Wyrok z 12 marca 2024, sygn. I ACa 1983/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 marca 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi – I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia SA Jacek Świerczyński

Protokolant: Agata Jóźwiak

po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. w Łodzi na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko M. S.

o zapłatę

na skutek apelacji strony powodowej

od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi

z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt I C 808/21

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Łodzi, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I ACa 1983/22

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 lipca 2022 roku Sąd Okręgowy w Łodzi, w sprawie wniesionej przez powoda (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w W. przeciwko M. S. o zapłatę, oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 5.417 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

W przedmiotowej sprawie powód wniósł o zasądzenie od pozwanej w postępowaniu upominawczym kwoty 88.363,55 zł z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie od kwoty 83.206,11 zł od dnia 5 maja 2020 r. do dnia zapłaty z tytułu niespłaconej przez pozwaną pożyczki oraz kosztów procesu. Do pozwu dołączono m.in. wezwanie do zapłaty zaległości z dnia 18 listopada 2019 roku wraz z numerem nadania przesyłki: (00) (...), wypowiedzenie umowy z dnia 16 grudnia 2019 roku wraz z potwierdzeniem doręczenia pisma pozwanej.

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 21 lipca 2021 r. w sprawie I C 808/21, Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo. Odpis nakazu zapłaty został doręczony pozwanej w dniu 14 września 2021 r. Pozwana w dniu 28 września 2021 r. wniosła sprzeciw od nakazu zapłaty, zaskarżając nakaz zapłaty w całości, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie powództwa wraz z zasądzeniem kosztów procesu na jej rzecz. Pozwana podniosła następujące zarzuty: niezgodność z zasadami współżycia społecznego pozaodsetkowych kosztów pożyczki, nierynkowy charakter ubezpieczenia kredytu, bezpodstawne wyliczenie odsetek od kosztów kredytu oraz brak wymagalności roszczenia powoda. Pozwana w odniesieniu do ostatniego zarzutu zarzuciła w szczególności, że powód nie przedstawił dowodu doręczenia przez pozwaną wezwania do zapłaty z dnia 18 listopada 2019 roku.

Powód w odpowiedzi na sprzeciw w piśmie procesowym z dnia 22 grudnia 2021 r. wniósł o uwzględnienie powództwa, podnosząc, że wszystkie zarzuty pozwanej są bezzasadne w okolicznościach sprawy. Podał, że skierował do pozwanej monit wskazujący aktualny stan konta i pouczył o możliwości restrukturyzacji zadłużenia w terminie 14 dni roboczych od daty otrzymania pisma, co zostało wykazane złożonym do akt sprawy wezwaniem do zapłaty z dnia 18 listopada 2019 roku wraz z numerem nadania przesyłki. Jednocześnie wniósł o dopuszczenie dowodów w postaci: szczegółowego rozliczenia umowy, potwierdzenia zwrotu części niewykorzystanej składki ubezpieczeniowej w związku z wypowiedzeniem umowy w wysokości 28.879,13 zł, celem wykazania skutecznego zawarcia umowy, wyboru przez pozwaną rodzaju umowy, nieterminowej spłaty zadłużenia przez pozwaną, wykazania kwoty zadłużenia. Strony w kolejnych pismach procesowych przedstawiały swoje dotychczasowe stanowiska i argumentację na ich poparcie.

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd I instancji oparł na ustaleniach faktycznych, które przedstawiają się w sposób następujący.

Strony w dniu 13 września 2018 r. zawarły umowę pożyczki, na mocy której powód udzielił pozwanej oprocentowanej pożyczki gotówkowej w kwocie 120.000 zł, przy czym całkowita kwota do zapłaty przez pozwaną obejmująca sumę kwoty pożyczki oraz kosztów, kosztów pożyczki wyniosła 174.815,70 zł. Koszty pożyczki obejmowały prowizję w wysokości 889,22 zł oraz składki ubezpieczeniowe za cały okres ubezpieczenia, równy okresowi kredytowania w wysokości 30.179,64 zł. Okres kredytowania wyniósł 96 miesięcy. Pozwana zobowiązała się do spłaty pożyczki wraz odsetkami w 96 miesięcznych ratach kapitałowo - odsetkowych, płatnych do dnia 15 każdego miesiąca. Koszty niespłaconych w terminie rat pożyczki stawały się następnego dnia po upływie terminu płatności zadłużeniem przeterminowanym i wymagalnym, a od kwoty zaległej raty pobierane były odsetki odpowiadające aktualnej wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie.

