Wyrok z 25 maja 2026, sygn. III K 119/25

Formularz UK 1

Sygnatura akt

III K 119/25

Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd może ograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybie art. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k. albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacji zawartych w częściach 3–8 formularza.

1.  USTALENIE FAKTÓW

2.  Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1.1.1.

O. S.

V. Ł.

w okresie od 22 do 24 lipca 2018 r. na (...) pomiędzy miejscowościami E. a I., działając wspólnie i w porozumieniu z osobą co do której materiały wyłączono do odrębnego postępowania, dokonali zaboru w celu przywłaszczenia posianego na polu jęczmienia jarego o nazwie (...) w ilości około 577 ton o wartości około 400 000 złotych, czym działali na szkodę V. O., co stanowi mienie znacznej wartości.

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione

Dowód

Numer karty

E. O. (ojciec) i A. O. (syn) od 1993 r. dzierżawili od Agencji Nieruchomości Rolnych we E. 418,(...) hektarów ziemi, na którą składały się ziemia rolna i magazyny, a także teren U. w E. i ferma bydła w E.. Działki o numerze (...) 180, 192, 193, 195 oraz część działki o numerze (...) użytkowane były przez E. O., zaś pozostałym terenem zarządzał A. O.. Prowadzona przez mężczyzn działalność generowała straty.

E. O. (jako wydzierżawiający) w 2017 r. zawarł z V. O. (jako dzierżawcą) umowę dzierżawy pola o powierzchni około 73 hektarów znajdującego się na działce nr (...), zlokalizowanej między miejscowościami E. i I.. Z tytułu wskazanej umowy V. O. co roku obsiewał wskazane pole zbożem, a następnie zbierał z niego plon, płacąc przy tym regularnie czynsz dzierżawny. Czas umowy dzierżawy został ustalony na 5 lat.

E. O. zmarł śmiercią gwałtowną w dniu 27 maja 2018 r., pozostawiając liczne zobowiązania finansowe. Po śmierci ojca A. O. pozostał jedynym dzierżawcą w/w ziemi od Agencji Nieruchomości Rolnych we E..

W 2018 r. V. O. obsiał przedmiotowe pole jęczmieniem (...), dającym zbiór w ilości ok. 7,9 tony z hektara. Pokrzywdzony zawarł dwa kontrakty na sprzedaż zboża z (...) sp. z o.o., przy czym każdy z nich obejmował zbycie 270 ton zboża za cenę 680 zł netto per tona.

Rano w dniu 22 lipca 2018 r. V. O. pojawił się osobiście na polu, by sprawdzić wilgotność zboża.

W okresie między 22 a 24 lipca 2018 r. z dzierżawionego pola, bez wiedzy i zgody V. O. skoszono i wywieziono około 577 ton jęczmienia, o wartości około 400.000 zł. Powyższe V. O. stwierdził w dniu 24 lipca 2018 r., kiedy to przyjechał na pole w celu rozpoczęcia żniw i zorientował się, że zboże zostało już zebrane.

Inicjatorem zbioru i wywiezienia zboża z pola dzierżawionego przez V. O. był A. O., który w związku z powyższym czynem został skazany wyrokiem Sądu Okręgowego we W. z dnia 17 maja 2024 r. sygn. (...) za przestępstwo z art. 278 §1 k.k. w zw. z art. 294 §1 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Powyższe orzeczenie jest prawomocne.

Przy popełnieniu przedmiotowego czynu A. O. działał wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami.

Wyjaśnienia oskarżonego V. Ł.

k. 487-492

Zeznania świadka V. O.

k. 7-10

k. 23-24

k. 668

(...)

k. 601-604

Protokół oględzin pola – działka nr (...)

k. 11-14

Kontrakty między kupującym – (...) sp. z o.o. a sprzedającym – Gospodarstwo Rolne (...) (...) na okres 01.07.2018 r. – 31.08.2018 r.

k. 31-34

Polecenia przelewów z Gospodarstwa Rolnego (...), F. O. na rzecz E. O. tytułem czynszu dzierżawnego

k. 36-40

Zeznania świadka C. A.

k. 47-48

k. 143-146

k. 677v-678

(...)

k. 661-662

Kopia mapy

k. 53-54

Aneks nr (...) z dnia 11.05.2004 r. do umowy (...) nr (...) z dnia 29.12.1993 r. między Agencją Nieruchomości Rolnych jako wydzierżawiającym, a E. O. i A. O. jako dzierżawcami

k. 57-65

Umowa nr (...) z dnia 01.07.2018 r. świadczenia usług koszenia pszenicy

k. 66-68

Zeznania świadka C. Ł. (1)

k. 116-117

k. 271-272

k. 676v-677

(...)

