Wyrok z 20 marca 2025, sygn. II AKa 588/24

Przewodniczący

Sędzia SA Grzegorz Wątroba

Sędziowie:

SA Mirosław Ziaja

SA Wiesław Kosowski (spr.)

Protokolant

Magdalena Golyszny

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 588/24

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Sosnowcu z dnia 20 sierpnia 2024r., sygn. akt IV K 152/23.

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☒

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

zeznania świadka M. C.

Świadek M. C. został przesłuchany dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Nie skorzystał
z przysługującego mu prawa do odmowy składania zeznań z uwagi na fakt, iż toczy się przeciwko niemu przed Sądem Okręgowym
w S. postępowanie, w którym jest oskarżony o popełnienie przestępstwa wspólnie i w porozumieniu z A. C. na szkodę D. R. (1). Świadek złożył zeznania całkowicie odmienne od informacji przekazanych przez D. R. (1).
Nie tylko miało nie dochodzić do wykorzystywania seksualnego małoletniej, ale co więcej świadek z uwagi na łączące go uczucie z pokrzywdzoną miał za jej zgodą z nią współżyć. Podobnie wyjazd do Niemiec był spowodowany właśnie znajomością między M. C. a D. R. (1). Zeznania M. C. pozostają w całkowitej opozycji do twierdzeń D. R. (1). Sąd odwoławczy nie dał im wiary. Całkowicie podziela bowiem argumentację Sądu I instancji odnośnie wiarygodności zeznań pokrzywdzonej. Brak
w tym miejscu potrzeby powielania motywów,
z którymi w pełni należało się zgodzić. Depozycje pokrzywdzonej znajdują potwierdzenie nie tylko w treści opinii psychologicznej, ale też zeznaniach W. D. czy A. R.. M. C. wprawdzie składał zeznania
w charakterze świadka, jednak nie można tracić z pola widzenia okoliczności, iż toczy się przeciwko niemu postępowanie o przestępstwo wykorzystania seksualnego D. R. (1) wspólnie i w porozumieniu
z A. C..

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Zarzut obrazy przepisów prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a to art.
170 §1 pkt 4 w zw. z art. 6 k.p.k.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

W punkcie I a) obrońca A. C. postawił zarzut obrazy przepisów prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a to art. 170 §1 pkt 4 w zw. z art. 6 k.p.k. poprzez niezasadne, jego zdaniem oddalenie wszystkich wniosków dowodowych oskarżonego na ostatniej rozprawie. Z zarzutem tym nie sposób się zgodzić. Sąd orzekający ma obowiązek odniesienia się do wniosków dowodowych stron procesowych, przy czym nie ma w tym zakresie terminów zakreślonych ustawowo.
Nie sposób w tej sytuacji czynić zarzutu, iż nieprawidłowym było rozpatrzenie wniosków na ostatnim terminie rozprawy. Ich wcześniejsze rozpoznanie nie miałoby żadnego wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. Istotnym uchybieniem, zdaniem skarżącego, było oddalenie wniosków dowodowych bez podjęcia działań mających na celu weryfikację okoliczności co do sprawdzenia danych geolokalizacyjnych, mimo zgłoszenia wniosków dowodowych w grudniu 2013r. i w styczniu 2024r. Przypomnieć w tej sytuacji należy, iż zdarzenia objęte zarzutami miały miejsce w maju i w czerwcu 2021r. Operatorzy sieci komórkowych zobowiązani są do przechowywania danych, w tym geolokalizacyjnych, przez okres 12 miesięcy. Stosownie do treści
art. 47 ustawy Prawo komunikacji elektronicznej, przedsiębiorca telekomunikacyjny jest zobowiązany do zatrzymania i przechowywania danych generowanych w publicznej sieci telekomunikacyjnej lub przez niego przetwarzanych przez okres 12 miesięcy (…). Po upływie tego okresu dane winny zostać zniszczone. Przepisy w tym zakresie są zunifikowane na terenie krajów Unii Europejskiej stosownie do dyrektywy Parlamentu Europejskiego
i Rady UE z dnia 11 grudnia 2018r. ustanawiającej Europejski Kodeks łączności elektronicznej.