Powód mógł wypowiedzieć umowę pożyczki w przypadku m.in. niedotrzymania przez pozwaną warunków określonych w umowie. Termin wypowiedzenia wynosił 30 dni i był liczony od dnia następnego po odebraniu przez pozwaną przesyłki poleconej zawierającej wypowiedzenie. W przypadku wypowiedzenia umowy, ulegała ona rozwiązaniu. W następnym dniu po upływie terminu wypowiedzenia umowy całość zadłużenia z tytułu umowy pożyczki miała stać się zadłużeniem wymagalnym i przeterminowanym, od którego powód naliczał i pobierał odsetki maksymalne za opóźnienie. Zwrócona przez zakłady ubezpieczeń część składek ubezpieczeniowych za niewykorzystany okres ochrony ubezpieczeniowej miała zostać zaliczona przez powoda na poczet spłaty zadłużenia pozwanej z tytułu umowy.

Pozwana nieterminowo spłacała raty pożyczki, w związku z czym powód wygenerował ze swojego systemu informatycznego pismo pod nazwą "monit" opatrzone datą 18 listopada 2019, 2019 r. (k. 13), w którym poinformował pozwaną o zaległości w spłacie umowy w wysokości 3.869,52 zł i wezwał pozwaną do zapłaty zaległości w terminie 14 dni od daty otrzymania monitu i jednocześnie poinformował pozwaną o możliwości złożenia w terminie 14 dni roboczych od daty otrzymania tego pisma wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Powód w dniu 16 grudnia 2019 r. wypowiedział powódce umowę pożyczki. Dokument został podpisany przez P. B. (1). Na skutek wymagalnego zadłużenia w wysokości 5.261,96 złotych z trzydziestodniowym terminem wypowiedzenia z zastrzeżeniem, że brak spłaty zadłużenia przed upływem terminu wypowiedzenia spowoduje, że 1 dnia po upływie terminu wypowiedzenia całość zadłużenia wynosząca na chwilę wypowiedzenia umowy 85.753,43 złotych stanie się przeterminowana i wymagalna. Wypowiedzenie umowy zostało doręczone pozwanej w dniu 7 stycznia 2020 r. Powód w dniu 4 maja 2020 r. wystawił wyciąg z ksiąg bankowych (k. 36) stwierdzający wymagalne zadłużenie pozwanej z umowy pożyczki, które obejmuje należność główną w wysokości 83.206,11 złotych oraz odsetki w wysokości 5.157,44 złotych.

Powód przedstawił pełnomocnictwo dla osoby, która opatrzyła wyciąg z ksiąg bankowych podpisem elektronicznym. Natomiast do chwili zamknięcia rozprawy nie przedstawił pełnomocnictwa dla P. B. (1), który podpisał oświadczenie o wypowiedzeniu pozwanej umowy pożyczki, które swym zakresem obejmowałoby składanie oświadczeń w imieniu powoda w tym zakresie.

Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy wskazał, że pozwana w ustawowym terminie wniosła sprzeciw spełniający wymagania formalne, zatem wydany w sprawie nakaz zapłaty stracił moc.

Pozwana zgłosiła w sprzeciwie kilka zarzutów, przy czym zarzutem najdalej idącym był zarzut braku wymagalności roszczenia powoda, a jego uwzględnienie skutkowałoby bezprzedmiotowością rozpoznawania pozostałych zarzutów. Zatem, w pierwszej kolejności Sąd a quo dokonał oceny tego zarzutu braku wymagalności roszczenia powoda. Sąd Okręgowy zauważył, że na powodzie spoczywał ciężar dowodu wykazania okoliczności skutecznego wypowiedzenia pozwanej umowy pożyczki, uwzględniając zgłoszony przez pozwaną zarzut. Dalej Sąd podał, że powód nie wykazał, iż dochował trybu przewidzianego w art. 75c Prawa bankowego. Zauważył przy tym, że dokument pod nazwą (...) opatrzony datą 18 listopada 2019 r. (k. 13), zawierał elementy, o którym mowa w powołanym przepisie art. 75c Prawa bankowego. Jednakże powód nie wykazał, aby pozwana mogła zapoznać się z treścią tego dokumentu. Zatem, Sąd I instancji uznał, że oświadczenia zawarte w tym dokumencie nie zostały złożone pozwanej zgodnie z art. 61 § 1 k.c. Z monitu wynikało, że nosi on pocztowy numer nadawcy zakończony cyframi (...). A z wyciągu z książki nadawczej (k. 17), wynikało, iż do pozwanej miała być nadana jakaś przesyłka, przy czym nie wiadomo ani jaka przesyłka, ani w jakiej dacie została nadana i czy w ogóle doszło do nadania przesyłki. Czy doszło do nadania jakiejkolwiek przesyłki, bowiem na wyciągu z książki nadawczej figuruje jedynie imię i nazwisko pozwanej oraz jej adres. Reasumując powód nie spełnił przesłanek, o których mowa w art. 75c Prawa bankowego, zatem późniejsza czynność prawna powodowego banku mająca za przedmiot wypowiedzenie umowy była nieważna jako sprzeczna z ustawą po myśli art. 58 § 1 k.c. Stanowisko takie znalazło powszechną aprobatę w orzecznictwie (por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 stycznia 2020 r. w sprawie I ACa 130/19 oraz powołane tamże judykaty).

