Wyrok z 11 grudnia 2023, sygn. V AGa 51/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 grudnia 2023 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodnicząca SSA Barbara Konińska

Protokolant: Katarzyna Macoch

po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2023 r. w Katowicach

na rozprawie

sprawy z powództwa K. K.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w D.

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności

na skutek apelacji powoda

od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach

z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt X GC 59/21

1.  zmienia zaskarżony wyrok:

a)  w punkcie 2) ten sposób, że pozbawia wykonalności tytuł wykonawczy w postaci wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 11 marca 1996 r, sygn. IX GC 13/96, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Okręgowego
w Krakowie z dnia 25 marca 2013 r., sygn. IX GCo 35/13 na rzecz (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w D. w części dotyczącej odsetek ustawowych i odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych do dnia 27 września 2017 r. włącznie w zakresie ponad wyegzekwowaną z tytułu tychże odsetek kwotę 52.544,24 (pięćdziesiąt dwa tysiące pięćset czterdzieści cztery 24/100) złotych a w części dotyczącej odsetek w wyegzekwowanej kwocie powództwo oddala;

b)  w punkcie 3) w ten sposób, że zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 12.817 (dwanaście tysięcy osiemset siedemnaście) złotych z tytułu kosztów procesu
z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi od upływu tygodnia od ogłoszenia orzeczenia, którym je zasądzono;

c)  w punkcie 4) przez jego uchylenie;

2.  oddala apelację w pozostałym zakresie;

3.  zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 8.100 (osiem tysięcy sto) złotych z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się postanowienia, którym je zasądzono;

4.  nakazuje pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Katowicach kwotę 1.400 (tysiąc czterysta) złotych z tytułu części opłaty od apelacji, od obowiązku uiszczenia której powód był zwolniony.

SSA Barbara Konińska

Sygn. akt V AGa 51/22

UZASADNIENIE

Powód K. K. wniósł o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci wyroku wydanego przez Sąd Wojewódzki w Krakowie w dniu 11 marca 1996 r. w sprawie IX GC 13/96, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności dnia 15 lipca 1996 r. na rzecz (...) w K. oraz postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt IX G Co 35/13 na rzecz (...) Spółki Akcyjnej w D. - w części tj. w zakresie:

a)  kwoty 23 674,83 zł z tytułu należności głównej;

b)  kwoty 14 146,17 zł z tytułu kosztów procesu;

c)  odsetek ustawowych od kwoty:

- 3717,83 zł od dnia 27 lipca 1993 r. do dnia 27 września 2017 r.,

- 19 728,22 zł od dnia 2 sierpnia 1993 r. do dnia 27 września 2017 r.,

- 13 766,76 zł od dnia 3 sierpnia 1993 r. do dnia 27 września 2017 r.,

- 21 016,13 zł od dnia 21 sierpnia 1993 r. do dnia 27 września 2017 r.,

- 14 290,68 zł od dnia 1 września 1993 r. do dnia 27 września 2017 r.,

- 29 422,28 zł od dnia 13 września 1993 r. do dnia 27 września 2017 r.,

- 34 361,98 zł od dnia 27 września 1993 r. do dnia 27 września 2017 r.,

- 16 971,24 zł od dnia 23 października 1993 r. do dnia 27 września 2017 r.,

- 33 144,52 zł od dnia 8 stycznia 1994 r. do dnia 27 września 2017 r.

- 24 443,90 zł od dnia 10 stycznia 1994 r. do dnia 27 września 2017 r.

oraz odsetek od tych kwot za okres od dnia 28 września 2017 r. do dnia zapłaty w zakresie przekraczającym wysokość odsetek ustawowych określonych w art. 359 § 2 k.c.

W roszczeniu ewentualnym powód wniósł o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci wyroku wydanego przez Sąd Wojewódzki w Krakowie w dniu 11 marca 1996 r. w sprawie IX GC 13/96, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności zarządzeniem z dnia 15 lipca 1996 r. sygn. akt IX GC 13/96 na rzecz (...)w K. - postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt IX G Co 35/13 na rzecz (...) Spółka Akcyjna w D. - w części tj. w zakresie:

1.  kwoty 23 674,83 zł z tytułu należności głównej,

2.  kwoty 14 146,17 zł z tytułu kosztów procesu;

3.  odsetek ustawowych od kwoty:



3717,83 zł od dnia 1 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 2015 r., w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych każdorazowo stosownymi Rozporządzeniami Rady Ministrów w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych wydanymi na podstawie art. 359 § 3 k.c. i od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych w art. 359 § 2 k.c.,



19 728,22 zł od dnia 1 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 2015 r., w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych każdorazowo stosownymi Rozporządzeniami Rady Ministrów w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych wydanymi na podstawie art. 359 § 3 k.c. i od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych w art. 359 § 2 k.c.,



13 766,76 zł od dnia 1 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 2015 r., w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych każdorazowo stosownymi Rozporządzeniami Rady Ministrów w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych wydanymi na podstawie art. 359 § 3 k.c. i od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty w wysokości przekraczającej wysokość odsetek ustawowych określonych w art. 359 § 2 k.c.,



21 016,13 zł od dnia 1 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 2015 r., w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych każdorazowo stosownymi Rozporządzeniami Rady Ministrów w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych wydanymi na podstawie art. 359 § 3 k.c. i od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych w art. 359 § 2 k.c.,



14 290,68 zł od dnia 1 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 2015 r., w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych każdorazowo stosownymi Rozporządzeniami Rady Ministrów w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych wydanymi na podstawie art. 359 § 3 k.c. i od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych w art. 359 § 2 k.c.,



29 422,28 zł od dnia 1 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 2015 r., w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych każdorazowo stosownymi Rozporządzeniami Rady Ministrów w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych wydanymi na podstawie art. 359 § 3 k.c. i od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych w art. 359 § 2 k.c.,



34 361,98 zł od dnia 1 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 2015 r., w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych każdorazowo stosownymi Rozporządzeniami Rady Ministrów w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych wydanymi na podstawie art. 359 § 3 k.c. i od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych w art. 359 § 2 k.c.,



16 971,24 zł od dnia 1 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 2015r., w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych każdorazowo stosownymi Rozporządzeniami Rady Ministrów w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych wydanymi na podstawie art. 359 § 3 k.c. i od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych w art. 359 § 2 k.c.,



33 144,52 zł od dnia 1 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 2015 r., w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych każdorazowo stosownymi Rozporządzeniami Rady Ministrów w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych wydanymi na podstawie art. 359 § 3 k.c. i od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych w art. 359 § 2 k.c.,



24 443,90 zł od dnia 1 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 2015 r., w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych każdorazowo stosownymi Rozporządzeniami Rady Ministrów w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych wydanymi na podstawie art. 359 § 3 k.c. i od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty w wysokości przekraczającej wysokość odsetek ustawowych określonych w art. 359 § 2 k.c.

Ponadto powód wniósł o nieobciążanie go kosztami postępowania i zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu powód wskazał, że na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 11 marca 1996 r. w sprawie o sygn. akt IX GC 13/96 zasądzono od dłużników solidarnie, w tym od K. K. na rzecz wierzyciela (...)w K. wskazane w wyroku kwoty wraz
z odsetkami. Następnie, w oparciu o ten wyrok, poprzednik prawny pozwanej (wierzycielki) prowadził przeciwko powodowi (dłużnikowi) postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone w dniu 16 marca 1999 r. Następnie w dniu 28 września 2020 r. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi z wniosku pozwanej jako następcy prawnego wierzycielki. Powód dodał, że z własnej woli dokonywał wpłat na poczet kosztów
i należności głównej w okresie od 23 października 1996 r. do 5 marca 2018 r. w kwotach po 150 zł miesięcznie a suma tych wpłat wynosiła łącznie kwotę 37 948 zł.

Powód zaznaczył, że wiele lat wierzycielka już po wydaniu wyroku przesyłała powodowi potwierdzenie salda, w którym jako wartość nominalną wskazywała jedynie kwotę należności głównej i koszty procesu wynikające z tego wyroku, nigdy zaś nie naliczała odsetek. Co roku saldo zmieniało się i ulegało pomniejszeniu o wpłaty dokonane w danym roku przez dłużnika. Stąd wiadomo, że wierzyciel zaliczał wpłacane kwoty przede wszystkim na należność główną. Nadto, w trakcie prowadzonego obecnie postępowania egzekucyjnego wierzycielka przesłała powodowi dodatkowe zestawienie, z którego również wynika, iż kwoty przez niego wpłacone zostały zarachowane na poczet należności głównej i koszty procesu. W związku z powyższym, zdaniem powoda, w tej sytuacji trudno uznać, że wpłaty dokonywane przez niego były dokonywane na poczet spłaty całego zadłużenia wynikającego z przedmiotowego tytułu egzekucyjnego, skoro z treści tych oświadczeń wynika, że dobrowolne wpłaty nie były dokonywane na poczet odsetek. Tym samym pozwana nie może obecnie twierdzić, że dokonywane przez powoda wpłaty powodowały każdorazowo przerwanie biegu przedawnienia stwierdzonego tytułem egzekucyjnym roszczenia o odsetki.