Tym samym decyzja Sądu Okręgowego w Sosnowcu o oddaleniu wniosków dowodowych oskarżonego w zakresie nagrań i uzyskania danych geolokalizacyjnych z uwagi na niemożliwość ich przeprowadzenia spowodowana upływem czasu była w pełni prawidłowa. Podobnie w pełni prawidłowa była decyzja o oddaleniu pozostałych wniosków dowodowych
(za wyjątkiem wniosku o przesłuchanie M. C., ale w tym zakresie w trakcie postępowania międzyinstancyjnego doszło do zmiany stanu faktycznego, spowodowanej ujęciem świadka i osadzeniem w areszcie
w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem). W tym zakresie Sąd odwoławczy podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu stanowiska Sądu I instancji. Dodatkowo tylko należy podkreślić, iż jak wielokrotnie podkreślano w judykaturze, strona ma możliwość składania wniosków dowodowych na każdym etapie procesu. Jednak trzeba mieć na względzie, iż ocena ich zasadności dokonywana jest również przez pryzmat pkt 5 §1 art. 170 k.p.k. W sprawie niniejszej oskarżony wręcz „zasypuje” organy procesowe rozlicznymi wnioskami dowodowymi. Nie sposób nie odnieść wrażenia, iż zmierza on tym samym do przewlekania toczącego się procesu.

Wniosek

O zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wniosek niezasadny wobec niezasadności zarzutu.

3.2.

Zarzut obrazy przepisów prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a to art. 7 k.p.k.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

W pkt I b) swojej apelacji obrońca podniósł zarzut obrazy przepisów prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a to art.
7 k.p.k., przez nieobiektywną i dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, pominięcie wyjaśnień oskarżonego oraz brak należytego wskazania dowodów świadczących zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić.

Przekonanie o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną prawa procesowego jeżeli poprzedza je ujawnienie
w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.), stanowi ono wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.), jest wyczerpujące i logicznie - z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zgodnie art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. - właściwie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia na kanwie niniejszej sprawy. Sąd meriti w sposób logiczny i zgodny z zasadami doświadczenia życiowego uzasadnił dlaczego dał wiarę wyjaśnieniom pokrzywdzonej, co do przebiegu zdarzeń objętych zarzutami,
a domówił w tym zakresie wiarygodności tak wyjaśnieniom oskarżonego, jak i zeznaniom M. W.. Podniesiona w zarzucie skarżącego okoliczność o pominięciu wyjaśnień oskarżonego, jawi się wręcz jako niezrozumiała. Nie sposób bowiem zasadnie kwestionować „pominięcia” dowodu w sytuacji, gdy Sąd uznał go za niewiarygodny i uzasadnił należycie w tym zakresie swoje stanowisko. Z pominięciem mielibyśmy do czynienia w sytuacji braku odniesienia się do danego dowodu. Natomiast nie można tak twierdzić, gdy została dokonana jego ocena, a strona jej nie akceptuje. Oczywiście ma prawo do podważania przeprowadzonej oceny, nie może jednak ograniczyć się do prostego jej zanegowania i arbitralnego stwierdzenia, że walorem wiarygodności winny być obdarzone wyłącznie dowody korzystne dla oskarżonego. Obowiązkiem skarżącego jest bowiem wykazanie, " jakich konkretnych uchybień dopuścił się sąd meriti w kontekście zasad wiedzy - w szczególności logicznego rozumowania - oraz doświadczenia życiowego, oceniając zebrany materiał dowodowy. W sprawie niniejszej tego nie wykazano. Sąd odwoławczy natomiast w pełni zgadza się z zawartą w uzasadnieniu wyroku pierwszoinstancyjnego w zakresie oceny poszczególnych dowodów. W tej sytuacji brak jest konieczności jej powielania. Warto tylko podkreślić, co zresztą zauważał również
Sąd I instancji, iż z uwagi na charakter sprawy mamy do czynienia z często występującymi okolicznościami. Mianowicie brakiem świadków spośród osób postronnych. Przestępstwa związane z wykorzystaniem seksualnym osoby, czy też osób z racji swego charakteru ograniczają się często tylko do relacji ofiar i sprawców. Sąd Okręgowy ocenił zeznania pokrzywdzonej w sposób niezmiernie szczegółowy i w pełni zgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Zeznania te zostały również uwiarygodnione depozycjami W. D., A. R., P. S. czy też D. R. (2). Niewątpliwie pomocna dla oceny tychże zeznań była opinia psychologiczna słusznie uznana za pełną, jasną, rzetelną i logiczną.

W tym miejscu warto również zauważyć, że zasada swobodnej oceny dowodów nie stoi na przeszkodzie dokonywaniu ustaleń na podstawie relacji jednego świadka, o ile uznanie ich za wiarygodne nie wykracza poza zasady prawidłowego rozumowania, wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego. (postan. SN dnia 30 czerwca 2022r., sygn.. akt II KK 287/22).

