Wyrok z 27 marca 2023, sygn. I ACa 870/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 marca 2023 roku

Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący :	SSA Aleksandra Korusiewicz

po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2023 roku w Katowicach

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej w W.

przeciwko R. P.

zapłatę

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 20 stycznia 2022 roku, sygn. akt I C 532/21

oddala apelację.

SSA Aleksandra Korusiewicz

Sygn. akt I ACa 870/22

UZASADNIENIE

Powód (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w W. wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i zasądzenie od pozwanego R. P. na jego rzecz kwoty 246 518,28 zł, na która składają się należność główna w kwocie 146 518,28 zł, odsetki umowne liczone od 1 maja 2009 roku do 11 października 2017 roku w kwocie 100 000 zł – ograniczone do wysokości kwoty hipoteki kaucyjnej ujawnionej w księdze wieczystej nr (...). Powód wniósł również o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kosztów postępowania.

Pozwany R. P. wniósł zarzuty od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym wydanego w dniu 28 listopada 2017 roku w sprawie I Nc 298/17. Zaskarżył nakaz zapłaty w całości, wniósł o jego uchylenie i odrzucenie pozwu na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., a z ostrożności procesowej o oddalenie żądania pozwu w całości, ewentualnie o umorzenie postępowania. Podniósł m.in., że sprawa o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Częstochowie w sprawie o sygn. akt I C 49/14.

Postanowieniem z dnia 22 października 2019 roku Sąd Okręgowy odmówił odrzucenia pozwu.

Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2019 r., sygn. akt I C 273/19 Sąd Okręgowy w Częstochowie częściowo utrzymał nakaz zapłaty wydany w dniu 28 listopada 2017 roku przez Sąd Okręgowy w Częstochowie w sprawie I Nc 298/17, a mianowicie do kwoty 146 518,28 zł, a w pozostałej części nakaz zapłaty uchylił i w tej części powództwo oddalił, jednocześnie zastrzegł pozwanemu prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie jego odpowiedzialności do nieruchomości położonej w R., dla której Sąd Rejonowy w (...) prowadzi księgę wieczystą numer (...) oraz zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2 130,61 zł tytułem kosztów postępowania po ich stosunkowym rozdzieleniu.

Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2021 roku Sąd Apelacyjny w Katowicach w sprawie I ACa 375/20, po rozpoznaniu apelacji pozwanego, uchylił zaskarżony wyrok w punkcie 1 w części utrzymującej w mocy co do kwoty 146 518,28 zł nakaz zapłaty z dnia 28 listopada 2017 roku w sprawie I Nc 298/17 oraz uchylił wymieniony nakaz zapłaty we wskazanej wyżej części oraz uchylił wyrok w punktach 2 i 3 i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Częstochowie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że powód dochodził swoich roszczeń w postępowaniu nakazowym, na podstawie art. 485 § 3 k.p.c. (przed zmianą), a zgodnie z art. 11 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, nieprawomocny wyrok, mocą którego choćby w części utrzymano w mocy nakaz zapłaty, od którego wniesiono apelację, jak również ten nakaz zapłaty w części, która podlegała rozpoznaniu, sąd odwoławczy z urzędu uchyla w całości postanowieniem, po czym przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania z pominięciem przepisów o postępowaniu nakazowym. Wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy dokona ustaleń faktycznych, przy czym nadmienił, że ustalenia dokonane w sprawie mogły zasługiwać na aprobatę podobnie jak stanowisko Sądu Okręgowego w zakresie rzeczowej odpowiedzialności pozwanego. Trafnie też przyjął Sąd Okręgowy, że nie zachodziła podstawa do odrzucenia pozwu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2022 r, sygn. akt I C 532/21 zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 146 518,28 zł z tym, że zastrzegł pozwanemu prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie jego odpowiedzialności do nieruchomości położonej w R., gmina K., dla której Sąd Rejonowy w (...) prowadzi księgę wieczystą nr (...) - obciążoną hipoteką umowną zwykłą na rzecz powoda (pkt 1) oraz zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2 901,34 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 2).

Sąd Okręgowy ustalił, że wyrokiem z dnia 19 maja 2016 roku, sygn. akt I C 49/14 Sąd Okręgowy w Częstochowie uwzględnił powództwo (...) Banku (...) S.A. w W. przeciwko R. P. o zapłatę należności z umowy kredytu (...) Hipoteczny nr 203- (...) z dnia 28 lipca 2004 roku, uznając pozwanego za dłużnika rzeczowego. Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 9 maja 2017 roku, sygn. akt I ACa 1116/16 zmienił w/w wyrok i oddalił powództwo, wskazując że powód domagał się zapłaty od pozwanego jako dłużnika osobistego, a nie od dłużnika rzeczowego, w związku z tym roszczenie powoda jest przedawnione. Stwierdził, że skoro roszczenie powoda było wymagalne od dnia 5 grudnia 2009 roku, to trzyletni termin przedawnienia upłynął przed wniesieniem pozwu w sprawie I C 49/14, co miało miejsce 30 stycznia 2013 roku.

Z ustaleń Sądu Okręgowego wynikało, że w dniu 28 lipca 2004 roku pozwany zawarł z powodem umowę kredytu (...) hipoteczny nr 203- (...) na kwotę 200 000 zł. Kredyt przeznaczony był na budowę domu mieszkalnego na nieruchomości położonej w R., gminie K., dla której Sąd Rejonowy w (...) prowadzi księgę wieczystą nr (...) (§ 2, 3 umowy). Spłata zadłużenia rozpoczęła się 1 września 2004 roku, a miała się zakończyć 1 lipca 2034 roku. Spłaty rat miesięcznych miały następować w pierwszym dniu każdego miesiąca poprzez potrącenie należności z rachunku bankowego kredytobiorcy wskazanego w umowie (§ 12-13 umowy). Oprocentowanie kredytu ustalono jako zmienne i stanowiło kwartalnie sumę stawki referencyjnej i stałej marży. W dniu zawarcia umowy stawka referencyjna wynosiła 5,92%, marża 1,5%, oprocentowanie łączne 7,42 %. Zmiana stawek WIBOR następowała zgodnie z § 6 ust. 3 umowy. Parametry ustalano w uchwałach zarządu za pisemnym powiadomieniem kredytobiorcy (§ 6 umowy). Prowizje i opłaty uregulowano w § 8-10 umowy. Powód zastrzegł prawo wypowiedzenia umowy w razie niedokonania spłaty dwóch kolejnych rat w terminach określonych przez powoda w wysłanych do kredytobiorcy i poręczycieli dwóch kolejnych przypomnieniach; naruszenia przez kredytobiorcę postanowień umowy; wykorzystania kredytu niezgodnie z celem określonym w umowie. Okres wypowiedzenia wynosił 30 dni od doręczenia wypowiedzenia kredytobiorcy (§ 22 umowy).

Jako zabezpieczenie spłaty kredytu pozwany m.in. obciążył nieruchomość położoną w R., w gminie K., księga wieczysta nr (...) hipoteką zwykłą w wysokości 200 000 zł i hipoteką kaucyjną do kwoty 100 000 zł. (§ 11 umowy). Hipoteka zwykła zabezpieczała kapitał spłacany w ratach kapitałowo-odsetkowych liczonych według zmiennej stopy procentowej określonej w umowie. Hipoteka kaucyjna zabezpieczała wierzytelność powoda w postaci odsetek ustalonych na warunkach i płatnych w terminach wymienionych w umowie kredytu.

Pismem z dnia 2 listopada 2009 roku, doręczonym pozwanemu 06 listopada 2009 r, powód wypowiedział pozwanemu umowę kredytu z uwagi na zaległości, które wówczas wynosiły 5 970,28 zł, w tym 1 179,02 zł - kapitał, 4 725,86 zł - odsetki kapitałowe i opłaty, 56,40 zł - odsetki karne.

W dniu 11 października 2017 r powód wystawił wyciąg z ksiąg bankowych nr (...) (...); (...), w którym stwierdził, że zadłużenie pozwanego z tytułu kredytu wynosi 336 773,56 zł, w tym: kapitał 146 518,28 zł, odsetki za okres od 1 maja 2009 r do 11 października 2017 r w kwocie 194 430,06 zł oraz, że od dnia 12 października 2017 r nalicza dalsze odsetki w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego nie więcej niż odsetki maksymalne za opóźnienie. W wyciągu tym powód szczegółowo wskazał stopę procentową naliczanych odsetek i okresy ich naliczenia.

