Wyrok z 31 marca 2025, sygn. I AGa 64/24
Pokaż pozostałe podstawy prawne (8)
Sygn. akt I AGa 64/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 marca 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO (del.) Agnieszka Kądziołka
po rozpoznaniu 31 marca 2025 r. w Szczecinie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa (...) spółki akcyjnej w G.
przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
o zapłatę
na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 7 marca 2024 r., sygn. akt VIII GC 670/23
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Agnieszka Kądziołka
Sygn. akt I AGa 64/24
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 7 marca 2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie z powództwa
(...) spółki akcyjnej w G. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K. oddalił powództwo oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 5417 zł tytułem kosztów postępowania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Powódka wniosła o zasądzenie kwoty 83.519,46 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od kwot: 52.006,80 zł, 23.536,53 zł, 3.560,87 zł, 139,73 zł, 137,48 zł oraz 135,24 zł – od 29 kwietnia 2022 r.; 63,69 zł od 12 maja 2022 r., a także z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwot: 1.455,92 zł, 1.415,12 zł, 588,08 zł od 16 sierpnia 2022 r.; 320 zł od 22 lutego 2022 r., 160 zł od 20 kwietnia 2022 r. Dodatkowo powódka domagała się zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazała, że strony zawarły umowę kompleksową sprzedaży i świadczenia usługi dystrybucji energii elektrycznej, na podstawie której powódka zobowiązała się do sprzedaży na rzecz pozwanego energii elektrycznej oraz świadczenia usługi dystrybucji tej energii, a pozwana zobowiązała się do zapłaty na jej rzecz ceny sprzedaży energii oraz wynagrodzenia z tytułu świadczenia usługi dystrybucji.
W związku z wykonaniem usługi powódka wystawiła i doręczyła pozwanej faktury nr: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...). Z uwagi na brak terminowej spłaty należności wynikającej z wystawionych faktur powódka wystawiła również noty odsetkowe oraz noty obciążeniowe. Pomimo wezwania do zapłaty i próby polubownego załatwienia sprawy pozwana nie uregulowała należności i nie uiściła zaległości oraz należnych odsetek.
Nakazem zapłaty z 28 września 2023 r. wydanym w postępowaniu upominawczym Sąd Okręgowy uwzględnił roszczenie powódki w całości.
Pozwana (...) sp. z o.o. w K. wniosła sprzeciw od nakazu zapłaty domagając się oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenia kosztów procesu.
W uzasadnieniu sprzeciwu podniosła, że 25 marca 2014 r. strony zawarły umowę kompleksową sprzedaży i świadczenia usługi dystrybucji energii elektrycznej. 10 sierpnia 2025 r. pozwana wniosła do (...) sp. z o.o. w K. zorganizowaną część przedsiębiorstwa, stanowiącą wyodrębniony funkcjonalnie zespół składników niematerialnych i materialnych, służących do wykonywania zadań gospodarczych w zakresie zarządzania nieruchomościami, który to zespół stanowił niezależne przedsiębiorstwo, w skład którego wchodziła między innymi nieruchomość zabudowana, położona w K. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Koszalinie Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr (...) wraz ze związanymi z nieruchomością umowami o dostawę mediów zawartymi z: a) Elektrownią (...) sp. z o.o. w A., b) (...) S.A. w G. w zakresie dystrybucji energii elektrycznej. W konsekwencji pozwana podniosła zarzut bezzasadności roszczenia z uwagi na zmianę podmiotu, któremu dostarczano energię elektryczną i skuteczne wypowiedzenie umowy dystrybucji (o czym świadczy fakt przyjęcia przez powódkę reklamacji i skorygowania do zera faktur wystawionych w oparciu o inną umowę niż umowa, której dotyczy niniejszej postępowanie, reklamacja dotyczyła bowiem umowy nr (...), zaś sprawa niniejsza dotyczy umowy nr (...)). Ponadto pozwana podniosła zarzut przedawnienia dochodzonych pozwem roszczeń, gdyż powstały one w 2016 r. Dodatkowo, z daleko idącej ostrożności procesowej, pozwana podniosła zarzut powagi rzeczy osądzonej, powołując się na fakt wydania przez Sąd Rejonowy w Koszalinie wyroku z 8 lutego 2022 r. oddalającego powództwo (...) S.A. w G..
Sąd pierwszej instancji oparł wyrok z 7 marca 2024 r. na następujących ustaleniach faktycznych:
(...) spółka akcyjna w G. i (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. prowadzą działalność gospodarczą.
5 listopada 2012 r. pozwana zawarła umowę sprzedaży energii elektrycznej z Elektrociepłownią (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w A..
W załączniku nr 1 do umowy wskazano dane adresowe puntu odbioru: ul. (...)oraz nr licznika/nr ewidencyjny: PL (...) oraz PL (...).
Tego samego dnia B. M., działając w imieniu pozwanej spółki, udzielił sprzedawcy energii elektrycznej pełnomocnictwa do zgłoszenia właściwemu Operatorowi Systemu Dystrybucyjnego, obejmującego złożenie oświadczenia o wypowiedzeniu dotychczas obowiązującej umowy sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji bądź umowy sprzedaży energii elektrycznej w nieruchomościach należących do spółki.
7 maja 2013 r. Elektrociepłownia (...) sp. z o.o. w A. wystawiła fakturę VAT nr (...) na kwotę 405,52 zł, wskazując, że dotyczy energii pobranej z: PL (...) oraz PL (...).
5 kwietnia 2013 r. Elektrociepłownia (...) sp. z o.o. w A. wystawiła fakturę VAT nr (...) na kwotę 405,52 zł, wskazując, że dotyczy energii pobranej z: PL (...) oraz PL (...).
25 marca 2014 r. pozwana zawarła z powódką umowę kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej nr (...), która weszła z w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. i obejmowała dostawę oraz sprzedaż energii elektrycznej do nieruchomości położonej w K. przy ul. (...).
K. M., działając w imieniu pozwanej, udzieliła sprzedawcy energii elektrycznej pełnomocnictwa do zgłoszenia właściwemu Operatorowi Systemu Dystrybucyjnego, obejmującego złożenie oświadczenia o wypowiedzeniu dotychczas obowiązującej umowy sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji bądź umowy sprzedaży energii elektrycznej w nieruchomościach należących do spółki.
10 sierpnia 2015 r. pozwana i (...) sp. z o.o. zawarły umowę przeniesienia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, w skład której wchodziły między innymi: działka o nr (...) o pow. 0,2471ha, dla której Sąd Rejonowy w Koszalinie Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...), zabudowana halą sklepowo-magazynową o pow. 700 m 2, magazynem o pow. 60m 2 oraz wiatą o pow. 100m 2, wyposażenie biurowe, umowy najmu, umowy o świadczenia usług telekomunikacyjnych, umowy o dostawę mediów - w tym z Elektrownią (...) sp. z o.o. w A., (...) S.A. w G., (...) K., (...) K. oraz pozostałe ruchomości.
14 września 2016 r. pozwana poinformowała powódkę o zmianie w zakresie właściciela nieruchomości, do której dostarczano energię elektryczną na podstawie umowy i wskazała, że właściwym podmiotem, z którym zawarto umowę sprzedaży i dystrybucji energii elektrycznej, jest (...) sp. z o.o. w K.. W piśmie wskazano, że spółka (...) ma zawartą z (...) S.A. umowę na dystrybucje energii elektrycznej z 30 października 2015 r. o nr ewidencyjnym (...).
30 października 2015 r. (...) sp. z o.o. zawarła umowę sprzedaży energii elektrycznej z Elektrociepłownią (...) sp. z o.o. w A.. W umowie wskazano, że przyłącze zlokalizowane jest w K. przy ulicy (...) i posiada nr ewidencyjny: PL (...).
Wobec wystawienia przez powódkę faktur VAT nr (...) na kwotę 17.027,10 zł i nr (...) na kwotę 10.868,26 zł, 10 lipca 2017 r. pozwana złożyła reklamację wskazując, że umowa o dostawę energii elektrycznej pomiędzy stronami została rozwiązana 31 grudnia 2015 r., a żadnych nowych umów strony nie zawierały.
Powódka skorygowała wystawione faktury VAT i uwzględniła reklamację w całości. Okres, za który uwzględniono reklamację, obejmował czas od 1 stycznia 2016 r. do 29 maja 2017 r. W piśmie z 31 lipca 2017 r. powódka wskazała, że reklamacja pozwanej została rozpatrzona pozytywnie.
Rozliczenia między podmiotami związanymi z (...) S.A. w G. i (...) S.A. w G. odbywały się na podstawie danych przekazanych właściwemu sprzedawcy, przez właściwego obszarowo, niezależnego OSD, tj. (...) S.A. Pozwana została rozliczona za pobraną i zużytą energię elektryczną zgodnie z odczytami przekazanymi przez operatora.
Powodowa spółka prowadzi rozliczenie z tytułu zużytej energii elektrycznej w oparciu o dane pomiarowe dostarczone przez właściwego obszarowo, niezależnego Operatora Systemu Dystrybucyjnego. W momencie otrzymania danych odczytowych powódka zobowiązana jest wystawić odbiorcy faktury VAT.
Powódka prowadzi działalność związaną z obrotem, tj. działalność polegającą na handlu hurtowym i detalicznym energią elektryczną (art. 3 pkt. 6 Prawa energetycznego) i nie jest właścicielem licznika energii elektrycznej. Od spółek obrotu należy odróżnić przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się dystrybucją energii elektrycznej.
Zgodnie z prawem energetycznym (art. 3 pkt 25 ustawy Prawo energetyczne) Operator Systemu Dystrybucyjnego (OSD) to przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się dystrybucją paliw gazowych lub energii elektrycznej, odpowiedzialne za ruch sieciowy w systemie dystrybucyjnym gazowym albo systemie dystrybucyjnym elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci dystrybucyjnej, w tym połączeń z innymi systemami gazowymi albo innymi systemami elektroenergetycznymi.
Zgodnie z art. 9c ust. 3, pkt. 9a lit. b ustawy Prawo energetyczne Operator Systemu Dystrybucyjnego w zakresie systemów dystrybucyjnych, stosując obiektywne i przejrzyste zasady zapewniające równe traktowanie użytkowników tych systemów oraz uwzględniając wymogi ochrony środowiska, jest odpowiedzialny za umożliwienie realizacji umów sprzedaży energii elektrycznej zawartych przez odbiorców przyłączonych do sieci poprzez pozyskiwanie, przechowywanie, przetwarzanie i udostępnianie, w uzgodnionej pomiędzy uczestnikami rynku energii formie, danych pomiarowych dla energii elektrycznej pobranej przez odbiorców wybranym przez nich sprzedawcom i podmiotom odpowiedzialnym za bilansowanie handlowe oraz operatorowi systemu przesyłowego.
Wymiana danych odczytowych pomiędzy powodem a Operatorem Systemu Dystrybucyjnego odbywa się wyłącznie za pośrednictwem systemu informatycznego Platformy Wymiany Informacji.
W okresie od 2 stycznia 2016 r. do 18 marca 2022 r. powódka wystawiła i doręczyła pozwanej następujące faktury VAT:
1. nr (...) wystawiona 26 listopada 2021 r. na kwotę 23.536,53 zł brutto za okres 2.01.2016-9.01.2018; na szczegółowym rozliczeniu faktury wskazano, że dotyczy licznika nr (...),
2. nr (...) wystawiona 26 listopada 2021 r. za okres 10.01.2019-31.12.2020 na kwotę 23.536,53 zł brutto; na szczegółowym rozliczeniu faktury wskazano, że dotyczy licznika nr (...),
3. nr (...) wystawiona 26 listopada 2021 r. za okres 10.01.2021-28.09.2021 na kwotę 3.560,87 zł brutto; na szczegółowym rozliczeniu faktury wskazano, że dotyczy licznika nr (...),
4. nr (...) wystawiona 26 listopada 2021 r. za okres 29.09.2021-15.11.2021 na kwotę 139,73 zł brutto; na szczegółowym rozliczeniu faktury wskazano, że dotyczy licznika nr (...),
5. nr (...) wystawiona 7 lutego 2022 r. za okres 16.11.2021-17.01.2022 na kwotę 79.381,41 zł brutto; na szczegółowym rozliczeniu faktury wskazano, że dotyczy licznika nr (...),
6. nr (...) wystawiona 6 kwietnia 2022 r. za okres 18.01.2022-18.03.2022 na kwotę 81.251,77 zł brutto; na szczegółowym rozliczeniu faktury wskazano, że dotyczy licznika nr (...).
Powódka wystawiła także noty odsetkowe:
z 6 kwietnia 2022 r. nr (...) na kwotę 1.455,92 zł,
z 6 kwietnia 2022 r. nr (...) na kwotę 160 zł,
z 29 kwietnia 2022 r. nr (...) na kwotę 588,08 zł,
z 7 lutego 2022 r. nr (...) na kwotę 1.415,12 zł
oraz z 8 lutego 2022 r. nr (...) na kwotę 320 zł.
28 lipca 2022 r. powódka wezwała pozwaną do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem, natomiast 30 maja 2022 r. wystosowano wezwanie przedsądowe.
W 2022 r. powódka skierowała pozew o zapłatę kwoty dochodzonej pozwem w elektronicznym postępowaniu upominawczym.
Postanowieniem z 26 września 2022 r., wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu i utraty mocy nakazu zapłaty z 7 września 2022 r., postępowanie w całości umorzono.
W oparciu o tak ustaloną podstawę faktyczną rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy dokonał następującej oceny dowodów i oceny prawnej roszczeń strony powodowej.
Stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dowodów z dokumentów, których prawdziwość i autentyczność nie była kwestionowana przez strony. Dokumenty te nie budziły również wątpliwości Sądu co do swej wiarygodności. Wyjaśnienia reprezentanta strony pozwanej nie zostały uwzględnione, gdyż nie miały pokrycia w zgromadzonych dowodach.
Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie powodowej spółki podlega oddaleniu w całości.
Na wstępie rozważań Sąd Okręgowy zaznaczył, że nie podziela argumentów strony pozwanej, zgodnie z którymi Sąd Rejonowy w Koszalinie, wyrokiem z 8 lutego 2021 r. wydanym w sprawie V GC 75/20, rozstrzygał w niemal identycznym stanie faktycznym. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd Rejonowy w Koszalinie powódka wywodziła swoje roszczenie z umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej nr (...) w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 8 maja 2019 r. W niniejszej sprawie natomiast powódka dochodzi roszczeń z umowy kompleksowej nr (...) oraz wywodzi, że świadczyła usługi na podstawie przedmiotowej umowy i zasadnie domaga się za nie zapłaty od strony pozwanej, z którą zawarł ważną umowę kompleksową. Załączone do pozwu faktury dotyczą należności za okres od 10 stycznia 2019 r. do dnia 18 marca 2022 r., obejmują zatem należności z innej umowy i za inny okres aniżeli w sprawie V GC 75/20.
Dalej Sąd Okręgowy za trafny uznał pogląd powoda, że okoliczność że pozwana na skutek zawartej przez siebie umowy o przeniesienie zorganizowanej części przedsiębiorstwa zaprzestała korzystania z energii elektrycznej dostarczanej do obiektu przy ul. (...), (...)-(...) K. - nie ma znaczenia z punktu widzenia rozliczenia stron ważnie obowiązującej umowy. Powód wskazywał, że w treści § 1 Umowy o przeniesienie zorganizowanej części przedsiębiorstwa nie została wymieniona Umowa (...) nr (...) zawarta z (...) S.A. Należy zauważyć, że została tam wymieniona umowa zawarta z Elektrownią (...) oraz (...) S.A. - nie zaś z powodem.
Kolejno Sąd Okręgowy wskazał, że jak wynika z treści pisma powoda z 7 grudnia 2023 r. powód (...) S.A. w G. uzyskał od Operatora Systemu Dystrybucyjnego (OSD) - spółki (...) S.A. w G. - informację, że dla strony pozwanej pozostawał sprzedawcą podstawowym energii elektrycznej. Mając na uwadze, iż rozliczenia między stronami odbywały się na podstawie danych przekazanych właściwemu sprzedawcy, przez właściwego obszarowo, niezależnego OSD, tj. spółkę (...) spółka akcyjna, to w gestii Operatora Systemu Dystrybucyjnego leżało ustalenie, czy dane pomiarowe przekazywane są właściwemu sprzedawcy energii elektrycznej.
Pozwana zaś podniosła zarzuty bezzasadności roszczenia, zmiany podmiotu do którego dostarczano energię elektryczną połączonego ze skutecznym wypowiedzeniem umowy kompleksowej o nr (...) sprzedaży energii elektrycznej oraz zarzut przedawnienia roszczeń.
Mając na uwadze, że w chwili wejścia w życie art. 118 k.c. w nowym brzmieniu (z dniem 9 lipca 2018 r.) roszczenie powoda (gdyby w ogóle było zasadne) nie byłoby przedawnione, termin przedawnienia przesuwał się do końca danego roku kalendarzowego. Powód złożył pozew w dniu 2022 roku, a żądanie dotyczy należności począwszy od 2019 roku.
Strona pozwana przytoczyła w niniejszym pozwie tożsame argumenty co w sprawie V GC 75/20, iż do zakończenia umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej nr (...) doszło już 1 stycznia 2016 r., a nie z uwagi na złożenie przez powodową spółkę oświadczenia o odstąpieniu od umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Wniesienie zorganizowanej części przedsiębiorstwa, na którą powołuje się pozwana, skutkowało powiadomieniem o powyższym (...) S.A. w G. co prawda dopiero z dniem 14 września 2016 r., k. - 102, jak i z dniem 10 lipca 2017 r., k. - 103.
Kolejno Sąd Okręgowy wskazał, że z akt wynika fakt, iż (...) S.A. w G. po złożonej reklamacji przyjęła oświadczenie o rozwiązaniu umowy i skorygowała rozliczenie za zużytą energię elektryczną oraz faktury już od 1 stycznia 2016 r. (k. - 105-115). Faktury te obejmowały okres od 1 stycznia 2016 r. do 29 maja 2017 r i faktura (...) dotyczyła urządzenia pomiarowego (...) - czyli tożsamego, które objęte jest fakturami załączonymi do pozwu i obejmującymi żądanie pozwu. Tym samym (...) S.A. w G. uznała reklamację pozwanej. Sąd Rejonowy w Koszalinie przyjął, że powyższe oznacza uznanie, iż umowa kompleksowa o (...) nie obowiązuje z uwagi na przejęcie przez (...) sp. z o.o. nieruchomości położonej przy ul. (...), do której doprowadzana była energia elektryczna wraz ze wszystkimi umowami na dostawę mediów.
Brak wskazania w piśmie powoda z 31 lipca 2017 r. jakiej umowy dotyczy uznanie reklamacji nie ma w sprawie znaczenia, skoro skorygowane faktury obejmują urządzenie pomiarowe (...) (karta 105 verte) - czyli tożsame, które objęte jest fakturami załączonymi do pozwu i obejmującymi żądanie pozwu. Pozew bezsprzecznie obejmuje należności za dostawę energii elektrycznej do urządzenia pomiarowego (...) - we wszystkich fakturach z pozwu wymieniono taki numer. Powód w żaden sposób w toku procesu nie ustosunkował się do oświadczenia zawartego w piśmie z 31 lipca 2017 r., w którym wskazuje, że w odpowiedzi na pismo pozwanej z 10 lipca 2017 r. uznaje reklamację.
Pozwana w piśmie z 10 lipca 2017 r. (karta 103) wprost utrzymuje, że umowa o dostawę energii elektrycznej została pomiędzy stronami rozwiązana w 31 grudnia 2015 r. Powód nie wskazał z jakich powodów doszło do skorygowania tych faktur, skoro twierdzi, że umowa kompleksowa załączona do pozwu nadal obowiązuje,
Dodatkowo Sąd Okręgowy wskazał, iż powód nie udowodnił także swojego roszczenia co do wysokości. Stosownie do treści art. 6 k.c. ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 3 października 1969 r. w sprawie o sygn. akt II PR 313/69 (OSNC 1970, nr 9, poz. 147) na powodzie spoczywa ciężar udowodnienia faktów przemawiających za zasadnością jego roszczenia. W razie zaś sprostania przez powoda ciążącemu na nim obowiązkowi, na stronie pozwanej spoczywa wówczas ciężar udowodnienia ekscepcji i faktów uzasadniających jej zdaniem oddalenie powództwa (wyrok Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 1982 r., sygn. akt I CR 79/82).
Zważyć należy, że dołączone do pozwu faktury mają jedynie charakter dokumentu prywatnego, który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie w nim zawarte (art. 245 k.p.c.). Z takim dokumentem nie wiąże się domniemanie prawne, iż jego treść przedstawia rzeczywisty stan rzeczy i potwierdza, że miały miejsce fakty w nim stwierdzone (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyr. z 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt I CSK 25/12). Ocena charakteru dokumentów prywatnych prowadzi do wniosku, że Sąd może oczywiście wyrokować, także w oparciu o treść takich dokumentów (prywatnych), ale jedynie w sytuacji, gdy ich treść nie została zaprzeczona w sporze przez stronę przeciwną lub gdy została potwierdzona innymi środkami dowodowymi. Podkreślić jeszcze raz przy tym należy, że faktura jest jedynie dokumentem rozrachunkowym i nie stanowi samoistnego dowodu zawarcia umowy kompleksowej i jej wykonania przez powoda w sposób uzasadniający żądanie zapłaty za energię elektryczną, w sytuacji kwestionowania ilości dostarczonej energii przez pozwanego. Pozwany wskazał bowiem, że powód nie udowodnił, iż kwoty wskazane na fakturach są zasadne. W okolicznościach analizowanej sprawy strona powodowa winna zatem innymi środkami dowodowymi dążyć do wykazania zasadności swoich roszczeń, tymczasem nie przejawiła w tym zakresie dalszej inicjatywy dowodowej.
W myśl art. 4j ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. prawo energetyczne odbiorca paliw gazowych lub energii ma prawo zakupu tych paliw lub energii od wybranego przez siebie sprzedawcy. Odbiorca dokonuje zaś wyboru sprzedawcy i zawiera z nim umowę sprzedaży upoważniając go jednocześnie do reprezentowania przed operatorem systemu dystrybucyjnego przed dotychczasowym sprzedawcą.
Rolą procesową powoda jest dowieść, że powództwo ma usprawiedliwione podstawy (art. 6 k.c.) i z tej zasady wynika dla niego obowiązek przedstawiania odpowiedniego materiału dowodowego w sposób odpowiadający wymaganiom procedury. Powód winien podać w pozwie wszystkie okoliczności, które konstruują podstawę faktyczną powództwa. Chodzi w szczególności o okoliczności dotyczące legitymacji, zaskarżalności i wymagalności roszczenia. To podstawowe okoliczności, bez których powództwo nie mogłoby być uwzględnione na podstawie samej tylko oceny materiału zaoferowanego przez powoda. Powód nie wykazał swojego roszczenia, a pozwana poprzez zawnioskowane dowody wykazała, iż roszczenie nie jest zasadne. Tym bardziej, że z treści pisma z 31 lipca 2017 r. wynika, że powód anulował faktury akceptując twierdzenia pozwanej o rozwiązaniu umowy dotyczącej urządzenia pomiarowego (...). Należy zauważyć, że treść reklamacji z 10 lipca 2017 r. dotycząca faktur, gdzie wskazano urządzenie pomiarowe nr (...), wprost odwołuje się do rozwiązania umowy o dostawę energii zawartej pomiędzy stronami procesu. Uznanie reklamacji w piśmie z 31 lipca 2027 r. prowadzi zatem do wniosku, że podstawa reklamacji, to jest zarzut rozwiązania umowy pomiędzy stronami został uwzględniony i przyznany przez stronę powodową. Dochodzenie zatem niniejszym pozwem należności za dalszy okres po uznaniu reklamacji w piśmie z 31 lipca 2017 r., odnoszących się do urządzenia pomiarowego nr (...), powinno zostać poparte dalszymi wyjaśnieniami. Mianowicie nie zostało wyjaśnione przez stronę powodową z jakich przyczyn pomimo uznania przez powoda w piśmie z 31 lipca 2017 r. zarzutów pozwanego o uprzednim rozwiązaniu umowy o dystrybucje energii elektrycznej domaga się należności za odczyty urządzenia pomiarowego nr (...) za dalszy okres od stycznia 2026 r. do marca 2022 r. Pełnomocnik powoda nie stawił się na wyznaczonej rozprawie, Sąd Okręgowy zatem nie miał możliwości wyjaśnienia tej sprzeczności - w pismach powód nie odniósł się do powyższych okoliczności.
Z tego powodu roszczenie strony powodowej zostało przez Sąd Okręgowy oddalone w całości. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia było orzeczenie o kosztach procesu zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania.
Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wywiodła strona powodowa zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając mu:
1. naruszenie art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, iż umowa nr (...) uległa rozwiązaniu 31 grudnia 2015 r., podczas gdy strona pozwana nie wykazała tego faktu w toku postępowania, zaś to na niej spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie, skoro z faktu tego chciała wywieść dla siebie korzystny skutek prawny, albowiem skorygowane przez powódkę faktury VAT zostały wystawione na podstawie innej umowy kompleksowej, tj. (...), nadto skorygowane faktury VAT dotyczyły innego punku poboru energii elektrycznej tj. (...), podczas gdy załączone do pozwu faktury VAT dotyczyły punktu poboru energii elektrycznej nr (...);
2. naruszenie art. 233 §1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną interpretację zgromadzonego w aktach materiału dowodowego w postaci pisma strony pozwanej z 10 lipca 2017 r., pisma strony powodowej z 31 lipca 2017 r., faktury VAT nr (...) wraz z fakturą korygującą VAT nr (...) oraz faktury VAT nr (...) wraz z fakturą korygującą VAT nr (...), skutkującą błędnym przyjęciem, iż powódka pismem z 31 lipca 2017 r. przyznała, że pomiędzy stronami doszło do rozwiązania umowy nr (...) w 31 grudnia 2015 r., podczas gdy strona pozwana w sprzeciwie od nakazu zapłaty wprost wskazała, iż w/w faktury VAT zostały wystawione na podstawie innej umowy kompleksowej tj. (...), nadto skorygowane faktury VAT dotyczyły innego punku poboru energii elektrycznej, tj. (...), podczas gdy załączone do pozwu faktury VAT dotyczyły punktu poboru energii elektrycznej nr (...), co skutkowało wadliwym przyjęciem przez Sąd I instancji, iż umowa nr (...) uległa rozwiązaniu 31 grudnia 2015 r.;
3. naruszenie art. 233 §1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną interpretację zgromadzonego w aktach materiału dowodowego w postaci faktur VAT nr (...) oraz zestawienia odczytów układu pomiarowo-rozliczeniowego w obiekcie pozwanej obejmujących okres sporny poprzez błędne przyjęcie, iż powód nie wykazał swego roszczenia, podczas gdy powód przedłożył do akt faktury VAT wraz zestawieniem odczytów obejmujących okres sporny, zaś przedłożone zestawienie odczytów potwierdza wysokość zużytej energii elektrycznej w obiekcie pozwanej w okresie spornym, co skutkowało wydanie wyroku oddalającego powództwo, podczas gdy przy prawidłowej interpretacji zgromadzonego w aktach materiału dowodowego Sąd orzekający winien uznać, iż powódka wykazała swe roszczenie co do wysokości.
Wskazując na powyższe naruszenia powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o oddalenie apelacji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego, podzielając w całości ustalenia i rozważania Sądu I instancji, prowadzące do konkluzji uzasadniającej przyjęcie niezasadności dochodzonego pozwem roszczenia.
Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Umowa kompleksowa nr (...), zawarta 25 marca 2014 r. przez (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w K. z (...) S.A. w G., weszła z w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. i obowiązuje na czas nieokreślony. W jej treści nie wskazano numeru licznika (w rozumieniu art. 3 punkt 65 ustawy Prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 r., Dz.U. Nr 54, poz. 348) i numeru punktu poboru energii PPE (w rozumieniu art. 3 punkt 67 ustawy Prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 r., Dz.U. Nr 54, poz. 348).
Dowód: umowa z 25 marca 2014 r., k. 9-10
Sześć nieopłaconych przez pozwaną faktur VAT wystawionych przez powódkę za energię elektryczną dostarczoną w okresie od 2 stycznia 2016 r. do 18 marca 2022 r. (faktury o numerach: (...)) wskazują numer licznika (...) oraz numer (...).
Każda faktura zawiera legendę, w której wskazano, że numer PP to unikalny numer punktu poboru.
Dowód: faktury VAT (...) ( faktury załączone do pozwu)
Skorygowane przez powódkę do zera faktury VAT dotyczyły innego punktu poboru energii elektrycznej (PPE), choć jedna z nich zawierała ten sam numer licznika:
faktura nr (...): Numer PPE: (...), Nr licznika (...),
faktura nr (...): Numer PPE: (...), Nr licznika (...).
Każda faktura zawiera legendę, w której wskazano, że numer PP to unikalny numer punktu poboru.
Dowód: faktury VAT k. 113-113v, 110-110
Dodać trzeba, że błędne są również ustalenia Sądu Okręgowego o treści:
(...) spółka akcyjna w G. wystawiła i doręczyła (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. w okresie od 2 stycznia 2016 r. do 18 marca 2022 r. powód wystawił pozwanej faktury VAT nr (...) oraz (...) ” – str. 8 uzasadnienia wyroku.
W rzeczywistości załączone do pozwu faktury, z których powódka dochodzi swoich roszczeń, wystawione zostały w dniach:
26 listopada 2021 r. (co dotyczy pierwszych czterech faktur wystawionych za okresy w przedziale 2.01.2016 – 15.11.2021),
7 lutego 2022 r. (faktura za okres 16.11.2021-17.01.2022)
6 kwietnia 2022 r.(faktura za okres 18.01.2022-18.03.2022).
Podkreślenia wymaga zatem, że faktury zostały wystawione za energię dostarczaną w okresie od 2 stycznia 2016 r. do 8 marca 2022 r. Okresy te prawidłowo wymieniono przy każdej fakturze opisanej na stronie 8 uzasadnienia pozwu. Z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku w tej części nie korespondują zatem rozważania Sądu Okręgowego, który na stronie 9 uzasadnienia wskazuje, że załączone do pozwu faktury dotyczą należności za okres od 10 stycznia 2019 r. do 18 marca 2022 r. (jak już wskazano faktury zostały wystawione energię dostarczaną od 2 stycznia 2016 r.).
***
Zgodnie z art. 382 k.p.c. Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Z kolei stosownie do art. 378 § 1 k.p.c. Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
Z przytoczonych regulacji wynika, że Sąd rozpoznający apelację orzeka na podstawie materiału zgromadzonego zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, natomiast postępowanie apelacyjne polega na merytorycznym rozpoznaniu sprawy, co oznacza, że wyrok sądu drugiej instancji opiera się na jego własnych ustaleniach faktycznych i prawnych. Postępowanie apelacyjne jest kontynuacją postępowania rozpoczętego przed sądem pierwszej instancji. Przyjęta przez kodeks postępowania cywilnego konstrukcja apelacji opiera się na idei apelacji pełnej. Zakreślone w drugiej instancji ramy postępowania obligują sąd do ponownego rozpoznania sprawy, a nie tylko do zbadania stanowisk stron zgłoszonych w apelacji [zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 sierpnia 2003 r., III CKN 392/01]. Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania [zob. uchwała Sądu Najwyższego (7) z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07].
Z kolei stosownie do art. 386 § 4 k.p.c. poza wypadkami określonymi w art. 386 § 2 i 3 k.p.c. – dotyczącymi nieważności postępowania oraz podstaw do odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania, które to przesłanki w niniejszej sprawie nie występują – sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.
Apelacja wywiedziona przez powódkę doprowadziła do wydania orzeczenia kasatoryjnego z uwagi na nierozpoznanie przez Sąd Okręgowy istoty sprawy.
Pojęcie nierozpoznania istoty sprawy interpretowane jest jako wadliwość rozstrzygnięcia, polegająca na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, bądź na zaniechaniu zbadania przez ten Sąd materialnej podstawy żądania albo oceny merytorycznych zarzutów strony przy bezpodstawnym przyjęciu, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie [zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 24 listopada 2021 r., I CZ 86/21 oraz z 9 września 2021 r., II CZ 35/21, a także powołane w nich orzecznictwo]. Nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce także w razie dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądania bez ustalenia podstawy faktycznej, co wymagałoby czynienia kluczowych ustaleń po raz pierwszy w instancji odwoławczej; respektowanie uprawnień stron wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego uzasadnia w takich wypadkach uchylenie orzeczenia [zob. postanowienia SN z 5 marca 2021 r., I CZ 8/21 i z 26 lutego 2021 r., I CZ 88/20 i przytoczone tam orzecznictwo].
***
Oceniając zasadność powództwa Sąd Okręgowy prawidłowo przyjął, że fakt przeniesienia zorganizowanej części przedsiębiorstwa przez pozwaną na inny podmiot, tj. (...) sp. z o.o. w K., nie ma znaczenia z punktu widzenia wzajemnych rozliczeń stron, wynikających z obowiązującej umowy kompleksowej sprzedaży i świadczenia usługi dystrybucji energii elektrycznej nr (...).
Jednakże dalsze stanowisko Sądu Okręgowego opierało się na już błędnym założeniu, że zawarta przez strony umowa kompleksowej sprzedaży i świadczenia usługi dystrybucji energii elektrycznej nr (...) przestała obowiązywać, zaś przedmiotową konkluzję Sąd pierwszej instancji oparł wyłącznie na domniemaniu, że skoro powódka uwzględniła reklamację pozwanej z 10 lipca 2017 r. (pismo pozwanej, k. 103) i anulowała należności z faktur VAT, w tym z jednej faktury dotyczącej urządzenia pomiarowego nr (...), a zatem tożsamego z urządzeniem pomiarowym wskazywanym przez faktury stanowiące podstawę żądania pozwu, to tym samym doszło do rozwiązania łączącej strony umowy nr (...).
Domniemanie takie jest chybione chociażby z tego tylko powodu, że z faktu skorygowania faktur VAT do zera nie wynika fakt rozwiązania umowy. Skorygowanie faktur za dostarczoną energię elektryczną do zera może nastąpić z różnych przyczyn, niekoniecznie z powodu omyłkowego wystawienia faktury za czas nieobowiązywania umowy.
Chybione jest także założenie Sądu Okręgowego, że skoro powódka nie wypowiedziała się co do argumentów pozwanej o nieobowiązywaniu umowy, to można fakt rozwiązania umowy uznać za przyznany przez powódkę. Zastosowanie art. 230 k.p.c. wymaga bowiem z jednej strony niewypowiedzenia się strony co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, a z drugiej strony rozważenia przez Sąd wyników całej rozprawy.
Tymczasem w sprawie niniejszej skorygowane przez powódkę faktury VAT dotyczyły innego punktu poboru energii elektrycznej, niż faktury załączone do pozwu: skorygowana faktura VAT nr (...) (karta 110-110v) Numer PP: (...)”, „Nr licznika (...)”
skorygowana faktura VAT nr (...) (k.113-113v) „Numer PP: (...)”, „Nr licznika (...)”,
podczas gdy załączone do pozwu faktury VAT dotyczą punktu poboru energii elektrycznej „Numer PPE: (...)” oraz „Nr licznika (...)” (k. 27-43).
Dodać trzeba, że w opisie każdej z faktur zawarto legendę, w której wyjaśniono, iż pod skrótem „Numer PP” należy rozumieć unikalny numer punktu poboru.
W tym kontekście Sąd Apelacyjny zauważa, że w art. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne zawarto m.in. definicję punktu poboru energii oraz licznika konwencjonalnego wskazując, iż: punkt poboru energii to punkt pomiarowy w instalacji lub sieci, dla którego dokonuje się rozliczeń oraz dla którego może nastąpić zmiana sprzedawcy (art. 3 pkt 67), zaś licznik konwencjonalny to przyrząd pomiarowy w rozumieniu art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach, służący do pomiaru energii elektrycznej i rozliczeń za tę energię, niewyposażony w funkcję komunikacji z systemem zdalnego odczytu (art. 3 pkt 65).
W zawartej przez strony umowie kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej nie wskazano ani numeru licznika (w rozumieniu art. 3 pkt 65 ustawy Prawo energetyczne), ani numeru punktu poboru energii PPE (w rozumieniu art. 3 pkt 67 ustawy Prawo energetyczne), inaczej niż w wystawionych za sprzedaż energii fakturach VAT, w których informacje te są każdorazowo poddawane. W świetle zacytowanych wyżej definicji przyjąć trzeba, że elementem identyfikującym nieruchomość, do której dostarczana jest energia, jest punktu poboru energii PPE, a nie numer licznika.
Czyni to całkowicie wadliwym rozumowanie Sądu Okręgowego, zgodnie z którym skorygowanie przez powódkę do zera faktur wystawionych dla innego punktu poboru energii (mimo tożsamego w przypadku jednej faktury numeru licznika) miałoby wskazywać na fakt rozwiązania umowy przez strony niniejszego procesu.
Nie sposób pominąć również tego, że sama pozwana w uzasadnieniu sprzeciwu od nakazu zapłaty podała, że skorygowane faktury VAT zostały wystawione na podstawie innej umowy kompleksowej, tj. (...) (cyt: „ Dodać także należy, że już z samego faktu przyjęcia reklamacji i skorygowania faktur (anulowania należności) wystawionych przez powódkę co do jednej z umów kompleksowych ( (...)), a objętych wyżej powołanym wyrokiem SR w Koszalinie z dnia 8 lutego 2021 r. (o których mowa powyżej) uznać można, że skutek te odnosi się także do umowy (...) (objętej niniejszym postępowaniem (…)” – k. 91v).
W tym kontekście zwrócić należy uwagę, iż z materiału dowodowego sprawy wynika, że pod adresem: ul. (...), K. znajdują się dwa punkty odbioru energii PPE. Zwrócić należy uwagę na załącznik nr 1 do umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z Elektrociepłownią (...) sp. z o.o., gdzie wprost wskazano, że pod tym adresem znajdują się dwa obiekty, oznaczone jako obiekt 1 i obiekt 2, w załączniku w kolumnie tabeli zatytułowanej „ nr PPE/PPF lub nr licznika /nr ewidencyjny” podano dwa numery: PL (...) oraz PL (...).
Tym samym rozwiązanie umowy (...), która dotyczyła dostawy i sprzedaży energii elektrycznej do jednej z nieruchomości położonych w K. przy ul. (...) jest aktem całkowicie niezależnym od bytu prawnego umowy (...), która dotyczyła drugiego obiektu położonego w K. przy ul. (...).
Nie może zatem utrzymać się pogląd Sądu Okręgowego, zgodnie z którym uwzględnienie przez powódkę reklamacji w piśmie z 31 lipca 2017 r. uzasadnia przyjęcie, iż powódka potwierdziła fakt rozwiązania przez strony z dniem 31 grudnia 2015 r. umowy o dostawę energii elektrycznej nr (...). Powódka zasadnie bowiem podnosi, że dokonała korekty dwóch faktur VAT, wystawionych na podstawie innej umowy, tj. (...), oraz dotyczących innego punktu poboru energii (PPE) niż faktury, w oparciu o które domaga się zapłaty w niniejszym procesie. Fakt ten nie oznacza potwierdzenia faktu rozwiązania umowy kompleksowej nr (...). Przyjęte przez Sąd Okręgowy domniemanie uznać należy za całkowicie chybione.
Opierając się o błędne domniemanie prowadzące do opatrznego wniosku o rozwiązaniu przez strony umowy nr (...) Sąd Okręgowy zaniechał rozważań, czy do takiego wniosku może doprowadzić pozostały zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. W tym zakresie brak jest jakichkolwiek rozważań.
Analizy wymagają zeznania prezesa zarządu pozwanej spółki B. M., który opisał podejmowane przez niego czynności przedsięwzięte po sprzedaży przedsiębiorstwa, w skład którego wchodziła nieruchomość objęta umową o dostarczanie energii nr (...) (z jego zeznań nie wynika jednak, ażeby złożył jakiekolwiek pisemne oświadczenie o rozwiązaniu czy też wypowiedzeniu tej umowy, co wskazywałoby na brak rozwiązania umowy).
Zauważyć wszakże trzeba, że umowa nr (...) została zawarta 25 marca 2014 r., ale - jak wynika z jej treści - weszła z w życie z dniem 1 stycznia 2016 r., ponadto została zawarta na czas nieokreślony, w jej treści nie przyjęto żadnych przepisów dotyczących ewentualnego wypowiedzenia umowy (nie należy jednak zapominać o przepisach prawa regulujących te kwestie, np. art. 4j ustawy Prawo energetyczne, art. 365 1 k.c.). O ile z treścią umowy koresponduje fakt, że faktury zostały wystawione za energię dostarczoną od 1 stycznia 2016 r., o tyle rozważenia wymaga, dlaczego pierwsze faktury zostały wystawione dopiero 26 listopada 2021 r.
Należy zatem ocenić w świetle całego zebranego materiału dowodowego, z uwzględnieniem wyników całej rozprawy, czy w jakikolwiek sposób doszło do rozwiązania umowy nr (...) (rozważania te wymagają uwzględnienia m.in. przepisów o formie ewentualnego oświadczenia – por. np. art. 77 § 2 k.c. i art. 74 § 4 k.c.). Takich rozważań Sąd Okręgowy nie przeprowadził.
Nie można również zgodzić się z argumentacją Sądu I instancji co do tego, że zakwestionowanie przez pozwaną ilości dostarczonej energii oznacza brak udowodnienia roszczenia powódki co do wysokości. Zauważyć bowiem trzeba, że do każdej z faktur VAT zostało załączone „Szczegółowe rozliczenie faktury”, w którym wyszczególniono wszystkie składowe faktury, w tym również stałe opłaty abonamentowe. Pozycje te nie są zależne od ilości dostarczonej energii elektrycznej i nie były analizowane przez Sąd Okręgowy pod kątem ich zasadności (brak również ustaleń faktycznych w tym zakresie). Oceny wymagają również twierdzenia powódki przedstawione w odpowiedzi na sprzeciw od nakazu zapłaty, to jest w piśmie procesowym z 7 grudnia 2023 r., gdzie powódka wyjaśniła, że wymiana danych odczytowych między powódką a Operatorem Systemu Dystrybucyjnego odbywa się wyłącznie za pośrednictwem systemu informatycznego - Platformy Wymiany Informacji.
Kolejne uchybienia Sądu I instancji związane są z linią obrony pozwanej opierającą się na zarzucie przedawnienia. O ile przeprowadzenie rozważań opisanych wyżej doprowadziłoby do wniosku, że łącząca strony umowa nie została rozwiązana, to odczytanie procesu myślowego Sądu Okręgowego zmierzającego do konkluzji, że roszczenie dochodzone pozwem jest nieprzedawnione, z uwagi na braki uzasadnienia wyroku jest niemożliwe.
Sąd I instancji nie tylko nie dokonał rozważań, ale nie poczynił również kompletnych ustaleń faktycznych pozwalających na dokonanie oceny zasadności żądania w kontekście podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia, co dotyczy zarówno roszczenia powódki z tytułu sprzedaży energii elektrycznej, jak i roszczeń objętych notami odsetkowymi i notami obciążeniowymi.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku rozważania Sądu I instancji dotyczące przedawnienia sprowadzają się w istocie do jednego, nader ogólnego zdania, co z całą pewnością jest niewystarczające dla rozpoznania istoty sprawy. Rozważania te obrazuje następujące zdanie :
„ Mając na uwadze, że w chwili wejścia w życie art. 118 k.c. w nowym brzmieniu (z dniem 09 lipca 2018 r.) roszczenie powoda (gdyby w ogóle było zasadne) nie byłoby przedawnione, termin przedawnienia przesuwał się do końca danego roku kalendarzowego, powód złożył pozew w dniu 2022 roku, a żądanie dotyczy należności począwszy od 2019 roku”].
Co więcej - jak już wspomniano - pomiędzy rozważaniami Sądu Okręgowego w zakresie przedawnienia, a poczynionymi w niniejszej sprawie ustaleniami faktycznymi, istnieje rozbieżność. Z jednej strony Sąd Okręgowy wskazał bowiem, że żądanie pozwu dotyczy należności począwszy od 2019 roku, podczas gdy w części faktograficznej uzasadnienia przy opisie każdej z faktur prawidłowo zaznaczył, że faktury stanowiące podstawę dochodzonego roszczenia dotyczą należności za energię elektryczną dostarczaną pozwanej od 2016 roku.
Ponadto Sąd Okręgowy zaniechał ustalenia, w jakiej dokładnie dacie powódka skutecznie złożyła pozew o zapłatę, ograniczając się w tym zakresie wyłącznie do zdania: „ powód złożył pozew w dniu 2022 roku”. Kwestia oznaczenia dokładnej daty jest istotna z punktu widzenia analizy zasadności zarzutu przedawnienia, ustalenia i rozważania dotyczące tej kwestii winny przy tym uwzględniać, iż powódka pierwotnie wytoczyła powództwo w elektronicznym postępowaniu upominawczym, które zostało następnie umorzone postanowieniem Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z 26 września 2022 r. (sygn. akt VI NC-e 1119934/22) – k. 53-59.
W pisemnych motywach zaskarżonego wyroku brak jest również rozważań odnośnie terminu przedawnienia dla każdego z dochodzonych roszczeń. Rozważania te winny uwzględniać różnorodność dochodzonych przez powódkę żądań, powódka dochodziła bowiem od pozwanej zapłaty nie tylko należności za dostarczoną energię elektryczną objętych załączonymi do pozwu fakturami VAT, ale także skapitalizowanych odsetek objętych załączonymi do pozwu notami odsetkowymi oraz należności objętych notami obciążeniowymi wystawionymi z tytułu opłat za wezwania do zapłaty.
Zasygnalizować tylko trzeba, że w odniesieniu do roszczenia o zapłatę należności z tytułu dostarczonej energii elektrycznej zastosowanie znajdują art. 554 w związku z art. 555 k.c., zgodnie z którymi: „ Roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych przedawniają się z upływem lat dwóch;”; „ Przepisy o sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio do sprzedaży energii, praw oraz wody”.
Sąd Okręgowy nie poczynił również jakichkolwiek ustaleń w zakresie daty początkowej, od jakiej należy liczyć termin przedawnienia dla każdego z żądań powódki (sprzedaż energii elektrycznej, odsetki, opłaty za wezwania do zapłaty), co winno uwzględniać art. 120 § 1 k.c., w szczególności zdanie drugie, zgodnie z którym „ Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie”.
Rozważania w tym zakresie winny zostać przeprowadzone osobno dla każdej z faktur wystawionych za energię elektryczną, jak również każdej z not odsetkowych oraz not obciążeniowych, czego zabrakło w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, który – jak wskazano wyżej – kwestię przedawnienia rozstrzygnął jednym zdaniem. O ile bowiem część faktur (tj. faktury nr (...)) została wystawiona w tej samej dacie 26 listopada 2021 r., to jednak obejmują one należności za energię elektryczną dostarczaną pozwanej od 2 stycznia 2016 r. Noty odsetkowe obejmują natomiast szereg pozycji oraz dotyczą różnych okresów, za jakie naliczono odsetki. Każda z tych pozycji wymaga zatem osobnego rozważenia pod kątem upływu terminu przedawnienia.
Z kolei w odniesieniu do roszczenia powódki opartego o wystawione noty obciążeniowe za wystawienie wezwań do zapłaty w uzasadnieniu Sądu I instancji nie wskazano nawet materialnoprawnej podstawy tego roszczenia. Nie wskazano także terminu przedawnienia tego roszczenia.
Dopiero po ustaleniu tych wszystkich kwestii aktualne staną się przeprowadzone przez Sądu I instancji rozważania dotyczące tego, jaki wpływ na ocenę zasadności zarzutu przedawnienia każdego z tych roszczeń ma nowelizacja przepisu art 118 k.c., która weszła w życie 9 lipca 2018 r. na mocy ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 1104).
***
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny zgodnie z art. 386 § 1 pkt 4 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.
Nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd Okręgowy wyraża się brakiem rozważań na tle całego materiału dowodowego co do tego, czy umowa została skutecznie wypowiedziana bądź rozwiązania w inny sposób (jedyny argument przedstawiony przez Sąd Okręgowy w tej kwestii dotyczy oczywiście wadliwego domniemania, któremu przeczą wskazane w fakturach numery PPE). Sąd Okręgowy nie podaje też podstawy prawnej dochodzonych przez powódkę roszczeń. Ponadto nierozpoznanie istoty sprawy dotyczy zarzutu przedawnienia, co do którego brak zarówno ustaleń faktycznych, jak i rozważań (temat ten Sąd Okręgowy zamknął w zasadzie jednym zdaniem).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy powinien przede wszystkim rozważyć, czy cały zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do tego aby przyjąć, że doszło do rozwiązania umowy (...) (z uwzględnieniem kwestii opisanych wyżej).
O ile umowa wiąże - konieczne są rozważania na tle wykazania przez powódkę wysokości żądań. Konieczne są również rozważania w zakresie przedawnienia. W tym przedmiocie Sąd Okręgowy winien ustalić, w jakiej dacie został złożony pozew (z uwzględnieniem skutków złożenia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym), a także za jakie okresy powódka wystawiła noty odsetkowe, stanowiące podstawę żądania. Jednocześnie Sąd I instancji powinien poczynić ustalenia faktyczne w zakresie dotyczącym załączonych do pozwu not obciążeniowych.
Kolejno niezbędne są rozważania dotyczące materialnoprawnej podstawy roszczeń dochodzonych fakturami, notami odsetkowymi, notami obciążeniowymi. Po ustaleniu powyższego należy rozważyć, jaki jest termin przedawnienia każdego z dochodzonych roszczeń (m.in. mając na względzie art. 554 w zw. z art. 555 k.c.) oraz w jakiej dacie rozpoczął się bieg terminu przedawnienia każdego z tych żądań (z uwzględnieniem art. 120 § 1 k.c.), wreszcie jaki wpływ na zasadność zarzutu przedawnienia tychże roszczeń ma nowelizacja art. 118 k.c., dokonana ustawą z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 1104).
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny pozostawił Sądowi Okręgowemu w Szczecinie stosownie do art.108 § 2 k.p.c.
Agnieszka Kądziołka