Wyrok SN z 15 grudnia 2015, sygn. V KK 378/15
Data orzeczenia
15 grudnia 2015
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział V
Przewodniczący
SSN Józef Szewczyk
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (11)
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 grudnia 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Józef Szewczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Andrzej Stępka
SSN Dariusz Świecki
Protokolant Katarzyna Wełpa
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w sprawie A. P.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 15 grudnia 2015 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego w L.
z dnia 29 stycznia 2015 r.,
1. uchyla pkt VIII zaskarżonego wyroku w zakresie
rozstrzygnięcia o środku karnym obowiązku naprawienia szkody
na rzecz pokrzywdzonych P. W., M. P. i M. C.,
2. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
A.P. został oskarżony o to, że:
I (pkt IV aktu oskarżenia): w dniu 7 lipca 2014 r. w L. z klatki schodowej na
parterze budynku, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej po uprzednim przecięciu
linki metalowej, dokonał zaboru w celu przywłaszczenia roweru marki Herkules
2
Olpran XX series, czym spowodował straty w wysokości 500 zł na szkodę P. W.,
przy czym zarzucanego mu czynu dopuścił się w warunkach powrotu do
przestępstwa opisanych w art. 64 § 1 k.k., będąc uprzednio skazany wyrokiem
Sądu Rejonowego z dnia 17 lutego 2011 r. w sprawie o sygn. akt VIII K …/10 za
czyny z art. 279 § 1 k.k. i inne na karę łączną dwóch lat pozbawienia wolności,
którą odbywał w okresach od dnia 27.09.2010 r. do dnia 13.12.2010 r. oraz od dnia
20.06.2011 r. do dnia 04.04.2013 r., to jest o czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64
§ 1 k.k.,
II (pkt V aktu oskarżenia): w dniu 6 maja 2014 r. pomógł w zbyciu rzeczy
uzyskanej za pomocą czynu zabronionego, to jest roweru marki FOX Leader o
wartości 800 zł, wiedząc że została ona uzyskana za pomocą czynu zabronionego,
czym działał na szkodę M. P., przy czym zarzucanego mu czynu dopuścił się w
warunkach powrotu do przestępstwa określonych w art. 64 § 1 k.k., będąc
uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 17 lutego 2011 r. w sprawie
o sygn. akt VIII K …/10 za czyny z art. 279 § 1 k.k. i inne na karę łączną dwóch lat
pozbawienia wolności, którą odbywał w okresach od dnia 27.09.2010 r. do dnia
13.12.2010 r. oraz od dnia 20.06.2011 r. do dnia 04.04.2013 r., to jest o czyn z art.
278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., to jest o czyn z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 64
§ 1 k.k.,
III (pkt VI aktu oskarżenia): w dniu 19 maja 2014 r. pomógł w zbyciu rzeczy
uzyskanej za pomocą czynu zabronionego, to jest roweru marki Kross Hexagon o
wartości 800 zł wiedząc, że została ona uzyskana za pomocą czynu zabronionego,
czym działał na szkodę M. C., przy czym zarzucanego mu czynu dopuścił się w
warunkach powrotu do przestępstwa określonych w art. 64 § 1 k.k., będąc
uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 17 lutego 2011 r. w sprawie
o sygn. akt VIII K …/10 za czyny z art. 279 § 1 k.k. i inne na karę łączną dwóch lat
pozbawienia wolności, którą odbywał w okresach od dnia 27.09.2010 r. do dnia
13.12.2010 r. oraz od dnia 20.06.2011 r. do dnia 04.04.2013 r., to jest o czyn z art.
278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., to jest o czyn z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 64
§ 1 k.k.,
IV (pkt VII aktu oskarżenia): w dniu z 1 na 2 lipca 2014 r. wspólnie i w
porozumieniu z T. B. oraz trzecim, do chwili obecnej, nieustalonym sprawcą,
3
dokonał włamania do drewnianej klatki na rowery wyłamując zamek w drzwiach, a
następnie z jej wnętrza dokonał kradzieży roweru marki Trek model Skye SLDJSC
o wartości 1500 zł oraz roweru marki Keyllys o wartości 500 zł powodując straty w
wysokości łącznej 2000 zł na szkodę M. K. oraz kradzieży roweru typu górskiego o
wartości 1000 zł czym działał na szkodę M. K., przy czym zarzucanego mu czynu
dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa określonych w art. 64 § 1 k.k.,
będąc uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 17 lutego 2011 r. w
sprawie o sygn. akt VIII K …/10 za czyny z art. 279 § 1 k.k. i inne na karę łączną
dwóch lat pozbawienia wolności, którą odbywał w okresach od dnia 27.09.2010 r.
do dnia 13.12.2010 r. oraz od dnia 20.06.2011 r. do dnia 04.04.2013 r., to jest o
czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., to jest o czyn z art. 279 § 1 k.k. w
zw. z art. 64 § 1 k.k.