k. 638

Ustalenia dot. daty i miejsca polowań, lista myśliwych

k. 129

k. 162

Pisma Starostwa Powiatowego we E. z dnia 15.10.2018 r.

k. 166-168

Zeznania (wyjaśnienia) świadka A. O.

k. 216-218

k. 716-717

(...)

k. 37-39

k. 672

Zeznania świadka S. E. (obecnie A.)

k. 299-300

k. 699-700

(...)

k. 662-663

Zeznania świadka U. W.

k. 306-307

k. 668-669

(...)

k. 644-645

Zeznania świadka C. W. (1)

k. 309-310

k. 669-670

(...)

k. 663

Zeznania świadka C. W. (2)

k. 186-191

k. 667v

Akta sprawy (...) Sądu Okręgowego we W.

Oskarżony V. Ł. nie jest chory psychicznie w rozumieniu psychozy aktualnie i nie był chory psychicznie tempore criminis. Nie jest upośledzony umysłowo. W krytycznym czasie w odniesieniu do zarzuconego czynu V. Ł. nie miał z przyczyn chorobowych zniesionej ani znacznie ograniczonej poczytalności. Oskarżony w 2019 r. przebył udar mózgu, który spowodował u niego mizofonię, jednak nie skutkował zaburzeniami funkcji poznawczych w rozumieniu otępienia. Udar wystąpił u V. Ł. już po okresie objętym zarzutem, zatem jego skutki nie mają wpływu na ocenę poczytalności oskarżonego. Oskarżony może brać udział w postępowaniu karnym i jest zdolny do samodzielnej i rozsądnej obrony.

Opinia sądowo-psychiatryczna dot. V. Ł.

k. 597-600

Oskarżony O. S. nie jest chory psychicznie w rozumieniu psychozy aktualnie i nie był chory psychicznie tempore criminis. Nie jest upośledzony umysłowo. Deklarowany przez oskarżonego sposób picia alkoholu pozwala rozpoznać zespół uzależnienia, spowodowany używaniem alkoholu, o czym świadczą ciągi alkoholowe, objawy abstynencyjne i zmiana tolerancji. Oskarżony zna swój sposób reagowania na spożyty alkohol, zna i rozumie obowiązujące normy społeczno-prawne, natomiast analiza okoliczności sprawy nie pozwoliła biegłym na przyjęcie, aby działania oskarżonego objęte zarzutem mogły wynikać z atypowego upicia alkoholowego. W krytycznym czasie w odniesieniu do zarzuconego czynu O. S. nie miał z przyczyn chorobowych zniesionej ani znacznie ograniczonej poczytalności, oskarżony może brać udział w postępowaniu karnym i jest zdolny do samodzielnej i rozsądnej obrony.

Opinia sądowo-psychiatryczna dot. O. S.

k. 651

k. 604-606

(omyłkowo wpięta między
k. 503 a 504)

Oskarżeni nie byli dotychczas karani sądownie.

Dane o karalności

k. 616-617

3.  Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1.2.1.

O. S.

V. Ł.

w okresie od 22 do 24 lipca 2018 r. na działce (...) pomiędzy miejscowościami E. a I., działając wspólnie i w porozumieniu z osobą co do której materiały wyłączono do odrębnego postępowania, dokonali zaboru w celu przywłaszczenia posianego na polu jęczmienia jarego o nazwie (...) w ilości około 577 ton o wartości około 400 000 złotych, czym działali na szkodę V. O., co stanowi mienie znacznej wartości.

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione

Dowód

Numer karty

Popełnienie przez oskarżonych zarzuconego im czynu.

Wyjaśnienia oskarżonego V. Ł.

k. 487-492

4.  OCena DOWOdów

5.  Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1.1

Wyjaśnienia oskarżonego

V. Ł.

Sąd uwzględnił wyjaśnienia V. Ł. jako zasadniczo wiarygodne, albowiem były one w przeważającej części (co do okoliczności istotnych z perspektywy przedmiotu niniejszego postępowania) zbieżne z ustaleniami poczynionymi w oparciu o pozostały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. V. Ł. potwierdził nocne koszenie pola przez A. O. oraz opisał zadania, jakie wykonywał w gospodarstwie, nie przyznając się jednak do popełnienia zarzuconego mu przestępstwa. W ocenie Sądu wyjaśnienia te były szczere i spontaniczne. Brak było bowiem jakichkolwiek powodów wskazujących na to, by oskarżony miał interes w bezpodstawnym obciążeniu A. O., a zarazem – brak byłoby dowodów, które wskazywałyby na udział oskarżonych w jego przestępczym działaniu.

