Wyrok z 13 sierpnia 2024, sygn. I ACa 427/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 sierpnia 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi Wydział I Cywilny

w składzie:

Przewodniczący

Sędzia SA

Krzysztof Depczyński

porozpoznaniuwdniu 13 sierpnia 2024 r. w Łodzi

na posiedzeniu niejawnym

sprawyzpowództwa Z. I. i P. I.

przeciwko Skarbowi Państwa – (...)
w B.

o odszkodowanie

na skutekapelacji obu stron

odwyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu

z dnia 30 listopada 2022 r.

sygn. akt I C 388/22

1.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1. w ten sposób, że zasądza odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 88 700 (osiemdziesiąt osiem tysięcy siedemset) zł, z tym że od kwoty 40 000 (czterdzieści tysięcy) zł od dnia 18 stycznia 2017 r., a od kwoty 48 700 (czterdzieści osiem tysięcy siedemset) zł od dnia 19 września 2022 r.;

2.  oddala apelację powodów w pozostałym zakresie, a apelację strony pozwanej w całości;

3.  zasądza od Skarbu Państwa – (...) w B. na rzecz Z. I. i P. I. kwotę 7 750 (siedem tysięcy siedemset pięćdziesiąt) zł,
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od uprawomocnienie
się orzeczenia, tytułem kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym.

I ACa 427/23

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2022 r. w sprawie z powództwa
Z. I. i P. I. przeciwko Skarbowi Państwa – (...) w N. o ochronę naturalnego środowiska człowieka, Sąd Okręgowy w Sieradzu:

1/ zasądził od pozwanego Skarbu Państwa – Rejonowego Zarządu Infrastruktury
w B. solidarnie na rzecz powodów Z. I.
i P. I. kwotę 88.700,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie
od dnia 22 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty;

2/ oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

3/ zasądził od pozwanego Skarbu Państwa – Rejonowego Zarządu Infrastruktury
w B. na rzecz powodów Z. I. i P. I. kwotę 7.417,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

4/ nakazał pobrać od pozwanego Skarbu Państwa – (...) w B. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego
w Sieradzu kwotę 6.930,47 zł tytułem zwrotu wydatków w sprawie poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa.

Powyższy wyrok został oparty na następujących ustaleniach faktycznych:

Z. I. i P. I. w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej są współwłaścicielami nieruchomości położonej w miejscowości X., gmina C., powiat (...), oznaczonej numerem (...)
o powierzchni 1.378 m ², dla której w Sądzie Rejonowym w Łasku prowadzona
jest (...) nr (...). Nieruchomość ta położona
jest w pobliżu lotniska wojskowego w C..

W dniu 25 października 2016 r. Sejmik Województwa (...) podjął uchwałę nr (...) w sprawie utworzenia strefy ograniczonego użytkowania, na podstawie której przesunięto granice poszczególnych podobszarów oznaczonych wyodrębnionymi izoliniami. Ww. uchwała uchyliła poprzednią uchwałę
w tym przedmiocie, tj. uchwałę z dnia 9 lutego 2010 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego w C..
Zgodnie z § 8 powołanej uchwały w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadzono następujące ograniczenia w zakresie przeznaczenia terenu:

1)  w podobszarze A:

a)  zakaz przeznaczania terenu pod zabudowę mieszkaniową jedno-
i wielorodzinną, zagrodową i zamieszkania zbiorowego,
a także mieszkaniowo-usługową,

b)  zakaz tworzenia terenów rekreacyjno-wypoczynkowych,

c)  zakaz tworzenia stref ochronnych (...)A" uzdrowisk,

d)  zakaz przeznaczania terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży;

2)  w podobszarze B:

a)  zakaz tworzenia stref ochronnych (...) uzdrowisk,

b)  zakaz przeznaczania terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży działających w porze nocy.