Przepisy polskiej procedury karnej nie zawierają katalogu reguł oceny wiarygodności dowodu, w tym zeznań świadków. Dużą rolę przy dokonywaniu oceny odgrywa element subiektywnej oceny sędziego. Sąd oceniając wiarygodność zeznań świadka opiera się bądź na bezpośrednim wrażeniu, jakie wywiera nań osoba świadka, jego zachowanie się i sposób składania zeznań, bądź na analizie treści zeznań i porównaniu jej z innymi danymi materiału procesowego, bądź wreszcie na obu tych źródłach.
Z przeprowadzonych badań wynika, że każdy sędzia ma własny, indywidualny zbiór kryteriów, które wykorzystuje przy ocenie wiarygodności zeznań. (postan. SN z dnia 14 lipca 2022r., sygn. akt III KK 319/22). Dokonana ocena wiarygodności zeznań D. R. (1) nie została
w sposób skuteczny podważona. Argumenty wskazane przez Sąd meriti dla wykazania dlaczego uznał ten dowód za wiarygodny są nie tylko zgodne
z zasadami logiki, ale też z zasadami doświadczenia życiowego.

Wniosek

O zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wniosek niezasadny wobec niezasadności zarzutu.

3.3.

Zarzut obrazy przepisów prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a to art.
5 §2 k.p.k.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

W pkt I c) swojej apelacji obrońca oskarżonego postawił zarzut obrazy przepisów prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a to art. 5 §2 k.p.k. poprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego. Skarżący nie wskazał jednak ani
w treści zarzutu, ani też w uzasadnieniu apelacji, jakie konkretne wątpliwości, których nie udało się wyjaśnić zostały rozstrzygnięte w sposób niekorzystny dla jego klienta. Obrońca podkreśla kwestie nieprawidłowego oparcia się przez Sąd I instancji na wyjaśnieniach oskarżonej i nieprawidłowej, jego zdaniem, odmówieniu wiary wyjaśnieniom oskarżonego. Wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, iż zarzut naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. nie może być stawiany łącznie z obrazą art. 7 k.p.k., a to z tego powodu, iż naruszenie zasady in dubio pro reo możliwe jest jedynie wtedy, gdy sąd w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe i w sposób zgodny z art. 7 k.p.k. ocenił zgromadzone dowody, a pomimo tego z dowodów uznanych za wiarygodne nadal wynikają co najmniej dwie równo-prawne wersje faktyczne i organ procesowy rozstrzyga niedające się usunąć wątpliwości, niezgodnie z kierunkiem określonym w przepisie art. 5 § 2 k.p.k. (postan. Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2022r., sygn.. akt II KK 263/22). Po wtóre przepis art. 5 § 2 k.p.k. dotyczy wyłącznie wątpliwości, które rzeczywiście powziął sąd rozpoznający sprawę i nie rozstrzygnął ich na korzyść oskarżonego. Nie chodzi zaś w tym przepisie o wątpliwości którejś ze stron co do prawidłowości rozstrzygnięcia dokonanego przez ten sąd.
Dla zasadności tego zarzutu nie wystarczy zatem zaprezentowanie przez stronę własnych wątpliwości co do stanu dowodów. (postan. Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2022r., sygn.. akt III KK 409/22).
Jak wskazano powyżej skarżący nawet nie wskazał okoliczności, które miałyby budzić wątpliwości. Za takowe nie można bowiem uznać oceny dowodów dokonanej przez organ orzekające niezgodnie z jego oczekiwaniami.

Wniosek

O zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wniosek niezasadny wobec niezasadności zarzutu.

3.4.

Zarzut sformułowany w pkt II apelacji - błędu w ustaleniach faktycznych.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

W punkcie II swojej apelacji obrońca podniósł zarzut błędu
w ustaleniach faktycznych, który miał polegać na przyjęciu, że oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanych czynów, podczas gdy istnieją w tym zakresie poważne wątpliwości wynikające z ze sprzeczności w zeznaniach świadków.

Błąd w ustaleniach faktycznych może mieć postać błędu "braku" albo błędu "dowolności". Zarzut taki może zostać postawiony wówczas, gdy sąd, ustalając stan faktyczny, wziął pod uwagę wszystkie istotne w sprawie dowody a także gdy prawidłowo je ocenił (art. 7 k.p.k.). Natomiast gdyby ustalając stan faktyczny na podstawie tych dowodów, sąd pominął wynikające z nich fakty (okoliczności) istotne w sprawie (błąd "braku") albo ustalił fakty, które wcale z danego dowodu nie wynikają lub wynikają, ale zostały zniekształcone (przeinaczone) zachodziłby błąd "dowolności". Błąd dowolności może polegać również na wadliwym wnioskowaniu z prawidłowo ustalonych faktów (tzw. faktów ubocznych) co do istnienia lub nieistnienia faktu głównego (kwestii sprawstwa) w procesach poszlakowych. Błąd tego rodzaju oznacza, że określony fakt został ustalony dowolnie, gdyż nie ma oparcia w dowodach.