Zeznania świadka V. O.

Zeznania świadka Sąd przyjął za wiarygodne w zakresie, w jakim korespondowały one z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i dotyczyły przedmiotu niniejszego postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że V. O., jako dzierżawca pola dokonujący jego obsiewu, posiadał wiedzę na temat okoliczności zawarcia umowy dzierżawy z E. O., a także na temat zaplanowanego zbioru zboża. Co oczywiste, jako osoba bezpośrednio dotknięta działaniem sprawców, V. O. stwierdził również fakt nieuprawnionego ścięcia i wywozu jęczmienia z dzierżawionego przez siebie obszaru pola. Nie kwestionując wiarygodności pokrzywdzonego w powyższym zakresie, Sąd miał jednak na uwadze, że sam pokrzywdzony nie posiadał żadnej wiedzy co do tego, kto towarzyszył A. O. w trakcie zbioru zboża – wskazując, że O. S. kojarzy jedynie jako pracownika A. O., zaś V. Ł. nie zna w ogóle. Z tej przyczyny zeznania V. O. stanowiły bezpośredni, wiarygodny dowód pozwalający stwierdzić fakt zaistnienia przestępstwa, natomiast – w kontekście zakresu podmiotowego niniejszej sprawy – nie przyczyniły się do ustalenia tożsamości jego sprawców.

Protokół oględzin pola – działka nr (...)

Kontrakty między kupującym – (...) sp. z o.o. a sprzedającym – Gospodarstwo Rolne (...) na okres 01.07.2018 r. – 31.08.2018 r.

Polecenia przelewów z Gospodarstwa Rolnego (...), F. O. na rzecz E. O. tytułem czynszu dzierżawnego

Kopia mapy

Aneks nr (...) z dnia 11.05.2004 r. do umowy dzierżawy nr (...) z dnia 29.12.1993 r. między Agencją Nieruchomości Rolnych jako wydzierżawiającym, a E. O. i A. O. jako dzierżawcami

Umowa nr (...) z dnia 01.07.2018 r. świadczenia usług koszenia pszenicy

Ustalenia dot. daty i miejsca polowań, lista myśliwych

Pisma Starostwa Powiatowego we E. z dnia 15.10.2018 r.

Wiarygodność wymienionych dokumentów nie budzi wątpliwości Sądu.

Zeznania świadka C. A.

Sąd uwzględnił zeznania świadka jako wiarygodne, albowiem były one bardzo szczegółowe (zwłaszcza w zakresie depozycji składanych na etapie postępowania przygotowawczego, które następnie świadek podtrzymał w trakcie rozprawy), a przy tym spójne, jasne i konkretne. Jako pracownik A. O., świadek dokładnie opisał daty, terminy i zakres wykonywanych przez siebie prac rolniczych, potwierdzając przy tym, że w opisanej przez świadka części z nich brał również udział O. S.. Na podstawie relacji świadka ustalono, że oskarżony O. S. z pewnością uczestniczył w żniwach tych pól, które na podstawie uzgodnień między E. i A. O. były zarządzane przez A. O.. Ani C. A., ani – zgodnie z wiedzą świadka – żaden z oskarżonych nie uczestniczył jednak w żniwach na polu na (...), której część dzierżawił V. O..

Zeznania świadka C. Ł. (1)

Sąd uwzględnił zeznania świadka jako wiarygodne, albowiem były one spójne, jasne, konkretne i szczegółowe, a nadto zgodne z ustaleniami poczynionymi w oparciu o pozostały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Sąd miał zarazem na uwadze, że C. Ł. (1) był jedynym naocznym świadkiem zdarzenia, aczkolwiek z uwagi na jego specyfikę – obserwował wyłącznie jego przebieg, nie był natomiast w stanie zidentyfikować sprawców. Świadek przebywał na sąsiednim polu w godzinach ok. 8:00-19:00 i widział prace rolnicze, wykonywane w dniu 22 lipca 2018 r. na ziemi należącej do E. O., do których wykorzystywane były dwa kombajny, ciągnik, przyczepa przeładowcza i ciężarówka. Z uwagi na odległość między polami świadek nie widział jednak osób wykonujących powyższe prace i nie posiada żadnych informacji co do ich tożsamości. Świadek podkreślał przy tym, że z uwagi na rodzaj wykorzystywanych przez sprawców maszyn rolniczych, był przekonany, że zbioru i wywozu zboża dokonywały osoby uprawnione – a wobec tego w żaden szczególny sposób nie obserwował ich prac ani nie podjął żadnych działań, aby im zapobiec.

