Wyrok z 15 grudnia 2023, sygn. I AGa 82/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 grudnia 2023 roku

Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodnicząca: sędzia Jolanta Jachowicz

Protokolant : Magdalena Magdziarz

po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2023 roku w Łodzi

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w W.

przeciwko M. W.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi

z dnia 21 października 2022 roku, sygn. akt X GC 607/22

I.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1) w ten tylko sposób, że ustala początek terminu naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od całej zasądzonej kwoty 193.745 zł od dnia 3 czerwca 2022 roku i oddala powództwo w zakresie żądania odsetkowego w pozostałej części;

II.  oddala apelację w pozostałej części;

III.  zasądza od M. W. na rzecz (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w W. kwotę 4.050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt I AGa 82/23

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 października 2022 roku, wydanym w sprawie sygn. akt X GC 607/22 , Sąd Okręgowy w Łodzi:

1)  zasądził od M. W. na rzecz (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w W. kwotę 193 745 zł, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie:

a)  od kwoty 120 000 zł od dnia 18 września 2020 r. do dnia zapłaty,

b)  od kwoty 71 672 zł od dnia 14 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty;

2)  umorzył postępowanie w pozostałej części;

3)  przyznał kuratorowi dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego – D. D. kwotę 2700 zł tytułem wynagrodzenia, którą nakazał wypłacić w części wynoszącej 1000 zł z zaliczki uiszczonej przez powoda, a w części wynoszącej 1700 zł tymczasowo ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi;

4)  zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 16 106 z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu;

5)  nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 1700 zł tytułem zwrotu wydatków pokrytych tymczasowo przez Skarb Państwa;

6)  zwrócił powodowi ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 50 zł tytułem nadpłaconej opłaty od pozwu.

Rozstrzygnięcie to oparte zostało na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych:

Uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. z 4 września 2004 roku na stanowisko prezesa zarządu został powołany M. W.. Zmiana w KRS Spółki została ujawniona 8 października 2004 i jest aktualna.

Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z 11 stycznia 2017 roku wydanym w sprawie o sygn. akt X GNc 1757/16, na skutek pozwu wniesionego przez (...) Bank (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w W., Sąd Okręgowy w Łodzi nakazał pozwanej (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł., aby zapłaciła stronie powodowej kwotę 150.865,18 złotych wraz z odsetkami umownymi od 28 grudnia 2016 roku do dnia zapłaty w wysokości stopy kredytu lombardowego NBP wynoszącej wówczas 10%, nie więcej niż odsetki maksymalne za opóźnienie liczonymi od kwoty 120.000 złotych oraz kwotę 1.886 złotych, tytułem kosztów sądowych i kwotę 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu, albo wniosła w terminie zarzuty.

Orzeczenie stało się prawomocne, a 23 listopada 2017 roku zostało zaopatrzone w klauzulę wykonalności.

Postanowieniem z 8 czerwca 2018 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Kaliszu J. K. w sprawie o sygn. akt KM 6/18, z wniosku (...) Banku (...) S.A. z siedzibą w W., umorzył postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.

Dnia 24 września 2019 roku (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. zawarł z (...) Niestandaryzowanym Sekurytyzacyjnym Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym z siedzibą w W. umowę cesji, obejmującą wierzytelność z tytułu umowy kredytu odnawialnego zawartej 28 listopada 2014 roku, zawartej pomiędzy (...) Bankiem (...) S.A. z siedzibą w W. a (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł., co do której obowiązek spłaty rozstrzygnął Sąd Okręgowy w Łodzi nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z 11 stycznia 2017 roku. Poprzedni wierzyciel zawiadomił dłużnika o zawarciu umowy cesji.

Pismem z 3 września 2020 roku powodowy Fundusz wysłał do pozwanego przedsądowe wezwanie do zapłaty.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, którego wiarygodność i prawdziwość nie budziły wątpliwości.

Sąd Okręgowy wskazał, że powództwo jako zasadne podlegało uwzględnieniu w całości, a jego podstawą prawną był przepis art. 299 § 1 k.s.h. Powód wykazał zasadność dochodzonego roszczenia. Względem spółki, w której pozwany pełni funkcję prezesa zarządu, został wydany prawomocny nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, który ma skutki prawomocnego wyroku. Po zaopatrzeniu klauzulą wykonalności nakaz ten stał się tytułem wykonawczym, stanowiącym podstawę do prowadzenia egzekucji. Na mocy tytułu wykonawczego komornik sądowy prowadził przeciwko spółce postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji przeciwko dłużnikowi, czyli spółce.

Doszło zatem do spełnienia przesłanek koniecznych do wytoczenia powództwa przeciwko członkowi zarządu spółki, gdyż powód dysponuje tytułem egzekucyjnym stwierdzającym istnienie wobec niego zobowiązań spółki, a ich egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Zaistnienie tych warunków spowodowało powstanie uprawnienia w postaci skierowania powództwa przeciwko członkowi zarządu (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł., to jest prezesowi zarządu M. W..

Pozwany jako członek zarządu spółki mógł zwolnić się z odpowiedzialności za zobowiązania tej spółki poprzez wykazanie okoliczności egzoneracyjnych, przy czym ciężar przedstawienia tych przesłanek spoczywał na nim. W ocenie Sądu Okręgowego pozwany nie przedstawił żadnych okoliczności pozwalających na przyjęcie, że przestał pełnić tę funkcję przed powstaniem zobowiązania spółki. Nie wykazał także przesłanek określonych w art. 299 § 2 k.s.h. pozwalających na zwolnienie go od odpowiedzialności za zobowiązania spółki

Pozwany, którego w toku procesu reprezentował kurator dla nieznanego z miejsca pobytu, koncentrował się na zarzucie braku legitymacji procesowej czynnej, zgłaszając zastrzeżenia odnośnie do zawartej pomiędzy (...) S.A. z siedzibą w W. a powodowym Funduszem umowy przelewu. W ocenie Sądu Okręgowego, podnoszone przez stronę pozwaną zarzuty pozostawały bez znaczenia dla kwestii zasadności powództwa. Poza tym, skuteczność umowy przelewu zawartej pomiędzy (...) S.A. z siedzibą w W. a powodowym Funduszem nie budziła najmniejszych wątpliwości. Pozostałe zarzuty również nie korespondowały ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Opierając się na załączonych w poczet zgromadzonego materiału dowodowego dokumentach sąd podkreślił, iż strona pozwana nie kwestionowała samego tytułu egzekucyjnego (nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym), ani też funkcji pozwanego w (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł.. Zgodnie z załączoną uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z 4 września 2014 roku M. W. został powołany na stanowisko prezesa zarządu powyższej Spółki. Z danych ujawnionych w KRS nie wynika, aby stanowisko to zajmowała inna osoba, a zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1683) domniemywa się, że dane wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego są prawdziwe. Oznacza to, iż w czasie gdy zobowiązania spółki stały się wymagalne pozwany pełnił funkcję prezesa zarządu. Powyższe prowadziło do konstatacji, iż nie zaistniały zatem żadne przesłanki pozwalające na zwolnienie pozwanego z odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

W judykaturze został wyrażony pogląd, zgodnie z którym w procesie, w którym powód dochodzi roszczenia na podstawie art. 298 § 1 k.h. (obecnie art. 299 k.s.h.) przedstawiając prawomocny wyrok, będący źródłem zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wobec powoda, sąd nie ma możliwości badania, czy określone nim zobowiązanie istnieje, a jeśli tak to w jakim rozmiarze. Okoliczności te mogą być przedmiotem badania jedynie w postępowaniu wszczętym wniesieniem powództwa przeciwegzekucyjnego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 1997 r., w sprawie III CKN 126/97, Legalis numer: 31403).

Mając na uwadze powyższe, wobec braku wykazania przesłanek pozwalających na zwolnienie pozwanego z odpowiedzialności za zobowiązania spółki, sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 193.745 złotych wynikającą z wydanego prawomocnego nakazu zapłaty. Kwota ta co do zasady nie była kwestionowana, a jej wysokość wynika z dokumentów m.in. orzeczenia sądu, które nie było wzruszone, jest prawomocne, a zatem wiąże sąd orzekający w niniejszej sprawie. Powyższa kwota została przez powódkę wyliczona prawidłowo i obejmuje należność główną wynikającą z wydanego orzeczenia, koszty procesu, koszty postępowania egzekucyjnego oraz skapitalizowane odsetki od kapitału wyliczone na dzień 2 września 2020 roku. Zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 299 k.s.h. obejmuje zasądzone w tytule wykonawczym, wydanym przeciwko spółce, koszty procesu, koszty postępowania egzekucyjnego umorzonego z powodu bezskuteczności egzekucji i odsetki ustawowe od należności głównej (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 r., w sprawie III CZP 118/06, Legalis numer: 79166).

Odsetki ustawowe za opóźnienie zasądzone zostały na podstawie art. 481 § 1 k.c. od dnia wymagalności roszczenia w zakresie kwoty 120.000 złotych do dnia zapłaty oraz od 14 kwietnia 2021 roku, tj. od dnia wytoczenia powództwa w zakresie kwoty 71.672 złotych do dnia zapłaty, zgodnie z żądaniem pozwu.

W punkcie 2. (drugim) wyroku sąd umorzył postępowanie w zakresie kwoty 30 złotych, obejmującej cofnięcie pozwu.

Sąd rozstrzygnął o wynagrodzeniu kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia MS z 9 marca 2018 roku w sprawie określania wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków ponoszonych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 536). Sąd wskazał, że kurator zwróciła się do wielu instytucji w celu ustalenia aktualnego miejsca pobytu pozwanego. Nadto, podjęła w jego imieniu obronę formułując pisma procesowe obszernej treści, w których szczegółowo odnosiła się do stanu faktycznego, była również obecna na rozprawie w dniu 7 października 2022 roku, na której podtrzymała swoje stanowisko procesowe. Należy zatem przyjąć, iż nakład pracy kuratora podjęty w sprawie znacznie wykraczał poza zwyczajowo podjęte czynności oraz kurator wykazywała ponadprzeciętne zaangażowanie w swoje czynności. W ocenie sądu wniosek kuratora o przyznanie podwyższonego wynagrodzenia zasługiwał co do zasady na uwzględnienie, mając jednocześnie na uwadze górną granicę wynagrodzenia kuratora wynikającą z przytoczonego rozporządzenia brak było podstaw do jego uwzględnienia w żądanej wysokości. Wobec tego, sąd uwzględnił wniosek w ten sposób, iż podwyższył stawkę wynagrodzenia kuratora, ze względu na jego nakład pracy, do wysokości 2.700 złotych uznając tę kwotę za odpowiednią w świetle podjętych czynności oraz poniesionego nakładu pracy kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego.

Powództwo zostało uwzględnione w całości, co skutkuje zastosowaniem – przy orzekaniu o kosztach – zasady przewidzianej w art. 98 § 1 k.p.c.

Sąd nakazał ściągnąć od M. W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 1.700 złotych, na zasadzie art. 113 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj. Dz.U. 2022 poz.1125), tytułem kosztów obejmujących wynagrodzenie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego, które zostały tymczasowo pokryte przez Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Łodzi.

Na podstawie art. 80 ust.1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj. Dz.U. 2022 poz.1125) sąd zwrócił powodowi kwotę 50 złotych, tytułem nadpłaconej opłaty od pozwu.

Apelację od tego wyroku złożył pozwany M. W. zaskarżając go w całości i wskazując, że nie miał możliwości podjęcia obrony.

W piśmie procesowym z dnia 10 listopada 2022 roku pełnomocnik pozwanego wniósł o:

1.  zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości;

2.  ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania;

3.  zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych;

4.  załączenie do akt niniejszego postępowania kompletnych akt rejestrowych Spółki (...) Sp. z o.o. KRS (...), celem stwierdzenia faktu: składania dokumentów finansowych przez Spółkę, jej sytuacji finansowej w dacie zawarcia umowy z dnia 28.11.2014r., sytuacji finansowej spółki w dacie odwołania pozwanego z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu;

5.  dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci: Protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 3.06.2015r. wraz z Uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 3.06.2015r. na fakt odwołania pozwanego z pełnienia funkcji członka zarządu i braku wprowadzenia zmian do KRS;

6.  dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego ds. rachunkowości na okoliczność sytuacji finansowej (...) Sp. z o.o. w Ł. w dacie zawarcia umowy kredytu obrotowego w dniu 28.11.2014r. i w dacie odwołania pozwanego z funkcji Prezesa Zarządu, czy na dzień odwołania pozwanego z funkcji Prezesa Zarządu majątek i dochody spółki wystarczały na regulowanie ciążących na niej zobowiązań, czy na dzień odwołania pozwanego z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu zachodziły podstawy do ogłoszenia upadłości.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed sądem drugiej instancji według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego prowadzi do zmiany zaskarżonego wyroku w części dotyczącej rozstrzygnięcia o świadczeniu ubocznym – roszczeniu odsetkowym w związku z uwzględnieniem z urzędu przez Sąd Apelacyjny naruszenia prawa materialnego, gdyż poza tym apelacja ta nie dostarcza argumentów uzasadniających dalej idącą zmianę treści rozstrzygnięcia.

Przede wszystkim wskazać trzeba, iż apelacja wniesiona osobiście przez pozwanego nie zawiera żadnych usystematyzowanych zarzutów. Z jej treści wnosić można, iż zasadniczego uchybienia w postępowaniu przez Sądem I instancji apelujący upatruje w pozbawieniu go możliwości obrony, spowodowanej niedoręczeniem wezwania na rozprawę i nienależytą reprezentacją przez kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu. W istocie zatem skarżący zarzuca nieważność postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.).

Zarzut ten pozostaje chybiony. W toku postępowanie przed Sądem I Instancji za pozwanego, którego miejsce pobytu nie było znane, występował kurator. Jeżeli w sprawie zostanie ustanowiony kurator dla strony, której miejsce pobytu nie jest znane, do jego rąk należy dokonywać wszelkich doręczeń (pism procesowych, zawiadomień o terminach rozpraw, itd.), aż do chwili zgłoszenia się strony, którą kurator zastępuje, jej przedstawiciela ustawowego albo jej pełnomocnika, ewentualnie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Taki kurator nie jest bowiem tylko kuratorem do doręczeń, jest on przedstawicielem ustawowym strony i to on jest adresatem wszelkich pism w sprawie. Ponieważ jest on zastępcą bezpośrednim osoby, dla której został ustanowiony, zadaniem takiego kuratora jest podejmowanie za reprezentowaną stronę czynności procesowych w jej imieniu i na jej rzecz, niezbędnych dla obrony jej praw. Kurator dla osoby nieznanej z miejsca pobytu uprawniony jest przykładowo do składania wszelkich wniosków dowodowych istotnych ze względu na charakter lub zaawansowanie sprawy. Oznacza to, że wszelkie działania i zaniechania kuratora, o którym mowa w art. 143 i 144 k.p.c., są równoznaczne z działaniami i zaniechaniami strony, którą reprezentuje. W konsekwencji, jeżeli kurator nie wniesie środka zaskarżenia od nieprawomocnego orzeczenia, staje się ono prawomocne z upływem terminu wynikającego z ustawy procesowej, bez względu na to, czy istniała podstawa ustanowienia kuratora.

Ustanowienie kuratora absentis wywołuje ten skutek, że zainteresowany nieobecny ma prawo oczekiwać podejmowania przez niego działań w postępowaniu. Obejmują one: zajmowanie stanowiska co do żądań przeciwnika (wnioskodawcy, innych uczestników), składanie wniosków i oświadczeń, uczestniczenie w rozprawach, podczas których przeprowadzane są dowody i roztrząsane ich wyniki, a także podejmowanie innych właściwych ze względu na stan sprawy działań, w tym wnoszenie w razie potrzeby środków odwoławczych. Z istoty celu ustanowienia kuratora procesowego wynika, że nie jest on tylko wyznaczony dla doręczenia pism sądowych. Ma on podejmować za nieobecnego czynności niezbędne dla obrony jego praw w całym postępowaniu. To zaś jak wypełnia on swe obowiązki wpływa na ocenę, czy prawa strony (uczestnika postępowania nieprocesowego) były należycie chronione.

W przedmiotowej sprawie kurator zastępujący pozwanego podjął nie tylko szeroko zakrojone działania mające na celu ustalenie miejsca pobytu pozwanego (pisma o udzielenie informacji w tym zakresie skierowane do kilkunastu instytucji publicznych), ale przede wszystkim czynności nakierowane na obronę pozwanego przez roszczeniem pozwu opartym na treści art. 299 § 1 ksh. W złożonym sprzeciwie od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym kurator zakwestionował nie tylko legitymację czynną powoda, ale również samą zasadność roszczenia opartego na powołanym przepisie kodeksu spółek handlowych, w tym roszczenia odsetkowego. Okoliczność, że kurator nie złożył apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi X Gospodarczy, sygn. akt X GC 607/22 nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu uzasadniającego pozbawienie pozwanego możliwości obrony, gdyż zaniechania kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu traktowane być muszą tak jak zaniechanie strony, dla której kurator taki został ustanowiony.

Podsumowując, sam fakt reprezentowania pozwanego w postępowaniu przez Sądem I instancji przez kuratora ustanowionego w trybie art. 143 k.p.c. nie uzasadnia zarzutu o pozbawieniu go możliwości obrony jego praw w tym postępowaniu.

W treści uzasadnienia apelacji jak również pisma procesowego z dnia 10 listopada 2023r. stanowiącego jej uzupełnienie skarżący powołuje się również na trzy okoliczności mające jego zdaniem niweczyć roszczenie powoda, a mianowicie brak wiedzy pozwanego o powołaniu prokurenta w spółce, brak wiedzy o zawarciu przez tegoż prokurenta w dniu 28 listopada 2014 roku umowy kredytu odnawialnego i wreszcie odwołanie pozwanego z funkcji prezesa zarządu z dniem 3 czerwca 2015 roku.

Wbrew stanowisku apelującego żadna z powyższych okoliczności nie uzasadnia zwolnienia go z odpowiedzialności za zobowiązania spółki opartej na przepis art. 299 § 1 ksh.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przesłankami odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością opartymi na przepisie art. 299 § 1 ksh są istnienie zobowiązania spółki, a ściślej jego podstawy, w czasie sprawowania przez nich funkcji członków zarządu oraz bezskuteczność egzekucji tego zobowiązania z majątku spółki zarówno w okresie sprawowania funkcji przez członków zarządu, jak i już po ich odwołaniu. Obowiązek wykazania tych przesłanek spoczywa na powodzie. Z kolei pozwany członek zarządu może się od tej odpowiedzialności uwolnić przez wykazanie, że przestał pełnić tę funkcję przed powstaniem zobowiązania spółki albo - w sytuacji przeciwnej - przez wykazanie przesłanek określonych w art. 299 § 2 ksh.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem do przyjęcia odpowiedzialności z art. 299 ksh wystarczy istnienie zobowiązania w czasie sprawowania funkcji członka zarządu, nie jest natomiast konieczne, aby zobowiązanie w tym czasie było wymagalne (tak Sąd Najwyższy: w wyroku z dnia 24 października 2018 r., II CSK 619/17, w uchwale z dnia 28 lutego 2008 r., III CZP 143/07). Jeśli zatem skład zarządu dłużnej spółki zmieniał się, to odpowiedzialność na podstawie art. 299 § 1 ksh ponoszą wszystkie osoby będące członkami zarządu w czasie istnienia zobowiązania, którego egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna.

Poza sporem pozostaje, że pozwany pełnił funkcję członka zarządu sp. z o. o. (...) od dnia 4 września 2014 r. do dnia 3 czerwca 2015 r. Umowa kredytu odnawialnego w ramach limitu kredytowego nr (...), na podstawie której powstało zobowiązanie stwierdzone następnie prawomocnym nakazem zapłaty wydanym przez Sąd Okręgowy w Łodzi w dniu 11 stycznia 2017 r. w sprawie o sygn. akt X GNc 1757/16, została zawarta w dniu 28 listopada 2014 r. (umowa k. 103-105), a więc niewątpliwie w okresie, gdy pozwany pełnił funkcję członka zarządu dłużnej spółki. Na powyższe prawidłowo wskazał Sąd I instancji w swoim uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Ponownie przytoczyć należy za Sądu Najwyższym, że „w razie bezskuteczności egzekucji określonego zobowiązania, odpowiedzialność na podstawie tego przepisu ponoszą osoby będące członkami zarządu w czasie istnienia tego zobowiązania, a ściślej jego podstawy. Objęcie odpowiedzialnością wszystkich zobowiązań spółki, których podstawa istnieje w czasie sprawowania przez niego funkcji, a więc zobowiązań jeszcze niewymagalnych, jest uzasadnione tym, że ogłoszenie upadłości, o które członek zarządu powinien wystąpić w celu przeciwdziałania bezskuteczności egzekucji, spowodowałoby wymagalność zobowiązań nie mających tej cechy.” (wyrok z dnia 19 marca 2021 r., sygn. akt II CSKP 73/21). Jak już wskazano, do przyjęcia odpowiedzialności z art 299 k.s.h. wystarczy istnienie zobowiązania w czasie sprawowania funkcji członka zarządu, nie jest natomiast konieczne, aby zobowiązanie w tym czasie było wymagalne (tak też SN w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2020 r., III CSK 271/19).

Dla oceny zasadności roszczenia powoda całkowicie chybiony jest argument, że pozwany nie posiadał żadnych informacji o powołaniu prokurenta w spółce (...). Prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Jak wynika z przepisu art. 293 § 2 ksh, członek zarządu zobowiązany jest do dochowania podwyższonej staranności uwzględniającej zawodowy charakter jego działalności. Nieświadomość członka zarządu o funkcjonowaniu w spółce kapitałowej osoby o uprawnieniach niemal tak szerokich jak uprawnienia członków zarządu, świadczyłaby co najmniej o jego rażącym niedbalstwie. Poza tym wpis o ustanowieniu M. S. prokurentem (...) sp. z o.o. ujawniony został w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 8 października 2014 r., a zatem już po wyborze pozwanego na prezesa zarządu. Zgodnie zaś z regulacją art. 15 ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych wpisów.

Niezależnie od powyższego w orzecznictwie akcentuje się, że na gruncie odpowiedzialności określonej w art. 299 ksh członek zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu jej finansów jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zabezpieczającego jej ogłoszenie. Członkom zarządu powinien być bowiem znany na bieżąco nie tylko stan finansów spółki, ale także wszelkie okoliczności faktyczne dotyczące Spółki. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 grudnia 2005 r., sygn. akt I ACa 518/05 jednoznacznie stwierdził, że „Jeżeli pozwany podjął się (wszak dobrowolnie) pełnienia funkcji zarządcy spółki, winien z należytą starannością wywiązywać się z wynikających z prawa powinności i mieć świadomość, że on ponosi konsekwencje naruszenia obowiązków i to niezależnie od tego, czy był tylko „formalnym” prezesem. Stoi to bowiem w jaskrawej sprzeczności z funkcją, którą pełni. Trudno bowiem by ktoś, kto uchybia swoim obowiązkom, miał czerpać z tego tytułu korzyści w postaci uwolnienia się od odpowiedzialności.”.

Dlatego też nawet jeśli pozwany był tylko formalnie na papierze członkiem zarządu i nie zajmował się w ogóle sprawami spółki, to nie zwalnia go to z odpowiedzialności opartej na przepisie art. 299 ksh (tak SA w Warszawie w wyroku z dnia 6 marca 2021r., VII AGa (...)). Z pełnieniem funkcji członka zarządu wiążą się określone obowiązki i odpowiedzialność w przypadku ich niedopełnienia. Sądy nie mogą akceptować fikcyjnego sprawowania tego typu funkcji, to jest powoływania na członków zarządu tzw. „słupów”.

Konkludując, stan wiedzy M. W., a raczej jej braku, o innych organach spółki nie stanowi podstawy do uwolnienia się z odpowiedzialności opartej na przepisie art. 299 ksh. Nie może zatem zasłaniać swoją niewiedzą ani co do okoliczności powołania prokurenta przez spółkę, ani zawarcia przez tegoż prokurenta umowy kredytu. Dla odpowiedzialności pozwanego za zobowiązania spółki nie ma też znaczenia, czy umowę kredytu odnawialnego zawarł on czy prokurent spółki.

Jak już wcześniej wskazano, w procesie opartym na art. 299 § ksh zasadniczy ciężar dowodu spoczywa na stronie pozwanej. To na pozwanym bowiem spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które stanowią podstawę do uwolnienia go od odpowiedzialności przewidzianej w tym przepisie.

Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że pozwany nie sprostał temu ciężarowi. W toku postępowania przed tym sądem strona pozwana nie przedstawiła bowiem żadnych twierdzeń i dowodów, która prowadziłyby do wykazania przesłanek egzoneracyjnych z art. 299 § 2 ksh. Pozwany nie wykazał, ani nawet nie uprawdopodobnił, jakoby we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, której był prezesem zarządu lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.

Co prawda w postępowaniu przed sądem I instancji kurator zastępujący pozwanego zgłosił wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, jednakże wniosek ten zasadnie oddalił, gdyż pozwany nie przedstawił żadnej dokumentacji księgowej spółki, na podstawie której biegł mógłby wydać opinię.

W piśmie procesowym stanowiącym uzupełnienie apelacji skarżący ponowił wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego oraz zawarł nowy wniosek dowodowy o załączenie pełnych akt rejestrowych spółki (...), aby na podstawie zgromadzonych tam dokumentów, zwłaszcza dokumentów finansowych, biegły sądowy wydał opinię o sytuacji finansowej tej spółki w dacie zawarcia umowy kredytu i odwołania pozwanego z funkcji we władzach spółki, a także podstaw do ogłoszenia jej upadłości i czasookresu ich zaistnienia.

Sąd Apelacyjny wnioski te uznał za spóźnione, co było podstawą ich oddalenia w oparciu o przepis art. 381 k.p.c. Co prawda pozwany przed Sądem Okręgowym nie występował osobiście, ale nie oznacza to, że nie mógł działać przed tym sądem i składać określonych wniosków dowodowych. Pozwany zastępowany był przez kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu, a czynności kuratora to czynności samej strony, podobne brak czynności. Pozwany nie wykazał więc w zakresie wniosków dowodowych ani tego, że nie mógł wniosków takowych powołać przed Sądem Okręgowym, ani też potrzeby ich powołania po wydaniu wyroku przez sąd.

W konsekwencji apelujący nie zdołał wykazać żadnej z okoliczności zwalniającej go z odpowiedzialności statuowanych przepisem art. 299 § 2 ksh. Sąd Okręgowy prawidłowo przyjął więc, że pozwany ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o. (...) wobec powoda jako następcy prawnego (...) SA.

Nie znajduje jedynie oparcia w przepisie art. 299 § 1 ksh w związku z art. 481 § 1 k.c. obciążenie M. W. odsetkami ustawowymi za opóźnienie od zasądzonej należności od dnia 18 września 2020 roku w zakresie kwoty 120.000 zł, a w zakresie pozostałej kwoty od dnia 14 kwietnia 2021 roku.

Roszczenie oparte na przepisie art. 299 ksh powstaje w dacie bezskuteczności egzekucji objętej prawomocnym tytułem egzekucyjnym wobec spółki, jednakże termin spełnienia takiego świadczenia nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania. W związku z tym roszczenie to staje się wymagalne niezwłocznie po wezwaniu członka zarządu do zapłaty (art. 455 k.c.). W przedmiotowej sprawie powód złożył co prawda wezwanie skierowane do pozwanego obejmujące żądanie zapłaty kwoty dochodzonej pozwem opatrzone datą „3.09.2020r.” – k. 21, jednakże nie przedłożył dowodu doręczenia tego wezwania pozwanemu. Nie sposób zatem przyjąć, że pozwany pozostaje w opóźnieniu ze spełnieniem części swojego świadczenia już od dnia 18 września 2020 roku, a pozostałej części od dnia wniesienia pozwu.

Na podstawie dokumentów przedłożonych przez powoda ustalić można, iż M. W. w lokalizacji wskazanej w pozwie nie mieszkał przynajmniej od września 2020 roku (ustalenia komornika sądowego k. 52 i 53), a wezwanie do zapłaty jest właśnie z września 2020 roku. Skoro pozwany nie mieszkał w miejscu oznaczonym w wezwaniu do zapłaty, nie sposób przyjąć, że wysłane tam wezwanie zostało mu skutecznie doręczone. Niedoręczenie pozwanemu wezwania do zapłaty wyłącza zaś powstanie po jego stronie stanu opóźnienia w spełnieniu świadczenia objętego tym wezwaniem.

W tej sytuacji należało przyjąć, że pozwany jako członek zarządu pozostawał w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia za spółkę dopiero od pierwszego dnia po skutecznym doręczeniu mu odpisu pozwu wraz z odpisem nakazu zapłaty, co nastąpiło do rąk kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu zastępującego pozwanego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Miało to miejsce w dniu 2.06.2022r (k. 75). Tym samym odsetki ustawowe za opóźnienie od całej należności dochodzonej pozwem należne są od dnia 3 czerwca 2022 roku.

Mając na względzie powyższe Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w ten tylko sposób, że zmienił początek terminu naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od zasądzonej należności, oddalając żądanie pozwu w zakresie żądania odsetkowego w pozostałej części.

W pozostałym, nieuwzględnionym, zakresie apelacja pozwanego podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Pozwany jako przegrywający apelację w znacznej części zobowiązany jest zwrócić powodowi poniesione koszty postępowania wyrażające się w kosztach wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 4.050 zł.