Zgodnie z § 9 tejże uchwały w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadzono następujące ograniczenia w zakresie korzystania z terenu:

1)  w podobszarze A:

a)  zakaz budowy budynków jedno- i wielorodzinnych oraz zamieszkania zbiorowego, zagrodowego, mieszkaniowo-usługowego, szpitali, domów opieki społecznej, a także obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,

b)  zakaz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych w całości
lub części na budynki mieszkalne jedno- i wielorodzinne oraz zamieszkania zbiorowego, zabudowę zagrodową, mieszkaniowo-usługowe, szpitale, domy opieki społecznej, a także obiekty związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,

c)  dopuszcza się rozbudowę, odbudowę oraz nadbudowę istniejących szpitali, domów opieki społecznej i obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,

d)  dopuszcza się zmianę sposobu użytkowania budynków w całości lub części na cele mieszkaniowe oraz budowę nowych budynków mieszkalnych jednorodzinnych jako towarzyszących innym funkcjom, na warunkach określonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego,
a w przypadku braku planu miejscowego, na warunkach określonych
w decyzji o warunkach zabudowy;

2)  w podobszarze B:

a)  zakaz budowy szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych
ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży działających w porze nocy,

b)  zakaz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych w całości
lub części na szpitale, domy opieki społecznej oraz obiekty związane
ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży działających w porze nocy,

c)  dopuszcza się rozbudowę, odbudowę oraz nadbudowę istniejących szpitali, domów opieki społecznej i obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży.

W myśl § 10 w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadzono następujące wymagania techniczne dotyczące budynków:

1)  w podobszarze A:

a)  w budynkach istniejących oraz nowoprojektowanych należy zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej, zgodnie z obowiązującymi normami, poprzez zastosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej,

2)  w podobszarze B:

a)  w budynkach szpitali, domów opieki społecznej i budynkach związanych
ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży należy zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej, zgodnie z zobowiązującymi normami, poprzez zastosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej.

Dla działki powodów w zakresie zagospodarowana przestrzennego został opracowany plan miejscowy – na mocy uchwały nr XXIV 234/12 Rady Miejskiej
w C. z dnia 25 kwietnia 2012 r. Wspomniana nieruchomość znajduje się
na terenie komunikacji – droga dojazdowa (ozn. (...)) – oraz terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (ozn. 6MN), dla którego określono:

b)  przeznaczenie podstawowe: zabudowę mieszkaniową jednorodzinną
w zabudowie wolnostojącej,

c)  przeznaczenie uzupełniające – zabudowę gospodarczą i garażową – nieuciążliwe usługi towarzyszące,

d)  przeznaczenie służące działaniom polegającym na adaptacji budynków istniejących zgodnie z rysunkiem planu, ich rozbudowie, przebudowie, modernizacji oraz realizacji nowych budynków, z niezbędnymi
do ich funkcjonowania budynkami, pomieszczeniami technicznymi
i gospodarczymi, garażami oraz terenami zieleni, dojściami, miejscami postojowymi, urządzeniami infrastruktury technicznej, obiektami małej architektury,

e)  dopuszcza się realizację nowej sieci infrastruktury technicznej w pasie pomiędzy linią rozgraniczającą, a nieprzekraczalną linią zabudowy.

W myśl § 23 ww. uchwały na obszarze objętym planem ustalono:

1)  granice powierzchni przejściowej 1:10,

2)  nieprzekraczalną linię zabudowy,

3)  tereny zmeliorowane.

Zgodnie z uchwałą nr (...) Sejmiku Województwa (...)
z dnia 25 października 2016 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego C., stanowiącego regulację szczególną, obszar ograniczonego użytkowania został podzielony na 2 podobszary, tj.:

⚫

podobszar A, którego wewnętrzną granicę wyznacza granica terenu lotniska, z kolei granicę zewnętrzną izolinie równoważnego poziomu dźwięku
(...) = 60 dB oraz (...) = 50 dB,

⚫

podobszar B, którego wewnętrzną granicę wyznacza zewnętrzna granica podobszaru A, z kolei granicę zewnętrzną izolinie równoważnego poziomu dźwięku (...) = 55 dB oraz (...) = 45 dB.

Działka strony powodowej znajduje się w całości w podobszarze A.

Wartość rynkowa nieruchomości została oszacowana przez biegłego
na 648.100,00 zł. Ustalając wartość nieruchomości przyjęto wynikowy średni współczynnik utraty wartości nieruchomości związany z lokalizacją na danym podobszarze na poziomie 9,1%. W związku z tym łączny wymiar utraty wartości działki wyniósł 59.000,00 zł.