Zeznania (wyjaśnienia) świadka A. O.

Sąd uwzględnił zeznania złożone przez A. O. w toku rozprawy jako wiarygodne w zakresie podawanych przez świadka okoliczności związanych stricte z przedmiotem niniejszego postępowania. Sąd miał bowiem na uwadze fakt, iż w odrębnym postępowaniu karnym (zakończonym wyrokiem tut. Sądu z dnia 17 maja 2024 r. sygn. (...)) A. O. został skazany za popełnienie przestępstwa obejmującego to samo zdarzenie historyczne, które stanowi przedmiot niniejszej sprawy. Zważywszy na postać przypisanego A. O. czynu (działanie wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami) oraz jego korelację z zarzutem przedstawionym O. S. i V. Ł., przy ocenie wiarygodności relacji świadka Sąd skupił się przede wszystkim na tych fragmentach jego zeznań, w których ten odnosił się do tożsamości osób towarzyszących mu przy żniwach oraz zakresu ich prac. W tym kontekście A. O. jednoznacznie wskazał przed Sądem, że żaden z oskarżonych nie dostał od niego polecenia skoszenia pola dzierżawionego przez V. O., a wręcz V. Ł. w ogóle u świadka nie pracował. W toku rozprawy świadek kategorycznie oświadczył, że w żaden sposób nie informował swoich pracowników, aby jakikolwiek fragment ziemi był dzierżawiony V. O. – co wynika z trwającego do tej pory subiektywnego przekonania świadka, że zawarta między E. O. a V. O. umowa dzierżawy nie wywoływała żadnych skutków, albowiem nie można „poddzierżawiać” pola, a wobec tego po śmierci ojca to A. O. był osobą wyłącznie uprawnioną do dysponowania całością upraw. Kwestia powyższa pozostaje poza przedmiotem rozpoznania niniejszego Sądu, niemniej jednak wersja wydarzeń przedstawiona przez A. O., w zakresie istotnym z punktu widzenia przedmiotu niniejszej sprawy, koreluje z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i z tej przyczyny Sąd uznał ją za wiarygodną.

Zeznania świadka S. E. (obecnie A.)

Sąd uwzględnił zeznania świadka jako wiarygodne, albowiem były one spójne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, logiczne i szczegółowe – w szczególności w tej części depozycji, którą świadek złożyła jeszcze na etapie postępowania przygotowawczego. Zdaniem Sądu zeznania S. A. były z perspektywy niniejszego postępowania szczególnie istotne, albowiem świadek osobiście widziała prace wykonywane na polu dzierżawionym V. O., a także jako pracownica A. O. – posiadała bezpośrednią wiedzę co do tego, że to właśnie wymieniony był pomysłodawcą i wykonawcą tych prac. Sąd uwzględnił zatem jako w pełni wiarygodną relację S. A. co do roli A. O. w zaistniałym zdarzeniu. Jednocześnie, pomimo szczegółowości i obszerności złożonej przez świadka relacji, Sąd zważył, że w żaden sposób nie potwierdza ona sprawstwa i winy oskarżonych O. S. i V. Ł.. Jak bowiem wynika z przedstawionej przez świadka relacji, w dniu 23 lipca 2018 r. widziała ona oskarżonych na polu, należącym do A. O., podczas gdy świadek przywiozła pracodawcy obiad. W międzyczasie, zgodnie z relacją świadka, na polu wykonywane były prace – jeździły po nim kombajny koszące zboże, które świadek widziała w oddali – w tym czasie jednak obaj oskarżeni, wraz z A. O., stali obok świadka. Sama obecność oskarżonych na polu w żaden sposób nie potwierdza ich udziału w popełnieniu zarzuconego im przestępstwa, zwłaszcza że jedynie fragment przedmiotowego pola był dzierżawiony V. O.. Sąd stwierdził zatem, że relacja S. A. – mimo swojej szczegółowości i wiarygodności, wynikającej z tego, że była ona naocznym świadkiem zdarzenia – nie stanowi dowodu pozwalającego przełamać zasadę domniemania niewinności wobec oskarżonych O. S. i V. Ł..