W sprawie niniejszej skarżący w istocie wywodzi wystąpienie błędu
w ustaleniach faktycznych z niewłaściwej jego zdaniem oceny materiału dowodowego. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Jak bowiem wskazano powyżej Sąd odwoławczy w pełni akceptuje i podziela argumentację Sądu I instancji w zakresie dokonanej oceny dowodów. Obdarzenie walorem wiarygodności przede wszystkim zeznań pokrzywdzonej i oparcie w znacznej mierze na tych zeznaniach ustaleń faktycznych jest w pełni prawidłowe. Podkreślić należy, że nie jest ani wystarczające, ani skuteczne jedynie teoretyczne i gołosłowne wysłowienie pewnej hipotetycznej możliwości i na tej tylko podstawie formułowanie zarzutu, że ustalenia sądu są błędne, bowiem tej ewentualności nie uwzględniają lub też nie stanowią jej bezwzględnego zaprzeczenia. Każde dowodowe twierdzenie wymaga uwiarygodnienia, poprzez wskazanie na fakty realnie istniejące i poddające się obiektywnemu poznaniu procesowemu. Bez takiego zaś wymogu zakwestionowane mogłyby zostać wszelkie dowody i ustalenia sądu, a sąd byłby wikłany w niekończące się
i w wielu wypadkach całkowicie nierealne procedury badania tych hipotez i ich dowodowego weryfikowania. Apelujący twierdzi, iż brak jest wystarczających podstaw do przyjęcia, iż oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanych mu czynów. Jednak nie zostało to w żaden sposób skutecznie uargumentowane. To Sąd meriti wskazał wyraźnie i precyzyjnie (co wynika z pisemnych motywów orzeczenia), na jakich dowodach opiera poszczególne ustalenia. Wskazał też dlaczego tym dowodom dał wiarę. Zapatrywania te należało podzielić z uwagi na ich prawidłowość. Brak natomiast wykazania błędów logicznych tej argumentacji, jak też sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, powoduje że mamy w środku odwoławczym do czynienia tylko i wyłącznie z gołosłowną polemiką z prawidłowymi ustaleniami.

Wniosek

O zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wniosek niezasadny wobec niezasadności zarzutu.

3.5.

Zarzut alternatywny błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na wadliwym przyjęciu, iż oskarżony dopuścił się sześciu odrębnych czynów.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

W punkcie III swojej apelacji obrońca oskarżonego A. C. postawił zarzut alternatywny błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na wadliwym przyjęciu, iż oskarżony dopuścił się sześciu odrębnych czynów. Z zarzutem tym po części należało się zgodzić. Stosownie do treści art.
11 §2 k.k. jeden czyn stanowi jedno przestępstwo.

A. C. został w pełni prawidłowo uznany przez Sąd I instancji za winnego tego, że w okresie od dnia 15 czerwca 2021 roku do dnia 25 czerwca 2021 roku w B. oraz G. w Niemczech, znęcał się fizycznie nad pozostającą w przemijającym stosunku zależności od niego małoletnią D. R. (1), poprzez bicie, szarpanie za włosy, naruszanie nietykalności cielesnej, zmuszanie do współżycia seksualnego, ograniczenie swobody przemieszczania się i zamykanie w samochodzie osobowym,
a także psychicznie poprzez zastraszanie, grożenie uszkodzeniem ciała oraz wywołaniem rozstroju zdrowia, używanie obraźliwych i niecenzuralnych słów również w obecności osób trzecich, ograniczenie kontaktu z innymi osobami oraz możliwości korzystania ze środków komunikacji na odległość, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności, będąc uprzednio skazanym za umyślne przestępstwo podobne z art. 156 § 1 pkt 1 k.k. wyrokiem Sądu Rejonowego w Sosnowcu o sygn. III K 795/14 z dnia 8 czerwca 2015 na karę 7 lat pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od dnia 5 stycznia 2014 roku do dnia
18 lipca 2019 roku, tj. przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na mocy art. 207§1 k.k.