Dodatkowo Sąd Okręgowy zauważył, że powód nie wykazał nadto, że wypowiedzenie umowy zostało dokonane przez umocowaną osobę, to jest legitymującą się pełnomocnictwem do działania w imieniu i na rzecz powodowego banku, bowiem powód nie przedstawił w toku procesu pełnomocnictwa dla P. B. (1), czyli osoby, której podpis i pieczątka widnieje na dokumencie wypowiedzenia umowy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy uznał, że powód nie wykazał, że skutecznie wypowiedział pozwanej umowę pożyczki, zatem dochodzone pozwem roszczenie jest niewymagalne i tym samym przedwczesne, co skutkowało oddaleniem powództwa. W tym stanie rzeczy, Sąd a quo stwierdził, że ocena pozostałych zarzutów zgłoszonych w pozwie jest bezprzedmiotowa i niecelowa.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c.

Powyższe orzeczenie zaskarżył apelacją powód w całości, zarzucając:

1.  art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 231 k.p.c. przez zaniechanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz dokonanie sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, pozbawionej wszechstronnego i obiektywnego rozważenia całości materiału dowodowego i wyciągnięcie na tej wadliwej podstawie bezpodstawnych i niezgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym wniosków leżących u podstaw wyroku, a polegające w szczególności na uznaniu, że:

a)  umowa pożyczki zawarta z pozwaną w dniu 13 września 2018 roku nie została jej skutecznie wypowiedziana, a tym samym, że kwota wskazana w pozwie nie jest wymagalna,

b)  bezpodstawnym uznaniu, że procedura wypowiedzenia umowy kredytowej nie została w stosunku do pozwanej zachowana z powodu niedołączenia dokumentu pełnomocnictwa dla osoby wypowiadającej umowę, pomimo iż wszelkimi działaniami bank potwierdził, że wyraził wolę wypowiedzenia umowy pozwanej,

c)  powód uniemożliwił pozwanej dokonanie skutecznej restrukturyzacji zadłużenia, w sytuacji, gdy bank:

•

wysłał do pozwanej monit przed wypowiedzeniem w dniu 18 listopada 2019 roku, o czym świadczy fakt nadania tejże przesyłce przez pocztę polską numeru rejestrowego: (00) (...),

•

wysłał do pozwanej oświadczenie o wypowiedzenie umowy w dniu 16 grudnia 2019 roku;

co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych dotyczących ww. faktów, podczas gdy procedura upominawcza względem pozwanej została zachowana, wezwanie przed wypowiedzeniem zostało wysłane (nadane na poczcie polskiej), a umowa została skutecznie wypowiedziana w imieniu banku;

Tym samym Sąd zastąpił obowiązującą regułę wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i swobodnego uznania Sądu - mającej na celu dotarcie do prawdy obiektywnej - na zasadę arbitralnej i wybiórczej oceny dowodów, polegającą na błędnym stwierdzeniu, iż brak jest dowodu na to, iż monit został do pozwanego wysłany, w sytuacji gdy przesyłka ta została nadana na poczcie polskiej i zarejestrowana na poczcie pod numerem przewozowym (00) (...), zaś cały zebrany w sprawie materiał dowodowy powoda jest spójny i potwierdza fakt, że w tym dniu wysłano do pozwanego niniejsze pismo i pozwany miał możliwość zapoznania się treścią dokumentów kierowanych do niego przez bank, zaś wypowiedzenia umowy dokonała osoba uprawniona przez bank. W sytuacji gdy sam bank potwierdził fakt udzielenia pełnomocnictwa poprzez wytoczenie powództwa i oznaczenie terminu wymagalności, brak było podstaw do uznania przez Sąd, że wypowiedzenie jest bezskuteczne;

2.  naruszenie prawa materialnego mającą wpływ na wynik sprawy, tj.:

a)  art. 75c ustawy Prawo bankowe poprzez przyjęcie, że:

⚫

powód nie doręczył pozwanej wezwania określonego wyżej wymienionym artykułem, podczas gdy monit przed wypowiedzeniem umowy został nadany do pozwanego pismem z dnia 18 listopada 2019 roku, i tym samym bezspornym jest, że powód wypełnił obowiązek wynikający z dyspozycji określonej w art. 75c Prawa bankowego,

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych stanowi, że w przypadku przesyłek rejestrowanych umowę o świadczenie usługi uważa się za zawartą z chwilą wydania nadawcy przez operatora dowodu przyjęcia przesyłki i nadania przesyłce numeru przewozowego;

⚫

przepis ten pociąga za sobą skutek w postaci sankcji bezskuteczności złożonego oświadczenia o wypowiedzenia umowy pożyczki;

b)  art. 61 § 1 i § 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że monit oraz oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, nie zostało skutecznie doręczone pozwanej, mimo że dokumenty zostały nadane i zarejestrowane w placówce pocztowej operatora, na adres pozwanego, pod którym pozwana miała możliwość zapoznania się z dokumentacją bankową, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy;

c)  art. 6 k.c. w zw. z. art. 232 k.p.c. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie ciężar dowodu spoczywa wyłącznie na powodzie, podczas gdy powód udowodnił fakty i okoliczności wykazane w pozwie, w tym nadanie pism bankowych w placówce pocztowej, zaś strona pozwana poza zakwestionowaniem faktów wykazanych przez powoda odpowiednimi dokumentami- nie przedstawiła żadnego materiału mogącego stanowić negatywną przesłankę skutecznego doręczenia pism w świetle art. 61 k.c.;

d)  art. 60 k.c. i art. 65 k.c. oraz art. 61 § 1 k.c. w zw. z art. 75 Prawa bankowego, polegające na pominięciu realnej możliwości zapoznania się przez pozwaną z oświadczeniem o wypowiedzeniu i w konsekwencji niedokonanie ustaleń w tym zakresie, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwej subsumpcji art. 61 § 1 k.c. w zw. z art. 75 Prawa bankowego, że pozwana do dnia wydania wyroku nie miała możliwości zapoznania się z oświadczeniami woli banku;

e)  naruszenie art. 103 k.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy powód poprzez złożenie pozwu w oparciu o dokonane wypowiedzenie oświadczył tym samym, że potwierdza wypowiedzenie umowy przez pracownika banku

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości na podstawie art. 386 §1 k.p.c. oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu za obie instancje. Ewentualnie, na wypadek uznania przez Sąd, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach za I i II instancję sądową według norm przepisanych.

Jednocześnie skarżący powołał nowe dowody w postaci: wydruk śledzenia przesyłki pocztowej o numerze (00) (...) oraz pełnomocnictwa dla pracownika Banku- P. B. (1).

W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie, oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych w apelacji oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny ustalił dodatkowo:

Przesyłka o numerze (00) (...) została doręczona w dniu 5 grudnia 2019 roku. W/w przesyłka zawierała dokument w postaci wezwania do zapłaty zaległości w terminie 14 dni wraz z informacją o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Pismo zostało skierowane przez powoda do pozwanej (wydruk śledzenia przesyłki k. 161-162).

P. B. (1) – pracownik, który podpisał wypowiedzenie umowy pożyczki nr (...) zaadresowane do pozwanej, był uprawniony do działania w imieniu i na rzecz powodowego banku (pełnomocnictwo k. 160).

Sąd Apelacyjny uznał, że nowe dowody, o których przeprowadzenie wnioskował powód w złożonej apelacji, nie były spóźnione, co zostanie szczegółowo omówione w dalszej części uzasadnienia. Złożone dokumenty należało ocenić jako wiarygodne i mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności w kontekście prawidłowości dokonanego przez powoda wypowiedzenia umowy pożyczki nr (...).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja okazała się o tyle zasadna, że skutkowała uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zgłoszony przez powoda zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 231 k.p.c., był zasadny. Zgodnie z przepisem art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. W myśl przepisu art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Ocena dowodów polega na ich zbadaniu i podjęciu decyzji, czy została wykazana prawdziwość faktów, z których strony wywodzą skutki prawne. Celem sądu jest tu dokonanie określonych ustaleń faktycznych, pozytywnych bądź negatywnych i ostateczne ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Ocena wiarygodności mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części obejmującej ustalenie faktów, ponieważ obejmuje rozstrzygnięcie o przeciwnych twierdzeniach stron na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia ze świadkami, stronami, dokumentami i innymi środkami dowodowymi. Powinna odpowiadać regułom logicznego rozumowania wyrażającym formalne schematy powiązań między podstawami wnioskowania i wnioskami oraz uwzględniać zasady doświadczenia życiowego wyznaczające granice dopuszczalnych wniosków i stopień prawdopodobieństwa ich występowania w danej sytuacji. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona.

W kontekście powyższych uwag należy stwierdzić, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd Okręgowy dokonał tej oceny w sposób wadliwy, przekraczając zasadę swobody oceny dowodów, a co za tym idzie jego ustalenia stały się dowolne.

Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie w zasadzie na jednym zasadniczym ustaleniu, a mianowicie, że powód nie wykazał, iż pozwana mogła zapoznać się z treścią dokumentu zatytułowanego „monit” z dnia 18 listopada 2019 roku, przez co nie wypełnił przesłanki z art. 75c Prawa bankowego, co spowodowało, że późniejsze wypowiedzenie umowy było nieskuteczne.

Zdaniem Sąd II instancji ustalenie to jest błędne. W ocenie Sądu Odwoławczego powód już w toku postępowania pierwszoinstancyjnego wykazał, że nadał do pozwanej na właściwy adres, wezwanie do zapłaty zaległości wraz z informacją o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzacji zadłużenia w piśmie z dnia 18 listopada 2019 roku, jak również, że dokonane wypowiedzenie umowy pożyczki było skuteczne.

Z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych wynika, że w przypadku przesyłek rejestrowanych i przekazów pocztowych umowę o świadczenie usługi uważa się za zawartą z chwilą wydania nadawcy przez operatora dowodu przyjęcia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego, zwanego dalej „potwierdzeniem nadania”. Opłata pobierana jest od nadawcy przez operatora z góry za przyjęcie, przemieszczenie i doręczenie przesyłki (§ 8 pkt 1 rozporządzenia).

W niniejszej sprawie powód wykazał, nie tylko, że wystawił dokument zatytułowany „monit” z dnia 18 listopada 2019 roku, ale również, że dokument ten został nadany do pozwanej na właściwy adres, co potwierdzał numer nadania przesyłki wynikający z tego pisma (k. 13). Z dokumentu z k. 13 wynika do kogo został zaadresowany, na jaki adres, a także fakt nadania tej przesyłki. Skoro przedmiotowe pismo zostało nadane na poprawny adres, który nie był kwestionowany w toku postępowania przez pozwaną, to należało przyjąć, że pozwana miała możliwość zapoznania się z jego treścią, zgodnie z art. 61 § 1 k.c.

Pismo o wypowiedzeniu umowy pożyczki nr (...) skierowane do pozwanej zostało podpisane przez P. B. (2), pracownika banku. Powód wykazał, że doręczył pismo powódce, czego ona nie kwestionowała. Jak również nie kwestionowała umocowania pracownika banku do działania w imieniu powoda. Co prawda do pozwu nie załączono dokumentu pełnomocnictwa uprawniającego P. B. (2). Jednak mając na względzie treść art. 103 § 1 k.c., należało przyjąć, że powód poprzez złożenie pozwu w przedmiotowej sprawie w oparciu o dokonane przez P. B. (2) wypowiedzenie, potwierdził umocowanie tego pracownika do działania w imieniu powoda i skuteczność dokonanego wypowiedzenia.

W ocenie Sądu Apelacyjnego w rozumowaniu Sądu I instancji występuje brak logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie ulega bowiem wątpliwości, że jeżeli uwzględni się treść dokumentu zatytułowanego „monit” z dnia 18 listopada 2019 roku, a także okoliczność, iż pismo to zostało nadane do pozwanej, na wskazany przez nią adres, jak również fakt, złożenia pozwu w przedmiotowej sprawie, które należało uznać za potwierdzenie ważności czynności dokonanych przez pracownika powódki P. B. (2) – to należało na podstawie tych okoliczności uznać, iż pozwana miała możliwość zapoznania się z treścią pisma z dnia 18 listopada 2019 roku, a dokonane przez powoda wypowiedzenie pozwanej umowy pożyczki było skuteczne.

Sąd Apelacyjny wskazuje, że w jego ocenie powód wykazał, iż skutecznie wypowiedział umowę pożyczki już w toku postępowania przed Sądem I instancji. Bezsprzecznie okoliczności te zostały z wykazane na podstawie przeprowadzonych dowodów w toku postępowania odwoławczego.

Zauważyć należy, że powód tkwił w przekonaniu, iż należycie wykazał fakt właściwego wypowiedzenia umowa pożyczki względem pozwanej. Dopiero z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji powód dowiedział się, że Sąd a quo w sposób odmienny ocenił zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności to, że powód nie wykazał, iż pozwana mogła zapoznać się z treścią wezwania z dnia 18 listopada 2019 roku, a także, jakoby wypowiedzenie umowy nie zostało dokonane przez osobę umocowaną, do działania w imieniu i na rzecz powoda. Co istotne strona pozwana w toku postępowania nie kwestionowała, by wypowiedzenie miało zostać dokonane przez osobę nieuprawnioną.

W związku z czym powód w apelacji powołał nowe dowody, tj. wydruk śledzenia przesyłki pocztowej o numerze (00) (...) oraz pełnomocnictwa dla pracownika Banku- P. B. (1).

Przepis art. 381 KPC nie może być postrzegany, jako przeszkoda do wyjaśnienia okoliczności koniecznych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, do czego zawsze powinien dążyć sąd drugiej instancji. Należyte osądzenie sprawy wymaga bowiem, aby nie doszło do wydania orzeczenia - na skutek pominięcia przez sąd istotnych faktów i dowodów - bez uwzględnienia całego dostępnego materiału dowodowego. W konsekwencji restrykcje przewidziane w art. 381 KPC powinny być stosowane w sposób umiarkowany z uwzględnieniem okoliczności sprawy; chodzi o to by na skutek obostrzeń przewidzianych w tym przepisie, ustanowionych zasadniczo w celach pragmatycznych, nie ucierpiało prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy (tak: SN w wyroku w dnia 28 lutego 2023 roku, (...) 675/22, L.). Celem art. 381 KPC jest również dążenie do koncentracji materiału procesowego, a tym samym przeciwdziałanie przewlekaniu postępowania, co jest uwarunkowane zarówno aktywnością sądu, jak i stron oraz uczestników postępowania, którym ma być udzielona ochrona prawna. Cel ten musi być jednak zharmonizowany z zasadą sprawiedliwego procesu, opartego na zbadaniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Nowych faktów i dowodów nie można zatem pominąć tylko z tej przyczyny, że ich przeprowadzenie może przyczynić się do przedłużenia postępowania apelacyjnego, sąd drugiej instancji bowiem powinien zawsze dążyć przede wszystkim do prawidłowego rozstrzygnięcia sporu (vide: SN w wyroku z dnia 9 kwietnia 2015 roku, V CSK 447/14, L.).

W obowiązującym prawie procesowym zasadą jest bowiem dopuszczalność nowych faktów i dowodów przed sądem II instancji. Według powszechnie akceptowanego stanowiska, strona zainteresowana wprowadzeniem do sprawy w jej fazie apelacyjnej określonych nowości powinna wykazać, że wcześniej nie miała możności powołania się na nie. Jeżeli powinności tej nie sprosta, sąd apelacyjny staje przed dylematem, czy stosowny wniosek rozpatrzyć pozytywnie, czy też negatywnie. Sama bowiem okoliczność spóźnienia nie przesądza stanowiska sądu. Byłoby inaczej tylko wówczas, gdyby obowiązujące przepisy, w tym art. 368 § 1 pkt 4 KPC i art. 381 KPC zmuszały sąd do pominięcia spóźnionego materiału, innymi słowy, gdyby wyłączały nowości w postępowaniu apelacyjnym jako materiał sprekludowany. Tak jednak nie jest, gdyż na tle tych przepisów sąd ma władzę dyskrecjonalną w zakresie każdorazowej oceny, czy całokształt okoliczności sprawy (w szczególności przyczyny spóźnionego zaofiarowania nowych faktów i dowodów) uzasadnia dopuszczenie nowych faktów lub dowodów. Prawo procesowe bowiem może zakreślać granice poszukiwania przez sąd prawdy materialnej, lecz gdy, nawet z przekroczeniem tych granic, prawda ta zostanie dokładniej wyjaśniona, orzekanie przeciwko niej byłoby sprzeczne z istotą wymiaru sprawiedliwości (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 października 2022 roku, (...) 242/20, L.).

Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, że nie powinien pomijać nowych faktów i dowodów wskazujących na prawdopodobieństwo odmiennego rozstrzygnięcia, gdyby zostały uwzględnione. Potrzeba powołania się przez powoda na nowe fakty i dowody wynikła z zawartych w motywach wyroku sądu pierwszej instancji stwierdzeń dotyczących okoliczności przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Powód dopiero z uzasadnienia wyroku dowiedział się, że złożony przez niego dowód nadania wezwania z 18 listopada 2019 roku jest niewystarczający dla wykazania faktu wypełnienia przesłanki z art. 75c. Prawa bankowego, jak również o braku wykazania umocowania pracownika podpisującego wypowiedzenie umowy pożyczki pozwanej do reprezentacji banku. Ponadto przeprowadzenie wnioskowanych dowodów, w żaden sposób nie przedłużyło postępowania apelacyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny zdecydował o przeprowadzeniu w toku postępowania apelacyjnego dowodów wskazanych w apelacji przez powoda i poczynił na ich podstawie dodatkowe ustalenia.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że Sąd II instancji nie był zobowiązany do wydawania w tym przedmiocie odrębnego postanowienia (o dopuszczeniu tychże dowodów), albowiem zgodnie z treścią art. 243 ² k.p.c. dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia. Pomijając dowód z takiego dokumentu, sąd wydaje postanowienie.

Nie ulega wątpliwości, ze przepis ten ma zastosowanie - poprzez art. 391 § 1 zd. 1 k.p.c. - także w postępowaniu drugoinstancyjnym.

Skoro powód wykazał, iż doręczył pozwanej przesyłkę nr (00) (...), w której to wzywał pozwaną do zapłaty zaległości w terminie 14 dni oraz informował o możliwości złożenia przez pozwaną wniosku o restrukturyzację zadłużenia, to należało bezsprzecznie uznać, iż pozwana miała możliwość zapoznania się z tym pismem, zgodnie z art. 61 § 1 k.c. Tym samym w ocenie Sądu Apelacyjnego powód udowodnił, że dopełnił trybu przewidzianego w art. 75c Prawa bankowego.

Uwzględniając, iż wypowiedzenie umowy przez bank wymaga podjęcia dwóch odrębnych czynności, najpierw sporządzenia wezwania do zapłaty zaległej płatności pod rygorem wypowiedzenia umowy, a następnie, gdyby wezwanie to nie przyniesie skutku, sporządzenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy (tak Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 8 sierpnia 2019 roku, I ACa 160/19, L.), należało przyjąć, iż powód skutecznie wypowiedział pozwanej umowę pożyczki nr (...). Zarówno wezwanie do zapłaty, jak i wypowiedzenie umowy pożyczki zostały skutecznie doręczone pozwanej na właściwy adres, wobec czego pozwana miała możliwość zapoznania się z ich treścią. Dodatkowo jak wykazano w toku postępowania apelacyjnego, oświadczenie o wypowiedzeniu umowy pożyczki zostało złożone w imieniu powoda przez uprawnionego pracownika. Tym samym powód udowodnił, iż w sposób ważny wypowiedział pozwanej umowę pożyczki.

Wziąwszy pod uwagę powyższą konstatację Sądu II instancji bezprzedmiotowe jest szczegółowe odnoszenie się do pozostałych zarzutów apelacji, albowiem omówione powyżej okazały się skuteczne, w tym znaczeniu, ze skutkowały uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Stąd też Sąd Apelacyjny pomija w tym miejscu rozważania w ich płaszczyźnie, tzn. co do pozostałych zarzutów apelacji.

Sąd II instancji zdecydował, iż na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. uchyli zaskarżony wyrok i przekaże sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny doszedł bowiem do przekonania, że Sąd Okręgowy - przy przyjęciu, że powód wykazał doręczenie wezwania z dnia 18 listopada 2019 roku do pozwanej - i skutecznie wypowiedział pozwanej umowę pożyczki (która to ocena prawna wiąże Sąd I instancji zgodnie z art. 386 § 6 zd. 1 k.p.c.), nie rozpoznał istoty przedmiotowej sprawy, jak również nie przeprowadził postępowania dowodowego w całości co do pozostałych zarzutów podniesionych przez pozwaną w sprzeciwie od nakazu zapłaty.

Dla porządku należy dodać, że Sądowi Apelacyjnemu znany jest pogląd prezentowany w orzecznictwie oraz w doktrynie, z którego wynika, że sąd drugiej instancji jest sądem merytorycznym i sam może prowadzić postępowanie dowodowe oraz czynić własne ustalenia. Jak wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 marca 2019 roku, sygn. akt II CSK 62/18 „w obowiązującym modelu apelacji pełnej, rola sądu drugiej instancji nie ogranicza się jedynie do samego aktu kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, ale obejmuje także powinność merytorycznego rozpoznania sprawy. Celem postępowania apelacyjnego jest bowiem ponowne i wszechstronne merytoryczne rozpoznanie sprawy. Przepis art. 382 k.p.c. określa podstawę merytorycznego orzekania przez sąd drugiej instancji, która obejmuje materiał dowodowy zebrany przez sąd pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Zebrany materiał w rozumieniu tego przepisu, to dowody przeprowadzone w sprawie oraz fakty powszechnie znane, znane sądowi urzędowo, fakty przyznane, a także objęte twierdzeniami jednej strony, co do których druga strona nie wypowiedziała się. Uregulowanie to nakłada na sąd drugiej instancji obowiązek dokonania ponownie własnych ustaleń, które mogą obejmować ustalenia sądu pierwszej instancji przyjęte za własne albo różnić się od tych już poczynionych, a następnie poddania ich ocenie pod kątem prawa materialnego. Sąd drugiej może zmienić ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania orzeczenia co do istoty sprawy sądu pierwszej instancji bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, uzasadniającego odmienne ustalenia, chyba że szczególne okoliczności wymagają ponowienia lub uzupełnienie tego postępowania.” (zob. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2019 roku, II CSK 29/18 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 30 listopada 2018 roku, sygn. akt I ACa 1736/17).

Zatem, stwierdzenie w toku kontroli instancyjnej nierozpoznania sprawy przez sąd I instancji co do istoty nie powoduje obligatoryjnego uchylenia zaskarżonego wyroku, a jedynie możliwość wydania takiego orzeczenia. Norma art. 386 § 4 k.p.c., przewidująca kompetencję sądu II instancji do wydania orzeczenia kasatoryjnego w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości musi być więc interpretowana jako wyjątek od zasady merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 27 czerwca 2019 roku, sygn. akt III AUa 83/19).

Powyższa konkluzja nie oznacza jednak, że sąd pierwszej instancji może całkowicie zwolnić się od czynienia własnych ustaleń faktycznych, co w konsekwencji prowadziłoby do pozbawienia stron postępowania jednej instancji sądowej, a co również potwierdzają utrwalone poglądy doktryny i judykatury (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2019 roku, sygn. akt II CZ 51/19).

Podkreślenia zaś wymaga, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe jedynie w zakresie zgłoszonego przez pozwaną zarzutu braku wymagalności roszczenia, jako najdalej idącego. Sąd a quo nie przeprowadził w żadnym zakresie postępowania dowodowego, dotyczącego pozostałych zgłoszonych przez pozwaną zarzutów merytorycznych, tj. niezgodności z zasadami współżycia społecznego pozaodsetkowych kosztów pożyczki, nierynkowego charakteru ubezpieczenia kredytu, bezpodstawnego wyliczenia odsetek od kosztów kredytu. Sąd Okręgowy nie przeprowadził postępowania dowodowego w tym przedmiocie, gdyż jak - zostało wskazane powyżej -dokonał błędnego ustalenia faktycznego, iż powód nie dokonał skutecznego wypowiedzenia umowy pożyczki nr (...). Należy zatem skonstatować, że skoro Sąd I instancji nie przeprowadził rzeczonego postępowania dowodowego, to w konsekwencji nie rozpoznał w tej części istoty sprawy, a tym samym istoty sprawy jako całości, albowiem przyjmując, iż powód w sposób ważny wypowiedział pozwanej umowę, to kwestią kluczową jest ustalenie, czy w przedmiotowej umowie zostały zawarte postanowienia niedozwolone w kontekście art. 385 ¹ k.c., czy zawarte w umowie kredytu ubezpieczenie kredytu miało charakter rynkowy i czy uwzględniało rzeczywiste potrzeby pozwanej, jak również, czy powód naliczył w sposób prawidłowy odsetki od kwoty kredytu. Postępowanie dowodowe musi być przeprowadzone w tej części w całości.

Dodatkowo należy zauważyć, iż Sąd Okręgowy w poczynionych rozważaniach prawnych w ogóle nie wypowiedział się w zakresie pozostałych, zgłoszonych przez pozwaną zarzutów merytorycznych. Sąd Apelacyjny pozwoli sobie przytoczyć treść uzasadnienia Sądu I instancji w tym zakresie „z tych wszystkich względów powód wbrew treści art. 6 k.c. nie wykazał, że skutecznie wypowiedział pozwanej umowę pożyczki, zatem dochodzone pozwem roszczenie jest niewymagalne i tym samym przedwczesne, co skutkuje oddaleniem powództwa. W tym stanie rzeczy ocena pozostałych zarzutów zgłoszonych w pozwie ( prawidłowo winno być sprzeciwie od nakazu zapłaty) jest bezprzedmiotowa i niecelowa”, „…najdalej idącym jest zarzut braku wymagalności roszczenia powoda, a jego uwzględnienie skutkowało bezprzedmiotowością rozpoznawania pozostałych zarzutów.”. Rozważania Sądu a quo w całości koncentrowały się jedynie na przesłance braku wymagalności roszczenia. W istocie Sąd I instancji nie poczynił jakichkolwiek refleksji co do pozostałych zarzutów zgłoszonych przez stronę pozwaną.

Konkludując, wykluczona była w niniejszej sprawie możliwość wydania przez Sąd II instancji orzeczenia reformatoryjnego, a zaskarżone orzeczenie należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że Sąd Apelacyjny nie mógł czynić w rzeczonym zakresie własnych ustaleń bez pozbawienia stron przynależnego im prawa do kontroli instancyjnej, co jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą dwuinstancyjności, a co jednoznacznie wynika z wyżej przywołanego postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2019 roku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji powinien – uwzględniając, że powód doręczył pozwanej wezwanie z dnia 18 listopada 2019 roku i skutecznie wypowiedział pozwanej umowę pożyczki (ustalenie to i wnioski jurydyczne z niego płynące są zresztą dla Sądu Okręgowego wiążące w oparciu o treść art. 386 § 6 zd. 1 k.p.c.) – przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy zawarta przez strony umowa pożyczki zawiera postanowienia abuzywne w kontekście art. 385 ¹ k.c., czy powód naliczał odsetki ustawowe jedynie od kwoty udzielonego kapitału kredytu, czy od całej kwoty kredytu (obejmującej prowizję i składkę ubezpieczeniową), wysokości niespłaconego przez pozwaną zobowiązania. Po dokonaniu powyższych ustaleń Sąd Rejonowy ponownie rozważy zasadność powództwa oraz rozstrzygnie w przedmiocie kosztów procesu, w tym kosztów postępowania odwoławczego.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe rozważania Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, pozostawiając temuż Sądowi rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego (art. 108 § 2 k.p.c.).