Przed utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania budynek powodów spełniał wymogi Prawa budowlanego w zakresie izolacyjności akustycznej. Natomiast po prowadzeniu obszaru ograniczonego użytkowania zapewnienie odpowiedniego klimatu akustycznego wymaga poniesienia dodatkowych nakładów celem poprawy izolacyjności akustycznej przegród budowlanych. Nakłady dodatkowe wynikają z wymogów wprowadzonych uchwałą z 2016 r. w sprawie utworzenia strefy ograniczonego użytkowania.

Aby zapewnić odpowiedni klimat akustyczny w budynku mieszkalnym powodów, przy uwzględnieniu wymogów wygłuszania budynków przewidzianych uchwałą Sejmiku Województwa (...) nr (...) oraz Polskimi Normami, należy zwiększyć izolacyjność akustyczną łącznie w pięciu pokojach poprzez:

a)  wymianę ośmiu okien na okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej,

b)  wstawienie jednego tłumika kanałowego w ciągu wentylacyjnym.

Ponadto z uwagi na brak możliwości otwierania okien podczas występowania hałasu lotniczego wynikającego z utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, należy zainstalować łącznie sześć wentylatorów sufitowych.

Wartość robót mających zapewnić właściwy klimat akustyczny przedmiotowego budynku mieszkalnego został oszacowany na łączną kwotę 29.700,00 zł.

W swych rozważaniach prawnych Sąd Okręgowy wskazał, iż samo utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania świadczy o negatywnym oddziaływaniu lotniska na środowisko w stopniu wymagającym wprowadzenia ograniczeń w wykonywaniu prawa własności. Konsekwencją wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania na terenie obejmującym nieruchomość powodów było poniesienie przez nich szkody w postaci ograniczenia w sposobie korzystania z tej nieruchomości
oraz zmniejszenie jej wartości. Wyjaśniono, że wartość nieruchomości uległa obniżeniu ze względu na położenie w okolicach lotniska wojskowego oraz na skutek związanego z jego funkcjonowaniem hałasu.

Sąd a quo podkreślił, iż odszkodowanie przewidziane w art. 129 ust. 2 p.o.ś nie jest ograniczone do rzeczywistej straty, bowiem panuje zasada pełnej odpowiedzialności odszkodowawczej za wprowadzenie ograniczeń w korzystaniu
z nieruchomości, a nadto bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy poszkodowany zamierzał zbyć nieruchomość.

Sąd Okręgowy ustalił, iż wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości uległa obniżeniu o łączną kwotę 59.000 zł.

Przechodząc do oceny drugiego z roszczeń, tj. żądania zwrotu nakładów potrzebnych na rewitalizację akustyczną budynku, Sąd wskazał, iż obowiązek naprawienia szkody przez pozwanego powstał z chwilą jej wyrządzenia powodom,
a zatem z chwilą wejścia w życie uchwały Sejmiku Województwa (...)
Nr (...) określającej zakres niezbędnych nakładów rewitalizacyjnych
i zobowiązującej do ich poczynienia. Wyjaśniono, że ww. koszty rewitalizacji stanowią bezpośredni uszczerbek związany z ustanowieniem strefy ograniczonego użytkowania, w związku z czym należy uznać je za zasadne.

Nakłady z tego tytułu zostały oszacowane na kwotę 29.700 zł,
przy uwzględnieniu, iż budynek został wzniesiony w tradycyjnej technologii
i przy użyciu dostosowanych do niej materiałów budowlanych. W tym miejscu
Sąd zaznaczył, że zasądzenie kosztów potrzebnych na rewitalizację akustyczną
nie wymaga uprzedniego ich poniesienia, bowiem szkoda powstaje już w chwili zdarzenia szkodzącego. Sąd a quo podkreślił, że choć poczynienie ww. nakładów pozwoli uniknąć ponadnormatywnych hałasów i uatrakcyjni nieruchomość,
to nie wpłynie na wzrost jej wartości z uwagi na lokalizację w strefie ograniczonego użytkowania.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że powodom przysługuje odszkodowanie w łącznej kwocie 88.700 zł.

O odsetkach od zasądzonej kwoty Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c. Jako datę początkową naliczania odsetek przyjęto 22 sierpnia 2022 r.,
tj. dzień modyfikacji roszczenia. Wobec tego dalej idące żądanie odsetkowe
nie zasługiwało na uwzględnienie.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c.,
zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.

Uwzględniając wspomnianą zasadę odpowiedzialności za wynik procesu,
Sąd nakazał pozwanemu zwrócić wydatki tymczasowo poniesione przez Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Sieradzu w postaci wynagrodzenia biegłego.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany zaskarżając go w całości.

Skarżonemu rozstrzygnięciu apelujący zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1)  art. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że odpowiedzialność odszkodowawcza przewidziana w tym przepisie obejmuje spadek wartości nieruchomości spowodowany emisją hałasu związanego z eksploatacją lotniska wojskowego w C., a także spadek wartości spowodowany zawężeniem prawa własności powstałym wskutek wejścia w życie Uchwały
nr (...) Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania
dla lotniska wojskowego C., podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanej regulacji prowadzi do wniosku, że odszkodowanie na podstawie art. 129
ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska należne jest jedynie w przypadku udowodnienia przez stronę powodową,
że postanowienia aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania określają nakazy, zakazy, które w sposób bezpośredni wpływają
na nieruchomości strony powodowej, wywołując szkodę w postaci spadku wartości nieruchomości, natomiast samo „zawężenie granic własności”,
czy też „stygmatyzacja nieruchomości” nie stanowią podstawy
do dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania
z nieruchomości w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania;

2)  art. 129 ust. 2 p.o.ś. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie,
że w przedmiotowej sprawie wystąpiła szkoda, pomimo iż w obecnym stanie rzeczy nie jest możliwe skuteczne oszacowanie wysokości tej szkody,
gdyż stanowi ona wyłącznie szkodę ewentualną, która urealni się dopiero
na etapie ewentualnej, np. sprzedaży nieruchomości należącej do powodów;

3)  art. 136 ust. 3 w zw. z art. 129 ust 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu,
że odpowiedzialność odszkodowawcza polegająca na zwrocie kosztów rewitalizacji obejmuje również koszty nieponiesione, a konieczne
do poniesienia, w przypadku braku nakazu dokonania rewitalizacji akustycznej, podczas gdy prawidłowa wykładania wskazanej regulacji prowadzi do wniosku, że odszkodowanie na podstawie art. 136 ust. 3
ww. ustawy jest należne jedynie w przypadku faktycznego poniesienia
przez stronę kosztów rewitalizacji;

4)  art. 361 § 2 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że naprawieniu podlega szkoda, która jeszcze nie powstała, tak jak w niniejszej sprawie,
w której nie doszło jeszcze do utraty składników majątkowych,
czy też do poniesienia przez powodów nieplanowanych (niezgodnych
z ich wolą) wydatków.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa, a także o zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.

Powodowie w odpowiedzi na apelację pozwanego wnieśli o jej oddalenie
w całości i zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego,
w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Apelację od powyższego wyroku wywiedli powodowie zaskarżając go w części,
tj. co do pkt. 1 w zakresie zasądzającym odsetki od dnia 22 sierpnia 2022 r.
do dnia zapłaty oraz pkt 2.

Skarżonemu rozstrzygnięciu apelujący zarzucili:

I.  naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik postępowania poprzez:

1)  błędną wykładnię art. 481 § 1 w zw. z art. 455 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm. – dalej również jako: „k.c.”) i w konsekwencji ich niezastosowanie polegające na zasądzeniu od pozwanego na rzecz powodów odsetek ustawowych od dnia 22 sierpnia 2022 r. (od dnia ustalenia ostatecznej wysokości odszkodowania w toku postępowania), podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. regulacji prowadzić winna do wniosku, że odsetki w niniejszej sprawie należne są od momentu niespełnienia żądania w terminie wskazanym przez wierzyciela, albowiem szkoda w określonej wysokości powstała wskutek utworzenia ograniczonego obszaru użytkowania (dalej również jako: (...)), a zatem Sąd I instancji winien zasądzić od pozwanego na rzecz powodów odsetki ustawowe:

⚫

od dnia 18 stycznia 2017 r. do dnia zapłaty dla kwoty 40.000,00 zł oraz

⚫

od dnia doręczenia pozwanemu opinii biegłego do dnia zapłaty
dla kwoty 48.700,00 zł;

2)  błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 363 § 2 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. polegające na zasądzeniu
od pozwanego na rzecz powodów odsetek ustawowych od dnia 22 sierpnia 2022 r. (od dnia ustalenia ostatecznej wysokości odszkodowania w toku postępowania), podczas gdy w niniejszej sprawie należało przyjąć, że odsetki należne są od momentu niespełnienia żądania w terminie wskazanym
przez wierzyciela, albowiem szkoda określonej w wysokości powstała wskutek utworzenia ograniczonego obszaru użytkowania, a nie w momencie ustalenia jej ostatecznej wysokości w toku postępowania, a zatem Sąd I instancji winien zasądzić od pozwanego na rzecz powodów odsetki ustawowe:

⚫.

⚫

od dnia 18 stycznia 2017 r. do dnia zapłaty dla kwoty 40.000,00 zł oraz

⚫

od dnia doręczenia pozwanemu opinii biegłego do dnia zapłaty
dla kwoty 48.700,00 zł.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów odsetek ustawowych:

1)  od kwoty 40.000,00 zł od dnia 18 stycznia 2017 r. do dnia zapłaty,

2)  od kwoty 48.700,00 zł od dnia doręczenia pozwanemu opinii biegłego
H. S. określającego równowartość spadku wartości nieruchomości
oraz szkodę w postaci kosztów niezbędnych na dostosowanie akustyczne
do dnia zapłaty.

Jednocześnie ewentualnie wniesiono o uchylenie wyroku Sądu I instancji
w zaskarżonej części oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżący wnieśli o zasądzenie od pozwanego na ich zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Pozwany w odpowiedzi na apelację powodów wniósł o jej oddalenie w całości
i zasądzenie od powodów kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny dodatkowo ustalił:

Pismem z dnia 5 stycznia 2017 r. Z. I. i P. I. wezwali Skarb Państwa – Rejonowy Zarząd Infrastruktury w N. do zapłaty 35.000 zł tytułem obniżenia wartości nieruchomości w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania oraz 5.000 zł tytułem kosztów dokonania rewitalizacji akustycznej, wyznaczając 7-dniowy termin na spełnienie świadczenia, liczony od dnia odebrania przedmiotowego wezwania (przedsądowe wezwanie
do zapłaty – k. 12-12v).

W odpowiedzi z dnia 12 stycznia 2017 r. Skarb Państwa – Rejonowy Zarząd Infrastruktury w N. odmówił uznania zgłoszonych roszczeń (odpowiedź
na wezwanie do zapłaty – k. 13).

Sąd Apelacyjny zważył:

Apelacja powodów okazała się w istotnej części zasadna i skutkowała częściową zmianą orzeczenia Sądu Okręgowego w kierunku postulowanym
przez apelujących – a to na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Natomiast apelacja pozwanego okazała się w całości bezzasadna.

Na przedpolu dalszych rozważań należy wyjaśnić, że zarzuty podniesione zarówno w apelacji powodów, jak i w apelacji pozwanego dotyczą jedynie błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. W związku z tym należy uznać, iż żadna
ze stron nie poddaje w wątpliwość przebiegu postępowania dowodowego, oceny dowodów ani ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego wyroku. Sąd Apelacyjny jednocześnie nie dopatrzył się tego rodzaju naruszeń prawa procesowego, które byłby zobligowany uwzględnić z urzędu. Wobec tego Sąd
II instancji w całości podziela poczynione przez Sąd a quo ustalenia faktyczne
i przyjmuje je za własne.

Z uwagi na to, że pozwany kwestionuje podstawy swej odpowiedzialności
w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji zasadność przyznania na rzecz powodów odszkodowania za doznaną szkodę, w pierwszej kolejności należy odnieść się do apelacji strony pozwanej.

Jako bezzasadny jawi się zarzut naruszenia art. 129 ust. 2 p.o.ś. polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że odpowiedzialność odszkodowawcza przewidziana
w tym przepisie obejmuje spadek wartości nieruchomości spowodowany emisją hałasu związany z eksploatacją lotniska wojskowego w C. oraz spadek wartości spowodowany zawężeniem prawa własności związany z wejściem w życie Uchwały
nr (...) Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 r. Zarzut ten został oparty na uchwałach Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2022 r. w sprawie III CZP 80/22 oraz z dnia 29 kwietnia 2022 r. w sprawie III CZP 81/22.

