Uzasadnienie z 29 czerwca 2026, sygn. VIII U 2940/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w L., po rozpoznaniu wniosku z dnia(...) r. odmówił Z. E. prawa do rekompensaty, wobec nieudowodnienia 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach.

Do pracy w szczególnych warunkach organ nie uwzględnił okresu zatrudnienia od (...) r. Organ stwierdził, iż z dokumentacji za wskazany okres zatrudnienia wynika, że wnioskodawca pracował na stanowisku (...). Tego rodzaju stanowisko nie zostało zaś wymienione w Zarządzeniu nr 19 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 6.08.1983 r., na które powołuje się zakład pracy w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Organ uznał, iż na wymagane 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wnioskodawca udowodnił łącznie 3 lata 9 miesięcy i 19 dni w okresie(...) r.

/decyzja w aktach ZUS k. nienumerowane/

Odwołanie od ww. decyzji wniósł Z. E., domagając się jej zmiany i przyznania prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu swego stanowiska wskazał, iż w spornym okresie zatrudnienia (...) r. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na wydziale dziewiarni Ł. (...) na stanowisku(...), stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, w systemie zmianowym. Do jego obowiązków jako ślusarza należało dbanie o park maszynowy wydziału dziewiarni, wykonywanie przeglądów konserwacji i napraw, jako nastawiacza - nastawianie i regulacje maszyn. Po (...) r. w związku ze spadkiem produkcji dodatkowo wykonywał prace krojczego przy cieciu tzw. ścierek i koców oraz prace transportów polegające na przewożeniu produkcji na magazyn. Odwołujący podniósł, iż praca osób zatrudnionych w tym samym okresie co on i wykonujących te same obowiązki, tj. zgłoszonych przez niego świadków: D. K. i K. P. została zliczona przez ZUS do pracy w szczególnych warunkach i osobom tym przyznano albo prawo do rekompensaty albo emeryturę w wieku wcześniejszym. Wnioskodawca wskazał też, iż w jego ocenie organ rentowy w sposób nieuprawniony nie zaliczył mu do okresu pracy w szczególnych warunkach okresu służby wojskowej od (...) mimo, że po odbyciu służby powrócił do pracy do tego samego zakładu i do pracy w warunkach szczególnych na tym samym, co poprzednio stanowisku.

/odwołanie k. 3/

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Zakład wskazał, iż w zaskarżonej decyzji omyłkowo podano jako okres udokumentowany 3 lata, 9 miesięcy i 19 (bez służby wojskowej). Wnioskodawca na dzień 31.12.2008 r. udokumentował 5 lat, 8 miesięcy i 27 dni pracy w szczególnych warunkach tj. okres zatrudnienia wŁ. (...), w tym okres służby wojskowej (wyłączono przerwę pomiędzy zakończeniem służby wojskowej a powrotem do pracy). Doliczenie okresu służby wojskowej do stażu pracy w szczególnych warunkach nie wpływa jednak na zmianę stanowiska Oddziału. Organ wskazał, iż wnioskodawca przedłożył świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach wZ. (...)w okresie(...) r. -
(...) r., w którym pracodawca wskazał jako rodzaj pracy - bieżącą konserwację agregatów i urządzeń z dopiskiem „nastawiacz maszyn", a jako stanowisko: ślusarz, nastawiacz maszyn. Pracodawca powołał się na dział VII, poz. 25,1 pkt. 13 wykazu A stanowiące załącznik do zarządzenia nr 19 MPChiL z 06.08.1983 r. Podany rodzaj pracy jest niezgodny z powołanym Działem, ponieważ bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń jest wskazana w Dziale XIV - prace różne - poz. 25 i musi to być bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń na oddziałach będących w ruchu, na których wykonywana są prace w szczególnych warunkach. Dział VII obejmuje natomiast prace w przemyśle lekkim. W dziale VII brak jest poz. 25, natomiast w poz. 1 tj. obróbka surowców włókienniczych i ich przędzenie w pkt 13 jest stanowisko „nastawiacz maszyn", nie wymieniono stanowiska „ślusarz", ani „ślusarz, nastawiacz maszyn" (tak samo w zarządzenie MPChiL z 07.07.1987 r.). Sam wnioskodawca podaje w odwołaniu, że do 1990 r. dbał o park maszynowy dziewiarni, w tym dokonywał planowych przeglądów i konserwacji. Natomiast po 1990 r często wykonywał inne prace np. krojczego czy transportowe. Brak jest wiec podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

/odpowiedz na odwołanie k. 5/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskodawca Z. E. ur. (...), pobiera emeryturę z urzędu od (...) r. W dniu (...) r. złożył wniosek o emeryturę z rekompensatą.

/bezsporne , wniosek w aktach ZUS k. nienumerowane/

W rozpoznaniu wskazanego wniosku wydano zaskarżoną decyzję.

/decyzja w aktach ZUS k. nienumerowane/

Wnioskodawca niespornie legitymuje się okresem 5 lat, 8 miesięcy i 27 dni pracy w szczególnych warunkach tj. w okresie zatrudnienia w (...) (...), w tym okres służby wojskowej (wyłączono przerwę pomiędzy zakończeniem służby wojskowej a powrotem do pracy).

/bezsporne - okoliczność przyznana przez ZUS w odpowiedzi na odwołanie/

W okresie (...) r. wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy wŁ. (...) na stanowiskach ślusarz, nastawiacz maszyn w Wydziale (...). W tym okresie po (...). korzystał ze zwolnień lekarskich w okresach:(...). i
(...) r.

/świadectwo pracy k. 7 akt kapitałowych ZUS, zaświadczenie k. 8 i k. 12 akt kapitałowych ZUS, dokumentacja osobowo płacowa za sporny okres zatrudnienia - koperta przy piśmie k.26/

Za powyższy okres zatrudnienia wnioskodawca legitymuje się świadectwem wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia(...)., w którym wskazano, iż w okresie zatrudnienia (...) r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace - bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń - nastawiacza maszyn wg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r., Dz.U nr 8 poz. 43 na stanowisku ślusarz nastawiacz maszyn, wymienionym w wykazie A dziale VII poz. nr 25, 1 pkt 13 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 19 z dnia 6.08.1983r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego.

/świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 31.10.1995r. k. 24 akt kapitałowych ZUS/

W spornym okresie zatrudnienia, wnioskodawca zgodnie z przyjętym w zakładzie nazewnictwem pierwotnie pracował jako ślusarz na wydziale dziewiarni, zaś od (...) na stanowisku nastawiacza maszyn, również w wydziale dziewiarni.

Jako ślusarz wnioskodawca pracował przy utrzymaniu ruchu- park maszynowy musiał pozostawać w gotowości produkcyjnej. Na tym wydziale znajdowały się maszyny: zgrzeblarki, M. (maszyna przeszywająca włókninę), przędzarki. Pracownicy, którzy obsługiwali te maszyny byli zatrudnieni na stanowisku dziewiarza, przeszywacza włóknin, zgrzeblarza, byli też konserwatorzy maszyn. Praca odbywała się w trybie 3 – zmianowym, pod nadzorem brygadzisty ślusarzy przy produkcji. Początkowo na zmianie pracowało dwóch, potem jeden ślusarz. Do obowiązków wnioskodawcy należała bieżąca naprawa, przeglądy maszyn. Powyższe odbywało się na hali, podczas pracy maszyn w ruchu. Jak maszynę trzeba było naprawić to się ją wyłączało, reszta była w ruchu.

Jako nastawiacz maszyn wnioskodawca był prawą ręka mistrza. Miał pod nadzorem dwie maszyny: E. i zgrzeblarkę, które razem produkowały geowłókninę. Nadzorował wtedy pracę i produkcję tej maszyny. Powyższe odbywało się bezpośrednio na hali przy produkcji. Prace nastawiacza polegała na ręcznym nastawieniu maszyny. Wnioskodawca zajmował się wymianą igieł, zdjęciem beli (w tych celach musiał rozkręcić maszynę), załadowaniem surowca do zgrzeblarki, przeglądem i konserwacją. Dokonywał też niezbędnych napraw maszyn, tych którymi nie zajmowali się ślusarze, gdy występowały awarie pod względem mechanicznym i technicznym. Była to bezpośrednia praca przy maszynie Było tylko 2 nastawiaczy w wydziale - pracowali na różnych zmianach.

Pod koniec zatrudnienia, kiedy było mniej zamówień wnioskodawca był delegowany do prac takich jak cięcie nożem krojczym i w transporcie - wywoził produkcję do magazynu wózkiem ręcznym. To wszystko odbywało się na tym samym wydziale w ramach zatrudnienia w charakterze nastawiacza maszyn. Wnioskodawca nie dostał innego angażu. Nóż krojczy to jest maszyna do przecinania. Znajdowała się na terenie dziewiarni. Wskazane czynności wykonywał, gdy nie miał się kto nimi zająć.

Na hali było bardzo głośno, praca odbywała się w dużym zapyleniu.

Za cały wskazany okres zatrudnienia wnioskodawca otrzymywał dodatek za pracę w warunkach szczególnych. Nie było żadnych przestoi w pracy.

/dokumentacja osobowo płacowa za sporny okres zatrudnienia koperta przy piśmie k.26, zeznania wnioskodawcy protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026 00:45:12 -00:46:15 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 00:01:41-00:18:41, zeznania świadka D. K. protokół z rozprawy z dnia 00:21:38-00:34:38, zeznania świadka K. P. protokół z rozprawy z dnia 00:34:38 -00:44:14 /

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty zawarte w załączonych do akt sprawy aktach ZUS, jak i złożone w toku procesu dokumenty osobowo- płacowe za sporny okres zatrudnienia. Zeznania wnioskodawcy i świadków przesłuchanych w procesie, Sąd ocenił jako wiarygodne, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Ponadto powyższe korespondowały z dostępną dokumentacją osobową. Jednocześnie organ rentowy nie zgłosił wniosków dowodowych mających na celu wykazanie okoliczności przeciwnych. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, co do charakteru pracy skarżącego w spornym okresie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie jest zasadne.

Co do meritum zgodnie z art. 21 ust.1 ustawy o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1696) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.

Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

W myśl art. 23 ust.1 i 2 powołanej ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (zob. np. M. Zieleniecki, Komentarz do art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych, LEX/el. 2017; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31.03.2016 r., III AUa 1899/15, LEX 2044406).

Przepisy art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, tj.:

1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej,

2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze do dnia wejścia w życie ustawy tj. do 31.12.2008 r. w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat.

Przesłanką negatywną zawartą w art.21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowych jest nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Skoro zgodnie z art.23 ustawy o emeryturach pomostowych rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., to warunek sformułowany w art. 21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Analiza układu warunkującego prawo do emerytury pomostowej prowadzi do wniosku, że świadczenie to przysługuje tym pracownikom, którzy osiągnęli co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ust.1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale nie nabyli prawa do emerytury pomostowej z powodu nieuznania ich pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołujący się nie nabył prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

Stosownie natomiast do treści art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1749) za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.

Z kolei przepis art. 32 ust.4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.).

Z §1 cytowanego rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.

Przepis § 2 ust.1 rozporządzenia ustala, że za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

W niniejszym postępowaniu wnioskodawca domagał się ustalenia, że w okresie zatrudnienia w Ł. (...) w okresie (...) r. na stanowiskach ślusarz, nastawiacz maszyn w Wydziale(...) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych.

Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji.

Natomiast w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia
11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. 2011. 237.1412) określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia.

W myśl § 21-23 powołanego rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty. Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 25 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.

Tym samym brak świadectwa pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub wydanie świadectwa, które nie spełnia wymagań formalnych nie przekreśla ustalania, że tego rodzaju praca była wykonywana. W szczególności ubezpieczony może wykazywać innymi środkami dowodowymi, że praca świadczona była w warunkach szczególnych. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiem te same reguły dowodzenia, jak w zwykłym procesie cywilnym. W szczególności zastosowanie mają art. 6 k.c., art. 232 k.p.c. W sprawie o świadczenia z tytułu pracy w warunkach szczególnych, gdzie przedmiotem ustaleń sądu ma być charakter zatrudnienia, dokonywanie ustaleń stanu faktycznego odbywa się z reguły poprzez przeprowadzenie dowodów osobowych oraz - o ile to jest możliwe - dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych. Osobowe źródła dowodowe (w tym zarówno zeznania świadków, jak i strony procesowej) muszą być skonfrontowane z istniejącą dokumentacją i dopiero uzyskanie przekonania graniczącego z pewnością co do przebiegu zatrudnienia, może pozwolić na pozytywne rozstrzygnięcie o prawie do świadczeń. Ocena osobowych źródeł dowodowych musi być przy tym wolna od jakiejkolwiek dowolności, uwzględniając reguły logiki oraz zasady doświadczenia zawodowego /tak SA w Szczecinie w wyroku z dnia 27 października 2016 r III AUa 41/16 LEX nr 2151525/.

Dla rozstrzygnięcia spornej kwestii zasadnym stało się zatem ustalenie, czy praca wykonywana przez wnioskodawcę w spornym okresie była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych, o jakich mowa w cytowanych wyżej przepisach.

Wynikające z wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przyporządkowanie danego rodzaju pracy do określonej branży ma istotne znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ust. 1 u.e.r.f.u.s. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 czerwca 2013 r. III AUa 1370/12 LEX nr 1339369).

Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011 r. I UK 393/10, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2010 II UK 21/10).

Pełne zatrudnienie w warunkach szczególnych pojmowane jest jako bezwzględna cecha tego zatrudnienia jako uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego. Możliwe jest przy tym łączenie w przebiegu dniówki prac o różnym charakterze polegające na wykonywaniu nie jednego, lecz kilku rodzajów prac w szczególnych warunkach, wymienionych w wykazie. W takim wypadku do czasu pracy w warunkach szczególnych zlicza się czas równolegle wykonywanych czynności tylko wtedy, gdy różne prace wszystkie łącznie lub każda z osobna odpowiadają pracom w szczególnych warunkach i wszystkie razem wykonywane są stale i w pełnym wymiarze czasu pracy./tak SA w Ł. w wyroku z dnia z dnia 2 czerwca 2016 r., III AUa 1687/15, LEX nr 2062050/ Przy ustalaniu okresów pracy w szczególnych warunkach, wymaganych do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, nie jest natomiast dopuszczalne zaliczanie innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika w stopniu powodującym wcześniejszą utratę zdolności do zatrudnienia i nie zostały wymienione w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia z dnia 10 kwietnia 2014 r., II UK 395/13, Lex Nr 1455235).

W świetle treści Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43) pracą w szczególnych warunkach jest wymieniona w Wykazie A Dział VII w przemyśle lekkim, 1.Obróbka surowców włókienniczych i ich przędzenie. Pracą tą są też wymienione w dziale XIV prace różne poz. 25 Bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie.

Nadto wskazane prace i stanowiska: nastawiacza maszyn pkt 13, robotnika transportu wewnętrznego pkt 11 , pomocnika na oddziale produkcyjnym pkt 10 wymienia: w wykazie A dziale VII poz. 1 załącznik do zarządzenia Ministra Przemysł Chemicznego i Lekkiego Nr 19 z dnia 6.08.1983 roku w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego (Dz.Urz. MPChiL Nr 1 z 1983 r. Nr 7 z 1984 r. i Nr 5 z 1986 r.; Przy tym zarządzenie to w dziale IX prace różne poz. 25 Bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie nadto wymienia w pkt 1) stanowiska pracy, na których prace wykonywane są stale i bezpośrednio przy stanowiskach wymienionych w wykazie.

Przedkładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zgromadzony i niepodważony przez organ rentowy materiał dowodowy w postaci zeznań wnioskodawcy, zeznań świadków i zgromadzonej dokumentacji, w tym osobowej i płacowej za sporny okres zatrudnienia jednoznacznie potwierdza, że w spornym okresie pracy w Ł. (...). od (...) r. do
(...) r. wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował w Wydziale(...), gdzie zatrudniano co bezsporne osoby na stanowiskach wymienionych w wykazie. Przy tym początkowo zajmował się jako ślusarz naprawą i konserwacją maszyn będących w ruchu na hali, co warunkowało utrzymanie produkcji. W tym stanie rzeczy wnioskodawca de facto, będąc formalnie zatrudnionym jako ślusarz, wykonywał czynności w zakresie konserwacji agregatów i urządzeń - prace remontowe, naprawcze na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Praca ta była wykonywana przez niego ciągle, bez żadnych przestojów - winna być zatem kwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych

Następnie od(...). Z. E., jako nastawiacz maszyn stale i w pełnym wymiarze czasu pracy miał pod nadzorem dwie maszyny E. i zgrzeblarkę, które razem produkowały geowłókninę. Prace nastawiacza polegała na ręcznym nastawieniu maszyny. Wnioskodawca zajmował się wymianą igieł, zdjęciem beli, załadowaniem surowca do zgrzeblarki, przeglądem, konserwacją i niezbędnymi naprawami. Wnioskodawca pracował ciągle w narażeniu na szkodliwe czynniki w hałasie, zapyleniu. Zatem i w tym zakresie szczególny charakter wykonywanych przez niego prac, nie może być kwestionowany.

Sąd ma przy tym na uwadze - co potwierdził wnioskodawca i przesłuchani w procesie świadkowie - iż pod koniec zatrudnienia, będąc nadal objęty angażem na stanowisku nastawiacza maszyn, ubezpieczony był delegowany do pracy na maszynie, która znajdowała się na hali, wykonując czynności krojczego lub do prac transportowych z terenu hali do magazynu. Czynności te wykonywał doraźnie, wpadkowo, gdy nikt inny nie mógł ich wykonać. W ocenie sądu mając powyższe na względnie, nie można jednak przyjąć, iż wnioskodawca z uwagi na te czynności nie pracował w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu pracy, bo o czym już wstępnie wspomniano w świetle przytoczonych wyżej regulacji także praca pomocnika na oddziale produkcyjnym, a za taką uznać należy prace krojczego, oraz praca robotnika transportu wewnętrznego - jest nadal pracą w szczególnych warunkach. W konsekwencji powyższego nie można uznać, iż oddelegowanie sporadycznie wnioskodawcy jako nastawiacza maszyn do wskazanych prac - które także były pracą w szczególnych warunkach, może mieć negatywny wpływ na kwalifikacje tego okresu pracy do stażu pracy w szczególnych warunkach.

Tym samym w ocenie Sądu wnioskodawca wykazał, iż w spornych okresach wykonywał pracę w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze.

Reasumując, stwierdzić należy, że po uwzględnieniu do okresu pracy w szczególnych warunkach, spornego okresu zatrudnienia (...) r. do (...) r. wŁ. (...). z pominięciem okresów przypadających po dniu(...) r., w których wnioskodawca pobierał zasiłki chorobowe (...)., tj. w łącznym wymiarze ponad (...) oraz okresu przyjętego przez ZUS za wykazany(...) pracy - okres zatrudnienia w Ł. (...) wraz ze służbą wojskowa, ww. niewątpliwie spełnia wymóg posiadania 15-letniego okresu pracy w takim charakterze. Tym samym wnioskodawcy przysługuje prawo do spornego świadczenia.

W myśl art. 100 ust. 1. ustawy o emeryturach i rentach z FUS prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa.

Na mocy art. 129 ust. 1 cytowanej ustawy świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.

Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach.