku prawnego — Umowy Subwencji, której stroną powód jest, i z której wywodzi swe roszczenie. Stosunek zobowiązaniowy nawiązany między stronami ma charakter cywilnoprawny. Nie stoi temu na przeszkodzie okoliczność, że środki wypłacone pozwanej miały publiczne pochodzenie i były realizowane w ramach programu rządowego zatwierdzonego przez Radę Ministrów. Polski Fundusz Rozwoju zawarł umowę subwencji jako podmiot prawa prywatnego, działając na podstawie uchwały Rady Ministrów nr 50/2020 z 27 kwietnia 2020 r., jako operator programu pomocowego. Z umowy tej wynika wprost uprawnienie powoda do żądania zwrotu wypłaconej subwencji w sytuacjach opisanych w dokumentach programowych.

Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądów powszechnych i podzielone przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę (vide: wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 16 października 2025 r., sygn. XVI GC 1033/24; wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 15 września 2025 r., sygn. XVI GC 1288/24; wyrok Sądu Okręgowego w W. z 8 maja 2025 r., sygn. XVI GC 128/25). Pogląd o legitymacji czynnej PFR potwierdziło nadto stanowisko Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 20 kwietnia 2026 r., w którym wyjaśniono, że Prezes UOKiK nie posiada legitymacji do żądania zwrotu indywidualnie przyznanych subwencji — egzekwowanie warunków umów, w tym ewentualnych zwrotów, immanentnie należało do zadań PFR jako operatora programu. Jakkolwiek stanowisko to nie jest dla Sądu w żadnym zakresie wiążące, to jednak wnioski z niego płynące są uzasadnione.

Zarzut pozwanej, że jedynym podmiotem uprawnionym do żądania zwrotu pomocy publicznej jest Komisja Europejska lub Prezes UOKiK, jest chybiony. Regulacje art. 107–108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i przepisy rozporządzenia proceduralnego Rady (UE) 2015/1589 dotyczą relacji pomiędzy Komisją Europejską a Państwem Członkowskim i odnoszą się do sytuacji, w której cały program pomocowy jest niezgodny z rynkiem wewnętrznym. Komisja Europejska zatwierdziła Program Tarcza Finansowa 1.0 decyzją z 27 kwietnia 2020 r. (SA.56996), a żądanie zwrotu indywidualnej subwencji nie wynika z niezgodności całego programu z prawem unijnym, lecz z warunków umownych zawartych pomiędzy stronami. Zarzut braku legitymacji czynnej powoda Sąd uznał zatem jako bezpodstawny.

Umowa Subwencji miała charakter umowy cywilnoprawnej zawartej w trybie adhezyjnym, to jest na warunkach określonych jednostronnie przez powoda jako organizatora programu i podmiotu opracowującego dokumenty programowe, w tym Regulamin Programu Tarcza Finansowa 1.0 dla Mikro, Małych i Średnich Firm (dalej: Regulamin 1.0). Regulamin 1.0 stanowił wzorzec umowny w rozumieniu art. 384 k.c., ustalony przez jedną ze stron — powoda — i narzucony drugiej stronie jako warunek przystąpienia do programu. Pozwana, przystępując do programu, nie miała możliwości negocjowania warunków, ani modyfikowania treści wzorca.

Ta okoliczność ma zasadnicze znaczenie dla dokonania wykładni postanowień Regulaminu 1.0, w szczególności § 10 ust. 3 i § 3 ust. 6 Umowy Subwencji. Zgodnie z art. 385 § 2 k.c., postanowienia wzorca umowy należy tłumaczyć na niekorzyść strony, która wzorzec zastosowała, jeżeli są niejednoznaczne. Zasada ta, określana w doktrynie jako zasada contra proferentem, nakazuje, aby wszelkie wątpliwości interpretacyjne dotyczące treści wzorca były rozstrzygane na korzyść adhezanta — w niniejszym przypadku pozwanej.