W akcie oskarżenia prokurator zawarł jednocześnie wniosek o wydanie
wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy, na podstawie art. 335 § 1
k.p.k., i wymierzenie oskarżonemu A. P. uzgodnionych z nim kar:
za czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. kary roku i 3 miesięcy
pozbawienia wolności oraz kary 60 stawek dziennych grzywny przy ustaleniu
wartości jednej stawki na kwotę 10 zł,
za czyny z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. przy przyjęciu, iż stanowiły
one ciąg przestępstw z art. 91 § 1 k.k., kary roku i 3 miesięcy pozbawienia
wolności,
za czyn z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. kary roku i 6 miesięcy
pozbawienia wolności oraz kary 80 stawek dziennych grzywny przy ustaleniu
wartości jednej stawki na kwotę 10 zł,
Na podstawie art. 91 § 2 k.k. w zw. z art. 86 § 1 i 2 k.k. orzeczenia kary łącznej 2 lat
pozbawienia wolności oraz kary łącznej grzywny 120 stawek dziennych przy
ustaleniu wartości jednej stawki na kwotę 10 zł. Na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k.
oraz art. 70 § 2 k.k. warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia
wolności na okres próby 5 lat. Na podstawie art. 73 § 2 k.k. oddania oskarżonego
pod dozór kuratora sądowego w okresie próby. Na podstawie art. 63 § 1 k.k.
zaliczenia okresu zatrzymania w sprawie na poczet orzeczonej kary grzywny. Na
podstawie art. 46 § 1 k.k. orzeczenia obowiązku naprawienia szkody poprzez
4
zapłatę na rzecz M. P. kwoty 200 zł, na rzecz M. C. kwoty 200 zł, na rzecz M. K.
kwoty 1000 zł, na rzecz K. K. kwoty 500 zł oraz na rzecz P. W. kwoty 500 zł.
Sąd Rejonowy na posiedzeniu w dniu 29 stycznia 2015 r. powyższy wniosek
uwzględnił i wyrokiem uznał A. P. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów:
I. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to skazał go na karę roku i 3
miesięcy pozbawienia oraz karę grzywny w wysokości 60 stawek dziennych po 10
zł każda,
II. z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. przy ustaleniu, że zostały
popełnione w ramach ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k. i za to skazał go na karę
roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności,
III. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to skazał go na karę roku i 6
miesięcy pozbawienia oraz karę grzywny w wysokości 80 stawek dziennych po 10
zł każda,
IV. na podstawie art. 91 § 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu A. P.
karę łączną 2 lat pozbawienia wolności,
V. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 33 § 3 k.k. wymierzył
oskarżonemu karę łączną grzywny w wysokości 120 stawek dziennych po 10 zł
każda,
VI. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 pkt 1 k.k. i art. 73 § 1 k.k.
wykonanie wymierzonej oskarżonemu kary łącznej pozbawienia wolności
warunkowo zawiesił na okres 5 lat próby i oddał go w tym czasie pod dozór
kuratora sądowego,
VII. na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary łącznej grzywny
zaliczył okres zatrzymania oskarżonego A. P. w dniu 9 lipca 2014 r., przyjmując
jeden dzień pozbawienia wolności za równoważny dwóm dziennym stawkom
grzywny,
VIII. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego A. P. obowiązek
naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonych:
P. W. kwoty 500 zł,
M. P. kwoty 200 zł,
M. C. kwoty 200 zł,
M. K. kwoty 1000 zł
5
K. K. kwoty 500 zł.
Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 6
lutego 2015 r. (k. 31).
Od powyższego wyroku w części rozstrzygnięcia zawartego w pkt VIII, w
zakresie nałożonego na rzecz pokrzywdzonych […] obowiązku naprawienia szkody,
kasację na korzyść A. P. wniósł Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające
istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie
art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., polegające na uwzględnieniu
zawartego w akcie oskarżenia wadliwego wniosku prokuratora, skutkujące rażącym
naruszeniem art. 46 § 1 k.k. poprzez zobowiązanie oskarżonego A. P. do
naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonych P. W. w kwocie 500 zł, M. P. w
kwocie 200 zł i M. C. w kwocie 200 zł, w sytuacji, gdy zabrane w celu
przywłaszczenia na szkodę tych pokrzywdzonych mienie zostało odzyskane i
przekazane pokrzywdzonym. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku w
zaskarżonej części.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna.