Zeznania świadków

U. W.,

C. W. (1)

Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania wiarygodności zeznań świadków, albowiem znajdowały one potwierdzenie w pozostałych zgromadzonych w sprawie dowodach, a także były spójne i konsekwentne. Sąd miał jednak na uwadze, że wiedza U. W. i C. W. (1), pracownic E. i A. O., co do okoliczności zdarzenia objętego przedmiotem niniejszego postępowania, była ograniczona wyłącznie do ogólnych kwestii związanych z nieuprawnionym skoszeniem i wywozem zboża.

Jak wynikało z relacji U. W., słyszała ona polecenie, które A. O. wydał oskarżonym – mieli jechać na pole i dokonać na nim zbioru. Świadek nie była jednak w stanie określić, na które dokładnie pole mieli się udać oskarżeni, a E. i A. O. dzierżawili ich wiele. U. W. nie pamiętała również, aby w rozmowach prowadzonych już po zdarzeniu, kwestię powyższą w jakikolwiek sposób precyzował A. O.. Z kolei C. W. (1), jako pracownicza gospodarcza odpowiedzialna przede wszystkim za sprzątanie, nie posiadała żadnej wiedzy odnośnie planów dotyczących żniw.

Zeznania świadka C. W. (2)

Sąd uwzględnił zeznania świadka jako wiarygodne, mając jednocześnie na uwadze, że nie posiadał on bezpośredniej i szczegółowej wiedzy na temat okoliczności zdarzenia – jako prywatny detektyw badający kwestię nieuprawnionego zaboru zboża dysponował wyłącznie informacjami ustalonymi na podstawie rozmów z innymi osobami, w tym w szczególności z bezpośrednim świadkiem zdarzenia – C. Ł. (1). W tym zakresie jednak relacje procesowe obu mężczyzn były zgodne i wzajemnie się uzupełniały, a wobec tego Sąd ocenił je jako szczere i wiarygodne.

Akta sprawy (...) Sądu Okręgowego we W.

Brak podstaw do kwestionowania prawdziwości i wiarygodności dowodu.

Opinie sądowo-psychiatryczne
dot. oskarżonych V. Ł.
i O. S.

Dowody nie budzą wątpliwości Sądu. Opinie sądowo-psychiatryczne były jasne, kompletne i nie zawierały sprzeczności, a nadto zostały oparte na specjalistycznej wiedzy biegłych. Z treści wskazanych opinii jednoznacznie wynika, że tempore criminis obaj oskarżeni nie mieli z przyczyn chorobowych zniesionej ani w stopniu znacznym ograniczonej zdolności rozumienia czynu i pokierowania swoim postępowaniem, mogą brać udział w toczącym się postępowaniu i są zdolni do samodzielnej, rozsądnej obrony.

Dane o karalności

Brak podstaw do kwestionowania prawdziwości i wiarygodności dowodu.

6.  Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

Notatka- relacja z rozmowy C. W. (2) z C. Ł. (1)

(k. 130-131)

Sąd nie wykorzystał wskazanej notatki do czynienia ustaleń w sprawie, zgodnie bowiem z dyspozycją art. 174 k.p.k. niedopuszczalne jest zastępowanie wyjaśnień lub zeznań treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych.

Protokół z dnia 01.03.2017 r.

(k. 40-41)

Protokół przeszukania hal magazynowych przy ul. (...) w C.

(k. 85-88)

Załączniki do protokołu przesłuchania T. S.

(k. 102-109)

Protokół zatrzymania rzeczy od B. V. (1)

(k. 112-114)

Kopia pisma – listu pożegnalnego E. O.

(k. 55)

Opinia biegłego z zakresu informatyki i komputerów

(k. 233-270, 275-281)

Nie kwestionując wiarygodności przedmiotowych dowodów Sąd ocenił, iż nie wnoszą one nic istotnego i nie mają znaczenia dla ustalenia faktów w sprawie.

Zeznania świadków:

D. S.

(k. 42-44)

S. V.

(k. 89-92, 184-185)

T. S.

(k. 97-99)

U. B.

(k. 148-149, 225-226, 293)

C. C.

(k. 174-176)

V. T.

(k. 199-200)

B. V. (2)

(k. 211-212)

C. Ł. (2)

(k. 291)

V. S.

(k. 323)

R. C.

(k. 324)

Sąd nie uwzględnił dowodu z zeznań świadków, albowiem nie wniosły one nic istotnego do niniejszej sprawy.