W ww. uchwałach Sąd Najwyższy wskazał, iż wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania ze względu na niemożność zachowania standardów ochrony środowiska przed hałasem w związku z funkcjonowaniem lotniska
nie stanowi samodzielnej podstawy roszczenia odszkodowawczego z tytułu obniżenia wartości nieruchomości z art. 129 ust. 2 p.o.ś. Do ograniczających sposobów korzystania z nieruchomości w rozumieniu ww. przepisu można zaliczyć wyłącznie postanowienia aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania określające nakazy, zakazy i zalecenia skierowane do właścicieli nieruchomości (art. 135 ust. 3a p.o.ś.). W związku z tym samo „zawężenie granic własności”, czy „stygmatyzacja nieruchomości” – jak za Sądem Najwyższym wskazał skarżący – nie stanowią podstawy do dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania.
Sąd Najwyższy uznał ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania za legalne działanie władzy publicznej mające podstawę ustawową, zaś szkody powstałe wskutek tego działania za „szkody legalne”. Ustawa Prawo ochrony środowiska wprowadziła odrębny reżim odpowiedzialności prawnej, w kompleksowy sposób regulując w art. 129-136 skutki utworzenia ww. obszaru i wyłączając stosowanie ogólnych przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności cywilnej, chyba że p.o.ś. do takich przepisów wyraźnie by odsyłało. Jednocześnie należy podkreślić, iż wspomniana ustawa zawiera szczególną regulację w tym zakresie
i brak w niej odesłania do przepisów ogólnych dotyczących odpowiedzialności
za szkodę. W związku z tym art. 129 p.o.ś. ma charakter absolutny i stanowi wyjątek od ogólnych przepisów o odpowiedzialności cywilnej przewidzianych
w Kodeksie cywilnym, a zatem podlega ścisłej wykładni (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2022 r., III CZP 80/22, R. nr (...);
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2022 r., III CZP 81/22,
R. nr (...)).

Sąd Apelacyjny podziela powyższe stanowisko Sądu Najwyższego,
bowiem prawo własności – tak jak inne prawa rzeczowe – może podlegać ograniczeniom wynikającym z aktów prawnych. Z tej przyczyny należy podzielić stanowisko skarżącego co do tego, iż zawężenie granic własności czy stygmatyzacja nieruchomości nie mogą zostać uznane za samodzielną podstawę dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości
w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania. Skarżący jednak zdaje się nie zauważać, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi samo „zawężenie granic własności” czy „stygmatyzacja nieruchomości”, ale również szereg zakazów skierowanych do powodów, jako właścicieli nieruchomości. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z niekwestionowanymi ustaleniami Sądu a quo
ww. nieruchomość znajduje się w podobszarze A, a zatem w strefie wewnętrznej obszaru ograniczonego użytkowania, dla której przewidziano najwięcej zakazów. Stosownie do treści § 8 pkt 1 oraz § 9 pkt 1 uchwały nr XXIX/379/16
Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 r. dla podobszaru A wprowadzono zakaz m.in. budowy budynków jedno- i wielorodzinnych
oraz zamieszkania zbiorowego, zagrodowego, mieszkaniowo-usługowego, szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży; tworzenia terenów rekreacyjno-wypoczynkowych, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży. Ponadto w § 10
tej uchwały wprowadzono wymóg zapewnienia właściwego klimatu akustycznego
w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej w budynkach istniejących oraz nowoprojektowanych w podobszarze A.

Powyższe jednoznacznie świadczy o tym, że przedmiotowa nieruchomość, jako znajdująca się w podobszarze A, objęta jest konkretnymi zakazami i nakazami, w związku z czym nawet przy ścisłej wykładni art. 129 ust. 2 p.o.ś. spełnia kryteria odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. W tym miejscu należy zaznaczyć, że szkoda powodów, jako właścicieli tej nieruchomości, polegała –
jak słusznie wskazał Sąd I instancji – nie tylko na zmniejszeniu jej wartości,
ale również na ograniczeniach w sposobie jej korzystania, co wprost wynika z treści uchwały nr (...) Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 r.

Sąd Apelacyjny również nie podziela argumentacji skarżącego
co do naruszenia art. 136 ust. 3 w zw. z art. 129 ust. 2 p.o.ś. oraz art. 361 § 2 k.c. Wskazać należy, iż odszkodowanie za poniesioną szkodę obejmuje zmniejszenie wartości nieruchomości oraz koszty poniesione w celu wypełnienia wymagań technicznych istniejących budynków, w tym koszty rewitalizacji akustycznej, również w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie. Jednocześnie trzeba zaznaczyć, że dla zasadności żądania odszkodowania tytułem konieczności poniesienia kosztów rewitalizacji w budynkach objętych obszarem ograniczonego użytkowania prawnie irrelewantne pozostaje wykazanie
przez właścicieli nieruchomości, że ww. wydatki rzeczywiście zostały już poniesione (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2012 r., II CSK 254/12, Legalis nr (...)).

W tym miejscu należy podzielić stanowisko Sąd Apelacyjnego w Łodzi wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 sierpnia 2023 r. w sprawie
I ACa 733/23, zgodnie z którym już sama wykładnia językowa art. 136 ust. 3 p.o.ś. uzasadnia konstatację, iż właściciel nieruchomości może domagać się odszkodowania, nawet jeżeli jeszcze nie poniósł wydatków związanych
z rewitalizacją. Ustawodawca w ww. przepisie wskazał, iż szkodą są „także” koszty poniesione w celu wypełnienia wymagań technicznych, w związku z czym szkoda istnieje także wtedy, gdy koszty jeszcze nie zostały poniesione, lecz zostały określone wymagania techniczne budynków. Wspomniana wykładnia językowa znajduje potwierdzenie w wykładni funkcjonalnej art. 129 ust. 2 oraz art. 136 ust. 3 p.o.ś. Wyraźnego podkreślenia wymaga, iż celem tych przepisów jest ułatwienie osobom, które zostały poszkodowane wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania, dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.

Wobec powyższego uszczerbek majątkowy powstaje w chwili wejścia w życie aktu prawa miejscowego określającego wymagania techniczne dla budynków znajdujących w obszarze ograniczonego użytkowania. W przedmiotowej sprawie takim aktem jest uchwała nr (...) Sejmiku Województwa (...)
z dnia 25 października 2016 r. w sprawie utworzenia strefy ograniczonego użytkowania. Jak już wspomniano, w § 10 tej uchwały w obszarze ograniczonego użytkowania w podobszarze A wprowadzono wymagania techniczne dla budynków istniejących oraz nowoprojektowanych, w myśl których należy zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej,
zgodnie z obowiązującymi normami, poprzez zastosowanie przegród budowlanych
o odpowiedniej izolacyjności akustycznej.

Szkoda w przedmiotowej sprawie powstała z chwilą wejścia w życie uchwały nr (...) Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 r., bowiem od tego momentu po stronie powodów, jako właścicieli nieruchomości, powstały pasywa związane z potrzebą rewitalizacji posadowionych
na tej nieruchomości budynków. Natomiast na pozwanym od tej chwili spoczywa obowiązek pokrycia kosztów rewitalizacji tak, aby właściciel nieruchomości
mógł dochować wymagań przewidzianych w ww. akcie prawa miejscowego.

Odmienna wykładnia, którą zaprezentował pozwany, prowadziłaby
do wniosku, iż prawo poszkodowanych do zamieszkania w niezbędnym dla higieny fizycznej i psychicznej komforcie akustycznym uzależnione jest od poziomu
ich zamożności, bowiem niezbędne byłoby uprzednie poniesienie kosztów rewitalizacji akustycznej budynków, a dopiero potem domaganie się ich zwrotu. Taka interpretacja odbywałaby się ze szkodą dla osób uboższych, wyraźnie ograniczając ich podstawowe prawa, co nie może zostać zaakceptowany
w demokratycznym państwie prawa.

Jednocześnie należy wskazać, iż – wbrew twierdzeniom skarżącego – oszacowanie wysokości szkody poniesionej przez powodów było możliwe
już na obecnym etapie. Ustalając jej wysokość, Sąd uwzględnił opinie wydane
przez Politechnikę (...) – Katedrę Akustyki Multimediów i Przetwarzania Sygnałów oraz biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości, a zatem podmioty posiadające wiadomości specjalne w dziedzinach koniecznych
do określenia zakresu i kosztów rewitalizacji akustycznej, a także obecnej wartości nieruchomości. W tym miejscu należy wskazać, że szkoda w postaci spadku wartości nieruchomości nie ma charakteru ewentualnego, bowiem wskutek utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania wartość rynkowa nieruchomości objętych takim obszarem ulega obniżeniu ze względu na panujące na tym obszarze nakazy i zakazy, a także – jak w tym przypadku – immisje dźwiękowe.

Odnosząc się do zarzutów wskazanych w apelacji powodów,
tj. zarzutu naruszenia art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. oraz art. 363 § 2 k.c.
w zw. z art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c., należy wskazać, że zobowiązanie
do zapłaty odszkodowania ma charakter bezterminowy, w związku z czym
o przekształceniu go w zobowiązanie terminowe decyduje wierzyciel przez wezwanie dłużnika do spełnienia świadczenia (art. 455 k.c.). Ryzyko wdania się w spór
nie może obciążać wierzyciela, dlatego też przeświadczenie dłużnika, iż nie jest on zobowiązany do świadczenia, nie uchyla obowiązku zapłaty odsetek
za czas opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego (art. 481 § 1
w zw. z art. 455 k.c.) w kwocie wskazanej w wezwaniu do zapłaty, jeżeli w toku postępowania sądowego okaże się, że wskazana w wezwaniu kwota była należna
w chwili jego doręczenia.

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, powodowie wezwali pozwanego do zapłaty łącznej kwoty 40.000 zł tytułem szkody poniesionej
w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania, wyznaczając
7-dniowy termin na spełnienie świadczenia, liczony od daty odebrania pisma. Wezwanie zostało odebrane w dniu 10 stycznia 2017 r., a zatem ostatni dzień terminu przypadał na 17 stycznia 2017 r. W związku z tym należy uznać,
że pozwany pozostawał w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia
od dnia następnego, tj. od dnia 18 stycznia 2017 r.

Z uwagi na to, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego strona powodowa dokonała rozszerzenia powództwa o kwotę 48.700 zł, Sąd Apelacyjny uznał, że pozwany pozostawał w opóźnieniu ze spełnieniem tego świadczenia najwcześniej od dnia otrzymania odpisu pisma zawierającego modyfikację powództwa w tym zakresie. Jednocześnie Sąd nie znajduje podstaw, aby jako datę początkową naliczania odsetek od tej kwoty uznać datę doręczenia pozwanemu odpisu opinii biegłego H. S.. Sam fakt, że biegły ustalił szkodę w wyższej wysokości niż wskazano w pozwie, nie wpływa na wysokość tego żądania,
a opinia biegłego nie stanowi wezwania dłużnika do zapłaty. Wiążąca decyzja
co do ostatecznej wysokości dochodzonego roszczenia została podjęta w piśmie procesowym z dnia 22 sierpnia 2022 r. zawierającym rozszerzenie powództwa. Pismo to zostało doręczone pozwanemu w dniu 19 września 2022 r.,
a zatem dopiero wtedy pozwany mógł zapoznać się z jego treścią.

Na zakończenie powyższych rozważań należy wskazać, iż zgodnie
z utrwalonym orzecznictwem wynikający z art. 378 § 1 k.p.c. nakaz odniesienia się do zarzutów apelacji nie oznacza konieczności bezpośredniego odniesienia się
do każdego argumentu podniesionego przez apelanta. Wobec tego za wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały rozważone przed wydaniem orzeczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2020 r., I CSK 120/20, LEX nr 3077155; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2014 r., II CSK 478/13,
LEX nr 1545029).

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 386 § 1 k.p.c.
Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1., orzekając jak w punkcie
1. sentencji.

Apelacja powodów w pozostałym zakresie, zaś apelacja pozwanego w całości podlegały oddaleniu w oparciu o art. 385 k.p.c. jako bezzasadne, o czym Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji.

O kosztach w postępowaniu apelacyjnym Sąd orzekł na podstawie
art. 100 zd. 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., obciążając pozwanego całością kosztów należnych stronie powodowej zarówno z apelacji powodów, jak i z apelacji pozwanego. Na koszty poniesione przez powodów złożyło się wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika w wysokości wynikającej z § 2 pkt 5 i 6 w zw. z § 10
ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz.U. 2023.1935).
Stosownie do art. 98 § 1 ¹ zd. 3 k.p.c. należne powodom koszty procesu z urzędu podlegały zasądzeniu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia,
którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

r.