Co istotne w opisie przestępstwa z art. 207 §1 k.k. w pełni zasadnie przyjęto, iż jednym z elementów znęcania było zmuszanie pokrzywdzonej do współżycia seksualnego. Czyny przypisane oskarżonemu w punktach
3 i 6 zaskarżonego wyroku polegały właśnie na zmuszaniu D. R. (1) do współżycia seksualnego. Było to objęte niewątpliwie jednym zamiarem sprawcy. Dlatego też należało przyjąć iż mieliśmy do czynienia z jednym przestępstwem wyczerpującym ustawowe znamiona z art. 207 §1 k.k. i art. 197 §1 k.k. i art. 197 §3 pkt 1 k.k. w zw. z art. 11 §2 k.k. w zw.
z art. 64 §1 k.k. Sąd przyjął przy tym, stosownie do treści art. 4 §1 k.k. brzmienie przepisów na dzień 25 czerwca 2021r. mieliśmy bowiem do czynienia z nowelizacjami Kodeksu karnego, które wprowadziły surowsze reguły odpowiedzialności karnej za przestępstwo zgwałcenia i to zarówno
w formie podstawowej, jak i kwalifikowanej. Dlatego też koniecznym było zastosowanie wobec sprawcy przepisów Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym na dzień 25 czerwca 2021r.

Wniosek

O zmianę zaskarżonego wyroku i ustalenie, że oskarżony dopuścił się popełnienia jednego czynu
i wymierzenie mu za to jednej kary.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z uwagi na zasadność zarzutu dokonano zmiany zaskarżonego wyroku zgodnie z wnioskiem.

3.6.

Zarzut rażącej niewspółmierności kar jednostkowych
i kary łącznej 13 lat pozbawienia wolności.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

W punkcie IV swojej apelacji obrońca oskarżonego postawił zarzut rażącej niewspółmierności kar jednostkowych i kary łącznej 13 lat pozbawienia wolności. Zarzut ten uległ jednak częściowej dezaktualizacji wobec zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przestępstwa przypisanego mu w punkcie 1 zaskarżonego wyroku oraz uznania, że czyny przypisane A. C. w punktach
2,3 i 6 stanowią jedno przestępstwo. Skutkowało to wymierzeniem jednej kary (jak zresztą postulował również obrońca we wniosku alternatywnym). W tej sytuacji szerzej do kwestii wymierzonej kary Sąd odniesienie się w pkt 5.2.2.

Wniosek

Nie został sformułowany przez obrońcę.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Kwestia kary zostanie omówiona w pkt 5.2.2 z uwagi na zmianę wyroku.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Okręgowego w Sosnowcu z dnia 20 sierpnia 2024r., sygn. akt IV K 152/23, za wyjątkiem rozstrzygnięcia z pkt 1, jak też korekty jaka została dokonana, o czym będzie mowa w pkt 5.2.2.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Niezasadność zarzutów w tej materii oraz brak bezwzględnych przyczyn odwoławczych.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że uniewinnił oskarżonego A. C. od popełnienia przypisanego mu czynu z art. 189a §1 k.k. i w tej części kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa.

Zwięźle o powodach zmiany

W punkcie 1 zaskarżonego wyroku A. C. został skazany przez Sąd Okręgowy w Sosnowcu za przestępstwo z art. 189 a §1 k.k., które miało polegać na tym, że w okresie pomiędzy 31 maja 2021 roku a dniem 25 czerwca 2021 roku miał dopuścić się handlu ludźmi w ten sposób, że po uprzednim wprowadzeniu w błąd małoletniej D. R. (1) co do charakteru jej pobytu za granicą, przetransportował ją z S. na teren Niemiec, gdzie przyjmował pokrzywdzoną w mieszkaniach znajdujących się w miejscowościach B. oraz G., działając w celu jej wykorzystania seksualnego oraz innego, poniżającego godność człowieka wykorzystania, polegającego na dokonaniu kradzieży na jego rzecz.

Na wstępie podkreślenia wymaga, iż art. 189 a §1 k.k. penalizuje przestępstwo „handlu ludźmi”, przy czym pojęcie to zdefiniowane zostało w art. 115 § 22 k.k.

Stosownie do tegoż przepisu handlem ludźmi jest werbowanie, transport, dostarczanie, przekazywanie, przechowywanie lub przyjmowanie osoby
z zastosowaniem:

1) przemocy lub groźby bezprawnej,

2) uprowadzenia,

3) podstępu,

4) wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania,

5) nadużycia stosunku zależności, wykorzystania krytycznego położenia lub stanu bezradności,

6) udzielenia albo przyjęcia korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy osobie sprawującej opiekę lub nadzór nad inną osobą

- w celu jej wykorzystania, nawet za jej zgodą, w szczególności w prostytucji, pornografii lub innych formach seksualnego wykorzystania, w pracy lub usługach o charakterze przymusowym, w żebractwie, w niewolnictwie lub innych formach wykorzystania poniżających godność człowieka albo w celu pozyskania komórek, tkanek lub narządów wbrew przepisom ustawy. Jeżeli zachowanie sprawcy dotyczy małoletniego, stanowi ono handel ludźmi, nawet gdy nie zostały użyte metody lub środki wymienione w pkt 1-6.