7.  PODSTAWA PRAWNA WYROKU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Oskarżony

☐3.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

☐3.2. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

☐3.3. Warunkowe umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania

☐3.4. Umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania

☒3.5. Uniewinnienie

I.

O. S., V. Ł.

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia

Po przeprowadzeniu rozprawy i dokonaniu analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego Sąd stwierdził, iż w sprawie niniejszej nie ma podstaw do przypisania O. S. i V. Ł. sprawstwa i winy co do zarzuconego im przestępstwa, a wobec tego uniewinnił obu oskarżonych od tego, że w okresie od 22 do 24 lipca 2018 r. na (...) pomiędzy miejscowościami E. a I., działając wspólnie i w porozumieniu z osobą co do której materiały wyłączono do odrębnego postępowania, dokonali zaboru w celu przywłaszczenia posianego na polu jęczmienia jarego o nazwie (...) w ilości około 577 ton o wartości około 400 000 złotych, czym działali na szkodę V. O., co stanowiło mienie znacznej wartości, tj. przestępstwa z art. 278 §1 k.k. w zw. z art. 294 §1 k.k.

W toku postępowania ustalono wprawdzie bezspornie, że samo zdarzenie historyczne, stanowiące przedmiot niniejszej sprawy – skoszenie jęczmienia z pola dzierżawionego przez V. O. – miało w istocie miejsce, a nawet ustalono tożsamość jednego z jego sprawców, a to A. O., który w odrębnym postępowaniu został skazany za opisane wyżej przestępstwo. Nie wykazano jednak w sposób niebudzący wątpliwości, aby czynu tego mieli dopuścić się w ramach przestępnego współdziałania również O. S. i V. Ł..

Sąd miał przy tym na uwadze, że przedstawiana przez A. O. wersja wydarzeń, zgodnie z którą miał być przekonany, że umowa dzierżawy z V. O. była nieważna, a wobec tego żniw dokonał na własnym polu, w niniejszej sprawie miała znaczenie drugorzędne. Z perspektywy przedmiotu niniejszego postępowania znaczenie kluczowe miała bowiem nie motywacja A. O., w niniejszej sprawie występującego w roli świadka, lecz sprawstwo i wina O. S. i V. Ł.. Rozstrzygając o odpowiedzialności karnej oskarżonych Sąd w pierwszej kolejności musiał zatem stwierdzić czy O. S. i V. Ł. dopuścili się zachowania opisanego w treści zarzutu, a kolejno ocenić czy w sprawie niniejszej doszło do realizacji znamion strony podmiotowej czynu z art. 278 §1 k.k. po stronie obu oskarżonych.

Zdaniem Sądu odpowiedź na oba powyższe pytania jest w niniejszej sprawie negatywna, co z kolei uniemożliwiało przypisanie O. S. i V. Ł. zarówno sprawstwa, jak i tym bardziej winy co do zarzuconego im czynu zabronionego.

Stosownie bowiem do treści art. 278 §1 k.k., karze podlega ten, kto dokonuje zaboru w celu przywłaszczenia cudzej rzeczy ruchomej. Zabór mienia w celu przywłaszczenia dokonany jest wtedy, gdy sprawca działa w zamiarze wyjęcia rzeczy spod władztwa osoby nią władającej i objęcia jej we własne władanie (postanowienie SN z 4.10.2012 r., III KK 285/12, LEX nr 1226714). Przez zabór należy rozumieć bezprawne wyjęcie rzeczy spod władztwa osoby dotychczas nią władającej (jak właściciel, posiadacz lub osoba posiadająca do rzeczy inne prawa rzeczowe lub obligacyjne) i objęcie jej we władanie przez sprawcę (W. Świda [w:] I. Andrejew, W. Świda, W. Wolter, Kodeks karny z komentarzem, Warszawa 1973, art. 203, teza 4, s. 609). Przedmiotem kradzieży może być również rzecz znajdująca się w nielegalnym władztwie, ponieważ art. 278 § 1 k.k. chroni władztwo nad rzeczą, które – jako stan faktyczny – może być pozbawione jakiejkolwiek podstawy prawnej. Kradzieżą jest więc także zabór złodziejowi skradzionej przez niego rzeczy (wyrok SA w Warszawie z 22.03.2023 r., II AKa 278/22, LEX nr 3574521). Z uwagi na brak rozróżnienia na rzeczy oznaczone co do tożsamości (oznaczone indywidualnie) i oznaczone co do gatunku (oznaczone rodzajowo) należy przyjąć, że desygnatami znamienia rzeczy ruchomej są oba wskazane jej rodzaje.