W dniu 29 czerwca 2017 r powód skierował do pozwanego pismo, w którym wskazał, że zadłużenie pozwanego z tytułu zabezpieczeń wierzytelności hipotekami wynosi na dzień 29 czerwca 2017 r kwotę 336 773,56 zł obejmującej: kapitał 146 518,28 zł, odsetki 190 255,28 zł oraz dalsze odsetki naliczane na bieżąco od kapitału według zmiennej stopy procentowej wynoszącej na dzień sporządzenia pisma 10% rocznie, nie więcej niż ustawowe maksymalne odsetki za opóźnienie. Jednoczenie powód ograniczył żądanie do wysokości ustanowionej hipoteki, tj. do kwoty 200 000 zł hipoteki zwykłej i 100 000 zł hipoteki kaucyjnej. Powód wezwał pozwanego do zapłaty wyznaczając mu termin 7 dni roboczych od doręczenia wezwania. Pozwany nie odebrał wezwania, które było dwukrotnie awizowane, ostatni raz 13 lipca 2017 r. Wezwanie powód wysłał na adres pozwanego wskazany w umowie tj. R. ul. (...).

Jak ustalił także Sąd Okręgowy wymagalne zadłużenie na dzień 11 października 2017 r wynosiło 340 948,34 zł, na którą to kwotę składały się: 146 518,28 zł jako należność główna, 194 430,06 zł z tytułu odsetek naliczonych od 1 maja 2009 r do 11 października 2017 r.

W ramach oceny dowodów Sąd Okręgowy wskazał, że ustaleń tych dokonał na podstawie dowodów z dokumentów, którym dał wiarę.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał powództwo za zasadne.

Wskazał, że powód w sprawie IC 49/14 oparł swe roszczenie przeciwko pozwanemu jako dłużnikowi osobistemu i wyrok zapadły w tamtym postępowaniu rozstrzygnął spór w oparciu o umowę kredytu. W niniejszej sprawie powód kieruje swe roszczenie przeciwko pozwanemu jako dłużnikowi rzeczowemu wywodząc je ze stosunku hipoteki. Przywołując treść art. 366 k.p.c. i art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd Okręgowy stwierdził, że w sprawie IC 49/14 i niniejszej sprawie zachodzi tożsamość stron, lecz brak tożsamości podstawy sporu. Wobec tego spór ze stosunku hipoteki nie został rozstrzygnięty w sprawie IC 49/14.

Legitymacja procesowa bierna pozwanego znajdowała oparcie w treści księgi wieczystej nr (...), gdzie dokonano na rzecz powoda wpisów obu hipotek, a dodatkowo wynika z § 11 ust. 1 pkt 1 umowy kredytu, w której pozwany zobowiązał się udzielić zabezpieczenia w postaci ustanowienia hipotek: zwykłej i kaucyjnej.

W ocenie Sądu Okręgowego powód wykazał rozmiar zadłużenia wyciągiem z ksiąg bankowych oraz historią operacji na koncie kredytowym pozwanego. Wyciąg z ksiąg bankowych wymienia wysokość długu z rozbiciem na kapitał, odsetki umowne ze wskazaniem stopy procentowej i okresu naliczenia poszczególnych odsetek. Rozmiar tego długu znajduje potwierdzenie w historii operacji na koncie kredytowym, która uwidacznia daty wpłat, wysokość wpłat, sposób rozliczenia każdej wpłaty (kapitał, odsetki, koszty i opłaty), każdorazowo pozostałą część długu, oprocentowanie z rozbiciem na marżę i WIBOR, ilość dni opóźnienia. Przy pomocy działań matematycznych opierając się na danych zawartych w historii można dokonać sprawdzenia prawidłowości obliczeń kwot składających się na dług. Dane zawarte w historii operacji na koncie kredytowym pozwalały ustalić datę i wysokość wpłat dokonanych przez pozwanego, kwoty odsetek umownych i karnych obliczonych przez powoda.

Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że pozwany poza ogólnikowym twierdzeniem o nieistnieniu wierzytelności powoda w wysokości dochodzonej pozwem w ogóle nie wypowiedział się co do tego, jakie poszczególne wpłaty, w jakiej wysokości i w jakich datach zostały przez niego uregulowane na rzecz Banku, jak również nie przedstawił żadnych dowodów wpłat i nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych w tym zakresie. To na pozwanym spoczywał ciężar dowodu wykazania zwrotu przedmiotowego kredytu w całości lub w części. Dopiero na ich podstawie, sąd mógłby sam lub w razie potrzeby z pomocą biegłego, przeanalizować kwestię spłaty pobranego przez pozwanego kredytu.

Dla wykazania istniejącego zadłużenia powód dysponował nieograniczonym wachlarzem środków dowodowych, w tym w postaci dokumentu prywatnego tj. wyciągu z ksiąg bankowych potwierdzającego sporne zadłużenie. Dowód z dokumentu prywatnego (art. 245 k.p.c.) jest samodzielnym środkiem dowodowym, którego moc ocenia sąd według zasad określonych w art. 233 § 1 k.p.c. Jest jednym z dowodów wymienionych w kodeksie postępowania cywilnego, podlega ocenie tak, jak wszystkie inne dowody i może stanowić podstawę ustaleń faktycznych i wyrokowania. Zaprzeczenie prawdziwości dokumentu prywatnego w postaci sporządzonego prawidłowo i zgodnie z kompetencją ustawową Banku wynikającą z art. 95 prawa bankowego wyciągu z ksiąg rachunkowych kredytodawcy nie może polegać na samej negacji istnienia lub wysokości długu, jeśli z pozostałych dowodów przedłożonych przed Bank wynika fakt zawarcia umowy kredytu, jej wysokość i ustalone przez strony warunki spłaty, a w przypadku analizowanym w niniejszej sprawie - także wykaz i sposób zarachowania dokonanych przez dłużnika wpłat w ramach realizacji umowy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 7 lutego 2018 roku, sygn. akt I ACa 278/17, LEX nr 2493663).

Pozwany w toku procesu nie przedłożył żadnych dowodów, które podważałyby twierdzenia powoda znajdujące oparcie w załączonych do akt sprawy i akt IC 49/14 dokumentach prywatnych w postaci wyciągu z ksiąg bankowych, umowy kredytu, historii operacji na kontrakcie kredytowym, wezwań do zapłaty i wypowiedzenia umowy. Kwestionując ogólnie przedstawione rozliczenie kredytu nie wskazał, która z pozycji w nim określona jest nierzetelna czy też wadliwa, nie przedłożył żadnych dowodów, które podważałyby twierdzenia powoda znajdujące oparcie w załączonych do akt sprawy dokumentach. Nie sposób przyjąć, aby samo ogólne zakwestionowanie twierdzeń i prywatnych dokumentów złożonych na okoliczność wysokości roszczenia skutkować będzie oddaleniem powództwa.

W dalszej części Sąd Okręgowy przywołał treść art. 65 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Wskazał, że z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2009 roku o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 roku, nr 131, poz. 1075), która weszła w życie z dniem 20 lutego 2011 roku wynika, że do hipotek kaucyjnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, z zastrzeżeniem ust. 2, stosuje się przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, z wyjątkiem przepisów o rozporządzaniu opróżnionym miejscem hipotecznym. Przepis ust. 2 tego artykułu wskazywał zaś, że do hipotek zwykłych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece w dotychczasowym brzmieniu, z wyjątkiem jej art. 76 ust. 1 i 4, które stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. To samo dotyczy hipotek kaucyjnych zabezpieczających roszczenia związane z wierzytelnością hipoteczną, lecz nieobjętych z mocy ustawy hipoteką zwykłą, powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej.

Ustawa nowelizacyjna rozróżniła zatem dwa rodzaje hipoteki kaucyjnej: hipotekę kaucyjną samodzielnie zabezpieczającą wierzytelność wraz z ewentualnymi roszczeniami ubocznymi i hipotekę kaucyjną, która współwystępuje z hipoteką zwykłą i zabezpiecza jedynie roszczenia uboczne nieobjęte z mocy ustawy hipoteką zwykłą. Każdy z tych rodzajów hipoteki kaucyjnej podlega osobnym normom intertemporalnym. Artykuł 10 ust. 2 zd. 2 ustawy nowelizującej nakazuje stosować reguły, które dotyczą hipoteki zwykłej, czyli przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece w dotychczasowym brzmieniu, także w odniesieniu do współwystępującej z nią hipoteki kaucyjnej, gdy zabezpiecza ona tylko roszczenia uboczne. Odmienne zasady intertemporalne odnoszą się do hipoteki kaucyjnej, która samodzielnie zabezpiecza wierzytelność, wraz z ewentualnymi roszczeniami ubocznymi, które podlegają znowelizowanym przepisom ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy nowelizującej. W niniejszej sprawie zatem do obu hipotek zastosowanie mają przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece w brzmieniu obowiązującym przed 20 lutego 2011 roku, ponieważ obie powstały przed tą datą oraz hipoteka kaucyjna jest niesamodzielna, jako że zabezpiecza odsetki przyszłe naliczone od kapitału.

Sąd Okręgowy odniósł się także do zarzutu przedawnienia. Wyjaśnił, że przedawnienie wierzytelności hipotecznych kształtuje art. 77 u.k.w.h., który stanowi, że upływ terminu przedawnienia nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia, przy czym przepisu tego nie stosuje się do roszczenia o odsetki - w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2011 roku, a po nowelizacji - do roszczenia o świadczenia uboczne. Zadaniem art. 77 u.k.w.h. nie jest wyznaczenie zakresu, w jakim wierzytelność uzyskuje zabezpieczenie hipoteczne (tej kwestii dotyczy art. 69 i art. 104 u.k.w.h.), lecz powiązanie, jakie istnieje pomiędzy przedawnieniem się zabezpieczonej wierzytelności, a możliwością jej zaspokojenia z obciążonej rzeczy lub prawa; rozszerzenie zakresu zabezpieczenia nie jest jednak równoznaczne z wprowadzeniem dalej idącego wyłączenia skutków przedawnienia niż przewidziane w art. 77 zd. 1 u.k.w.h. (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2017 roku, V CSK 233/16 LEX 2297421, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2018 roku V CSK 180/17, LEX nr 2559370). W świetle zatem art. 77 u.k.w.h. upływ terminu przedawnienia w stosunku do dłużnika osobistego pozwalający dłużnikowi na uchylenie się od obowiązku spełnienia świadczenia, nie wpływa na prawo wierzyciela hipotecznego do żądania zaspokojenia wierzytelności przez dłużnika hipotecznego w granicach praw wynikających z hipoteki (a więc przede wszystkim z ograniczeniem odpowiedzialności dłużnika rzeczowego do obciążonej hipoteką nieruchomości). Hipoteka jako prawo rzeczowe ograniczone nie ulega przedawnieniu, natomiast wierzytelności hipoteczne będące zwykłym prawem obligacyjnym mającym charakter majątkowy jako takie podlegają przedawnieniu. Znaczenie zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomości obciążonej polega na tym, że mimo przedawnienia, wierzyciel hipoteczny może uzyskać zaspokojenie z konkretnej nieruchomości, czyli od dłużnika rzeczowego, ale tylko w zakresie należności głównej, bez należności ubocznych (por. m.in.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2020 roku, IV CSK 621/18; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2020 roku, I ACa 446/19). Sąd Okręgowy przy tym podkreślił, że art. 77 ustawy nie czyni żadnego rozróżnienia co do rodzaju odsetek objętych tym przepisem. Należy zatem przyjąć, że dłużnik rzeczowy w przypadku przedawnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, odpowiada z tytułu hipoteki wyłącznie w zakresie sumy głównej, uwalnia się natomiast całkowicie od odpowiedzialności z tytułu odsetek, również tych za opóźnienie od daty wezwania czy wniesienia lub doręczenia pozwu (por.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2020 roku z uzasadnieniem, I ACa 446/19).

Wysokość dochodzonego roszczenia wykazana została w dokumentach załączonych do akt sprawy, w tym w wyciągu z ksiąg bankowych i wynosi 146 518,28 zł. Kwota ta mieści się w sumie hipoteki zwykłej obciążającej nieruchomość pozwanego. Roszczenie o odsetki nie było już przedmiotem rozstrzygnięcia, ponieważ poprzedni wyrok Sądu Okręgowego został uchylony jedynie w części uwzględniającej żądanie co do należności głównej w kwocie 146 518,28 zł, natomiast jest on prawomocny w części, w której Sąd Okręgowy oddalił powództwo.

Na podstawie art. 319 k.p.c. Sąd Okręgowy zastrzegł dla pozwanego prawo powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie jego odpowiedzialności do nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w (...) prowadzi księgę wieczystą nr (...).

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz art. 100 k.p.c. Koszty poniesione w toku procesu przez powoda obejmowały: koszty zastępstwa procesowego za I instancję w kwocie 5 400 zł, koszty zastępstwa procesowego za II instancję - 4 050 zł, opłatę skarbową - 17 zł (k. 15), opłatę od pozwu - 1 832 zł (k. 26), opłatę skarbową - 34 zł (k. 130), razem - 11 333 zł. Koszty poniesione przez pozwanego również obejmowały: koszty zastępstwa procesowego za I instancję w wysokości 5 400 zł, koszty zastępstwa procesowego za II instancję - 4 050 zł., razem - 9 450 zł. Łącznie koszty procesu wyniosły kwotę 20 783 zł.

Powód wygrał proces w 59,43 %. W związku z powyższym, Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powoda koszty procesu w kwocie 2 901,34 zł.

Apelację od tego wyroku wniósł pozwany zaskarżając go w całości. Orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., art. 321 § 1 k.p.c., art. 485 § 3 k.p.c., art. 495 § 2 k.p.c. i art. 233 k.p.c. Podniósł, że nie można było przyjąć, że powództwo dotyczyło roszczenia z hipoteki skierowanego do pozwanego jako dłużnika rzeczowego. Powód dochodził roszczenia wynikającego z wyciągu z ksiąg bankowych, a ten dotyczył wyłącznie roszczenia wynikającego z umowy. Roszczenie rzeczowe z hipoteki nie było objęte żądaniem. Powództwo oparte o tożsamą podstawę prawną – wyciąg z ksiąg bankowych zostało prawomocnie rozstrzygnięte wyrokiem Sądu Okręgowego w Częstochowie z 19 maja 2016 r, sygn. akt I C 49/14 oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach, sygn. akt I ACa 1116/16. Tym samym pozew na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. powinien zostać odrzucony. Sąd natomiast w niniejszej sprawie wyrokował co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem poza roszczenie stwierdzone wyciągiem z ksiąg bankowych. Zarzucił także naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez nieprawidłowe przydanie wiarygodności dokumentom powoda. Księgi posiadają istotne błędy rachunkowe. Historia operacji z dnia 01 lipca 2019r wskazuje saldo 146.518,28 zł już na dzień 07 maja 2009r. Następnie stwierdza kilkakrotnie następujące po tej dacie spłaty z 01 czerwca 2009 r- 31,87 zł, 07 grudnia 2009r – 902,76 zł i dalsze spłaty w dniu 11 grudnia 2013 r – czego jednak nie wskazano w pozycji saldo po operacji. Dokumenty są niepodpisane, nie wiadomo jak zostały sporządzone. Powód nie wykazał odsetek, gdyż nie przedstawił uchwał zarządu. Wydruki komputerowe są niezrozumiałe i nie wiadomo czego dotyczą. Dowód z umowy kredytu nie był wnioskowany przez strony. Powód nie udowodnił ani wypłaty kredytu, ani stanu zadłużenia ani stóp procentowych. Pozwany natomiast skutecznie zaprzeczył wysokości zadłużenia.

Wskazując na powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie w całości nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Okręgowy w Częstochowie w dniu 28 listopada 2017 roku w sprawie o sygn. I Nc 298/17 i odrzucenie pozwu w całości, ewentualnie oddalenie powództwa w całości. Nadto wniósł o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie instancje wg norm przepisanych.

Powód nie złożył odpowiedzi na apelację.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja nie jest zasadna.

Sąd Apelacyjny zauważa, że apelacja w swej treści i podnoszonych w niej zarzutów jest tożsama z apelacją wniesioną przez pozwanego od uprzednio wydanego w sprawie o sygn. akt I C 273/19 wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 30 grudnia 2019 roku w części utrzymującej nakaz zapłaty z dnia 28 listopada 2017 roku, który został już w tym zakresie uchylony przez Sąd Apelacyjny w Katowicach postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2021 roku, sygn. akt I ACa 375/20 i stąd część zarzutów nie przystaje już do obecnego stanu sprawy. Odnosi się to w szczególności do zarzutu naruszenia art. 485 § 3 k.p.c. określającego przesłanki do wydania przez sąd nakazu zapłaty obowiązującego w dacie wytoczenia niniejszego powództwa, który został uchylony ustawą z dnia 04 lipca 2019 roku Dz.U. z 2019r., poz.1469), a która weszła w życie z dniem 07 listopada 2019 roku, przywołaną już przez Sąd Apelacyjny w Katowicach w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 kwietnia 2021r. sygn. akt I ACa 375/20.

Pozostała część zarzutów także okazała się chybiona i nie mogła doprowadzić do zmiany zaskarżonego wyroku.

Wbrew zarzutowi naruszenia art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. słusznie Sąd Okręgowy odmówił odrzucenia pozwu przyjmując, iż w sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej. W niniejszym postępowaniu strona powodowa domagała się zapłaty od pozwanego jako dłużnika rzeczowego będącego właścicielem nieruchomości obciążonej hipoteką na rzecz powoda, która została ustanowiona celem zabezpieczenia wierzytelności banku związanej z umową kredytu z dnia 28 lipca 2004 roku. W sprawie zaś już osądzonej o sygn. I C 49/14 powód wywodził swoje roszczenie wobec pozwanego jako dłużnika osobistego z umowy kredytu z dnia 28 lipca 2004 roku. Fakt, iż strona powodowa wytaczając powództwa przeciwko pozwanemu w obu postępowaniach przedkładała wyciąg z ksiąg bankowych nie przesądza o tożsamości podstawy faktycznej i prawnej sporu.

Nie dopatrzył się także Sąd Apelacyjny naruszenia treści art. 321 § 1 k.p.c. i art. 495 § 2 k.p.c., skoro już w treści uzasadnienia pozwu powód wskazywał na ustanowione tytułem zabezpieczenia wierzytelności Banku w zakresie udzielonego kredytu z dnia 28 lipca 2004 roku hipotekę umowną zwykłą w kwocie 200 000 zł oraz hipotekę umowną kaucyjną w kwocie 100 000 zł na nieruchomości położonej w R. zapisanej w księdze wieczystej nr (...) stanowiącej własność pozwanego i w toku procesu go nie modyfikował. Żądanie to było następnie przedmiotem rozpoznania i wyrokowania przez Sąd I instancji, które obecnie pozwany zaskarżył.

Sąd Apelacyjny za własny przyjął prawidłowo ustalony przez Sąd I instancji stan faktyczny, czyniąc go podstawą swojego rozstrzygnięcia. Wbrew zarzutom apelacji, ustalenia te znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, którego oceny Sąd I instancji dokonał w granicach swobodnej oceny dowodów, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego stosownie do art. 227 k.p.c. i art. 233 k.p.c.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził w przedmiotowej sprawie postępowanie dowodowe w zakresie wystarczającym dla poczynienia ustaleń faktycznych mających wpływ na zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgromadzone w sprawie dowody poddał wszechstronnej, wnikliwej ocenie, ustalając prawidłowo stan faktyczny spraw. Ocena dowodów przeprowadzona przez Sąd Okręgowy odpowiada wymogom stawianym przez przepis art. 233 § 1 k.p.c., uwzględnia cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i tym samym pozostaje pod ochroną wynikającą z powołanego przepisu. Nie nosi ona cech dowolności, szczegółowo odnosi się do przeprowadzonych w sprawie dowodów. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny ustalenia Sądu Okręgowego czyni częścią uzasadnienia własnego wyroku, nie znajdując potrzeby ponownego ich szczegółowego przytaczania.

Zgłoszony w apelacji zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. w ocenie Sądu Apelacyjnego należało uznać za chybiony. Trafnie Sąd Okręgowy jednocześnie stwierdził, że poza zanegowaniem poczynionych ustaleń faktycznych nie przedłożył żadnych dowodów, w oparciu o które należało dokonać innych ustaleń. Zauważyć należy, że zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Przepis ten statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, będącą prawem sądu do wyrażenia swego zapatrywania na przedstawione przez strony dowody. Sąd Apelacyjny nie dostrzegł żadnych uchybień w zakresie koncentracji i oceny materiału dowodowego, który został zgromadzony należycie, a przy tym Sąd I instancji wyjaśnił wszystkie okoliczności konieczne do rozstrzygnięcia sprawy stosownie do art. 227 k.p.c. i art. 233 k.p.c. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd orzekający w pierwszej instancji uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, a tym samym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów. (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 kwietnia 2017r., I ACa 1096/16, Legalis, także wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 17 stycznia 2017r., I ACa 789/16, Legalis) Temu jednak pozwany w niniejszym postępowaniu nie sprostał. Należy podnieść, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok Sądu Najwyższego z dn. 27 września 2002r., II CKN 817/00, LEX nr 56906).

Odnosząc się do wartości dowodowej wyciągu z ksiąg banku jako dokumentu Sąd Apelacyjny zauważa, że w/w wyciąg zgodnie z art. 95 ust. 1a ustawy z 1997 r. prawa bankowego w postępowaniu cywilnym wprawdzie nie ma mocy dokumentu urzędowego przewidzianej w art. 244 k.p.c., stanowi jednak dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k.p.c. i podlega ocenie razem z wszystkimi innymi dowodami, w myśl reguł wynikających z art. 233 k.p.c. Zaprzeczenie zaś prawdziwości dokumentu prywatnego w postaci sporządzonego prawidłowo i zgodnie z kompetencją ustawową banku wynikającą z art. 95 ust. 1 ustawy z 1997 r. prawa bankowego wyciągu z ksiąg rachunkowych kredytodawcy nie może polegać na samej negacji istnienia lub wysokości długu, jeśli z pozostałych dowodów przedłożonych przed Bank wynika fakt zawarcia umowy kredytu, jej wysokość i ustalone przez strony warunki spłaty (zob: wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 07 lutego 2018 roku, sygn. I ACa 278/17, LEX nr 2493663). Skoro pozwany negował wartość tegoż dokumentu w toku procesu winien był wskazać konkretne zarzuty wobec jego treści. Samo zaprzeczenie treści dokumentu, bez wskazania konkretnych zarzutów co do niewłaściwego wyliczenia zadłużenia i braku dowodów na okoliczność, że pozwany regulował spłatę poszczególnych rat, nie mogło skutkować podważeniem zasadności dochodzonego żądania, znajdującego także potwierdzenie w pozostałych dowodach, w tym w historii rachunku kredytowego. Nie znajduje także potwierdzenia zarzut pozwanego, iż dowód z umowy nie był wnioskowany przez strony. W piśmie procesowym z dnia 08 lipca 2019 r (3 strona tego pisma) powód bowiem wnosił o przeprowadzenie dowodu z umowy kredytowej znajdującej się na kartach 93-97 akt o sygn. I C 49/14, co też Sąd Okręgowy uwzględnił na rozprawie w dniu 22 października 2019 roku.

Sąd Apelacyjny zaaprobował także ocenę prawną, jakiej dokonał w sprawie Sąd I instancji, oraz – przytoczona powyżej – szeroką argumentacja zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Słusznie Sąd Okręgowy wskazał jako podstawę dochodzonego roszczenia art. 65 ustawy z dnia 06 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece, który jak stanowi w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości obciążonej.

Na obecnym etapie przedmiotem rozpoznania objęta była jedynie kwota niespłaconego kapitału kredytu. W okolicznościach niniejszej sprawy powód miał obowiązek wykazania faktów uzasadniających żądanie pozwu i sprostał temu obowiązkowi przedkładając dokumenty w postaci: umowy kredytu z 28 lipca 2004 roku, wyciągu z ksiąg rachunkowych banku, wezwań do zapłaty, wypowiedzenia umowy oraz odpisu księgi wieczystej nr (...) nieruchomości stanowiącej własność pozwanego, w której ujawniony został wpis hipoteki umownej zwykłej w kwocie 200 000 zł celem zabezpieczenia wierzytelności powodowego Banku z tytułu tej umowy kredytu. Jednocześnie prawidłowo Sąd Okręgowy, wskazując na art. 319 k.p.c. ograniczył odpowiedzialność pozwanego zastrzegając mu prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego do wskazanej wyżej nieruchomości położonej w R.. W tym stanie skoro wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu apelacja pozwanego i podniesionej w niej zarzuty nie mogły doprowadzić do zmiany rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na względzie na zasadzie art. 385 k.p.c. Sąd Apelacyjny oddalił apelację.

SSA Aleksandra Korusiewicz