Powód podkreślił, że mimo częściowego regulowania należności, pozwana miała pełne prawo odbierać zachowanie dłużnika w kategoriach uznania długu, jedynie co do należności głównej, a nie odsetek (potwierdza to przede wszystkim sposób zarachowania wpłat przez wierzyciela). Powód wskazał, że takie przeświadczenie dłużnika wynika również z pozostałych okoliczności sprawy m.in. z korespondencji, którą otrzymywał od (...) SA z siedzibą w D. i jej poprzedników prawnych,
w którym jako uznanie salda zawsze było przesyłane rozliczenie dotyczące samych faktur, wynikających z wyroku z dnia 11 marca 1996 r., sygn. akt IX GC 13/96 i kosztów procesu. Tym samym na żadnym etapie, pozwany nie uznał roszczenia o odsetki. W korespondencji, prowadzonej pomiędzy powodem, a poprzednikiem prawnym wierzycielki, wierzycielka nigdy nie wskazywała odsetek od należności głównej i nie upominała się o nie. W związku
z powyższym powód pozostawał w przeświadczeniu, że ciąży na nim obowiązek spłaty kwoty głównej, wynikającej z faktur, które były podstawą do wydania wspomnianego wyżej wyroku, a wierzycielka nie będzie dochodziła od niego odsetek. Tym samym, zarówno sposób księgowania, jak również i pozostałe okoliczności, w tym zwłaszcza prowadzona pomiędzy stronami korespondencja, świadczą o tym, iż uznanie długu nie mogło odnosić się do roszczeń o odsetki. Co więcej, nie nastąpiło również żadne inne zdarzenie, które spowodowałoby przerwanie biegu przedawnienia roszczenia o odsetki. Powód wskazał, że wniosek o nadanie klauzuli wykonalności na następcę prawnego miał miejsce w roku 2013 r. W związku z powyższym wniosek taki mógł odnieść skutek jedynie w stosunku do odsetek na ten dzień jeszcze nieprzedawnionych (tj. 3 lata wstecz od momentu złożenia wniosku), gdyż pozostałe, zgodnie z regułą art. 125 k.c. uległy już przedawnieniu. Uprzednio nie nastąpiła zdaniem powoda żadna inna czynność, która miałaby wpływ na przerwanie biegu przedawnienia roszczenia o odsetki (z przyczyn wskazanych powyżej nie mogą być to dobrowolne wpłaty dłużnika), zaś po nadaniu klauzuli wykonalności, w ciągu kolejnych 3 lat, aż do dnia wszczęcia niniejszego postępowania egzekucyjnego wierzycielka nie podjęła żadnych innych działań, które spowodowałyby przerwanie biegu przedawnienia, jeśli chodzi o odsetki. Powód podniósł ponadto, że egzekwowanie od dłużnika odsetek, w sytuacji kiedy uprzednio przez prawie ponad 20 lat się ich nie domagał sprzeczne jest zasadami współżycia społecznego i narusza art. 5 k.c.

Powód argumentował, że po zakończeniu pierwszego postępowania egzekucyjnego bieg przedawnienia co do odsetek rozpoczął się na nowo zgodnie z treścią art. 124 k.c. i został ponownie przerwany wszczęciem wniosku o nadanie klauzuli wykonalności ww. wyrokowi
w dniu 26 marca 2013 r. W chwili wszczęcia tego postępowania odsetki od kwot wskazanych w ww. wyroku tj. za okres od dnia 27 lipca 1993 r. - najwcześniej wymagalne odsetki od kwot wskazanych w wyroku do 25 lutego 2010 r. były przedawnione (początek terminu liczony zgodnie z art. 125 k.c., odsetki sprzed daty zasądzenia wyrokiem, a więc za okres od najwcześniej wymagalnych, tj. od dnia 27 lipca 1993 r. do 10 marca 1996 r. były wymagalne
i dotyczy ich 10-letni termin przedawnienia zgodnie z art. 125 k.c. i orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2014 r. w sprawie I CSK 197/13, odsetki za okres od dnia wydania wyroku, tj. od 11 marca 1996 r. do 25 lutego 2010 r. miały trzyletni okres przedawnienia jako świadczenie okresowe należne w przyszłości stwierdzone wyrokiem zaocznym Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 11 marca 1996 r. sygn. akt IX GC 13/96. Po zakończeniu postępowania o nadanie klauzuli wykonalności na rzecz następcy prawnego bieg przedawnienia co do odsetek, które nie uległy jeszcze przedawnieniu rozpoczął się na nowo zgodnie z treścią art. 124 k.c. i został ponownie przerwany dopiero wszczęciem nowego postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi w dniu 28 września 2020 r. które to postępowanie nadal trwa. W chwili wszczęcia tego postępowania odsetki od kwot wskazanych w ww. wyroku za okres od dnia 26 lutego 2010 r. (początek terminu liczony zgodnie z art. 125 k.c.) do 27 września 2017 r. były przedawnione. Miały bowiem trzyletni okres przedawnienia jako świadczenie okresowe należne w przyszłości stwierdzone wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 11 marca 1996 r. sygn. akt IX GC 13/96.

Powód domaga się również pozbawienia wykonalności wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 11 marca 1996 r. sygn. akt IX GC 13/96 w zakresie odsetek od kwot wskazanych w tym wyroku za okres od 28 września 2017 r. do dnia zapłaty w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych w art. 359 § 2 k.c. Zdaniem powoda, zdarzeniem powodującym wygaśnięcie zobowiązania, zgodnie z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. była zmiana przepisu art. 359 § 2 k.c. który obecnie określa wysokość odsetek ustawowych jako wysokość równą sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego
i 3,5 punktów procentowych. Tym samym dochodzone przez wierzyciela odsetki ustawowe, które nie uległy jeszcze przedawnieniu również winny uwzględniać te okoliczności. Zgodnie z treścią art. 359 § 1 k.c. odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika
z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Zmiana ich wysokości nie może nie mieć wpływu na wysokość odsetek wymagalnych od daty wejścia w życie nowych regulacji, o ile nowa regulacja dotyczy tych odsetek. Powód wskazał, że roszczenie o odsetki uzyskuje swój byt samodzielny, niezależny od długu głównego. Odsetki są wymagalne osobno za każdy dzień opóźnienia. W każdym kolejnym dniu następuje zdarzenie (poprzez zapłatę albo zaniechanie zapłaty), które ma wpływ na wysokość zobowiązania. Skoro odsetki powstają za każdy dzień opóźnienia, to ustalając stopę procentową odsetek za dany dzień należy mieć na uwadze stan prawny obowiązujący w dniu, za który odsetki naliczono. Niewątpliwie zaś odsetki w wysokości 54% zasądzone w wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 11 marca 1996 r. sygn. akt IX GC 13/96 obok należności głównej, miały charakter odsetek ustawowych albowiem
w okresie, w którym zapadł wyrok wysokość odsetek ustawowych wynosiła 54% w stosunku rocznym zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 1993 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (Dz.U.1993 r. nr 33 poz. 148). Tym samym zdaniem powoda dochodzone przez wierzyciela odsetki ustawowe winny uwzględniać te okoliczności.

Wobec powyższego oraz z uwagi na fakt, iż powód spełnił świadczenie w kwocie 23 674,83 zł tytułem należności głównej wynikającej z ww. wyroku oraz kwoty 14 146,17 zł z tytułu kosztów procesu, co potwierdził wierzyciel w przesłanym dłużnikowi rozliczeniu, pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w zakresie ww. kwot zdaniem powoda jest w pełni uzasadnione.

Uzasadniając roszczenie ewentualne powód wskazał, że w okresie, w którym zapadł wyrok wysokość odsetek ustawowych wynosiła 54% w stosunku rocznym zgodnie
z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 1993 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (Dz.U.93 nr 33 poz. 148), a następnie 46% w stosunku rocznym zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 05 grudnia 1995 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (Dz.U.95 nr 141 poz. 694). Następnie wskutek zmian Rozporządzeń Rady Ministrów w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych wydawane na podstawie art. 359 § 3 k.c. aż do dnia 31 grudnia 2015 r. wysokość odsetek ustawowych ulegała stopniowemu zmniejszeniu. Natomiast od dnia 1 stycznia 2016 r. nastąpiła zmiana przepisu art. 359 § 2 k.c. który określa wysokość odsetek ustawowych jako wysokość równą sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych. Dlatego też w ocenie powoda dochodzone przez wierzyciela obecnie odsetki ustawowe winny uwzględniać ww. okoliczności. Z uwagi na osiąganie niskich dochodów powód wniósł o nieobciążanie go kosztami postępowania.

W odpowiedzi pozwana (...) Spółka Akcyjna w D. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwana potwierdziła, okoliczności związane
z wydanym przez Sąd Wojewódzki w Krakowie wyrokiem w sprawie o sygn. akt IX GC 13/96, a także prowadzonymi na jego podstawie egzekucjami komorniczymi.

Pozwana podniosła, że powód dokonywał zapłat z tytułu należności zasądzonych powyższym wyrokiem, wskazując w tytule przelewu, że zapłata dotyczy wyroku 13/96 IX GC. Wyrok ten zaś obejmuje zarówno kwotę należności głównej, jak i kwotę odsetek od wskazanych w treści wyroku kwot i dat. Tym samym dokonując wpłaty na poczet „wyroku 13/96 IX GC” dłużnik dokonywał jej na poczet całości zadłużenia, które z tego wyroku wynika. Wskazane natomiast jako dowód w sprawie potwierdzenia wpłat (a dokładniej: informacje o dokonanych wpłatach) wystawiane przez Dział Bieżącej Analizy Rozrachunków poprzednika prawnego pozwanego mają charakter dokumentów wewnętrznych pozwanego (stanowiły informację - najczęściej skierowaną do Działu Prawnego pozwanej spółki lub jej poprzednika prawnego - o fakcie dokonania przez dłużnika wpłaty na poczet zadłużenia
i sposobu jej zaksięgowania). Dokumenty te nie były kierowane (adresowane) do powoda.

Pozwana sprzeciwiła się podnoszonemu przez powoda zarzutowi przedawnienia wskazanych w powoływanym wyżej wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie odsetek ustawowych. Zdaniem pozwanej do przedawnienia roszczenia o zapłatę odsetek zasądzonych powołanym wyżej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Krakowie nie doszło, ze względu na przerwanie biegu przedawnienia należności objętych tym wyrokiem. Pozwana wskazała, że
w przedmiotowej sprawie poprzednik prawny pozwanej wszczął postępowanie egzekucyjne
w roku 1996, pozwana złożyła wniosek o nadanie klauzuli wykonalności na następcę prawnego w roku 2013, pozwana złożyła również wniosek o wszczęcie egzekucji w dniu 23 lipca 2020 r. Czynności te skutecznie przerwały bieg przedawnienia roszczeń objętych wyrokiem Sądu Wojewódzkiego Wydział IX Gospodarczy w Krakowie (sygn. akt IX GC 13/96). Ponadto pozwana wskazała, że przerywanie biegu przedawnienia następowało przede wszystkim poprzez regularnie dokonywane przez powoda wpłaty na poczet zadłużenia
z powoływanego wyroku. Dokonywanie comiesięcznych wpłat na poczet zadłużenia stanowi bowiem uznanie niewłaściwe i jako takie przerywa bieg terminów przedawnienia. Pozwana zaznaczyła jednocześnie, że dla oceny charakteru dokonywanych przez powoda wpłat (pod kątem weryfikacji możliwości potraktowania ich jako uznanie niewłaściwe) nie ma znaczenia sposób księgowania wpłat przez pozwanego. W przedmiotowej sytuacji znaczenie ma
(i ocenie podlega) wyłącznie czynność dokonywana przez dłużnika (powoda) - jego zachowanie, które dowodzi świadomości istnienia zobowiązania (wynikającego z wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie Wydział IX Gospodarczy), a jednocześnie przekonanie uprawnionego, że zobowiązany uczyni zadość roszczeniu.

Pozwana wskazała, iż nie rozumie zarzutów powoda, jakoby wierzyciel nigdy nie domagał się odsetek i ich nie egzekwował - powoływany wyrok Sądu Wojewódzkiego
w Krakowie z dnia 11 marca 1996 r. opiewa na należność główną i odsetki, co jednoznacznie wskazuje, że pozwana domagała się zapłaty zarówno należności głównej, jak i odsetek od niej (a konkretnie od kwot wskazanych szczegółowo w treści wyroku). W tym celu poprzednik prawny pozwanej wszczął o całość należności postępowanie egzekucyjne w roku 1996, jak
i pozwana w chwili obecnej. Ponadto kompletnie bezpodstawny w ocenie pozwanej jest
w świetle powyższego zarzut powoda, iż domaganie się przez pozwaną odsetek jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i narusza art. 5 k.c.

Pozwana podniosła również, że w jej ocenie zmiana przepisu art. 359 § 2 k.c., nie stanowi zdarzenia, które nastąpiło po powstaniu tytułu egzekucyjnego, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane, w rozumieniu art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., to jest zdarzenia, które może stanowić podstawę powództwa opozycyjnego.
W przedmiotowym orzeczeniu wskazano wysokość ustawowych odsetek od należności głównych nim objętych. Powództwo opozycyjne nie może służyć ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. Dlatego zdaniem pozwanej rozstrzyganie w niniejszym postępowaniu w przedmiocie wysokości odsetek, które wskazane są w treści rozstrzygnięcia Sądu Wojewódzkiego w Krakowie Wydział IX Gospodarczy z dnia 11 marca 1996 r. (sygn. akt IX GC 13/96) stanowiłoby ingerencję w treść prawomocnego orzeczenia, co nie może mieć miejsca w przypadku powództwa opozycyjnego przewidzianego w art. 840 k.p.c.

Konkludując pozwana wskazała, że w jej ocenie nie ma potrzeby pozbawiać wykonalności tytułu wykonawczego w zakresie kwoty 23 674,83 zł oraz w zakresie kwoty 14 146,17 zł w związku z zapłatą przez powoda powyższych kwot bowiem pozwana nie zaprzecza, iż kwoty te zostały przez powoda uiszczone i nie egzekwuje ich w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym
w Jaworznie Z. Ł..

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt X GC 59/21 Sąd Okręgowy w Gliwicach pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy wydany przez Sąd Wojewódzki w Krakowie w dniu 11 marca 1996 r. w sprawie IX GC 13/96, zaopatrzony
w klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia 15 lipca 1996 r. na rzecz (...) w K. i postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 15 marca 2013 r. sygn. IX GCo 35/13 na rzecz (...) Spółki Akcyjnej z D. w części dotyczącej kwoty 23 674,83 zł i kwoty 14 146,17 zł (punkt 1.); oddalił powództwo w pozostałym zakresie; zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 10 817 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (punkt 2.); przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Gliwicach na rzecz radcy prawnego J. S. kwotę 10 800 zł i podatek VAT w kwocie 2484 zł tytułem kosztów nie opłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu (punkt 3.).

Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty:

Sąd Wojewódzki w Krakowie wyrokiem z dnia 11 marca 1996 r. w sprawie o sygn. akt IX GC 13/96 zasądził od dłużników solidarnie, w tym od K. K. na rzecz wierzyciela (...)w K. następujące kwoty:



3717,83 zł z 54% w stosunku rocznym od dnia 27 lipca 1993 r. do dnia 14 grudnia 1995 r. i 46% w stosunku rocznym od dnia 15 grudnia 1995 r. do dnia zapłaty w wysokości ustawowej,



19 728,22 zł z 54% w stosunku rocznym od dnia 2 sierpnia 1993 r. do dnia 14 grudnia 1995 r. i 46% w stosunku rocznym od dnia 15 grudnia 1995 r. do dnia zapłaty
w wysokości ustawowej;



13 766,76 zł z 54% w stosunku rocznym od dnia 3 sierpnia 1993 r. do dnia 14 grudnia 1995 r. i 46% w stosunku rocznym od dnia 15 grudnia 1995 r. do dnia zapłaty
w wysokości ustawowej;



21 016,13 zł z 54% w stosunku rocznym od dnia 21 sierpnia 1993 r. do dnia 14 grudnia 1995 r. i 46% w stosunku rocznym od dnia 15 grudnia 1995 r. do dnia zapłaty
w wysokości ustawowej;



14 290,68 zł z 54% w stosunku rocznym od dnia 1 września 1993 r. do dnia 14 grudnia 1995 r. i 46% w stosunku rocznym od dnia 15 grudnia 1995 r. do dnia zapłaty
w wysokości ustawowej;



29 422,28 zł z 54% w stosunku rocznym od dnia 13 września 1993 r. do dnia 14 grudnia 1995 r. i 46% w stosunku rocznym od dnia 15 grudnia 1995 r. do dnia zapłaty
w wysokości ustawowej;



34 361,98 zł z 54% w stosunku rocznym od dnia 27 września 1993 r. do dnia 14 grudnia 1995 r. i 46% w stosunku rocznym od dnia 15 grudnia 1995 r. do dnia zapłaty
w wysokości ustawowej;



16 971,24 zł z 54% w stosunku rocznym od dnia 23 października 1993 r. do dnia 14 grudnia 1995 r. i 46% w stosunku rocznym od dnia 15 grudnia 1995 r. do dnia zapłaty w wysokości ustawowej;



33 144,52 zł z 54% w stosunku rocznym od dnia 8 stycznia 1994 r. do dnia 14 grudnia 1995 r. i 46% w stosunku rocznym od dnia 15 grudnia 1995 r. do dnia zapłaty
w wysokości ustawowej;



24 443,90 zł z 54% w stosunku rocznym od dnia 10 stycznia 1994 r. do dnia 14 grudnia 1995 r. i 46% w stosunku rocznym od dnia 15 grudnia 1995 r. do dnia zapłaty
w wysokości ustawowej.

W dniu 15 lipca 1996 r. Sąd Wojewódzki nadał ww. wyrokowi klauzulę wykonalności.

W oparciu o powyższy wyrok, poprzednik prawny pozwanej - (...) w K. prowadziła od 1996 roku przeciwko powodowi postępowanie egzekucyjne co do całości należności w sprawie o sygn. akt II KM 329/96, które zostało umorzone w dniu 16 marca 1999 r.

W dniu 25 marca 2013 r. Sąd Okręgowy w Krakowie w sprawie o sygn. akt IX G Co 35/13 nadał klauzulę wykonalności wyrokowi Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 11 marca 1996 r. sygn. akt IX GC 13/96 na rzecz (...) Spółki Akcyjnej jako następcy prawnemu (...) w K..

W dniu 28 września 2020 r. zostało wszczęte z wniosku wierzyciela postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi w sprawie o sygn. akt GKM 96/20 przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Jaworznie Z. Ł. w części dotyczącej części należności głównej w wysokości 187 188,71 zł oraz odsetek.

Powód dokonywał wpłat na poczet kosztów i należności głównej w okresie od 23 października 1996 r. do 5 marca 2018 r. w kwotach po 150 zł miesięcznie. Suma tych wpłat wynosiła łącznie kwotę 37 948 zł, która to kwota została zarachowana przez wierzyciela
w następujący sposób:



kwota 127 zł - na poczet kosztów klauzuli wykonalności w sprawie o sygn. akt IX GCo 35/13,



kwota 14 146,17 zł - na poczet kosztów postępowania w sprawie o sygn. akt IX GC 13/96,



kwota 23 674,83 zł - na poczet należności głównej wynikającej z wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 11 marca 1996 roku w sprawie IX GC 13/96.

Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie powoda było zasadne jedynie w części.

Wskazał, że powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego jest jedną z form merytorycznej obrony dłużnika przed egzekucją. Powództwo przewidziane w art. 840 k.p.c., określane mianem opozycyjnego, nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem. Zobowiązany z tytułu wykonawczego nie ma możliwości kwestionowania ustaleń faktycznych i prawnych poczynionych
w postępowaniu, w którym tytuł wykonawczy został wydany. Podstawą bowiem powództwa opozycyjnego mogą być tylko tego rodzaju zdarzenia, które zaszły po powstaniu tytułu egzekucyjnego i spowodowały wygaśnięcie zobowiązania dłużnika lub niemożność jego egzekwowania. Zdarzenia tego rodzaju określają wyłącznie przepisy prawa materialnego. Do zdarzeń powodujących wygaśnięcie zobowiązania należy zaliczyć w szczególności: wykonanie zobowiązania przez dłużnika, potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu, świadczenie w miejsce spełnienia, przelew powodujących zmianę wierzyciela, czy też przejęcie długu powodujące zmianę dłużnika. Natomiast do zdarzeń z drugiej grupy, związanych z niemożliwością egzekwowania zobowiązania należą: przedawnienie roszczenia, rozłożenie świadczenia obciążającego dłużnika na raty, prolongata terminu spełnienia świadczenia udzielona dłużnikowi przez wierzyciela, jak również skorzystanie przez dłużnika z zarzutu zatrzymania.

Sąd Okręgowy wskazał, że powód oparł swoje żądanie co do kwot 23 674,83 zł oraz 14 146,17 zł na zarzucie dotyczącym spełnienia świadczenia. Z kolei żądanie w zakresie odsetek od należności głównej, szczegółowo wskazanych w pozwie, oparł o zarzut przedawnienia roszczenia.

Sąd Okręgowy odnosząc się do roszczenia powoda o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w zakresie kwot 23 674,83 zł tytułem części należności głównej oraz 14 146,17 zł tytułem kosztów procesu wskazał, że pomiędzy stronami nie ma sporu co do tego, że pozwana otrzymała na poczet tytułu wykonawczego, stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania kwotę 37 821,00 zł, przy czym kwotę 23 674,83 zł zaliczyła na poczet należności głównej, a kwotę 14 146,17 zł na poczet kosztów postępowania. Wobec powyższego, Sąd Okręgowy uznał, że w tym zakresie zostały spełnione przesłanki pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego, o których mowa w art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., tj. świadczenie zostało spełnione. W obrocie prawnym nadal natomiast istnieje tytuł wykonawczy a sama klauzula obejmuje całość należności objętych wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 11 marca 1996 r. w sprawie IX GC 13/96. Jak ocenił Sąd Okręgowy, irrelewantna jest tu okoliczność, że pozwana nie wszczęła postępowania egzekucyjnego co do kwoty 23 674,83 zł oraz 14 146,17 zł. W następstwie Sąd Okręgowy pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy wydany przez Sąd Wojewódzki w Krakowie
w dniu 11 marca 1996 r. w sprawie IX GC 13/96, w części dotyczącej wskazanych wyżej kwot.

Sąd Okręgowy odnosząc się do żądania powoda w zakresie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w zakresie odsetek wskazał, że zgodnie z treścią art. 123 § 1 pkt 2 k.c. bieg przedawnienia przerywa się przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. Co prawda uznanie roszczenia nie zostało zdefiniowane
w przepisach kodeksu cywilnego, jednakże w doktrynie prawa i judykaturze przyjmuje się, że uznanie roszczenia może być dokonane w dwóch formach: jako uznanie właściwe oraz uznanie niewłaściwe. Pierwsze stanowi nieuregulowaną odrębnie umowę ustalającą co do zasady i zakresu istnienie albo nieistnienie jakiegoś stosunku prawnego, drugie zaś określone jest jako przyznanie przez dłużnika wobec wierzyciela istnienia długu. Uznanie niewłaściwe jest przyznaniem obowiązku świadczenia wynikającego z innego źródła, a więc deklaratywnym stwierdzeniem, że taki obowiązek istnieje i że dłużnik nie zamierza się uchylić od jego wypłacenia. Jest to więc każdy przypadek wyraźnego oświadczenia woli lub też innego jednoznacznego zachowania się dłużnika wobec wierzyciela, z którego wynika, że dłużnik uważa roszczenie za istniejące. Sens instytucji uznania roszczenia sprowadza się do tego, że dłużnik zapewnia wierzyciela o zamiarze wykonania zobowiązania, w związku
z czym wierzyciel nie musi już obawiać się upływu przedawnienia i powstrzymać się
z dochodzeniem (egzekucją) roszczenia bowiem pozostaje w usprawiedliwionym przekonaniu, że dłużnik rzeczywiście dobrowolnie spełni świadczenie. Nadmienić należy, że wskazanemu celowi tej regulacji odpowiada zaliczanie do zdarzeń stanowiących uznanie także takich zachowań zobowiązanego, które nie zmierzają do wywołania skutku prawnego
w postaci przerwania biegu przedawnienia - nie są więc czynnościami prawnymi - ale wskazują na świadomość zobowiązanego istnienia roszczenia i mogą przez to uzasadniać przekonanie uprawnionego, że zobowiązany uczyni zadość jego roszczeniu. Tego rodzaju uznanie kwalifikuje się jako oświadczenie wiedzy stanowiące uznanie niewłaściwe. Skutki uznania długu są uzależnione od rodzaju uznania. W przypadku uznania niewłaściwego skutek przerwania biegu przedawnienia nie jest uzależniony od uznania długu w określonej wysokości. Wynika to między innymi z faktu, że uznanie niewłaściwe długu nie dotyczy faktów zewnętrznych, obiektywnych, lecz stanu wiedzy podmiotu składającego oświadczenie. Przy uznaniu niewłaściwym wystarcza, aby dłużnik uznał dług co do zasady. Uznanie niewłaściwe może dotyczyć także zatem roszczeń, których wysokość nie jest jeszcze dokładnie ustalona.

Sąd Okręgowy wskazał, że w realiach niniejszej sprawy powód dokonywał comiesięcznych wpłat na poczet swojego zadłużenia względem pozwanej i jej poprzednika prawnego w kwocie po 150 zł. Czynił to od października 1996 r. do marca 2018 r.
i niewątpliwym jest, że zachowanie powoda polegające na dokonywaniu przez niego wpłat zaklasyfikować należy jako niewłaściwe uznanie długu. Dokonywanie bowiem przez niego spłaty zadłużenia w comiesięcznych ratach świadczy o tym, iż powód miał świadomość ciążącego na nim zobowiązania. Zresztą w tytułach przelewów wprost powoływał się na sygnaturę sprawy, w której zapadł wyrok będący tytułem wykonawczym, wskazywał datę wydania wyroku. Tym samym, przerwanie biegu przedawnienia roszczeń objętych wskazywanym wyrokiem - zarówno tych wynikających z należności głównej, jak i odsetek od należności głównych - nastąpiło również (obok wszczęcia dwóch postępowań egzekucyjnych oraz złożenia wniosku o nadanie klauzuli na następcę prawnego) na skutek uznania roszczenia przez powoda.

Sąd Okręgowy jednocześnie zaznaczył, iż nie ma znaczenia w sprawie sposób zarachowania wpłat przez pozwaną. Nie ulega wątpliwości, że roszczenie pozwanej obejmuje również roszczenie o odsetki ustawowe naliczane od poszczególnych kwot składających się na należność główną. Nie ma zatem powodu, aby uznać, że skoro pozwana comiesięczne wpłaty dokonywane przez powoda księgowała w taki sposób, że zaliczała je na poczet należności głównej, to uznanie niewłaściwe powoda nie dotyczyło roszczenia odsetkowego. Jak już wyżej wskazano, w przypadku uznania niewłaściwego skutek przerwania biegu przedawnienia nie jest uzależniony od uznania długu w określonej wysokości, bowiem uznanie niewłaściwe długu nie dotyczy faktów zewnętrznych, obiektywnych, lecz stanu wiedzy podmiotu składającego oświadczenie. Zatem biorąc pod uwagę zachowanie powoda, polegające na comiesięcznym dokonywaniu wpłat na poczet roszczenia pozwanej objętego wyrokiem z dnia 11 marca 1996 r. IX GC 13/96, stwierdzić należy, że skutek przerwania biegu przedawnienia ziścił się co do całego przedmiotowego roszczenia.

Sąd Okręgowy wskazał dalej, że powód podnosił w pozwie, że w korespondencji, prowadzonej pomiędzy powodem, a poprzednikiem prawnym wierzyciela, wierzyciel nigdy nie wskazywał odsetek od należności głównej i nie upominał się o nie, w związku z czym powód pozostawał w przeświadczeniu, że ciąży na nim obowiązek spłaty kwoty głównej, wynikającej z faktur, które były podstawą do wydania wspomnianego wyżej wyroku,
a wierzyciel nie będzie dochodził od niego odsetek. Odnosząc się do powyższego Sąd Okręgowy po pierwsze wskazał, że roszczenie odsetkowe pozwanej wynikało bezpośrednio
z tytułu egzekucyjnego w postaci wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie, zatem niezrozumiałym jest wniosek powoda, że skoro pozwana nie zalicza dokonywanych przez niego wpłat na poczet spłaty odsetek, to nie ciąży na nim obowiązek ich spłaty. Ponadto, samo przeświadczenie powoda o tym, że pozwana nie będzie dochodziła od niego odsetek nie może w żaden sposób kreować prawa pozwanej w tym zakresie. Sąd Okręgowy podkreślił, że w niniejszej sprawie znaczenie ma wyłącznie zachowanie powoda, które dowodzi świadomości istnienia jego zobowiązania względem powódki, wynikającego z wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie Wydział IX Gospodarczy, a jednocześnie przekonanie pozwanej, że zobowiązany uczyni zadość roszczeniu. Pierwsza wpłata miała miejsce
w październiku 1996 r. po wydaniu wyroku a ostatnia wpłata miała miejsce w dniu 5 marca 2018 r. natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie GKM 96/20 nastąpiło
w dniu 28 września 2020 r., co oznacza, że nie nastąpiło przedawnienie roszczenia odsetek.

Sąd Okręgowy wywiódł dalej, że rozstrzygające jest również, że w sprawie brak jest dowodu na zrzeczenie się roszczenia pozwanej w zakresie odsetek. Ta okoliczność wynika też wprost z zeznań powoda.

Jak ocenił Sąd Okręgowy niezasadny okazał się również podniesiony przez powoda zarzut naruszenia art. 5 k.c. Sąd Okręgowy wskazał że zgodnie z utrwalonym już w judykaturze poglądem, to zgłoszenie zarzutu przedawnienia, a zatem skorzystanie z prawa uchylenia się od odpowiedzialności wskutek upływu czasu podlega ocenie pod kątem zgodności ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). W wyjątkowych bowiem przypadkach sąd może posłużyć się przy ocenie podniesionego zarzutu przedawnienia treścią art. 5 k.c., jednakże stosując powołany przepis trzeba mieć oczywiście na względzie jego szczególny charakter wynikający z użycia w nim klauzul generalnych. Przepis ten może w wyjątkowych przypadkach rozwiązywać kolizję wartości przejawiającej się w pewności stosunków prawnych, chronionej instytucją przedawnienia, oraz wartości, jaką stanowi prawo pokrzywdzonego do uzyskania ochrony prawnej naruszonego dobra. Z tej też przyczyny dla oceny, czy podniesiony zarzut przedawnienia nie nosi znamion nadużycia prawa, konieczne jest rozważenie charakteru dochodzonego roszczenia, przyczyn opóźnienia i jego nienadmierności. Ocenie jednak ma podlegać nie podniesienie zarzutu przedawnienia a prawo do egzekwowania należności odsetkowych przez pozwaną. Trudno dopatrzyć się w zachowaniu pozwanej składającej wniosek o wszczęcie egzekucji w zakresie odsetek nadużywania prawa. W ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie nie zachodzą żadne szczególne okoliczności. Roszczenie pozwanej jest roszczeniem typowo majątkowym, nie wynikającym z zasługującego na szczególnie naganną ocenę zachowania pozwanej wobec powoda. Ponadto należy zauważyć, że wyrok Sądu Wojewódzkiego w Krakowie (sygn. akt IX GC 13/96) zawierał rozstrzygnięcie zarówno co do należności głównej jak i roszczenia odsetkowego, ponadto obie nadane mu klauzule wykonalności nadane były co do całości wyroku - zatem powód miał świadomość jakiej wysokości jest jego zobowiązanie względem pozwanej. Natomiast okoliczność, że powód spłaca swoje zadłużenie w niewielkich ratach, które nie są wystarczając na pokrycie zobowiązania zarówno co do należności głównej jak i odsetek, nie może działać na niekorzyść pozwanej.

Z powyższych przyczyn Sąd oddalił powództwo co do żądania powoda w zakresie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w zakresie odsetek z uwagi na brak przedawnienia roszczenia w zakresie odsetek.

Sąd Okręgowy stwierdził, iż oddaleniu podlega również żądanie pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w postaci wyroku wydanego przez Sąd Wojewódzki
w Krakowie w dniu 11 marca 1996 r. w sprawie IX GC 13/96, w zakresie odsetek ustawowych od wymienionych szczegółowo poszczególnych kwot od dnia 28 września 2017 r. do dnia zapłaty, w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych w art. 359 § 2 k.c.

Roszczenie powoda we wskazanym wyżej zakresie w ocenie Sądu Okręgowego jest bezzasadne. Sąd Wojewódzki w Krakowie w wyroku z dnia 11 marca 1996 r. zasądził solidarnie od pozwanych w tym od K. K. wskazane w tym orzeczeniu kwoty wraz z odsetki ustawowymi. W okresie, w którym zapadł wyrok wysokość odsetek ustawowych wynosiła 54% w stosunku rocznym zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 1993 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (Dz.U.93 nr 33 poz. 148), a następnie 46% w stosunku rocznym zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 05 grudnia 1995 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (Dz.U.95 nr 141 poz. 694). Następnie wskutek zmian Rozporządzeń Rady Ministrów w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych wydawane na podstawie art. 359 § 3 k.c. aż do dnia 31 grudnia 2015 r. wysokość odsetek ustawowych ulegała stopniowemu zmniejszeniu. Natomiast od dnia 1 stycznia 2016 r. nastąpiła zmiana przepisu art. 359 § 2 k.c. który określa wysokość odsetek ustawowych jako wysokość równą sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych.

Sąd Okręgowy nadmienił, że zmiana stanu prawnego stanowić może podstawę powództwa opozycyjnego, jeśli nastąpiła po powstaniu tytułu egzekucyjnego będącego orzeczeniem sądowym lub po zamknięciu rozprawy poprzedzającej jego wydanie, a nadto jeśli zmiana ta spowodowała, że zobowiązane stwierdzone tytułem wykonawczym w części lub w całości wygasło albo nie może być egzekwowane. W niniejszej sprawie jednak nie zachodzi tego typu okoliczność. Sąd Wojewódzki w Krakowie przedmiotowym wyrokiem zasądził od powoda na rzecz poprzednika prawnego pozwanej spółki odsetki ustawowe. Oczywistym jest zatem, że przy każdej zmianie stopy procentowej tych odsetek ustawowych zmieniała się również należność odsetkowa przysługująca pozwanej. Co więcej również komornik sądowy prowadzący egzekucję w sprawie GKM 96/20 przeciwko powodowi nie miał żadnych wątpliwości co do takiego sposobu liczenia odsetek, co wynika wprost z karty rozliczeniowej. Tym samym dochodzone przez wierzyciela odsetki ustawowe uwzględniają ww. okoliczności. Dlatego też żądanie powoda w tym zakresie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy wskazał, że powód może zgłosić w pozwie obok żądania głównego, na wypadek jego nieuwzględnienia, żądanie ewentualne. Możliwość zgłoszenia takiego żądania istnieje w sprawach o świadczenie, ustalenie istnienia albo nieistnienia stosunku prawnego bądź prawa oraz w sprawach o ukształtowanie stosunku prawnego lub prawa. Nie zostało wyłączone oparcie żądania ewentualnego na odmiennej podstawie faktycznej i prawnej niż żądanie główne. Byt żądania ewentualnego uzależniony jest od żądania głównego; w razie uwzględnienia przez sąd żądania przedstawionego jako pierwsze, rozpoznanie żądania ewentualnego staje się bezprzedmiotowe i nie jest wydawane w stosunku do niego żadne orzeczenie. Zwrócić należy uwagę, że oddaleniu podlegałoby również żądanie pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w postaci wyroku wydanego przez Sąd Wojewódzki
w Krakowie w dniu 11 marca 1996 r. w sprawie IX GC 13/96, w zakresie odsetek ustawowych od wymienionych szczegółowo poszczególnych kwot od dni płatności wskazanych na wyroku do dnia zapłaty, w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych każdorazowo stosownymi Rozporządzeniami Rady Ministrów
w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych wydanymi na podstawie art. 359 § 3 k.c. i od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych w art. 359 § 2 k.c. Argumentacja jest tożsama z tą dotyczącą żądania pozbawienia wykonalności w zakresie odsetek ustawowych od wymienionych szczegółowo poszczególnych kwot od dnia 28 września 2017 r. do dnia zapłaty, w wysokości przekraczającej wysokości odsetek ustawowych określonych w art. 359 § 2 k.c. Na wskazanym tytule egzekucyjnym zasądzone są odsetki ustawowe a ich wysokość każdorazowo wynikała z obowiązujących przepisów i brak podstaw do ingerencji w ten tytuł.

Jeżeli chodzi o wniosek powoda o nieobciążanie go kosztami postępowania na zasadzie art. 102 k.p.c., Sąd Okręgowy uznał, iż nie zachodzi podstawa do zastosowania powyższego przepisu. Przesłanką do zastosowania tej regulacji jest wystąpienie wypadków szczególnie uzasadnionych. Jak wskazuje się w doktrynie wystąpienie w sprawie takich wypadków należy rozumieć w ten sposób, iż dotyczy to sytuacji, w których zasądzenie kosztów na rzecz wygrywającego przeciwnika w całości, a nawet w części, byłoby sprzeczne z powszechnym odczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego. Istotne w tym zakresie są zatem okoliczności związane z przebiegiem sprawy - charakterem zgłoszonego roszczenia, jego znaczenia dla strony, subiektywnym przekonaniem o zasadności roszczenia, przedawnieniem roszczenia oraz leżącymi poza procesem np. związane z sytuacją majątkową i życiową strony. Zdaniem Sądu Okręgowego, analiza całokształtu okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna ze wskazanych wyżej sytuacji. Roszczenia powoda w sprawie w znacznej części okazało się bezzasadne. Wobec powyższego Sąd Okręgowy nie znalazł podstawy do nieobciążania powoda kosztami procesu, na które składały się koszty pozwanej jakie poniosła w związku z potrzebą obrony przed powództwem powoda.

O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł stosownie do art. 100 zdanie drugie k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c.

Powód w apelacji od powyższego wyroku zaskarżył go w części, tj. w punkcie 2 oddalającym powództwo oraz w punkcie 3 obejmującym rozstrzygnięcie o kosztach procesu, w zakresie w jakim Sąd Okręgowy zasądził koszty procesu od powoda na rzecz pozwanej
i zarzucił mu naruszenie:

1.  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego
w sprawie i pominięcia potwierdzeń salda za lata 1998 r. – 2007 r. i przyjęcie, ze nie nastąpiło przedawnienie roszczenia o odsetki;

2.  błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że powód miał świadomość istnienia roszczenia, zaniechanie ustalenia czy powód potwierdzał salda przysyłane mu przez pozwaną;

3.  art. 102 k.p.c. przez jego niezastosowanie, podczas gdy zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od zasądzenia od powoda na rzecz pozwanej kosztów zastępstwa procesowego;

4.  art. 26 i art. 28 ustawy o rachunkowości poprzez pominiecie, że potwierdzenie salda stanowi odzwierciedlenie dokumentów z ksiąg rachunkowych;

5.  art. 123 § 1 pkt 2 k.c. w zw. z art. 124 § 1 k.c. w zw. z art. 125 § 1 k.c. przez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że dobrowolne wpłaty stanowiły uznanie roszczenia również w zakresie odsetek;

6.  art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 60 k.c. przez jego niezastosowanie na zasadzie per analogiam do oświadczeń wiedzy pozwanej w postaci uzgodnień salda;

7.  art. 5 k.c. przez jego niezastosowanie.

Mając na uwadze powyższe zarzuty powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku
i pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego we wskazanym zakresie oraz poprzez nieobciążanie go kosztami zastępstwa procesowego na rzecz pozwanej i zasądzenie od niej na jego rzecz kosztów procesu za obie instancje. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz
z ostrożności o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i nieobciążanie powoda kosztami postępowania apelacyjnego.

W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o jej oddalenie i o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:

Apelacja powoda odniosła częściowy skutek.

W ramach przyjętego w Kodeksie postępowania cywilnego systemu apelacji pełnej, Sąd II instancji nie rozpatruje jedynie tego środka zaskarżenia, lecz rozpatruje sprawę ponownie w granicach zakreślonych art. 378 § 1 i 2 k.p.c.

Wynikający z art. 378 § 1 zd. 1 k.p.c. obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji oznacza z jednej strony zakaz wykraczania przez sąd drugiej instancji poza te granice, z drugiej zaś nakaz wzięcia pod uwagę i rozważenia wszystkich podniesionych
w apelacji zarzutów i wniosków. W konsekwencji, sąd drugiej instancji może - a jeżeli je dostrzeże, powinien - naprawić wszystkie stwierdzone w postępowaniu apelacyjnym naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, niezależnie od tego, czy zostały wytknięte w apelacji, pod warunkiem, że mieszczą się w granicach zaskarżenia, zaś wynikający z brzmienia art. 378 § 1 zd. 1 k.p.c. obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji powinien być rozumiany jako nakaz rozważenia wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów. Rozpoznanie „sprawy” w granicach apelacji oznacza, że sąd drugiej instancji nie koncentruje się jedynie na ocenie zasadności zarzutów apelacyjnych, lecz rozstrzyga merytorycznie o zasadności zgłoszonych roszczeń procesowych (wyrok Sądu Najwyższego
z 29 listopada 2016 r., II PK 242/15).

Na wstępie dalszych rozważań wskazać należy, iż Sąd Apelacyjny w całości podzielił ustalenia faktów poczynione przez Sąd I instancji, tylko bowiem prawidłowo ustalone fakty mogą stanowić kanwę oceny prawnej żądania pozwu i zarzutów strony pozwanej w zakresie stosowania prawa materialnego. Czyni to zbędnym powtarzanie tychże ustaleń zgodnie z art. 387 § 2 ¹ pkt. 1 k.p.c. Wbrew zarzutom skarżącego Sąd Okręgowy nie dopuścił się przy tym zarzucanego mu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. gdyż nie pominął potwierdzeń salda za lata 1998 – 2007. Przeciwnie z ustaleń tych wprost wynika, że zgodnie z tymi dokumentami zarachowano na poczet kosztów 127 zł i 14 146,17 zł i kwotę 23 674,83 zł na poczet należności głównej. Okoliczność zaś, iż z tak ustalonych faktów Sąd Okręgowy wysnuł wniosek co do uznania roszczenia i braku przedawnienia roszczenia pozwanej, stanowić może ewentualną podstawę dla zarzutu nieprawidłowego zastosowania prawa materialnego, co zresztą powód podnosi.

Sąd Apelacyjny ustalił nadto, iż poprzedniczka prawna pozwanej a następnie pozwana w potwierdzeniach salda przesyłanych powodowi z dnia 30 grudnia 1998 r.. 31 grudnia 1999 r., 29 listopada 2000 r., 1 grudnia 2001 r., 5 grudnia 2002 r.,18 listopada 2003 r., 17 grudnia 2004 r., 16 grudnia 2005 r. 30 listopada 2006 r. i 30 listopada 2007 r. wzywały powoda do potwierdzenia sald /potwierdzenia sald – k. 54-65, 177, 181 akt/. Powód odmawiał potwierdzenia salda o czym poinformował poprzednika prawnego pozwanej miedzy innymi pismem z dnia 3 marca 1999 r. /pismo jak wyżej – k. 179 akt/.

Sąd Apelacyjny ustalił nadto, iż przeciwko drugiemu współdłużnikowi poprzedniczki prawnej pozwanej L. W. na podstawie tytułu wykonawczego wydanego w oparciu o wyrok Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 11 marca 1996 r., IX GC 13/96 toczyło się postępowanie egzekucyjne w sprawie II KM 329/96 w toku którego nie wyegzekwowano żadnych należności. Kolejne postępowania egzekucyjne przeciwko temu dłużnikowi nie były prowadzone z powodu braku ustalenia jego adresu. L. W. zmarł kilka lat temu /okoliczności bezsporne/

Akta postępowania egzekucyjnego II KM 329/96 nie zostały odnalezione /pismo Składnicy Akt Krajowej Rady Komorniczej z dnia 13 czerwca 2023 r. – k. 304, pismo Prezesa Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 12 września 2023 r. – k. 317 akt/.

Powód spłacał zadłużenie po 150 zł miesięcznie za poradą Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Tarnowskich Górach, z tą intencją, że dzięki temu pomniejsza się należność główna tak jak wynikało to z potwierdzeń salda /zeznania powoda – 00:14:05-00:28:00/.

Sąd Apelacyjny ustalił nadto, że w toku postępowania prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Jaworznie Z. Ł.
w sprawie KMG 96/20 na podstawie tytułu wykonawczego będącego przedmiotem sporu wyegzekwowano od powoda na rzecz pozwanej 60 736,22 zł w tym 52 544,24 zł z tytułu odsetek, zaliczkę w kwocie 87,30 zł koszty adwokackie w postępowaniu egzekucyjnym
w wysokości 2700 zł i koszty egzekucji w kwocie 5 404,68 zł /zaświadczenie z dnia 25 maja 2023 r. – k. 284-288, karta rozliczeniowa – k. 290-293 akt/.

W rozumieniu art. 840 § 1 k.p.c. możliwość pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności zachodzi tylko w takim zakresie w jakim świadczenie objęte tym tytułem wykonawczym nie zostało dotychczas wyegzekwowane. Powództwo przeciwegzekucyjne może być bowiem realizowane tylko pod warunkiem, że istnieje możliwość realizacji tytułu wykonawczego. Dłużnik traci możliwość skutecznego wytoczenia powództwa opozycyjnego z chwilą wyegzekwowania świadczenia objętego tytułem wykonawczym w całości lub
w określonej części w odniesieniu do już wyegzekwowanego świadczenia. W efekcie w razie uprzedniego - względem chwili orzekania - wyegzekwowania roszczenia, powództwo opozycyjne podlega oddaleniu (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 30 marca 1976 r., III CZP 18/76, wyroki Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 2002 r., I PKN 197/01, oraz z 20 stycznia 2016 r., IV CSK 282/15, postanowienie Sądu Najwyższego z 30 maja 2014 r., II CSK 679/13).

Ponieważ jak wskazano to już wyżej, w toku postępowania prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Jaworznie Z. Ł.
w sprawie KMG 96/20 na podstawie tytułu wykonawczego będącego przedmiotem sporu wyegzekwowano od powoda na rzecz pozwanej 52 544,24 zł z tytułu odsetek, w tym zakresie powództwo podlegało oddaleniu jako nie znajdujące podstaw prawnych w rozumieniu art. 840 § 1 k.p.c. Odsetki te zgodnie z regułą określoną art. 451 § 3 k.c. zalicza się na poczet odsetek najdawniej wymagalnych. W tym też zakresie apelacja powoda nie mogła odnieść skutku i podlegała oddaleniu, o czym Sąd Apelacyjny orzekł na zasadzie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 367 ¹ § 1 k.p.c. w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1860).

Sąd Okręgowy w punkcie 1. zaskarżonego wyroku pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy będący przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie co do kwot 23 674,83 zł oraz 14 146,17 zł. Kwota 14 146,17 zł stanowiła koszty postępowania w sprawie IX GC 13/96 Sądu Wojewódzkiego w Krakowie, zaś kwota 23 674,83 zł należność główną uiszczoną przez powoda i zarachowaną w taki sposób przez wierzyciela co wynikało z dokumentów księgowania oraz potwierdzeń salda (art. 451 k.c. w zw. z art. 65 § 1 k.c.).

W apelacji powód domagał się zmiany wyroku Sądu Okręgowego w zaskarżonej części poprzez pozbawienie wykonalności spornego tytułu wykonawczego w zakresie odsetek ustawowych od wskazanych kwot do dnia 27 września 2019 r. W tym zakresie – poza wyegzekwowanymi już wcześniej odsetkami w kwocie 52 544,24 zł – apelacja powoda podlegała uwzględnieniu i skutkować musiała zmianą zaskarżonego wyroku.

W części, w jakiej nie doszło do wyegzekwowania świadczenia przez organ egzekucyjny lub spełnienia świadczenia do rąk komornika (art. 815 k.p.c.), ale do pozaegzekucyjnego wykonania zobowiązania wykonalność tytułu wykonawczego nie wygasła. W takim przypadku pojawia się inna przesłanka uzasadniająca pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego. Zgodnie bowiem z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, m.in. jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane.

Postanowieniem Komornika Sądowego Rewiru II przy Sądzie Rejonowym
w Tarnowskich Górach z dnia 16 marca 1999 r., sygn. akt II KM 329/96 umorzono postępowanie egzekucyjne przeciwko powodowi wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, tj. na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c. /postanowienie jak wyżej - k. 23/. Oznacza to, że termin przedawnienia roszczenia objętego spornym tytułem wykonawczym upłynął
w dniu 16 marca 2009 r. Wszczęcie zatem na wniosek pozwanej z dnia 28 września 2020 r. kolejnego postępowania egzekucyjnego przeciwko powodowi na podstawie tytułu wykonawczego w postaci wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 11 marca 1996 r, sygn. IX GC 13/96, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 25 marca 2013 r., sygn. IX GCo 35/13 na rzecz (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w D., nastąpiło już po upływie terminu przedawnienia liczonego od dnia umorzenia (w dniu 16 marca 1999 r.) postępowania egzekucyjnego w sprawie II KM 329/96 (art. 123 § 1 pkt 2 k.c. w zw. z art. 124 § 1 k.c. w zw. z art. 125 § 1 k.c. w zw. z ar. 5 ust. 1 a contrario ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 1104). Wystąpiła zatem okoliczność, wskutek której zobowiązanie nie może być egzekwowane
w rozumieniu art. 840 § 1 pkt. 2 k.p.c.

Bez znaczenia dla upływu terminu przedawnienia pozostaje okoliczność, że w piśmie z dnia 9 listopada 2020 r., w treści pozwu z dnia 16 stycznia 2020 r. i w zeznaniach złożonych w toku postępowania w sprawie powód oświadczył, że wierzyciel miał pełne prawo traktować jego wpłaty w kategoriach uznania długu co do należności głównej, czy też że uznawał dług co do należności głównej skoro oświadczenia te zostały złożone już po upływie terminu przedawnienia. Tym samym nie mogły one przerwać jego biegu skoro przed ich złożeniem termin przedawnienia upłynął (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 31 sierpnia 2022 r., I NSNc 37/21). Oświadczeń tych nie można traktować jako zrzeczenia się zarzutu przedawnienia co do odsetek objętych tytułem wykonawczym liczonych do dnia 27 września 2017 r. skoro powód jednocześnie domaga się pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności co do tychże właśnie odsetek.

Nie sposób zaś przyjąć, by dokonywane przez powoda wpłaty po 150 zł miesięcznie,
w sytuacji gdy powód rokrocznie odmawiał potwierdzenia salda pozwanej, miały oznaczać
w niniejszej sprawie uznanie niewłaściwe długu.

Uznanie może występować w formie tzw. uznania właściwego i uznania niewłaściwego. Pierwsza forma uznania stanowi nieuregulowaną odrębną umowę ustalającą co do zasady i zakresu istnienie albo nieistnienie jakiegoś stosunku prawnego. Uznanie niewłaściwe jest natomiast określane jako przyznanie przez dłużnika wobec wierzyciela istnienia długu. Natura prawna tzw. uznania niewłaściwego wywołuje spory, ale
w orzecznictwie przeważył pogląd, że jest ono jedynie oświadczeniem wiedzy, a nie oświadczeniem woli dłużnika (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1997 r., II CKN 46/97, OSNC 1997, nr 10, poz. 143, wyrok Sądu Najwyższego z 23 marca 2004 r., V CK 346/03).

Należy przychylić się do wyrażonego w doktrynie i judykaturze poglądu, zgodnie
z którym uznanie niewłaściwe jest oświadczeniem wiedzy, w którym dłużnik nie tylko wyraża swoje przeświadczenie co do istnienia danego faktu lub stosunku prawnego, lecz także w sposób uzasadniony kontekstem i okolicznościami wyrażonego oświadczenia może spowodować u wierzyciela przeświadczenie, że dłużnik spełni swoje świadczenie dobrowolnie. Same zatem przejawy zachowania dłużnika świadczące o tym, że ma wiedzę
o istnieniu zobowiązania przy jednoczesnym braku takich przejawów świadczących
o zamiarze dobrowolnego spełnienia świadczenia nie mogą być kwalifikowane jako uznanie niewłaściwe. W tej sytuacji nie każde potwierdzenie salda dokonywane w praktyce obrotu gospodarczego na podstawie przepisów o rachunkowości może być kwalifikowane jako uznanie niewłaściwe, jeżeli kontekst zachowania dłużnika nie daje podstaw do wywołania po stronie wierzyciela uzasadnionego oczekiwania, iż dłużnik spełni świadczenie dobrowolnie (zob. L. Jantowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2023, art. 123 oraz przywołane tam orzecznictwo
i poglądy doktryny).

Zgodnie bowiem z treścią art. 65 § 1 k.c. oświadczenia woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Przyjąć należy, że regułę tę trzeba zastosować także do oświadczeń innego rodzaju per analogiam, co obecnie wprost przewiduje art. 65 ¹ k.c. Jeżeli bowiem przy składaniu oświadczenia woli obejmującego uznanie właściwe długu znaczenie mają mieć okoliczności w jakich jest ono składane, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje to tym bardziej to czy dane oświadczenie bądź zachowanie dłużnika ma mieć charakter uznania niewłaściwego uwzględniać winno całokształt okoliczności, w jakich ma ono miejsce. Wykładnia zachowań dłużnika kwalifikowanych jako uznanie niewłaściwe powinna być jednak restrykcyjna, zważywszy, że wskutek uznania roszczenia sytuacja dłużnika zmienia się na jego niekorzyść (L. Jantowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2023, art. 123).

W niniejszej zaś sprawie powód dokonywał wpłat kwot po 150 zł, jednocześnie wprost lub milcząco rokrocznie odmawiając uznania salda zadłużenia, do czego przez wiele lat był wzywany przez poprzedniczkę prawną pozwanej, a następnie przez pozwaną.
W okolicznościach niniejszej sprawy zachowanie zobowiązanego nie mogło uzasadniać przekonania uprawnionego, że zobowiązany dokonując wpłat po 150 zł uznaje roszczenie pozwanej ponad uiszczaną kwotę i że oczekiwanie na dobrowolne spełnienie całego świadczenia, a w szczególności w zakresie odsetek jest uzasadnione.

Pozwana przy tym w wezwaniach tych pouczała powoda, że nie jest możliwe milczące potwierdzenie salda i że zabraniają tego obowiązujące przepisy /potwierdzenia salda z dnia 30 grudnia 1998 r., 31 grudnia 1999 r., 29 listopada 2000 r., 1 grudnia 2001 r., 5 grudnia 2002 r.,18 listopada 2003 r., 17 grudnia 2004 r., 16 grudnia 2005 r. 30 listopada 2006 r. i 30 listopada 2007 r. – k. 54-65, 177, 181 akt/ i sukcesywnie obniżała wysokość należności głównej nie doliczając do niej odsetek, co więcej w ich treści wzywała powoda do zapłaty tak określonego zadłużenia. Zgodnie przy tym z art. 26 i art. 28 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 120 ze zm.) potwierdzenie salda stanowi odzwierciedlenie dokumentów z ksiąg rachunkowych danej firmy. Od decyzji jednostki zależy, czy będzie ona naliczała kontrahentowi odsetki za zwłokę w zapłacie należności (zob. T. Kiziukiewicz, T. Cebrowska, K. Czubakowska, W. Gos, M. Hass-Symotiuk, M. Janowicz, P. Kiziukiewicz, P. Mućko, B. Nadolna, K. Winiarska [w:] T. Kiziukiewicz, T. Cebrowska, K. Czubakowska, W. Gos, M. Hass-Symotiuk, M. Janowicz, P. Kiziukiewicz, P. Mućko,
B. Nadolna, K. Winiarska, Ustawa o rachunkowości. Komentarz, wyd. VIII, Warszawa 2021, art. 28.). W tej sytuacji uznać należy, że wpłacane przez pozwanego kwoty w okolicznościach niniejszej sprawy nie stanowiły uznania wierzytelności pozwanej – co najmniej w zakresie objętym żądaniem pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności zgłoszonego
w niniejszej sprawie. Oceniając w okolicznościach sprawy zachowanie dłużnika nie miał takich cech, by rozsądnie oceniający sytuację wierzyciel mógł oczekiwać dobrowolnego świadczenia w zakresie całego zadłużenia (zob. M. Pyziak-Szafnicka, Uznanie długu, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1995, s. 110).

W tej sytuacji zaskarżony wyrok podlegał w części zmianie, o czym Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 367 ¹ § 1 k.p.c. w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo
o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1860).

O kosztach postępowania przed Sądem I instancji Sąd Apelacyjny orzekł na zasadzie art. 100 k.p.c. obciążając nimi w całości pozwaną przy uwzględnieniu, iż wartość przedmiotu sporu wynosiła 1 032 768 zł, zaś powództwo zostało oddalone tylko co do kwoty 52 544,24 zł co stanowi nieznaczną część jego żądania. Na koszty te złożyła się opłata od pozwu w kwocie 2000 zł obliczona zgodnie z art. 13c pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1144 ze zm.), opłata od pełnomocnictwa
w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 10 800 zł zgodnie z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). O odsetkach od zasądzonych kosztów Sąd Apelacyjny orzekł na zasadzie art. 98 § 1 ¹ zd. 2 i 3 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł również na zasadzie art. 100 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U.
z 2023 r. poz. 1935). O odsetkach ustawowych od kosztów postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ¹ zd. 1 i 3 k.p.c. biorąc pod uwagę, że rozstrzygnięcie
w tym zakresie nie jest prawomocne z chwilą wydania wyroku Sądu Apelacyjnego.

Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych
w sprawach cywilnych pobrano od pozwanej część opłaty od apelacji od obowiązku uiszczenia której powód został zwolniony.

SSA Barbara Konińska