Definicja handlu ludźmi jest więc trójelementowa i opiera się na pewnym schemacie. Ustawodawca wskazał poszczególne elementy (zachowanie sprawcy, zastosowany przez niego sposób oraz cel). Niektóre komponenty zostały określone poprzez stworzenie zamkniętej listy desygnatów (zachowanie i sposób), bądź przez wskazanie przykładowych znamion (cel). Dopiero gdy łącznie zaistnieją wszystkie przesłanki, tzn. sprawca podejmie choć jedno ze wskazanych zachowań, przy użyciu którejś ze wskazanych metod i w określonym przepisem celu, wówczas będzie można przypisać mu odpowiedzialność za popełnienie przestępstwa z art. 189 a §1 k.k. (Komentarz do art. 189 a k.k. M. Budyn – Kulik i in.). Jak podniósł Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 7 kwietnia 2005 r., sygn.. akt II AKa 75/05, określenie „handel ludźmi [...] obejmuje nie tylko samą transakcję kupna-sprzedaży, czy też jakąkolwiek inną postać kontraktu cywilnoprawnego odpowiadającego umowie np.: zamiany, najmu, zastawu, użyczenia, której przedmiotem jest osoba ludzka, ale również inne działania, polegające na zawarciu stosownej umowy, dotyczącej tych transakcji, jak też zachowania stanowiące reklamę, werbowanie (rekrutację), doradztwo, przekazywanie, przechowywanie, transport i innego rodzaju czynności, zmierzające do wywozu lub przywozu danej osoby, która chce trudnić się prostytucją za granicą”.

Zgodzić należy się również ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie zawartym w wyroku z dnia 3 września 2012r., sygn.. akt II AKa 43/12.
Mamy w nim do czynienia z rozbudowaną interpretacją znamienia handlu ludźmi. W orzeczeniu tym stwierdzono, iż za przestępstwo handlu ludźmi z art. 189a § 1 w zw. z art. 115 § 22 k.k. należy uznać nie tylko transakcje skutkujące przeniesienie posiadania osoby pokrzywdzonej, ale także czynności poprzedzające te transakcje, zmierzające do uzyskania faktycznego władztwa nad człowiekiem, a to werbunek oraz czynności zakładające utrzymywanie tego władztwa w pewnym okresie czasu (przechowywanie, transport, dostarczanie do miejsca przeznaczenia).
Tak rozumiane pojęcie «handlu» w dużym stopniu odpowiada potocznemu rozumieniu działalności handlowej, która polega na nabywaniu towarów
w celu dalszej odsprzedaży, ale w jej ramach mieszczą się również czynności polegające na przechowywaniu nabytych towarów oraz ich dostarczaniu do miejsca wskazanego przez nabywcę. W odróżnieniu od potocznego rozumienia «handel», który jest działalnością ukierunkowaną na osiąganie zysków, cyt. przepis nie wymaga, aby sprawca wykonujący czynności
z zakresu «handlu» działał w celu uzyskania korzyści majątkowej. Handlem na gruncie art. 189a k.k. jest również nieodpłatne przeniesienie posiadania człowieka, czy też uzyskanie i utrzymywanie jego posiadania w celu nieodpłatnego przeniesienia tegoż posiadania na rzecz innej osoby”.
Nie można bowiem handlu ludźmi ograniczać do czynności cywilnoprawnych.