Niewątpliwym jest, że sąd rozpoznając wniosek prokuratora w trybie art. 335
k.p.k. zobowiązany jest do zbadania sprawy zarówno pod względem formalnym, jak
i materialnym. W ramach tej kontroli niezbędnym jest sprawdzenie czy przedłożone
przez prokuratora propozycje pozostają zgodne z uprzednimi ustaleniami stron, a
także czy nie są sprzeczne z przepisami prawa materialnego. Niespełnienie tego
warunku uniemożliwia uwzględnienie złożonego w trybie art. 335 k.p.k. wniosku i
rodzi konieczność rozpoznania sprawy na zasadach ogólnych (art. 343 § 7 k.p.k.).
W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy uwzględniając wniosek prokuratora
złożony na podstawie art. 335 § 1 k.p.k. i orzekając obowiązek naprawienia przez
A. P. szkody na rzecz pokrzywdzonych […], nie sprostał wskazanym powyżej
wymogom kontroli.
Zgodnie bowiem z art. 46 k.k. (w brzmieniu w chwili orzekania) do
orzeczenia środka karnego obowiązku naprawienia szkody koniecznym było
skazanie sprawcy za przestępstwo, którym taka szkoda została wyrządzona, przy
czym szkoda ta winna istnieć w chwili wyrokowania. Celem wspomnianego środka
6
karnego było przywrócenie stanu sprzed popełnienia przestępstwa lub
kompensacja szkód będących jego dalszymi następstwami, nie zaś doprowadzenie
do nienależnego wzbogacenia pokrzywdzonych (por. wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 11 marca 2005 r., V KK 355/04, OSNwSK 2005, nr 1, poz. 541). Obowiązek
naprawienia szkody wygasał zatem, gdy poszkodowany odzyskał w toku
postępowania całe utracone wskutek przestępstwa mienie.
Jak wynika z akt sprawy pokrzywdzony P.W. w protokole przyjęcia ustnego
zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka osoby
zawiadamiającej z dnia 7 lipca 2014 r., wartość skradzionego na jego szkodę
roweru marki Herkules model Olpran XX series oszacował na kwotę 500 zł (k. 2v
akt II K …/14). Jak wynika zaś z protokołu okazania rzeczy (k. 20 -21 akt II K …/14)
w dniu 9 lipca 2014 r. O. W. - syn pokrzywdzonego, rozpoznawał okazany mu
rower, jako swoją własność oraz podał, że w rowerze brakuje jedynie
zabezpieczenia w postaci linki metalowej koloru niebieskiego z zapięciem na
kluczyk.
Pokrzywdzony M. P. przesłuchiwany w charakterze świadka w dniu 25
sierpnia 2014 r. określił wartość skradzionego na jego szkodę roweru marki Leader
Fox, po uwzględnieniu amortyzacji, na 800 zł. Podczas okazania rozpoznał rower
jako swoją własność, stwierdzając jednocześnie, że nic w nim nie zostało
zmienione. Rower wydano pokrzywdzonemu za stosownym pokwitowaniem.
Pokrzywdzona M. C. przesłuchana w charakterze świadka w dniu 26 sierpnia
2014 r. wartość skradzionego na jej szkodę roweru marki Kross Heksagon
oszacowała na kwotę 800 zł. Rower ten rozpoznała w toku czynności okazania jako
swoją własność stwierdzając jednocześnie brak tylnego błotnika i odebrała za
stosownym pokwitowaniem.
W świetle powyższych ustaleń wniosek prokuratora w zakresie zobowiązania
A. P. do naprawienia szkody, poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonych P. W. –
kwoty 500 zł, M. P. – kwoty 200 zł i M. C. – kwoty 200 zł, jako nieuwzględniający
faktu odzyskania przez tych pokrzywdzonych w toku postępowania całości
utraconego wskutek przestępstwa mienia, uznać należało za wadliwy. Realizacja
zobowiązań na rzecz wyżej wymienionych pokrzywdzonych prowadziłaby bowiem
w sposób niewątpliwy do przysporzenia na ich rzecz nienależnej korzyści.
7
Sąd Rejonowy nie dokonując kontroli tego elementu wniosku prokuratora,
warunkującego dopuszczalność jego uwzględnienia, rażąco naruszył dyspozycję
art. 335 § 1 k.p.k. w zw. z art. 343 § 7 k.p.k., a w konsekwencji wydał orzeczenie
skazujące A. P. z rażącą obrazą prawa materialnego, tj. art. 46 § 1 k.k. Nie ulega
przy tym wątpliwości, że naruszenie wskazanych przepisów istotnie wpływało na
treść zapadłego orzeczenia w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k.
Z powyższych powodów Sąd Najwyższy uchylił pkt VIII zaskarżonego
wyroku Sądu Rejonowego z dnia 29 stycznia 2015 r., w zakresie rozstrzygnięcia o
środku karnym obowiązku naprawienia szkody na rzecz […].
Kierując się powyższą argumentacją Sąd Najwyższy orzekł, jak w części
dyspozytywnej wyroku.
kc