Wyrok z 7 grudnia 2023, sygn. V ACa 699/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 grudnia 2023 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny

w składzie:

po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2023 r. w Katowicach

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej w W.

przeciwko Z. P. iM. M.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanych

od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach

z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt I C 696/20

1.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1. i 2. o tyle, że zastrzega, że spełnienie świadczenia przez jedną z pozwanych zwalania drugą z nich do wysokości dokonanej zapłaty;

2.  oddala apelację pozwanych w pozostałym zakresie;

3.  znosi wzajemnie koszty postępowania apelacyjnego pomiędzy stronami.

V ACa 699/23

UZASADNIENIE

Powódka (...) Bank Spółka Akcyjna w W. wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanych Z. P. i M. M. kwoty 100 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa, z zastrzeżeniem że odpowiedzialność pozwanej M. M. ograniczona jest do nieruchomości opisanej
w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w (...) (...) oraz
z zastrzeżeniem, że odpowiedzialność obu pozwanych jest odpowiedzialnością in solidum, tj. że spełnienie świadczenia przez dłużnika osobistego zwalnia dłużnika rzeczowego,
a spełnienie świadczenia przez dłużnika rzeczowego zwalnia dłużnika osobistego.

W uzasadnieniu powódka wskazała, iż pozwana Z. P. oraz W. P. zawarli z jej poprzednikiem prawnym umowę pożyczki na kwotę 197 285,01 zł. Dodała, że zabezpieczeniem pożyczki była hipoteka ustanowiona na nieruchomości stanowiącej własność M. M.. Wskazała także, że należność wynikająca z umowy nie została spłacona, w związku z czym została postawiona w stan natychmiastowej wymagalności z dniem 23 listopada 2015 r. Podniosła także, że pismem z dnia 26 lutego
2018 r. Z. P. dokonała uznania długu. Dodała, że kwota dochodzona pozwem stanowi tylko część zadłużenia wynikającego z umowy pożyczki.

Pozwane wniosły o oddalenie powództwa. Zakwestionowały skuteczność złożenia podpisu pod umową przez stronę powodową, powołały się na przepisy art. 14 i 11 ustawy
o kredycie konsumenckim, zakwestionowały wypowiedzenie umowy pożyczki
i wymagalność roszczenia hipotecznego, a także fakt uznania długu.

Pismem z dnia 26 sierpnia 2021 r. powódka sprecyzowała, iż dochodzona pozwem kwota mieści się w granicach niespłaconego pierwotnego kapitału pożyczki.

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt I C 696/20 Sąd Okręgowy w Gliwicach zasądził od pozwanej Z. P. na rzecz powódki kwotę 100 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 30 września 2020 r. (punkt 1.); zasądził od pozwanej M. M. na rzecz powódki kwotę 100 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 30 września 2020 r. z ograniczeniem jej odpowiedzialności do nieruchomości opisanej
w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w (...)nr (...) i do wysokości wpisanej tam hipoteki umownej łącznej zwykłej w kwocie 197 285,01 zł (punkt 2.); zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kwotę 5017 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu (punkt 3.).

Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty:

Pozwana Z. P. oraz W. P. zawarli w dniu 28 maja 2010 r.
z (...) Bank SA w W. umowę pożyczki na spłatę innych zobowiązań. Kwota pożyczki zgodnie z pkt. III umowy to 197 285,01 zł. Spłata pożyczki została rozłożona na 240 równych rat, a ostateczna spłata nastąpić miała do 7 lipca 2030 r. (pkt IV umowy). Oprocentowanie pożyczki zgodnie z § 5 części ogólnej umowy oraz stanowiło sumę marży pożyczki (7,95% - pkt IV umowy) i stawki referencyjnej WIBOR 3M. Zabezpieczeniem pożyczki była m.in. hipoteka zwykła łączna na kwotę 197 285,01 zł oraz hipoteka kaucyjna łączna do kwoty 138 099,51 zł na lokalu mieszkalnym położonym w P. przy ul. (...) stanowiącym własność M. M., a opisanym obecnie w księdze wieczystej (...) (pkt 5 umowy). Zgodnie z § 8 ogólnych warunków umowy Bank miał prawo wypowiedzieć umowę z zachowaniem 30 dniowego terminu wypowiedzenia m.in. w przypadku niedotrzymania przez pożyczkobiorcę któregokolwiek
z warunków udzielenia pożyczki i w wypadku niewykonania lub nieterminowego regulowania przez pożyczkobiorcę zobowiązań wobec Banku w szczególności, gdy pożyczkobiorca zalega w całości lub w części z zapłatą dwóch rat i mimo wezwania do zapłaty listem poleconym nie spłaci zaległości w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Okres wypowiedzenia liczył się od dnia doręczenia pożyczkobiorcy przesyłki listowej zawierającej oświadczenie o wypowiedzeniu umowy.

Kwota pożyczki została wypłacona zgodnie ze złożoną przez pożyczkobiorców dyspozycją wypłaty.

W dniu 16 września 2013 r. pożyczkobiorcy zawarli z powódką aneks, z którego wynika, że według stanu na dzień jego sporządzenia zalegają z wykonaniem zobowiązania na łączną kwotę 3556,93 zł, w tym kapitał 1786,89 i odsetki 1763,36 zł plus odsetki karne 8,68 zł i przystępują do restrukturyzacji wprowadzającej indywidualny harmonogram dotyczący odroczenia spłaty raty odsetkowej oraz części raty kapitałowej przez okres 6 miesięcy, począwszy od 7 października 2013 r. do 7 marca 2014 r. W tym okresie pożyczkobiorcy zobowiązani byli do spłaty raty kapitałowej po 1000 zł miesięcznie, natomiast naliczane
w okresie karencji odsetki były kapitalizowane i powiększały kwotę kapitału po zakończeniu okresu karencji.

Kolejnym aneksem z dnia 18 listopada 2014 r. strony ustaliły, że zaległości w spłacie na dzień sporządzenia aneksu wynosiły 6716,71 zł, w tym kapitał 2186,08 zł, odsetki 3941,78 zł, odsetki umowne niewymagalne 577,57 zł i odsetki karne 11,28 zł. Dalej strony ustaliły, iż dokonują kapitalizacji wierzytelności w ten sposób, ze 4530,63 zł doliczają do kapitału pożyczki. W wyniku kapitalizacji kapitał pożyczki wynosi 225 239,43 zł. Jednocześnie strony ponownie dokonały zawieszenia spłaty raty odsetkowej na okres 6 miesięcy, tj. od 7 grudnia 2014 r. do 7 maja 2015 r., a pożyczkobiorcy zobowiązani byli wyłącznie do spłaty raty kapitałowej w wysokości 1070 zł miesięcznie; odsetki naliczane w czasie trwania karencji po jej zakończeniu podlegały kapitalizacji i zostały doliczone do kapitału pożyczki.

Wobec dalszego nieregulowania zobowiązań przez pożyczkobiorców pismem z dnia
1 października 2015 r. wezwano pożyczkobiorców do uregulowania istniejących zalęgłości
w terminie 7 dni. Pismo nadane zostało przesyłką poleconą w dniu 5 października 2015 r. Pismami z dnia 19 października 2015 r. dokonano wypowiedzenia umowy, zarówno wobec pożyczkobiorców jak i wobec dłużnika rzeczowego. W chwili składania oświadczenia
o wypowiedzeniu zadłużenie wynosiło już 4392,81 zł tytułem kapitału, 3313,14 zł tytułem odsetek, 66,43 zł tytułem odsetek karnych. Wypowiedzenie dotarło do dłużników w dniu 23 listopada 2015 r. Na dzień 23 listopada 2015 r., tj. dzień następny po upływie okresu wypowiedzenia zadłużenie z tytułu kapitału pożyczki wynosiło 228 195,28 zł, z tytułu odsetek 5484,17 i z tytułu odsetek karnych 110,62 zł. Po 23 listopada 2015r. nie dokonywano już żadnych spłat. Pismem z dnia 26 lutego 2018 r. pozwana Z. P. zwróciła się
z wnioskiem o kolejną restrukturyzację zadłużenia, poprzez udzielenie karencji w spłacie zadłużenia i naliczenie odsetek za okres tej karencji. Do zawarcia ugody nie doszło.

Sąd Okręgowy przywołał art. 720 k.c. i art. 78 ustawy Prawo bankowe i wskazał, że podstawowym obowiązkiem pożyczkobiorcy wynikającym z umowy pożyczki jest zwrot kwoty pożyczki na warunkach określonych w umowie.

Sąd Okręgowy uznał za chybione zarzuty co do braku oświadczenia woli powoda lub braku na umowie podpisu osoby upoważnionej do złożenia oświadczenia woli. Stwierdził, że treść umowy jednoznacznie wskazuje, że przy jej zawarciu w imieniu banku działali pełnomocnicy M. B. i J. C., a układ graficzny umowy
i podpisów nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, który ze złożonych podpisów pochodzi od konkretnej osoby. Wskazał też, że w tych warunkach nie ma żadnych podstaw do kwestionowania istnienia umowy. Pożyczkobiorcy otrzymali kwotę pożyczki do swojej dyspozycji i przystąpili do wykonywania swoich obowiązków wynikających z umowy, tj. spłaty rat. Wszystkie operacje na rachunku pożyczki opisane zostały w przedłożonej do akt historii rachunku. Istnienie i wysokość wierzytelności zostały zatem wykazane zgodnie
z zasadą wynikająca z art. 6 k.c.

Sąd Okręgowy wskazał dalej, że w toku procesu powziął wątpliwość co do sposobu naliczenia kapitału pożyczki, a także co do treści postanowień zawartych w aneksach do umowy, w zakresie w jakim wiążą one udzielenie karencji w spłacie rat odsetkowych
z doliczeniem wysokości tych rat do kapitału pożyczki i rozważał dokonanie oceny skuteczności tychże postanowień pod kątem art. 385 ¹ k.c. Ostatecznie jednak, wobec szczegółowego wyjaśnienia przez powoda sposobu obliczenia wierzytelności, a także oświadczenia, że dochodzona pozwem kwota stanowi część kapitału pierwotnego, tj. wynikającego z treści umowy przed wprowadzeniem do niej przywołanych wyżej aneksów, Sąd I Instancji ocenił iż potrzeba badania ewentualnej abuzywności zastosowanych
w aneksach klauzul umownych odpadła.

Sąd Okręgowy jako nietrafne ocenił także zarzuty strony pozwanej oparte na przepisach ustawy o kredycie konsumenckim. Wskazał, iż wbrew wywodom pozwanych, powódka zgodnie z zasadą ustawową, a także zgodnie z treścią umowy, przed wypowiedzeniem umowy skierowała do pożyczkobiorców wezwanie do zapłaty w terminie
7 dni istniejącego zadłużenia wymagalnego. Wobec braku zapłaty przystąpiła do czynności związanych z wypowiedzeniem umowy. W chwili dokonywania wypowiedzenia nie obowiązał jeszcze art. 75 c ustawy Prawo bankowe – przepis ten wszedł w życie dopiero po skutecznym wypowiedzeniu umowy i upływie terminu wypowiedzenia.

Sąd I instancji za chybione uznał również zarzuty dotyczące braku umocowania osoby podpisanej pod oświadczeniem o wypowiedzeniu do dokonania tej czynności. Wskazał, że powódka w odpowiedzi na wywody pozwanych przedstawiła dokument pełnomocnictwa dla osoby, która oświadczenie to złożyła, tj. M. K..

Za gołosłowne Sąd Okręgowy uznał, zarzuty dotyczące nieotrzymania przez pożyczkobiorców i dłużniczkę rzeczową oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Wskazał, iż powódka przedstawiła dowody doręczenia z których wynika wyraźna zbieżność czasowa pomiędzy datą pisma zawierającego oświadczenia, a datą doręczenia, nadto zarówno koperty jak i treść pisma zawierającego wypowiedzenie mają tożsame oznaczenia literowo – cyfrowe ( (...)) oraz zawierają numer umowy ((...)). W tej sytuacji nie ma podstaw do kwestionowania, iż przedstawione potwierdzenia odbioru dotyczą przesyłki zawierającej oświadczenie o wypowiedzeniu.

Sąd Okręgowy ocenił, iż nie zasługuje na uwzględnienie również argument o braku doręczenia wypowiedzenia dłużniczce rzeczowej. Strona powodowa przedstawiła dokumenty, z których wynika, że wypowiedzenie takie zostało dokonane.

Co do kwestii przedawnienia roszczenia Sąd i instancji podzielił prezentowany przez stronę powodową pogląd, iż pismo pozwanej Z. P. z dnia 26 lutego 2018 r. stanowi propozycję zawarcia ugody, a tym samym jest formą uznania długu. Złożenie przez pozwaną propozycji ugodowej miało miejsce ponad dwa lata po postawieniu zadłużenia
w stan natychmiastowej wykonalności, a treść tej propozycji nie pozostawia wątpliwości do jakich zobowiązań się odnosi. Jednocześnie treść złożonego przez pozwaną oświadczenia mieści się w przyjętym rozumieniu pojęcia uznania długu – takie następuje bowiem zarówno w wypadku wyraźnego oświadczenia woli jak i innego jednoznacznego zachowania się dłużnika wobec wierzyciela, z którego wynika, że dłużnik uważa roszczenie za istniejące.
W tych warunkach termin przedawnienia, który wynosił zgodnie z art. 118 k.c. trzy lata, jako termin dla roszczenia związanego z działalnością gospodarczą powoda, uległ z mocy art. 123 § 1 pkt 2 k.c. przerwaniu z chwilą złożenia przez pozwaną oświadczenia o woli zawarcia ugody (uznania długu) i w myśl art. 124 § 1 k.c. rozpoczął bieg na nowo. Do dnia wniesienia pozwu tj. do 30 września 2020 r. przedawnienie nie nastąpiło.

Sąd Okręgowy wywiódł dalej, iż co do pozwanej M. M. zgodnie z art. 65 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia
z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka). Sąd I instancji wskazał, iż powódka dochodzi należności wskazanej w pozwie od pozwanej jako dłużnika rzeczowego,
a roszczenia swoje wywodzi z hipoteki zwykłej i hipoteki kaucyjnej ustanowionej na nieruchomości lokalowej opisanej w księdze wieczystej (...), która to nieruchomość jest własnością pozwanej. Hipoteki ustanowione zostały celem zabezpieczenia roszczeń wynikających z umowy zawartej przez powoda z pozwaną Z. P. oraz W. P.. Dochodzone roszczenie mieści się w granicach określonych wysokością ujawnionych w księdze wieczystej hipotek, w tym co do roszczenia głównego
w zakresie hipoteki zwykłej. Jednocześnie zgodnie z art. 77 ustawy o księgach wieczystych
i hipotece przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Przepisu tego nie stosuje się do roszczeń o świadczenia uboczne (w pierwotnym brzmieniu tej regulacji o odsetki), niemniej żądanie pozwu nie obejmuje odsetek przedawnionych.

Sąd Okręgowy ocenił, iż powódka zatem wykazała – zgodnie z art. 6 k.c. - roszczenie zarówno co do zasady, jak i wysokości. Z kolei strona pozwana nie przedłożyła żadnych dowodów mogących zaprzeczyć prawdziwości podnoszonych przez powoda twierdzeń.

Sąd I instancji wskazał dalej, że zgodnie z art. 319 k.p.c. ograniczył odpowiedzialność pozwanejM. M. do wskazanej w sentencji nieruchomości.

O odsetkach Sąd Okręgowy orzekł w oparciu o 481 § 1 k.c., zaś o kosztach na podstawie art. 98 k.p.c.

W apelacji od powyższego wyroku pozwane zaskarżyły go w całości zarzucając naruszenie art. 75 ustawy Prawo bankowe w zw. z art. 77 § 2 k.c. i art. 78 k.c.; art. 118 k.c.
i art. 123 § 1 pkt 2 k.c. oraz art. 65 k.c.; art. 14 ustawy o kredycie konsumenckim; art. 78 k.c. oraz art. 78 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 65 k.c.

Podnosząc powyższe zarzuty pozwane wniosły o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na ich rzecz kosztów procesu za obie instancje.

W odpowiedzi na apelację następca prawny powódki wniósł o jej oddalenie w całości.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:

Apelacja pozwanych odnieść musiała częściowy skutek, choć z innych przyczyn niż wskazane w tymże środku zaskarżenia.

Na wstępie wskazać należy, iż Sąd Apelacyjny w całości podzielił ustalenia faktów poczynione przez Sąd I instancji, tylko bowiem prawidłowo ustalone fakty mogą stanowić kanwę oceny prawnej żądania pozwu i zarzutów strony pozwanej w zakresie stosowania prawa materialnego. Czyni to zbędnym powtarzanie tychże ustaleń zgodnie z art. 387 § 2 ¹ pkt. 1 k.p.c.

Chybionym okazał się zarzut naruszenia art. 75 ustawy Prawo bankowe w zw. z art. 77 § 2 k.c. i art. 78 k.c., który skarżące upatrywały w niezasadnym uznaniu, że pozwanej Z. P. skutecznie wypowiedziano umowę kredytu pismem z dnia 19 października 2015 r., które miało nie zawierać podpisu przedstawiciela strony powodowej. Jak wywodziły skarżące złożona na tym dokumencie parafa nie spełnia wymagań koniecznych do uznania tego znaku pisarskiego za podpis.

W chwili złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy przez stronę powodową prawo cywilne nie przewidywało legalnej definicji podpisu. Takowej definicji podpisu składanego w formie pisemnej brak jest także w aktualnym brzmieniu Kodeksu cywilnego. Ustawa ta w art. 78 § 1 k.c. posługując się pojęciem podpisu nie wskazuje w żaden sposób, jaka ma być treść podpisu, ani w jaki sposób ma być wykonany. Niemniej jednak przyjmuje się, że podpis powinien wyrażać co najmniej nazwisko i możliwość identyfikacji składającego go poprzez weryfikację elementów najpełniej go indywidualizujących będących cechami indywidualnymi treści podpisu i powtarzalnymi w sposobie jego wykonania.
W orzecznictwie przyjmuje się także, że podpis może być skrócony, nie musi być czytelny. Jak wynika przy tym z praktyki obrotu pominięcie niektórych liter w imieniu lub nazwisku,
w tym przykładowo samej końcówki nazwiska, jest często stosowaną praktyką kontraktową, byleby z posługiwania się owym skrótem wynikało, że podpisujący chciał się podpisać swoim nazwiskiem i że uczynił to w sposób stale stosowany przy podpisywaniu dokumentów. Żaden przepis ustawy nie wymaga przy własnoręcznym podpisie podpisywania się pełnym imieniem i nazwiskiem, tj. bez uproszczeń i pominięć części liter. Co więcej nie można wykluczyć, że podpisujący może posługiwać się kilkoma rodzajami podpisów, bądź ich formami uproszczonymi, używanymi także zamiennie, pod warunkiem, że jednocześnie istnieje inna metoda potwierdzenia tożsamości. Praktyka obrotu odpuszcza przykładowo parafowanie wielostronicowych dokumentów z osobna na każdej stronie i zamieszczenie szerszej wersji podpisu na ostatniej z nich, czy też parafowanie wydrukowanego brzmienia imienia
i nazwiska. Podpisujący posługując się podpisem skróconym lub nieczytelnym wyraża tym samym przy podpisywaniu dokumentu zamiar użycia skrótu, a nie pełnego nazwiska. Istotna jest przy tym jednoznaczna możliwość zidentyfikowania podpisującej dokument osoby i brak wątpliwości co do woli podpisania dokumentu, a nie ilość liter, czy czytelność znaku graficznego używanego jako własnoręczny podpis danej osoby.

W niniejszej sprawie oświadczenia o wypowiedzeniu umowy z dnia 19 października 2015 r. zawierają odręczny podpis w formie parafy zamieszony na pieczęci imiennej M. K. /k. 74-78 akt/. Tak złożone znaki graficzne w sposób jednoznaczny identyfikują osobę podpisującą się pod tymi oświadczeniami i stanowią podpis w rozumieniu art. 78 § 1 k.c. Brak przy tym wątpliwości, że wolą składającego oświadczenie było podpisanie dokumentu.

Wnioski pozwanej Z. P. o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego grafologa oraz dotyczące zobowiązania powódki do przedłożenia oryginałów dokumentów podlegały pominięciu zgodnie z art. 381 k.p.c. jako spóźnione. Pozwana nie wykazała by potrzeba wnioskowania o przeprowadzenie tychże dowodów i zgłoszenie żądania oryginałów dokumentów zaszła dopiero w postępowaniu apelacyjnym. Za taką potrzebą nie przemawia
w wystarczający sposób okoliczność, że Sąd I instancji nie podzielił zarzutów pozwanych co do tego, że dokumenty te nie zostały opatrzone podpisem.

Niezasadnym okazał się także zarzut naruszenia art. 118 k.c. i art. 123 § 1 pkt 2 k.c. oraz art. 65 k.c. mający polegać na wadliwym uznaniu, że pismem Z. P. z dnia 26 lutego 2018 r. doszło do przerwania biegu przedawnienia roszczenia powódki. Mimo iż
w treści powyższego pisma pozwana Z. P. nie wskazuje wysokości zadłużenia wobec poprzednika prawnego powódki to niewątpliwym jest, że powołując się w jego treści na wypowiedzenie umowy, otrzymane wezwania do zapłaty całości zadłużenia oraz zabezpieczenie hipoteczne na mieszkaniu jej rodziców pozwana wskazała, że proponuje zawarcie ugody dotyczącej całego zadłużenia z umowy z dnia 28 maja 2010 r. zgodnie z art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 65 ¹ k.c. W konsekwencji prawidłowo Sąd Okręgowy uznał, że treść tej propozycji nie pozostawia wątpliwości do jakich zobowiązań się odnosi i stanowi niewłaściwe uznanie długu będące jednoznacznym zachowaniem się dłużnika wobec wierzyciela, z którego wynika, że dłużnik ten uważa roszczenie za istniejące.

Nieskutecznym okazał się także zarzut naruszenia art. 14 ustawy z dnia 20 lipca
2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081 ze zm.) w brzmieniu ustalonym nowelizacją, która weszła w życie 28 września 2003 r. Pozwane dopiero w apelacji zarzuciły, że powódka nie przedstawiła dowodu doręczenia wezwania do zapłaty w sposób umożliwiający zachowanie 7-dniowego terminu określonego art. 14 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim. Nie zaprzeczyły przy tym wprost, by oświadczenie to nie zostało pożyczkobiorcom doręczone, albo doręczone po tym terminie. Przedstawienie przez powódkę dowodu nadania wezwania z dnia 1 października 2015 r. rodzi zatem domniemanie faktyczne, że oświadczenie to zostało pożyczkobiorcom doręczone przy uwzględnieniu daty nadania pisma nie później niż 7 dni przed doręczeniem im oświadczenia o wypowiedzeniu umowy jakie nastąpiło 23 października 2015 r. (art. 231 k.p.c. w zw. z art. 230 k.p.c.).

Niezasadnym jest także zarzut naruszenia art. 78 k.c. oraz art. 78 ust. 1 ustawy
o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 65 k.c. Pozwane upatrywały naruszenia tychże przepisów przez uznanie, że pismem z 19 października 2015 r. doszło do skutecznego wypowiedzenia pozwanej M. M.hipoteki stanowiącej zabezpieczenie roszczenia powódki.

Wierzytelnością hipoteczną jest prawo majątkowe o charakterze cywilnoprawnym, polegające na roszczeniu wierzyciela o spełnienie świadczenia pieniężnego, objętego zabezpieczeniem hipotecznym. Wierzyciel hipoteczny może domagać się zaspokojenia wierzytelności od dłużnika osobistego lub od właściciela przedmiotu hipoteki. Dochodzenie przez wierzyciela hipotecznego spełnienia świadczenia zabezpieczonego hipoteką w stosunku do właściciela nieruchomości obciążonej niebędącego dłużnikiem osobistym, jest uzależnione od tego, czy wierzytelność ta stała się wymagalna. Do stanu wymagalności wierzytelności dochodzi z upływem terminu, w jakim świadczenie miało być spełnione, co najczęściej określa umowa. Wymagalność wierzytelności hipotecznej może być uzależniona od jej wypowiedzenia przez jedną ze stron, co także może być objęte umową albo jest związane ze świadczeniami bezterminowymi. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawa z dnia 6 lipca 1982 r.
o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1984) jeżeli wymagalność wierzytelności hipotecznej zależy od wypowiedzenia przez wierzyciela, wypowiedzenie jest skuteczne względem właściciela nieruchomości (użytkownika wieczystego i właściciela zabudowań) niebędącego dłużnikiem osobistym, gdy było dokonane w stosunku do niego. Wierzyciel hipoteczny może dochodzić realizacji zobowiązania hipotecznego, gdy wierzytelność ta została wypowiedziana wobec właściciela nieruchomości. Przepisy nie przewidują szczególnych wymagań odnoszących się do treści lub formy wypowiedzenia
w stosunku do właściciela przedmiotu hipoteki niebędącego dłużnikiem osobistym (wyrok Sądu Najwyższego z 15 września 2023 r., II CSKP 1066/22).

Oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z dnia 19 października 2023 r. wobec pozwanej M. M.zostało złożone na piśmie i opatrzone odręcznym podpisem w formie parafy zamieszczonej na pieczęci imiennej M. K. /k.78-79 akt/. Wbrew zarzutom skarżących oświadczenie to zawiera wypowiedzenie wierzytelności hipotecznej skoro jak wynika wprost z jego treści dotyczy ono wypowiedzenia umowy w stosunku do dłużnika rzeczowego i dokonane zostało w trybie art. 78 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych
i hipotece /k. 78 akt/. W konsekwencji oświadczenie to w sposób jednoznaczny zgodnie z art. 78 ust.1 tejże ustawy w zw. z art. 65 § 1 k.c. wyraża wolę wypowiedzenia nie tylko umowy pożyczki w stosunku do pożyczkobiorców, o czym dłużniczka rzeczowa została poinformowana, ale także wypowiedzenie wierzytelności hipotecznej w stosunku do pozwanej M. M. jako dłużnika rzeczowego. Oświadczenie to zostało tejże pozwanej doręczone w dniu 23 października 2015 r., co wynika z potwierdzenia odbioru /k. 78 akt/.

Apelacja okazała się natomiast skuteczna w odniesieniu do kwestii, którą Sąd Apelacyjny winien wziąć pod uwagę stosując prawo materialne w granicach apelacji, w której pozwane składając ją osobiście wnosiły o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości, kwestionując w całości zasądzoną od nich należność. Powódka domagała się zasądzenia od pozwanych kwoty 100 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa nie tylko z zastrzeżeniem że odpowiedzialność pozwanej M. M.ograniczona jest do nieruchomości opisanej w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w (...) (...) ale także, że odpowiedzialność obu pozwanych jest odpowiedzialnością in solidum, tj. spełnienie świadczenia przez dłużnika osobistego zwalnia dłużnika rzeczowego, a spełnienie świadczenia przez dłużnika rzeczowego zwalnia dłużnika osobistego ( petitum żądania pozwu – k. 3-4 akt). Tym samym powódka w pozwie dokonała rozdrobnienia żądania materialnoprawnego przysługującego jej od pozwanych nie wnosząc o zasądzenie od nich całej należnej jej kwoty, która jak wynikało z uzasadnienia powództwa ma wynosić 336 012,52 zł, lecz 100 000 zł in solidum. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny orzekając w granicach zaskarżenia o zasadności pozwu na podstawie art. 720 art. i art. 78 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe i stosując z urzędu prawo materialne w zakresie objętym tym żądaniem dokonał stosownej korekty zaskarżonego wyroku orzekając jak w punkcie 1. na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1860) a w pozostałym zakresie oddalił apelację jako niezasadną na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 367 ^{( 1)} § 1 k.p.c.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego wydane zostało na podstawie art. 100 k.p.c. wobec uwzględnienia częściowo w toku postępowania apelacyjnego żądań obu stron.

SSA Barbara Konińska