Nie można jednak oderwać się również od pojęcia, którego używa nasz ustawodawca zresztą za definicjami wynikającymi z tzw. Protokołu z Palermo (Protokół o zapobieganiu, zwalczaniu oraz karaniu za handel ludźmi,
w szczególności kobietami i dziećmi, uzupełniający Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z 15 listopada 2000 r.), czy Konwencję Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi, sporządzoną w Warszawie 16 maja 2005r. oraz dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/36/UE z 5kwietnia 2011r. w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu oraz ochrony ofiar. Otóż penalizowany jest „handel ludźmi”. Jakkolwiek,
o czym była już mowa powyżej nie można tu ograniczać tegoż pojęcia stricte do czynności cywilnoprawnych, to jednak nie sposób całkowicie pominąć znaczenie słowa „handel”. Nierozerwalnie wiążą się z nim dwie strony.
Ma to również odniesienie do „handlu ludźmi”. Wprawdzie mamy tu do czynienia z rozszerzającą interpretacją tegoż pojęcia, powiązaną ściśle
z definicją z art. 115 §22 k.k., jednak działanie sprawcy musi polegać na werbowaniu, transporcie, dostarczaniu, przekazywaniu, przechowywaniu lub przyjmowaniu osoby w określonym celu. Werbowanie, transport, dostarczanie, przekazywanie, przechowywanie następuje po to, by następnie „przekazać” taką osobę kolejnej stronie. Podobnie „przyjęcie” takiej osoby ma miejsce od innego sprawcy. W sprawie niniejszej mamy natomiast do czynienia z sytuacją, iż pokrzywdzona został wywieziona przez A. C. za granicę, gdzie ją przetrzymywał i znęcał się nad nią, a także wykorzystywał ją seksualnie (w tym z inną osobą), brak jednak dowodów świadczących, by jego zamiarem było jej dalsze przekazanie (w określonych art. 115 § 22 k.k. celach) innym osobom. Owszem pojawia się wątek groźby wypowiedzianej do D. R. (1) o „sprzedaniu jej jako prostytutki do Turcji”, ale mając na względzie jednorazowy charakter tej sytuacji, jak też jej okoliczności wskazuje to na groźbę mającą na celu zmuszenie pokrzywdzonej do określonego zachowania. Jak bowiem prawidłowo ustalił to Sąd meriti słów tych oskarżony użył po tym, jak D. R. (1) zdecydowała się opowiedzieć M. W. o wykorzystywaniu seksualnym, a ponadto w celu zmuszenia jej do stosunku oralnego.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne prowadzą do jednoznacznych wniosków, iż A. C. wprawdzie przetransportował małoletnią D. R. (1) z S. do Niemiec, gdzie następnie przetrzymywał ją w mieszkaniach, znęcał się nad nią psychicznie i fizycznie oraz wykorzystywał seksualnie (także z inną osobą), co stanowi realizację znamion przestępstwa z art. 207 §1 k.k.,
art. 197 §1 k.k. i art. 197 §3 pkt 1 k.k. w zw. z art. 11 §2 k.k., tym niemniej nie zostało udowodnione, by miał zamiar przekazać innym osobom pokrzywdzoną w celach, o jakich mowa w definicji z art. 115 §22 k.k. Dlatego też w tym zakresie, to jest przypisania A. C. przestępstwa
z art. 189 a §1 k.k. należało zmienić zaskarżony wyrok i uniewinnić oskarżonego.

5.2.2.

Przedmiot i zakres zmiany

Sąd odwoławczy zmienił również zaskarżony wyrok w ten sposób, że przyjął iż czyny przypisane oskarżonemu A. C. w punktach
2,3 i 6 stanowią jedno przestępstwo wyczerpujące ustawowe znamiona z art. 207 §1 k.k., art. 197 §1 k.k. i art. 197 §3 pkt 1 k.k. w zw. z art. 11 §2 k.k.
w zw. z art. 64 §1 k.k. w brzmieniu obowiązującym na dzień 25 czerwca 2021r. w zw. z art. 4 §1 k.k. i za to na mocy art. 197 §3 pkt 1 k.k. w zw.
z art. 11 §3 k.k. w brzmieniu obowiązującym na dzień 25 czerwca 2021r.
w zw. z art. 4 §1 k.k. wymierzył mu karę 10 lat pozbawienia wolności

Zwięźle o powodach zmiany

U podstaw dokonanej zmiany legła argumentacja wskazana powyżej w pkt 3.4. Podzielić bowiem w tym zakresie należało podniesiony przez obrońcę zarzut, jak też sformułowane wnioski. Konsekwencją uznania, iż czyny przypisane oskarżonemu w punktach 2,3 i 6 zaskarżonego wyroku było uchylenie rozstrzygnięć o korze łącznej, jak też rozstrzygnięć o środkach karnych orzeczonych co do każdego z przypisanych A. C. przestępstw, a następnie połączeniu orzeczonych zakazów, to jest uchylenie rozstrzygnięć zawartych w punktach 4,5,7,8,9 i 10. Zaistniała bowiem konieczność wymierzenia na nowo kary, w tej sytuacji, za jedno przestępstwo znamiona z art. 207 §1 k.k., art. 197 §1 k.k. i art. 197 §3 pkt 1 k.k. w zw. z art. 11 §2 k.k. w zw. z art. 64 §1 k.k. w brzmieniu obowiązującym na dzień
25 czerwca 2021r. w zw. z art. 4 §1 k.k. oraz obligatoryjnych środków karnych: zakazu zajmowania wszelkich stanowisk i wykonywania wszelkich zawodów oraz działalności związanej z wychowaniem, edukacją, leczeniem lub opieką nad małoletnimi, a także zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną i zbliżania się do niej.