Zgodnie z § 3 ust. 6 Umowy Subwencji, powód był uprawniony do podjęcia decyzji o zobowiązaniu beneficjenta do zwrotu całości lub części subwencji finansowej w przypadku, gdy oświadczenia złożone przez beneficjenta w związku z umową subwencji były nieprawdziwe. Klauzula ta stanowiła zatem warunek materialnoprawny roszczenia powoda: zobowiązanie do zwrotu subwencji aktualizuje się wyłącznie wówczas, gdy zostanie wykazane, że oświadczenie złożone przez beneficjenta było obiektywnie nieprawdziwe w dacie jego złożenia.

Na powodzie — jako stronie wywodzącej skutki prawne ze stwierdzenia nieprawdziwości oświadczenia — spoczywał ciężar dowodu w myśl art. 6 k.c. w związku z art. 232 k.p.c. Powód obowiązany był zatem wykazać: po pierwsze — że oświadczenie złożone przez pozwaną było nieprawdziwe, po drugie — że wskazany status przedsiębiorcy był obiektywnie błędny w świetle przepisów i zasad obowiązujących w dacie złożenia wniosku o subwencję, to jest w maju roku 2020. Ciężaru tego powód w ocenie Sądu nie udźwignął.

Sedno sporu sprowadzało się do odpowiedzi na pytanie, czy § 10 ust. 3 Regulaminu 1.0 nakładał na beneficjentów obowiązek agregowania danych dotyczących podmiotów powiązanych i partnerskich według metodologii wynikającej z Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 roku uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym (dalej: Rozporządzenie GBER), a tym samym czy pozwana — nie przeprowadzając takiej agregacji — złożyła oświadczenie nieprawdziwe w rozumieniu § 3 ust. 6 Umowy.

Analiza treści § 10 ust. 3 Regulaminu 1.0 prowadzi do wniosku, że przepis ten nie zawierał wyraźnego, jednoznacznego odesłania do metodologii GBER. Postanowienie to nakazywało beneficjentowi uwzględnienie podmiotów powiązanych przy ocenie własnego statusu przedsiębiorcy „w razie konieczności”, bez precyzyjnego wskazania, jakie kryteria decydują o tej „konieczności”, ani wedle jakich zasad agregacja ma być przeprowadzona. Użyte sformułowanie miało charakter blankietowy i niedookreślony — nie odsyłało wprost ani do Rozporządzenia GBER, ani do jego Załącznika I, ani do jakiejkolwiek innej metodologii o charakterze normatywnym lub programowym.

Wymowne jest porównanie § 10 ust. 3 Regulaminu 1.0 z analogicznym postanowieniem Regulaminu Programu Tarcza Finansowa 2.0 (dalej: Regulamin 2.0), który wszedł w życie w grudniu 2020 r. Regulamin 2.0 zawierał bowiem wyraźne i jednoznaczne odesłanie do Załącznika I Rozporządzenia GBER jako metodyki ustalania statusu przedsiębiorcy, a w treści dokumentów programowych pojęcia takie jak „przedsiębiorstwo partnerskie” i „przedsiębiorstwo powiązane” były zdefiniowane zgodnie z art. 3 Załącznika I do Rozporządzenia GBER. Gdyby intencją autora Regulaminu 1.0 było nałożenie na beneficjentów obowiązku agregacji danych według metodologii GBER, takie odesłanie znalazłoby się również w Regulaminie 1.0. Jego nieobecność nie jest przypadkowa — stanowi świadome zróżnicowanie zasad obu programów i potwierdza, że w dacie składania wniosku przez pozwaną obowiązek agregacji w rozumieniu GBER nie był normatywnie ustanowiony.

Sąd uwzględnił nadto, że Decyzja Komisji Europejskiej z 27 kwietnia 2020 r. zatwierdzająca Program Tarcza Finansowa 1.0 (SA.56996) w punkcie 16 odsyłała przy określaniu statusu MŚP do przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. — Prawo przedsiębiorców, a nie do metodologii GBER. Definicja mikroprzedsiębiorcy zawarta w art. 7 ust. 1 pkt 1 Prawa przedsiębiorców nie przewiduje obowiązku agregowania danych podmiotów powiązanych i partnerskich w rozumieniu Rozporządzenia GBER — nakazuje jedynie uwzględnienie pracowników zatrudnionych przez samego przedsiębiorcę oraz osiągniętego przez niego rocznego przychodu netto ze sprzedaży. Decyzja KE tworzyła zatem ramy interpretacyjne, w których weryfikacja statusu odbywała się wyłącznie na podstawie danych własnych wnioskodawcy, bez wymogu agregacji z podmiotami powiązanymi w rozumieniu prawa unijnego.

Zestawiając powyższe, Sąd stwierdził, że w dacie składania wniosku o subwencję, to jest w maju 2020 r., obowiązek agregacji danych według metodologii GBER nie wynikał ani z treści Regulaminu 1.0, ani z decyzji Komisji Europejskiej zatwierdzającej program, ani z obowiązujących przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców. Pozwana, określając siebie jako mikroprzedsiębiorcę na podstawie danych dotyczących prowadzonej przez siebie jednoosobowej działalności gospodarczej, postąpiła zgodnie z wykładnią, która w świetle ówcześnie obowiązujących dokumentów programowych była nie tylko dopuszczalna, ale i uzasadniona.

Dokonując wykładni postanowień Umowy Subwencji i Regulaminu 1.0, Sąd kierował się art. 65 k.c. oraz metodą kombinowaną wynikającą z uchwały Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r. (III CZP 66/95), zgodnie z którą pierwszeństwo w procesie wykładni umów ma subiektywny zamiar stron, a dopiero gdy niemożliwe jest jego ustalenie — obiektywne rozumienie oświadczenia przez adresata w danych okolicznościach. Sąd miał przy tym na uwadze, że Umowa Subwencji była zawierana masowo, w trybie elektronicznym, w warunkach pandemii i przyspieszonej procedury, a pozwana nie była profesjonalistą w dziedzinie prawa pomocowego i nie dysponowała możliwością negocjowania warunków programu.

Odczytując treść Regulaminu 1.0 zgodnie z zasadami prawidłowej wykładni, Sąd doszedł do przekonania, że § 10 ust. 3 Regulaminu 1.0 nie nakładał na pozwaną obowiązku stosowania metodologii agregacji właściwej dla Rozporządzenia GBER. Sformułowanie „w razie konieczności" sugerowało, że agregacja była wymagana jedynie w sytuacjach jednoznacznie uzasadnionych — np. gdy podmiot powiązany prowadził identyczną lub ściśle pokrewną działalność — i nie stanowiło nakazu powszechnej agregacji wszystkich uczestniczących w jakikolwiek sposób podmiotów. Zakres i sposób owej „konieczności" nie zostały przez powoda jako autora wzorca zdefiniowane, co samo w sobie stanowi naruszenie obowiązków ciążących na podmiocie posługującym się wzorcem umownym (art. 385 § 2 k.c.).

Niejednoznaczność § 10 ust. 3 Regulaminu 1.0 nakazywała jego interpretację na niekorzyść autora wzorca, to jest powoda (zasada contra proferentem). Zgodnie z art. 385 § 2 k.c., jeżeli postanowienia wzorca umowy są niejednoznaczne, należy przyjąć ich wykładnię korzystną dla drugiej strony — w niniejszej sprawie dla pozwanej. Wykładnia prowadząca do nałożenia na pozwaną daleko idącego obowiązku agregacji, którego konsekwencją jest żądanie zwrotu pełnej kwoty subwencji (108.000 złotych), jest niedopuszczalna w sytuacji, gdy sam wzorzec nie formułuje tego obowiązku w sposób dostatecznie jasny i precyzyjny.

Sąd ustalił, że pozwana B. D. złożyła wniosek o subwencję w dobrej wierze, w oparciu o dostępne jej w maju 2020 r. informacje i instrukcje udostępnione przez powoda, w tym treść Regulaminu 1.0 i materiałów informacyjnych opracowanych przez PFR. Pozwana nie dysponowała ani specjalistyczną wiedzą w zakresie prawa pomocy publicznej, ani dostępem do szczegółowych interpretacji prawnych metodologii GBER. Tryb składania wniosku był zautomatyzowany i masowy — decyzja o wypłacie subwencji zapadała w ciągu 48 godzin, a sam wniosek był wypełniany w oparciu o elektroniczne formularze i dostępne opisy statusów przedsiębiorców.

Sąd wziął pod uwagę, że pozwana — po uzyskaniu subwencji — wydatkowała ją zgodnie z celami Programu: na utrzymanie zatrudnienia i prowadzenie bieżącej działalności. Prawidłowość wydatkowania środków nie była przez powoda kwestionowana. Okoliczności te wskazują, że ewentualna nieprawidłowość w zakwalifikowaniu się do programu miała — w przypadku pozwanej — charakter nieświadomy i wynikała z niejasności dokumentów programowych, nie zaś z zamiaru wyłudzenia lub złożenia oświadczeń nieprawdziwych w znaczeniu obiektywnym.

Sąd miał na względzie, że „nieprawdziwe oświadczenie" w rozumieniu § 3 ust. 6 Umowy Subwencji to oświadczenie obiektywnie niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Wykroczenie beneficjenta polegające na wyborze jednej z dwóch możliwych i racjonalnych wykładni niejasnego postanowienia wzorca — w sytuacji, gdy żaden obowiązujący przepis prawa, ani żaden jasny zapis programowy nie nakazywał agregacji według metodologii GBER — nie może być traktowane jako złożenie oświadczenia nieprawdziwego. Nieprawdziwość oświadczenia zakłada jego subiektywną lub obiektywną niezgodność z faktami, nie zaś oparcie się na interpretacji, która okazała się niekorzystna dla autora wzorca.

Stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów powszechnych na tle analogicznych stanów faktycznych. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 22 marca 2024 r. (sygn. VII AGa 92/24) — powołanym przez pozwaną w piśmie procesowym z 21 lutego 2025 r. — orzekał w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym, w której powód wywodził obowiązek zwrotu subwencji z rozbieżności między statusem zadeklarowanym przez beneficjenta a statusem wynikającym z agregacji podmiotów powiązanych według metodologii GBER. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji i oddalił apelację, wskazując, że regulamin programu nie formułował w sposób dostatecznie jasny obowiązku stosowania metodologii GBER, a wątpliwości interpretacyjne winny być rozstrzygane na korzyść beneficjenta. Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z 10 lipca 2025 r. (sygn. XVI GC 411/25) wyraził pogląd, że wykładnia dokumentów programowych Tarczy Finansowej 1.0 winna uwzględniać ich adhezyjny charakter i zasadę in dubio contra stipulatorem, wobec czego niejednoznaczne postanowienia regulaminu nie mogą być interpretowane na niekorzyść beneficjenta, który działał w zaufaniu do informacji udostępnionych przez organizatora programu. Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z 17 kwietnia 2025 r. (sygn. XVI GC 1375/24) podkreślił z kolei, że zmiany dokumentów programowych wprowadzone po zawarciu umowy subwencji nie wiążą beneficjenta, a ocena prawidłowości zachowania beneficjenta winna być dokonywana wyłącznie w oparciu o regulacje obowiązujące w dacie złożenia wniosku.

Sąd podziela wyrażone w tych orzeczeniach stanowisko, że masowy i zautomatyzowany tryb udzielania subwencji, brak transparentności co do metodologii weryfikacji statusu, adhezyjny charakter wzorców oraz specyfika sytuacji beneficjentów — składających wnioski w warunkach ostrego kryzysu ekonomicznego wywołanego pandemią (...)19 — przemawiają za wykładnią dokumentów programowych korzystną dla beneficjentów tam, gdzie treść regulaminu nie jest dostatecznie jasna i jednoznaczna.

Niezależnie od powyższego, nawet gdyby przyjąć — co Sąd wyklucza — że § 10 ust. 3 Regulaminu 1.0 nakładał na pozwaną obowiązek agregacji danych według metodologii GBER, żądanie przez powoda zwrotu pełnej kwoty subwencji (108.000 złotych) stanowiłoby nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c., jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i zasadą proporcjonalności.

Powód wywodzi obowiązek zwrotu całości subwencji z faktu zadeklarowania przez pozwaną statusu mikroprzedsiębiorcy, gdy tymczasem — zgodnie z własnymi wyliczeniami powoda uwzględniającymi agregację z podmiotami powiązanymi — pozwanej przysługiwałaby subwencja jako małemu lub średniemu przedsiębiorcy, aczkolwiek w kwocie niższej, wynoszącej 12.184,96 złotych. Powód nie żąda jednak zwrotu jedynie nadwyżki ponad kwotę, do której pozwana byłaby uprawniona przy przyjęciu stanowiska powoda (kwoty 95.815,04 złotych), lecz zwrotu całości świadczenia. Żądanie zwrotu 100% subwencji w sytuacji, gdy — przy przyjęciu najsurowszej wersji zarzutu powoda — pozwana była uprawniona do subwencji w kwocie 12.184,96 złotych, jest rażąco nieproporcjonalne i prowadzi do niesłusznego przysporzenia po stronie powoda kosztem przedsiębiorcy, który prawidłowo wydatkował środki pomocowe.

Prawo podmiotowe — w tym umowne uprawnienie do żądania zwrotu subwencji — nie może być wykonywane w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z 10 lipca 2025 r. (sygn. XVI GC 411/25) wskazał, że dochodzenie przez PFR zwrotu pełnej kwoty subwencji wyłącznie z uwagi na formalne uchybienia beneficjenta — przy jednoczesnym ustaleniu, że beneficjent wydatkował środki zgodnie z celami programu i utrzymał zatrudnienie — narusza art. 5 k.c. Stanowisko to Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela.

Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że powód nie wykazał, aby oświadczenie złożone przez pozwaną we wniosku o subwencję finansową było nieprawdziwe w rozumieniu § 3 ust. 6 Umowy Subwencji. Regulamin 1.0 nie nakładał w maju 2020 r. jednoznacznego obowiązku agregacji danych według metodologii GBER; decyzja Komisji Europejskiej SA.56996 odsyłała w zakresie ustalenia statusu do Prawa przedsiębiorców, które nie przewiduje takiego wymogu; zaś interpretacja § 10 ust. 3 Regulaminu 1.0 forsowana przez powoda jest niedopuszczalna w świetle zasady contra proferentem wynikającej z art. 385 § 2 k.c.

Pozwana B. D. działała w dobrej wierze, w oparciu o dokumenty programowe opracowane i udostępnione przez powoda, i wydatkowała subwencję zgodnie z celami Programu. Powód nie udowodnił, że złożone przez pozwaną oświadczenie o statusie mikroprzedsiębiorcy było obiektywnie niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, przy uwzględnieniu zasad i metodologii obowiązujących w dacie złożenia wniosku. W tych okolicznościach warunek § 3 ust. 6 Umowy Subwencji nie został spełniony, a żądanie zwrotu subwencji jest bezzasadne.

Z powyższych względów Sąd oddalił powództwo w całości.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Powód przegrał sprawę w całości i jest obowiązany zwrócić pozwanej poniesione przez nią koszty postępowania.

Na zasądzoną kwotę składają się: wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej w kwocie 3.600 złotych, ustalone na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) — przy wartości przedmiotu sporu wynoszącej 108.000 złotych, oraz kwota 17 złotych tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa — łącznie 3.617 złotych.

Stosownie do art. 98 § 1 ¹ k.p.c., od kwoty zasądzonej tytułem kosztów procesu należą się odsetki ustawowe za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 3.617 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

SSO Magdalena Kurc-Mazurkiewicz

ZARZĄDZENIE

(...)

SSO Magdalena Kurc-Mazurkiewicz