Przestępstwo kradzieży może zostać popełnione wyłącznie umyślnie, a ponadto zgodnie z ugruntowanym w doktrynie poglądem, wykluczone jest jego popełnienie w zamiarze ewentualnym – w kontekście konstrukcji jego znamion nie wystarczy, aby sprawca „godził się” na możliwość przywłaszczenia, ponieważ sprawca działa w celu przywłaszczenia. Kradzieży musi towarzyszyć tzw. dolus directus coloratus. Sprawca zmierza do przywłaszczenia rzeczy i jednocześnie chce przywłaszczyć sobie cudzą rzecz ruchomą (wyrok SN z 5.05.1999 r., V KKN 406/97, LEX nr 39819). Znamię w postaci działania przez sprawcę „w celu przywłaszczenia” nie jest objęte domniemaniem i musi zostać odrębnie wykazane w postępowaniu karnym. Oznacza to, że należy udowodnić, iż sprawca działał w celu postąpienia z rzeczą jak właściciel. Innymi słowy, postąpienie z rzeczą jak właściciel oznacza takie zachowanie względem rzeczy, które przysługuje tylko jej właścicielowi, w tym korzystanie z rzeczy, rozporządzanie nią z wyłączeniem innych osób ( ius disponendi), posiadanie rzeczy ( ius possidendi), używanie rzeczy ( ius utendi) czy pobieranie pożytków i innych dochodów z rzeczy ( ius fruendi). Tym samym znamię „zaboru rzeczy w celu przywłaszczenia” oznacza zabór w celu wykonywania wobec rzeczy przynajmniej jednego prawa, które przysługuje właścicielowi.

Tymczasem, choć w ramach poczynionych ustaleń stwierdzono, że w dniach 22-24 lipca 2018 r. doszło do zaboru w celu przywłaszczenia mienia w postaci posianego na polu jęczmienia jarego o nazwie (...) w ilości około 577 ton o wartości około 400 000 złotych, to jednocześnie Sąd stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie w sposób niebudzący wątpliwości, że czynu tego dokonali działający wspólnie i w porozumieniu z A. O. oskarżeni O. S. i V. Ł.. Ani w toku śledztwa, ani na etapie postępowania sądowego nie zgromadzono zdaniem Sądu dowodów pozwalających jednoznacznie potwierdzić sprawstwo oskarżonych – żaden ze świadków, w tym naoczni świadkowie koszenia pola – nie wskazali, aby widzieli iż czynu tego dopuścił się któryś z oskarżonych, sami oskarżeni do sprawstwa i winy nie przyznali się, nie obciążył ich również w swoich zeznaniach (wyjaśnieniach) A. O.. Jedyny związek oskarżonych z przedmiotem niniejszego postępowania wynika z faktu, iż obaj pracowali w gospodarstwie E. i A. O., a w ramach przydzielonych im zadań wykonywali również prace związane ze zbiorem zboża. Biorąc jednak pod uwagę, że gospodarstwo rolne mieściło się na obszarze niemal 420 hektarów ziemi, z faktu powyższego nie sposób wywodzić konkluzji, że to oskarżeni z pewnością zebrali jęczmień z tego fragmentu ziemi, który był dzierżawiony V. O.. Jedynym spośród licznych świadków, który w ogóle widział oskarżonych w pobliżu pola obsianego przez pokrzywdzonego, była S. A. – kobieta jednak nie zeznała, aby widziała O. S. lub V. Ł. podczas wykonywania jakichkolwiek prac rolnych. Z jej zeznań wynika jedynie, że kiedy przyjechała na pole przywieźć pracownikom obiad – oskarżeni również tam byli. Świadek wskazała przy tym, że widziała w oddali pracujące kombajny – z całą pewnością nie kierowali nimi jednak oskarżeni, skoro w tej chwili wraz z A. O. stali obok kobiety. Reasumując, w toku postępowania nie uzyskano ani jednego dowodu, który potwierdzałby, że O. S. lub V. Ł. wykonywali jakiekolwiek prace rolnicze na fragmencie pola dzierżawionego V. O.. Wysnuta przez oskarżyciela publicznego teza o ich sprawstwie opiera się wyłącznie na tym, że byli pracownikami A. O., a tempore criminis znajdowali się na jednym z jego pól – co w żaden sposób nie świadczy o ich sprawstwie w zakresie zarzuconego czynu.

Niezależnie od powyższego, Sąd stwierdził jednocześnie, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby oskarżeni mieli świadomość, który fragment pola został przez E. O. wydzierżawiony V. O.. Zarówno V. Ł. jak i poszczególni przesłuchani w sprawie świadkowie – pracownicy A. O. – potwierdzają, że posiadali ogólną wiedzę co do tego, że E. O. oddał kawałek swojego pola w dzierżawę innej osobie. Z dowodów tych nie wynika jednak, aby którykolwiek z oskarżonych wiedział dokładnie, którego fragmentu ziemi dotyczyła wskazana dzierżawa, a wobec tego zboże na nim zasiane należy do V. O.. Wyciąganie wniosków przeciwnych, jak to uczynił oskarżyciel publiczny kierując akt oskarżenia, jest w niniejszej sprawie nieuprawnione nie tylko z uwagi na zasadę zawartą w art. 5 §2 k.p.k., ale również z uwagi na zasady logiki i doświadczenia życiowego. Sąd nie doszukał się bowiem żadnego racjonalnego powodu do przyjęcia, aby którykolwiek z pracowników gospodarstwa miał szczególnie interesować się szeroko rozumianym statusem prawnym pola, na którym pracowali. Zarówno O. S. jak i V. Ł. wykonywali polecenia wydane im przez pracodawcę, a z uwagi na śmierć E. O. i przejęcie zarządzanych przez niego fragmentów ziemi przez syna, A. O., mieli przesłanki aby przypuszczać, że B. O. ma prawo dysponowania całością ziemi wchodzącej w skład gospodarstwa. Nawet gdyby przyjąć (czego w niniejszej sprawie nie sposób uczynić), że oskarżeni partycypowali w przestępnym skoszeniu zboża na dzierżawionym V. O. fragmencie pola – w ocenie Sądu okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że prace rolne wykonywali oni w przekonaniu, że zlecający je A. O. działa zgodnie z prawem. Żaden z oskarżonych nie miał powodów aby uznać, że ich pracodawca, z którym współpracowali przez długie lata, wykorzysta ich pomoc w sposób niezgodny z prawem. Skoro bowiem oskarżeni działali na zlecenie A. O., któremu zgodnie z ich wiedzą przysługiwało prawo do pobierania pożytków z nieruchomości rolnej, to nie sposób przypisać im działania w zamiarze zaboru cudzej rzeczy. Po stronie oskarżonych nie sposób było zatem doszukać się nie tylko umyślności w działaniu (którego zresztą, jak wskazano wyżej, w sprawie niniejszej nie wykazano), ale również zamiaru bezpośredniego, które są niezbędnymi elementami znamion strony podmiotowej przestępstwa kradzieży.

Sąd miał przy tym na względzie tezę wyrażoną w wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 29 kwietnia 2009r., sygn. akt II AKa 63/09, KZS 2009/7-8/90, w którym wskazano, że ocena każdego dowodu, również z wyjaśnień oskarżonego, jako pozostawiona sądowi orzekającemu, musi być dokonywana z przekonaniem, że oskarżony nie popełnił zarzucanego mu czynu. Dopiero kiedy przeprowadzone dowody, ich ocena i wyprowadzone z nich wnioski, obalą owo przekonanie - można ferować wyrok skazujący. Stanowisko takie ma swoje uargumentowanie w treści art. 5 § 1 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., jako że przepisy tej ustawy uznają jedynie zasadę swobodnej oceny dowodów, będącej efektem rozważań całokształtu ujawnionych w sprawie okoliczności, przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego oraz nie różnicują wartości dowodów od tego, w jakiej fazie postępowania i od kogo zostały one pozyskane.

Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie wykazano w sposób przełamujący zasadę domniemania niewinności ani sprawstwa, ani winy O. S. i V. Ł. wobec zarzuconego im przestępstwa, a wobec tego uniewinnił obu oskarżonych.

8.  KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i
środki związane z poddaniem sprawcy próbie

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięcia
z wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się
do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

9.  Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięcia
z wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

10.  inne zagadnienia

W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia,
a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę

7.  KOszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II.

Stosownie do treści art. 632 pkt 2 k.p.k. wobec uniewinnienia oskarżonych od popełnienia zarzuconych im czynów kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.

11.  Podpis