Wymierzając oskarżonemu za przestępstwo wypełniające znamiona
z art. 207 §1 k.k., art. 197 §1 k.k. i art. 197 §3 pkt 1 k.k. w zw. z art. 11 §2 k.k. w zw. z art. 64 §1 k.k. w brzmieniu obowiązującym na dzień 25 czerwca 2021r. w zw. z art. 4 §1 k.k. karę 10 lat pozbawienia wolności, na mocy
art. 197 §3 pkt 1 k.k. w zw. z art. 11 §3 k.k. w brzmieniu obowiązującym na dzień 25 czerwca 2021r. w zw. z art. 4 §1 k.k. Sąd odwoławczy miał na względzie okoliczności tak obciążające, jak i łagodzące, którymi kierował sią Sąd I instancji wymierzając kary jednostkowe za przestępstwa znęcania
i zgwałcenia. Mianowicie fakt dokonania przez sprawcę przestępstwa
w warunkach recydywy, kilkakrotne wykorzystywanie seksualne osoby małoletniej, dodatkowo takiej, która wcześniej nie współżyła płciowo.
W odniesieniu do znęcania wielorodzajowy sposób negatywnego oddziaływania na ofiarę, to jest zarówno jej bicie, szarpanie za włosy, naruszanie nietykalności cielesnej, jak też zastraszanie, grożenie, zakaz kontaktu z osobami trzecimi, wyzywanie i używanie wobec niej słów obraźliwych (także w obecności osób trzecich), ograniczanie swobody przemieszczania się. Zdaniem Sądu odwoławczego kara 10 lat pozbawienia wolności będzie adekwatna do stopnia społecznej szkodliwości popełnionego przestępstwa, jak też do stopnia zawinienia sprawcy. Trzeba tu również mieć na względzie, iż kara ma spełniać zarówno cele prewencji ogólnej,
jak i szczególnej. Musi być adekwatną odpowiedzią na popełnione przestępstwo i spowodować, by po jej odbyciu sprawca przestrzegał
w przyszłości porządku prawnego. W odniesieniu do A. C. trzeba mieć na uwadze fakt, iż popełnienia przypisanych mu czynów dopuścił się
w niespełna dwa lata od odbycia kary 7 lat pozbawienia wolności za przestępstwo podobne. Nie sposób również tracić z pola widzenia treści opinii sądowo psychiatrycznej, z której wynika, że ma on cechy osobowości dysocjalnej, z silną i utrwaloną postawą lekceważenia norm, reguł
i zobowiązań społecznych. Nie liczy się z uczuciami innych, wykazuje niską tolerancję frustracji i niezdolność do przeżywania poczucia winy.

Z uwagi na skazanie A. C. za przestępstwo kwalifikowane również z art. art. 197 §1 k.k. i art. 197 §3 pkt 1 k.k. art. 197 §1 k.k.
i art. 197 §3 pkt 1 k.k., to jest przestępstwo przeciwko wolności seksualnej osoby małoletniej, stosownie do treści art. 41 §1 a k.k. (w brzmieniu obowiązującym na dzień 25 czerwca 2021r. w zw. z art. 4 §1 k.k.) Sąd orzekł wobec oskarżonego zakaz zajmowania wszelkich stanowisk i wykonywania wszelkich zawodów oraz działalności związanej z wychowaniem, edukacją, leczeniem lub opieką nad małoletnimi. Z tych samych względów, to jest skazania oskarżonego za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej osoby małoletniej oraz wymierzenie mu kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, na mocy art. 41a §2 k.k.
(w brzmieniu obowiązującym na dzień 25 czerwca 2021r. w zw. z art. 4 §1 k.k.). orzeczono wobec A. C. zakaz kontaktowania się z D. R. (1) w jakikolwiek sposób i intencjonalnego zbliżania się do niej na odległość mniejszą niż 100 metrów. Obydwa zakazy, uwzględniając charakter czynów, postawę sprawcy oraz stopień zawinienia, orzeczono na okresy
10 lat. Sąd miał tu również na względzie ochronę interesów pokrzywdzonej, jak też zasady prewencji ogólnej.

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

4

Sąd odwoławczy zasądził od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Sosnowcu) na rzecz adwokat M. P. – Kancelaria Adwokacka w S. kwotę 1771,20 zł, w tym 23 % VAT, tytułem obrony z urzędu udzielonej oskarżonemu
w postępowaniu odwoławczym.

5

Mając na względzie sytuację majątkową i materialną oskarżonego, w tym orzeczoną wobec niego wieloletnią karę pozbawienia wolności, Sąd II instancji zwolnił go od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, jego wydatkami obciążając Skarb Państwa.

7.  PODPIS

SSA Wiesław Kosowski SSA Grzegorz Wątroba SSA Mirosław Ziaja

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Okręgowego w Sosnowcu z dnia 20 sierpnia 2024r., sygn. akt IV K 152/23.

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☒

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana